[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-exercise-01a0ba4b-b025-7696-9a52-906982f8be56":3,"grammar-exercise-lesson-01a0ba4b-8b11-7b97-af3f-dbd6f5d143cd":243},{"id":4,"grammarPage":5,"title":6,"instructions":7,"seoTitle":8,"seoDescription":9,"displayOrder":10,"type":11,"questions":12,"ogImageUrl":242},"01a0ba4b-b025-7696-9a52-906982f8be56","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0ba4b-8b11-7b97-af3f-dbd6f5d143cd","Perspectief, vooruitwijzing en redactie","Kies de analyse of redactionele beslissing die bij alle zichtbare aanwijzingen past. Een andere tijdsvorm is niet automatisch een fout.","Verteltijd, perspectief en redactie","Beoordeel tijdwisselingen in literaire fragmenten op perspectief en vooruitwijzing met zou, en kies de passende redactiebeslissing voor elke passage.",1,"word_select",[13,35,53,71,90,109,128,147,166,185,204,223],{"id":14,"sentenceTemplate":15,"displayOrder":16,"explanation":17,"exampleSentence":18,"blanks":19},"01a0ba4b-b025-789a-9a52-9069850035c7","‘In 2015 las Ada het verslag. De schrijver had in 1980 op het eiland gewoond. Die zomer leefde hij van vis en brood. Weer aan haar bureau in 2015 vouwde Ada het verslag dicht.’ De terugkeer naar de latere lijn wordt herkenbaar door __1__.",0,"‘Weer aan haar bureau in 2015’ benoemt plaats en tijd van de hervatting; het dichtvouwen neemt Ada’s handeling weer op. Het imperfectum alleen onderscheidt de twee lagen niet.","Na de herinnering aan zijn jeugd brengt ‘Terug bij de wachtende taxi betaalde hij de chauffeur’ de lezer weer bij de onderbroken scène.",[20],{"id":21,"blankNumber":10,"options":22},"01a0ba4b-b025-784e-9a52-906984ba9c2c",[23,27,31],{"id":24,"optionText":25,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-77c2-9a52-906983809ffb","het imperfectum alleen, dat nooit binnen een terugblik kan staan",false,{"id":28,"optionText":29,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7802-9a52-906983cd57b9","het expliciete tijdanker en de hervatting van Ada’s handeling",true,{"id":32,"optionText":33,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-782a-9a52-90698480630d","het plusquamperfectum, dat hier het einde van de terugblik markeert",2,{"id":36,"sentenceTemplate":37,"displayOrder":10,"explanation":38,"exampleSentence":39,"blanks":40},"01a0ba4b-b025-79a2-9a52-906987c60915","‘Die middag tekende de burgemeester het besluit. Een week later zou hij aftreden. Zijn ontslagbrief verscheen inderdaad precies zeven dagen daarna.’ ‘Zou aftreden’ is hier __1__.","De slotzin bevestigt het aftreden als latere werkelijkheid. ‘Zou + infinitief’ kijkt hier vanuit het tekenen vooruit; het gaat niet om een onbevestigde verwachting of een voorwaardelijk scenario.","Pas in juni zou de vondst bekend worden. Zoals het archief laat zien, verscheen het bericht op 4 juni.",[41],{"id":42,"blankNumber":10,"options":43},"01a0ba4b-b025-7966-9a52-9069874d1d96",[44,47,50],{"id":45,"optionText":46,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-78ee-9a52-906985bd25a1","een vooruitwijzing naar een later gerealiseerde gebeurtenis",{"id":48,"optionText":49,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7912-9a52-90698643f548","een verwachting waarvan de realisatie in deze passage openblijft",{"id":51,"optionText":52,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7946-9a52-906987016321","een mogelijkheid die van een onvervulde voorwaarde afhangt",{"id":54,"sentenceTemplate":55,"displayOrder":34,"explanation":56,"exampleSentence":57,"blanks":58},"01a0ba4b-b025-7a86-9a52-90698a0d196e","‘Volgens de gids zou de pas die avond weer opengaan. Niemand wist of dat werkelijk zou gebeuren.’ Het opengaan wordt gepresenteerd als __1__.","‘Volgens de gids’ schrijft de verwachting aan iemand toe; ‘niemand wist of’ houdt de uitkomst expliciet open. De vorm ‘zou’ bewijst op zichzelf geen gerealiseerde vertellersvooruitblik.","De monteur zei dat de motor het nog jaren zou doen, maar of hij gelijk had, bleef onbekend.",[59],{"id":60,"blankNumber":10,"options":61},"01a0ba4b-b025-7a52-9a52-906989a3c24e",[62,65,68],{"id":63,"optionText":64,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-79ea-9a52-906988195620","een door de verteller bevestigde latere werkelijkheid",{"id":66,"optionText":67,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7a0e-9a52-90698918e87a","een gebeurtenis vóór het spreken van de gids",{"id":69,"optionText":70,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7a32-9a52-906989323cda","een toegeschreven verwachting met onzekere realisatie",{"id":72,"sentenceTemplate":73,"displayOrder":74,"explanation":75,"exampleSentence":76,"blanks":77},"01a0ba4b-b025-7b62-9a52-90698c03318b","‘Met een reservesleutel zou hij de deur kunnen openen, maar niemand had er een.’ ‘Zou kunnen openen’ drukt hier __1__ uit.",3,"‘Met een reservesleutel’ stelt een voorwaarde en de tweede zinshelft sluit de vervulling ervan uit. Er wordt geen werkelijk vervolg bevestigd en geen bron van een voorspelling genoemd.","Zonder die blessure zou zij de finale kunnen spelen, maar lopen lukte haar nauwelijks.",[78],{"id":79,"blankNumber":10,"options":80},"01a0ba4b-b025-7b2a-9a52-90698b3f504f",[81,84,87],{"id":82,"optionText":83,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-7aca-9a52-90698a70a1e2","een vaststaand vervolg dat de verteller alvast onthult",{"id":85,"optionText":86,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7aee-9a52-90698aab9f5c","een mogelijkheid onder een niet vervulde voorwaarde",{"id":88,"optionText":89,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7b0e-9a52-90698ad1bdc1","een verwachting die expliciet aan een andere spreker wordt toegeschreven",{"id":91,"sentenceTemplate":92,"displayOrder":93,"explanation":94,"exampleSentence":95,"blanks":96},"01a0ba4b-b025-7c36-9a52-90698e587585","‘Hij stapte lachend aan boord. Hij wist niet dat deze reis zijn laatste zou zijn.’ Door de uitkomst alvast te onthullen, kan de verteller de spanning verleggen naar __1__.",4,"De verteller geeft al prijs dat dit de laatste reis is. Daardoor kan het onbekende hoe en waarom belangrijker worden dan de al beantwoorde vraag naar de uitkomst.","De lezer verneemt meteen dat de vriendschap zal eindigen; de volgende hoofdstukken tonen hoe het vertrouwen verdwijnt.",[97],{"id":98,"blankNumber":10,"options":99},"01a0ba4b-b025-7c02-9a52-90698d7086ae",[100,103,106],{"id":101,"optionText":102,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-7ba2-9a52-90698c59e737","de manier waarop en de redenen waarom die uitkomst tot stand komt",{"id":104,"optionText":105,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7bc2-9a52-90698c904687","uitsluitend de vraag of dit zijn laatste reis zal zijn",{"id":107,"optionText":108,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7be2-9a52-90698d1ed4df","uitsluitend de vraag of hij op dit moment aan boord stapt",{"id":110,"sentenceTemplate":111,"displayOrder":112,"explanation":113,"exampleSentence":114,"blanks":115},"01a0ba4b-b025-7d1e-9a52-9069911ed17e","‘Op maandag zei Ilias: “Morgen lever ik het manuscript in.”’ ‘Morgen’ verwijst in deze directe rede naar __1__.",5,"Directe rede heeft een eigen spreekmoment. Omdat Ilias op maandag spreekt, betekent zijn ‘morgen’ dinsdag; het woord is niet verankerd in het leesmoment of automatisch in het latere vertelmoment.","Op vrijdag riep zij: “Vandaag blijf ik thuis.” Met ‘vandaag’ bedoelde zij die vrijdag.",[116],{"id":117,"blankNumber":10,"options":118},"01a0ba4b-b025-7ce6-9a52-90699116d4ad",[119,122,125],{"id":120,"optionText":121,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-7c7a-9a52-90698f23071e","de dag na het moment waarop de lezer de zin leest",{"id":123,"optionText":124,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7c9a-9a52-90698f9ca524","de dag na het latere vertelmoment, ongeacht Ilias’ spreekmoment",{"id":126,"optionText":127,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7cba-9a52-9069905d0af4","de dinsdag na Ilias’ spreekmoment",{"id":129,"sentenceTemplate":130,"displayOrder":131,"explanation":132,"exampleSentence":133,"blanks":134},"01a0ba4b-b025-7dfa-9a52-9069938641ac","‘Op maandag zei Ilias dat hij het manuscript de volgende dag zou inleveren.’ Vergeleken met de directe versie ‘Morgen lever ik het manuscript in’ zijn hier __1__.",6,"‘De volgende dag’ en ‘zou inleveren’ geven het latere inleveren indirect vanuit het verleden spreken weer. Dit is een mogelijke herschikking, geen eis dat alle literaire weergaven hun deiktische woorden zo aanpassen.","Zij beloofde dat ze die avond zou bellen, waar haar eigen woorden ‘Vanavond bel ik’ waren geweest.",[135],{"id":136,"blankNumber":10,"options":137},"01a0ba4b-b025-7dc6-9a52-90699357b309",[138,141,144],{"id":139,"optionText":140,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-7d62-9a52-90699198b90e","tijd en tijdsaanduiding vanuit het verleden raam herschikt",{"id":142,"optionText":143,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7d86-9a52-90699255e82b","het inleveren en het zeggen noodzakelijk gelijktijdig gemaakt",{"id":145,"optionText":146,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7da6-9a52-906992b51568","de woorden van Ilias letterlijk en ongewijzigd weergegeven",{"id":148,"sentenceTemplate":149,"displayOrder":150,"explanation":151,"exampleSentence":152,"blanks":153},"01a0ba4b-b025-7ed6-9a52-9069969b84bd","Een roman presenteert dit als de onuitgesproken gedachten van Roos: ‘Roos staarde naar haar koffer. Morgen zou ze weggaan. Waarom moest zij altijd als eerste vertrekken?’ Deze vrije indirecte rede combineert __1__.",7,"‘Zou’ en ‘moest’ passen in het verleden raam, terwijl ‘morgen’ en de vraag Roos’ ervaringscentrum benaderen. De zichtbare menging is kenmerkend voor vrije indirecte rede, niet automatisch een tijdsfout.","Bram draaide het slot om. Nu was hij alleen. Wie zou er nog naar hem omkijken?",[154],{"id":155,"blankNumber":10,"options":156},"01a0ba4b-b025-7ea2-9a52-9069963ef417",[157,160,163],{"id":158,"optionText":159,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-7e42-9a52-906993a22e56","uitsluitend het actuele spreekmoment van een rechtstreeks geciteerd personage",{"id":161,"optionText":162,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7e62-9a52-90699481fb07","verleden vertelvormen met personagegebonden tijdsbeleving en een vraag",{"id":164,"optionText":165,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7e82-9a52-90699554babf","een noodzakelijk onjuiste combinatie van morgen en verleden vormen",{"id":167,"sentenceTemplate":168,"displayOrder":169,"explanation":170,"exampleSentence":171,"blanks":172},"01a0ba4b-b026-700c-aa77-7b7942135189","In een verleden passage dicht bij een personage vervangt een redacteur ‘Morgen begon het proces’ door ‘De volgende dag begon het proces’. Zonder andere wijzigingen __1__.",8,"‘Morgen’ kan de dag na het toenmalige nu van het personage aanduiden. ‘De volgende dag’ kan dezelfde dag benoemen maar meer vertelafstand creëren. De vervanging is dus niet noodzakelijk een grammaticale of chronologische correctie.","‘Vandaag bleef ze binnen’ kan dicht bij haar beleving staan; ‘die dag bleef ze binnen’ kan hetzelfde besluit afstandelijker weergeven.",[173],{"id":174,"blankNumber":10,"options":175},"01a0ba4b-b025-7f7a-9a52-9069986635b8",[176,179,182],{"id":177,"optionText":178,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b025-7f1a-9a52-906996e95bc8","wordt een altijd ongrammaticale combinatie van morgen en imperfectum hersteld",{"id":180,"optionText":181,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b025-7f3e-9a52-9069973aeb78","verschuift het proces noodzakelijk naar een andere kalenderdag",{"id":183,"optionText":184,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b025-7f5e-9a52-90699795d72b","kan de formulering meer afstand tot het ervaringscentrum van het personage scheppen",{"id":186,"sentenceTemplate":187,"displayOrder":188,"explanation":189,"exampleSentence":190,"blanks":191},"01a0ba4b-b026-70f0-aa77-7b7945211e22","‘De rechter sloeg het dossier dicht. Mensen geloven nu eenmaal graag wat hun goed uitkomt. Daarna verliet hij de zaal.’ De middelste zin is __1__.",9,"De middelste zin generaliseert buiten de opeenvolging in de rechtszaal; ‘daarna verliet’ hervat die lijn. Ook een onbetrouwbare verteller kan zo spreken: algemeenheid is geen waarheidsbewijs.","Zij borg het geld op. U begrijpt inmiddels hoe weinig zij hem vertrouwt. Een uur later vertrok ze zonder afscheid.",[192],{"id":193,"blankNumber":10,"options":194},"01a0ba4b-b026-70b8-aa77-7b7944a49cfe",[195,198,201],{"id":196,"optionText":197,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b026-7058-aa77-7b7942c035cc","generaliserend vertellerscommentaar, waarvan de vorm de inhoudelijke waarheid niet garandeert",{"id":199,"optionText":200,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b026-707c-aa77-7b7943984b21","historisch presens dat een volgende concrete handeling van de rechter beschrijft",{"id":202,"optionText":203,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b026-709c-aa77-7b7943cb5de6","een algemene uitspraak die door haar grammaticale vorm noodzakelijk de waarheid van het boek weergeeft",{"id":205,"sentenceTemplate":206,"displayOrder":207,"explanation":208,"exampleSentence":209,"blanks":210},"01a0ba4b-b026-71d8-aa77-7b7947923c14","Een redacteur vergelijkt twee passages. In A valt een presensblok samen met de overgang naar de herinneringsstem van een tweede verteller. In B wisselen tijden zonder nieuw tijdpunt, perspectief of herkenbaar effect. Een passende aanpak is __1__.",10,"A heeft een benoembare perspectiefwisseling die redactioneel herkenbaar kan worden gemaakt. Bij B ontbreekt juist een reconstrueerbare functie. Het etiket ‘literair’ rechtvaardigt die breuk niet vanzelf.","Als een dagboekstem een nieuw raam opent, kan een hoofdstuktitel de overgang markeren; een losse ongemotiveerde presensvorm vraagt een andere ingreep.",[211],{"id":212,"blankNumber":10,"options":213},"01a0ba4b-b026-71a0-aa77-7b7946d8d65c",[214,217,220],{"id":215,"optionText":216,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b026-713c-aa77-7b7945e54461","beide passages ongewijzigd laten omdat literaire teksten geen temporele samenhang nodig hebben",{"id":218,"optionText":219,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b026-7160-aa77-7b79461ab9e6","in A stem en tijdankers verduidelijken; in B tijden gelijkmaken of een functie toevoegen",{"id":221,"optionText":222,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b026-7180-aa77-7b794672c6c1","in A alle tijden gelijkmaken; in B de wisselingen als vanzelf betekenisvol beschouwen",{"id":224,"sentenceTemplate":225,"displayOrder":226,"explanation":227,"exampleSentence":228,"blanks":229},"01a0ba4b-b026-72ac-aa77-7b794a593897","Een experimentele roman laat tijdens herinneringsaanvallen het tijdanker tijdelijk verdwijnen. Hoe beoordeel je die onzekerheid volgens de les? Onderzoek __1__.",11,"Experimentele onzekerheid kan functioneel zijn, bijvoorbeeld voor geheugen of desoriëntatie. De redactie onderzoekt daarom tijdlagen, begin en terugkeer, perspectiefwoorden en ritme; correcte vormen of uniforme tijden alleen bewijzen geen geslaagde werking.","Bij een verwarde herinnering kun je eerst de gebeurtenissen ordenen en daarna nagaan of de afgebroken zinnen de wisselende waarneming ondersteunen.",[230],{"id":231,"blankNumber":10,"options":232},"01a0ba4b-b026-7278-aa77-7b7949b33b74",[233,236,239],{"id":234,"optionText":235,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0ba4b-b026-7218-aa77-7b79483481a9","uitsluitend of overal dezelfde werkwoordstijd staat en herstel iedere afwijking",{"id":237,"optionText":238,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0ba4b-b026-7238-aa77-7b7948b92e2a","uitsluitend of de vormen grammaticaal bestaan; samenhang hoeft niet onderzocht te worden",{"id":240,"optionText":241,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0ba4b-b026-7258-aa77-7b79490eae40","of raam, chronologie, deiktisch perspectief en ritme samen een herkenbaar effect ondersteunen","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_15334b91-327a-4bc1-acc0-48e71e186fe4_hero.webp?v=1789831917",{"title":244,"slug":245,"language":246,"level":247},"Literaire verschuivingen tussen verteltijden","literaire-verschuivingen-tussen-verteltijden","nl","C2"]