[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-exercise-01a0f20c-a29e-7f67-a9b2-82e2787291bb":3,"grammar-exercise-lesson-01a0f20c-80aa-7d20-b9bf-79d94077027f":243},{"id":4,"grammarPage":5,"title":6,"instructions":7,"seoTitle":8,"seoDescription":9,"displayOrder":10,"type":11,"questions":12,"ogImageUrl":242},"01a0f20c-a29e-7f67-a9b2-82e2787291bb","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-80aa-7d20-b9bf-79d94077027f","Jak odczytać budowę nowego słowa?","Wybierz uzupełnienie zgodne z budową wyrazu i podanym kontekstem. Odróżniaj uzasadnioną interpretację od wniosku wymagającego dodatkowych danych.","Neologizmy: ćwiczenia z analizy budowy słów","Ćwiczenia z lukami dotyczące budowy neologizmów: rozpoznawanie podstaw, formantów i kontaminacji w zdaniach o pracy, technologii oraz zwyczajach.",0,"word_select",[13,35,53,71,90,109,128,147,166,185,204,223],{"id":14,"sentenceTemplate":15,"displayOrder":10,"explanation":16,"exampleSentence":17,"blanks":18},"01a0f20c-a29f-7218-aaa9-8c0cc48d0baf","Autorka nazywa „ciszownikiem” parawan tłumiący rozmowy w biurze. Z samej budowy tej nazwy można __1__.","Podstawa odsyła do ciszy. Zakończenie nie ustala ani zawodowego charakteru nazwy, ani techniki działania urządzenia; opis dopiero wskazuje parawan.","Dopiero opis wyjaśnia, że nazwany przez projektanta „chłodnikiem” element ma chłodzić obudowę silnika.",[19],{"id":20,"blankNumber":21,"options":22},"01a0f20c-a29f-71cc-aaa9-8c0cc44ea346",1,[23,27,31],{"id":24,"optionText":25,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-7124-aaa9-8c0cc2d51cb6","wywieść nazwę zawodu, traktując użycie wobec parawanu jako przenośnię",false,{"id":28,"optionText":29,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-7164-aaa9-8c0cc3d4fb22","wywieść związek z ciszą, bez określenia techniki tłumienia dźwięków",true,{"id":32,"optionText":33,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-71a4-aaa9-8c0cc4166030","wywieść sposób izolacji, przypisując zakończeniu sens pochłaniania dźwięków",2,{"id":36,"sentenceTemplate":37,"displayOrder":21,"explanation":38,"exampleSentence":39,"blanks":40},"01a0f20c-a29f-7304-aaa9-8c0cc6f03d9c","W opisie wystawy „dronizacja dostaw” oznacza stopniowe zastępowanie samochodów dronami. Trafną parafrazą nazwy procesu jest __1__.","Model z zakończeniem -izacja nazywa proces związany z dronami. Zastępowanie samochodów określa jego zakres: drony stają się środkiem dostawy, a nie wyposażeniem niewykorzystywanym do dostaw ani przewożonym ładunkiem.","Terminalizacja punktów sprzedaży oznacza w tym raporcie wyposażanie kolejnych punktów w terminale.",[41],{"id":42,"blankNumber":21,"options":43},"01a0f20c-a29f-72cc-aaa9-8c0cc6a78cfa",[44,47,50],{"id":45,"optionText":46,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-7268-aaa9-8c0cc577399e","upowszechnianie wykorzystania dronów przy dostawach",{"id":48,"optionText":49,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-728c-aaa9-8c0cc5a16eca","wyposażanie firmy w drony bez zmiany sposobu dostaw",{"id":51,"optionText":52,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-72ac-aaa9-8c0cc6075a5a","dostosowywanie samochodów do przewożenia dronów",{"id":54,"sentenceTemplate":55,"displayOrder":34,"explanation":56,"exampleSentence":57,"blanks":58},"01a0f20c-a29f-7450-aaa9-8c0cc98e4547","Recenzent pisze: „Serialozę rozpoznaję u siebie po piątym zarwanym wieczorze; to oczywiście żart, nie diagnoza”. Wyraz „serialoza” przedstawia oglądanie seriali jako __1__.","Zakończenie -oza przywołuje nazwy dolegliwości, a kolejne zarwane wieczory wskazują koszt nadmiernego oglądania. Żart łagodzi dosłowność tego obrazu, ale nie zmienia go w pochwałę specjalizacji ani odpoczynku.","Felietonista żartuje, że „ankietoza” dopadła urząd, który do każdej sprawy dołącza kolejny formularz.",[59],{"id":60,"blankNumber":21,"options":61},"01a0f20c-a29f-7414-aaa9-8c0cc9659be6",[62,65,68],{"id":63,"optionText":64,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-734c-aaa9-8c0cc749960b","rozwój zainteresowania ujęty z aprobatą na wzór specjalizacji",{"id":66,"optionText":67,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-73c4-aaa9-8c0cc83e3ee2","krótką przerwę od obowiązków ujętą żartobliwie na wzór kuracji",{"id":69,"optionText":70,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-73f0-aaa9-8c0cc933a68d","uciążliwy nadmiar ujęty żartobliwie na wzór dolegliwości",{"id":72,"sentenceTemplate":73,"displayOrder":74,"explanation":75,"exampleSentence":76,"blanks":77},"01a0f20c-a29f-752c-aaa9-8c0ccc3ab8ab","Projektant wprowadza przymiotnik „bezreklamowy”, a następnie tworzy od niego nazwę cechy „bezreklamowość”. Bezpośrednią podstawą drugiego wyrazu jest __1__.",3,"Opis podaje kolejność tworzenia: od przymiotnika powstaje nazwa cechy z -ość. „Reklama” należy do dalszej rodziny słowotwórczej, lecz nie jest tu bezpośrednią podstawą.","Nazwę cechy „bezawaryjność” wiążemy bezpośrednio z przymiotnikiem „bezawaryjny”.",[78],{"id":79,"blankNumber":21,"options":80},"01a0f20c-a29f-74f4-aaa9-8c0ccb97e21a",[81,84,87],{"id":82,"optionText":83,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-7494-aaa9-8c0cc9e31204","reklama",{"id":85,"optionText":86,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-74b8-aaa9-8c0cca68be72","bezreklamowy",{"id":88,"optionText":89,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-74d8-aaa9-8c0ccb5acf85","reklamować",{"id":91,"sentenceTemplate":92,"displayOrder":93,"explanation":94,"exampleSentence":95,"blanks":96},"01a0f20c-a29f-760c-aaa9-8c0cce853b5c","„Bezreklamowość obejmuje tylko wersję płatną; wersja bezpłatna nadal wyświetla reklamy”. W tym opisie nazwa cechy oznacza __1__.",4,"Zakres cechy ograniczają słowa „tylko wersję płatną”. Budowa nazwy nie uprawnia do rozszerzenia jej na całą działalność firmy ani do zmiany rodzaju opisywanych reklam.","Gdy biblioteka zapowiada „beztelefonowość czytelni”, zakaz dotyczy czytelni, nie całego budynku.",[97],{"id":98,"blankNumber":21,"options":99},"01a0f20c-a29f-75d4-aaa9-8c0cce5fe52a",[100,103,106],{"id":101,"optionText":102,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-756c-aaa9-8c0ccd28f5d9","brak reklam w określonej wersji usługi",{"id":104,"optionText":105,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-758c-aaa9-8c0ccd859cd3","usunięcie reklam ze wszystkich usług tej firmy",{"id":107,"optionText":108,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-75ac-aaa9-8c0cce356282","rezygnację firmy z reklamowania własnych produktów",{"id":110,"sentenceTemplate":111,"displayOrder":112,"explanation":113,"exampleSentence":114,"blanks":115},"01a0f20c-a29f-76dc-aaa9-8c0cd08feb37","Na potrzeby eseju utworzono „hałasowstręt” z podstaw odnoszących się do hałasu i wstrętu. W tej analizie element -o- __1__.",5,"Łącznik -o- spaja podstawy złożenia. Parafraza „wstręt do hałasu” wynika ze znaczeń członów: -o- nie jest odpowiednikiem przyimka „do” ani przyrostkiem tworzącym osobną nazwę cechy.","W wyrazie „księgozbiór” relację zbioru do książek odczytujemy z członów złożenia, nie z samego -o-.",[116],{"id":117,"blankNumber":21,"options":118},"01a0f20c-a29f-76a8-aaa9-8c0cd0018be1",[119,122,125],{"id":120,"optionText":121,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-764c-aaa9-8c0ccf0b2195","zastępuje przyimek „do”, wnosząc jego znaczenie do wnętrza wyrazu",{"id":123,"optionText":124,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-766c-aaa9-8c0ccf75c332","tworzy nazwę cechy od pierwszej podstawy, do której dołączono drugą",{"id":126,"optionText":127,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-768c-aaa9-8c0ccf8774d3","spaja podstawy, których znaczenia pozwalają odczytać relację między nimi",{"id":129,"sentenceTemplate":130,"displayOrder":131,"explanation":132,"exampleSentence":133,"blanks":134},"01a0f20c-a29f-77b0-aaa9-8c0cd347ac8e","Po wieczorze spędzonym na ciągłym sprawdzaniu telefonu felietonista pisze: „To już nie odpoczynek, tylko smartfoniewola”. Budowę ostatniego wyrazu najlepiej wyjaśnia __1__.",6,"Smartfon i niewola nakładają się w głosce oraz literze n: smartfo[n]iewola. To kontaminacja, nie połączenie pełnych podstaw łącznikiem -o-. Wyraz nie zawiera też przyrostka -ość.","Hasło „urlopokalipsa”, objaśnione jako połączenie urlopu z apokalipsą, przedstawia nieudany wypoczynek jako wielką katastrofę.",[135],{"id":136,"blankNumber":21,"options":137},"01a0f20c-a29f-777c-aaa9-8c0cd293ff78",[138,141,144],{"id":139,"optionText":140,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-771c-aaa9-8c0cd18e63da","zespolenie dwóch pełnych podstaw za pomocą łącznika -o-",{"id":142,"optionText":143,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-7740-aaa9-8c0cd2003448","skrzyżowanie dwóch nazw z nałożeniem ich wspólnego fragmentu",{"id":145,"optionText":146,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-7760-aaa9-8c0cd24324a0","utworzenie nazwy stanu za pomocą przyrostka -ość",{"id":148,"sentenceTemplate":149,"displayOrder":150,"explanation":151,"exampleSentence":152,"blanks":153},"01a0f20c-a29f-7880-aaa9-8c0cd63b95d2","Autorka wyjaśnia: „Utworzyłam «mailoholika» na wzór «pracoholika», aby nazwać osobę nieustannie sprawdzającą pocztę”. Wskazanie tego wzoru __1__.",7,"Nowa nazwa odtwarza model pracoholika, zastępując część odnoszącą się do pracy. Nie zachowuje pełnego słowa pracoholik ani nie nadaje mu jedynie nowego znaczenia. Rozpoznanie analogii nie wyklucza dalszej analizy budowy.","Twórca „herbatomatu” odwołuje się do modelu nazw urządzeń takich jak „kawomat”; wzór pomaga odbiorcy rozpoznać funkcję maszyny.",[154],{"id":155,"blankNumber":21,"options":156},"01a0f20c-a29f-784c-aaa9-8c0cd53c093c",[157,160,163],{"id":158,"optionText":159,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-77f0-aaa9-8c0cd35e80a9","ujawnia analogię opartą na odtworzeniu modelu istniejącej nazwy osoby",{"id":161,"optionText":162,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-7814-aaa9-8c0cd416cab0","ujawnia neosemantyzację polegającą na zmianie odniesienia słowa „pracoholik”",{"id":164,"optionText":165,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-7830-aaa9-8c0cd5005f01","ujawnia złożenie zachowujące pełne podstawy słów „mail” i „pracoholik”",{"id":167,"sentenceTemplate":168,"displayOrder":169,"explanation":170,"exampleSentence":171,"blanks":172},"01a0f20c-a29f-7960-aaa9-8c0cd8211000","Po rozlaniu zupy autor pisze „zupokalipsa” i objaśnia połączenie „zupy” z „apokalipsą”. Czytelnik kojarzy zakończenie także z potocznym słowem „lipa”. W analizie motywacji należy __1__.",8,"Opis autora i sytuacja wspierają połączenie zupy z apokalipsą. Skojarzenie odbiorcy z lipą nie ustanawia trzeciej podstawy ani pośredniego etapu tworzenia wyrazu. Litery słowa lipa nie tworzą w zupokalipsie nieprzerwanego ciągu.","Samo dostrzeżenie słowa „bal” w nazwie nie dowodzi, że jej twórca nawiązywał do zabawy tanecznej.",[173],{"id":174,"blankNumber":21,"options":175},"01a0f20c-a29f-7920-aaa9-8c0cd770f223",[176,179,182],{"id":177,"optionText":178,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-78c4-aaa9-8c0cd6b0d7c5","przyjąć trzy podstawy, włączając skojarzenie odbiorcy do motywacji autora",{"id":180,"optionText":181,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-78e4-aaa9-8c0cd6de7472","przyjąć „lipę” jako podstawę bliższą, a „apokalipsę” jako jej rozwinięcie",{"id":183,"optionText":184,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-7900-aaa9-8c0cd70b39e2","przyjąć dwie objaśnione podstawy, oddzielając od nich skojarzenie odbiorcy",{"id":186,"sentenceTemplate":187,"displayOrder":188,"explanation":189,"exampleSentence":190,"blanks":191},"01a0f20c-a29f-7a34-aaa9-8c0cda94602c","Felietonista nazywa obowiązek codziennego wpisywania drobiazgów do tabel „tabelkowaniem” i wyśmiewa go. Regularna budowa tej nazwy __1__.",9,"Tabelkowanie nazywa tu czynność wpisywania danych. Krytykę obowiązku ujawnia użycie w felietonie; samo -owanie nie koduje krytyki biurokracji ani nie zmienia tej czynności w jej rezultat.","W satyrze regularnie zbudowana nazwa „uroczystościowanie” może ośmieszać nadmiar oficjalnych ceremonii.",[192],{"id":193,"blankNumber":21,"options":194},"01a0f20c-a29f-7a00-aaa9-8c0cda0aa2cb",[195,198,201],{"id":196,"optionText":197,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-79a4-aaa9-8c0cd855a737","pozwala rozpoznać w -owanie formant wyrażający krytykę biurokracji",{"id":199,"optionText":200,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-79c4-aaa9-8c0cd89601dd","pozwala nazwać czynność, której krytyczną ocenę ujawnia kontekst",{"id":202,"optionText":203,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-79e4-aaa9-8c0cd936ed28","pozwala odczytać -owanie jako formant nazwy rezultatu zamiast czynności",{"id":205,"sentenceTemplate":206,"displayOrder":207,"explanation":208,"exampleSentence":209,"blanks":210},"01a0f20c-a29f-7b08-aaa9-8c0cdd0c0f4b","W zespole słowo „akwarium”, dotąd oznaczające zbiornik dla ryb, zaczęło oznaczać przeszkloną salę zebrań. Aby zbadać tę zmianę, należy przede wszystkim __1__.",10,"Zmieniło się odniesienie, nie postać słowa. Nowego sensu szukamy w użyciu; nie trzeba w tym celu wymyślać nowego formantu.","Jeśli pracownicy nazywają krótkie spotkanie „przystankiem”, analizujemy nowe zastosowanie istniejącej nazwy.",[211],{"id":212,"blankNumber":21,"options":213},"01a0f20c-a29f-7ad4-aaa9-8c0cdcbd7b82",[214,217,220],{"id":215,"optionText":216,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-7a78-aaa9-8c0cdb3a6214","porównać dawne i nowe użycia tego samego wyrazu",{"id":218,"optionText":219,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-7a98-aaa9-8c0cdbe670b8","wskazać nowy przyrostek dodany do wyrazu w nazwie sali",{"id":221,"optionText":222,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-7ab8-aaa9-8c0cdc582a23","uznać zmianę znaczenia za niemożliwą, skoro pisownia pozostała taka sama",{"id":224,"sentenceTemplate":225,"displayOrder":226,"explanation":227,"exampleSentence":228,"blanks":229},"01a0f20c-a29f-7bd4-aaa9-8c0cded92b0a","Autor mówi, że w „rowerandce” połączył „rower” z „randką”, ale różnie zaznacza granicę ich fragmentów. Analiza zgodna z tą motywacją brzmi: __1__.",11,"W postaci mianownikowej rowerandka końcowe r słowa rower nakłada się na początkowe r słowa randka. Podane dwie podstawy uzasadniają kontaminację, nie wydzielanie przyrostka -andka czy łącznika -a-.","Analizując hasło „spacerandka”, można wskazać spacer i randkę bez zakładania, że każdy segment ma tylko jeden możliwy podział.",[230],{"id":231,"blankNumber":21,"options":232},"01a0f20c-a29f-7ba0-aaa9-8c0cde6d6f86",[233,236,239],{"id":234,"optionText":235,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a29f-7b48-aaa9-8c0cdd83af06","jest to derywacja od nazwy pojazdu z przyrostkiem -andka o znaczeniu spotkania",{"id":237,"optionText":238,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-a29f-7b68-aaa9-8c0cdd9a9923","jest to złożenie pełnych podstaw, w którym funkcję łącznika pełni cząstka -a-",{"id":240,"optionText":241,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a29f-7b84-aaa9-8c0cddffbab3","jest to kontaminacja, w której fragmenty podstaw częściowo się nakładają","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2a516874-4f87-45d0-9285-51329b994bd1_hero.webp?v=1790767309",{"title":244,"slug":245,"language":246,"level":247},"Neologizmy i okazjonalizmy: interpretacja budowy słowa","neologizmy-i-okazjonalizmy-interpretacja-budowy-slowa","pl","C2"]