[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-exercise-01a0f20c-a2b4-72d5-a0d1-dc8f6a478263":3,"grammar-exercise-lesson-01a0f20c-80aa-7d20-b9bf-79d94077027f":243},{"id":4,"grammarPage":5,"title":6,"instructions":7,"seoTitle":8,"seoDescription":9,"displayOrder":10,"type":11,"questions":12,"ogImageUrl":242},"01a0f20c-a2b4-72d5-a0d1-dc8f6a478263","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-80aa-7d20-b9bf-79d94077027f","Nowe słowo w kontekście: sens, ocena i granice pewności","Uzupełnij analizy użycia nowych słów. Uwzględnij podane świadectwa, zakres terminów oraz wymagania gatunku tekstu; nie dopowiadaj nieudokumentowanych faktów.","Neologizmy i okazjonalizmy: interpretacja użyć","Ćwiczenia z lukami o neologizmach i okazjonalizmach: ocena znaczenia, intencji i granic pewności w tekstach o usługach, życiu publicznym oraz komunikacji.",1,"word_select",[13,35,53,71,90,109,128,147,166,185,204,223],{"id":14,"sentenceTemplate":15,"displayOrder":16,"explanation":17,"exampleSentence":18,"blanks":19},"01a0f20c-a2b4-7535-a0d1-dc8f6cb53533","Czytelnik po raz pierwszy spotkał termin używany nieprzerwanie w tej samej odmianie polszczyzny od stu lat. Sama niewiedza czytelnika __1__.",0,"Nowość dla czytelnika nie oznacza nowości w języku. Nieprzerwane użycie wyklucza też opis tego przypadku jako przywracania zapomnianego terminu.","Nieznany studentowi dawny termin żeglarski nie staje się przez to nowym tworem językowym.",[20],{"id":21,"blankNumber":10,"options":22},"01a0f20c-a2b4-74e5-a0d1-dc8f6c2d35dc",[23,27,31],{"id":24,"optionText":25,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7451-a0d1-dc8f6abd4b93","pozwala uznać dawne słowo za współczesny neologizm w tej odmianie",false,{"id":28,"optionText":29,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7495-a0d1-dc8f6b3d4188","świadczy o nowości dla odbiorcy, a nie dla opisanej odmiany języka",true,{"id":32,"optionText":33,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-74c1-a0d1-dc8f6bc0f756","pozwala uznać obecne użycie za przywrócenie zapomnianego terminu",2,{"id":36,"sentenceTemplate":37,"displayOrder":10,"explanation":38,"exampleSentence":39,"blanks":40},"01a0f20c-a2b4-7639-a0d1-dc8f6f904f82","Gospodarz wymyślił na jeden wieczór „pierogonaradę” jako nazwę rozmowy przy lepieniu pierogów. Analiza łącząca budowę nazwy z jej doraźnym użyciem brzmi: __1__.","Pierog-o-narada łączy dwie podstawy za pomocą -o-. Kontekst wskazuje doraźną genezę, której nie przeczy czytelna budowa. Nie ma tu przyrostka -arada ani samej zmiany znaczenia istniejącego wyrazu.","Nazwane przez rodzinę „balkonowakacje” mogą być czytelne już przy pierwszym użyciu, choć powstały dla jednego żartu.",[41],{"id":42,"blankNumber":10,"options":43},"01a0f20c-a2b4-7601-a0d1-dc8f6f150079",[44,47,50],{"id":45,"optionText":46,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7599-a0d1-dc8f6da08efe","złożenie z łącznikiem -o- może być przejrzystym okazjonalizmem",{"id":48,"optionText":49,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-75bd-a0d1-dc8f6e9785d1","derywat z przyrostkiem -arada może być przejrzystym okazjonalizmem",{"id":51,"optionText":52,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-75e1-a0d1-dc8f6ef0e086","neosemantyzm bez zmiany postaci może być przejrzystym okazjonalizmem",{"id":54,"sentenceTemplate":55,"displayOrder":34,"explanation":56,"exampleSentence":57,"blanks":58},"01a0f20c-a2b4-771d-a0d1-dc8f71f71700","Badacz stosuje szerokie rozumienie neologizmu, obejmujące także twory doraźne. W jego klasyfikacji świeżo utworzony okazjonalizm __1__.","Wskazane szerokie ujęcie obejmuje twory doraźne już jako neologizmy. Podział na kategorie rozłączne odpowiada innemu ujęciu, a wymogu kolejnych poświadczeń tu nie przyjęto.","W szerokim zestawieniu nowych tworów badacz umieszcza obok nazw technicznych jednorazowe hasła z przedstawienia.",[59],{"id":60,"blankNumber":10,"options":61},"01a0f20c-a2b4-76e5-a0d1-dc8f714b40ea",[62,65,68],{"id":63,"optionText":64,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7681-a0d1-dc8f6fea8406","tworzy kategorię równorzędną i rozłączną z neologizmami",{"id":66,"optionText":67,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-76a5-a0d1-dc8f70a9f880","należy do neologizmów po uzyskaniu kolejnych poświadczeń",{"id":69,"optionText":70,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-76c5-a0d1-dc8f7117984a","należy do neologizmów jako ich doraźny podtyp",{"id":72,"sentenceTemplate":73,"displayOrder":74,"explanation":75,"exampleSentence":76,"blanks":77},"01a0f20c-a2b4-77f5-a0d1-dc8f75332901","W artykule przyjęto wąskie rozróżnienie: neologizmy to twory utrwalające się, a okazjonalizmy służą pojedynczym sytuacjom. Jednorazowy żart słowny bez dalszych poświadczeń autor zaliczy więc __1__.",3,"Wybór wynika z jawnie przyjętego wąskiego podziału. Włączenie tworów jednorazowych do neologizmów odpowiadałoby ujęciu szerokiemu. Neosemantyzm rozpoznaje się po nowym znaczeniu istniejącego słowa, nie po liczbie użyć.","Przy takim rozróżnieniu nazwę stworzoną wyłącznie dla puenty monologu opisuje się jako okazjonalizm.",[78],{"id":79,"blankNumber":10,"options":80},"01a0f20c-a2b4-77c1-a0d1-dc8f747142f8",[81,84,87],{"id":82,"optionText":83,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-775d-a0d1-dc8f7204251e","do okazjonalizmów, przeciwstawionych tu neologizmom",{"id":85,"optionText":86,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7781-a0d1-dc8f72d84ba1","do neologizmów, włączając do nich twory jednorazowe",{"id":88,"optionText":89,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-77a1-a0d1-dc8f73af4680","do neosemantyzmów, przyjmując jednorazowość za ich kryterium",{"id":91,"sentenceTemplate":92,"displayOrder":93,"explanation":94,"exampleSentence":95,"blanks":96},"01a0f20c-a2b4-78cd-a0d1-dc8f78515d20","Żartobliwą „bezslajdowość” utworzono od przymiotnika „bezslajdowy” na jednym zebraniu. Później nazwy regularnie używało wiele niezależnych zespołów. Łączna analiza budowy i losów wyrazu wskazuje na __1__.",4,"Od przymiotnika bezslajdowy powstaje nazwa cechy z -ość, nie nazwa procesu. Późniejsze niezależne użycia świadczą o rozszerzeniu obiegu, choć początek był doraźny.","Hasło wymyślone dla jednej akcji może później stać się zwyczajową nazwą podobnych działań.",[97],{"id":98,"blankNumber":10,"options":99},"01a0f20c-a2b4-7895-a0d1-dc8f7766abeb",[100,103,106],{"id":101,"optionText":102,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7835-a0d1-dc8f75ba9e6c","nazwę procesu z -ość, która po doraźnym początku zaczęła się utrwalać",{"id":104,"optionText":105,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7859-a0d1-dc8f7636faac","nazwę cechy z -ość, której obieg pozostał ograniczony do jednego zebrania",{"id":107,"optionText":108,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-7879-a0d1-dc8f76d71a25","nazwę cechy z -ość, która po doraźnym początku zaczęła się utrwalać",{"id":110,"sentenceTemplate":111,"displayOrder":112,"explanation":113,"exampleSentence":114,"blanks":115},"01a0f20c-a2b4-79b1-a0d1-dc8f7aae808d","W jednym felietonie badacz znalazł zdanie: „Dopadła nas remont oza: ciągle coś kujemy”. W druku nazwę zapisano łącznie: „remontoza”. Innych źródeł nie sprawdził. Budowę i stan poświadczeń trafnie ujmuje opis: __1__.",5,"Zakończenie -oza przywołuje dolegliwość, a ciągłe kucie wspiera obraz uciążliwego nadmiaru. Jedno znalezione poświadczenie nie ustala ani pierwszego użycia nazwy, ani jej rozpowszechnienia.","Najstarszy zapis znaleziony w małym archiwum nie musi być najstarszym rzeczywistym użyciem słowa.",[116],{"id":117,"blankNumber":10,"options":118},"01a0f20c-a2b4-7979-a0d1-dc8f7a9c4ca5",[119,122,125],{"id":120,"optionText":121,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-790d-a0d1-dc8f785757ab","nazwa z -oza ujmuje nadmiar jako dolegliwość; znaleziony zapis ustala jej narodziny",{"id":123,"optionText":124,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-793d-a0d1-dc8f79517602","nazwa z -oza ujmuje nadmiar jako dolegliwość; zasięg użycia pozostaje nieustalony",{"id":126,"optionText":127,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-795d-a0d1-dc8f79f2e52a","nazwa z -oza ujmuje stan jako brak czynności; zasięg użycia pozostaje nieustalony",{"id":129,"sentenceTemplate":130,"displayOrder":131,"explanation":132,"exampleSentence":133,"blanks":134},"01a0f20c-a2b4-7a89-a0d1-dc8f7d3117bc","W tekście A „aplikatyzacja poradni” oznacza rezerwowanie wizyt przez aplikację. W tekście B oznacza udostępnienie w aplikacji wyników badań, przy zachowaniu telefonicznych zapisów. Porównanie pokazuje, że __1__.",6,"Oba użycia odnoszą się do wprowadzania aplikacji, lecz opisy wskazują inne funkcje. Sam model nazwy procesu nie rozstrzyga, które usługi zostają nim objęte.","„Robotyzacja magazynu” może w jednym opisie dotyczyć pakowania, a w innym wyłącznie transportu wewnętrznego.",[135],{"id":136,"blankNumber":10,"options":137},"01a0f20c-a2b4-7a55-a0d1-dc8f7c6e5f36",[138,141,144],{"id":139,"optionText":140,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-79f5-a0d1-dc8f7b9d10b7","wspólny sens procesu uzyskuje różny zakres dzięki kontekstowi",{"id":142,"optionText":143,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7a15-a0d1-dc8f7bdf5cd6","sama budowa nazwy nakazuje w obu tekstach likwidację zapisów telefonicznych",{"id":145,"optionText":146,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-7a35-a0d1-dc8f7c0f1bca","jednakowa postać wyrazu wymusza identyczny zakres zmian w obu poradniach",{"id":148,"sentenceTemplate":149,"displayOrder":150,"explanation":151,"exampleSentence":152,"blanks":153},"01a0f20c-a2b4-7b5d-a0d1-dc8f8023b233","Komentator pisze: „Zbędna festiwalizacja miasta pochłania pieniądze potrzebne bibliotekom”. Negatywna ocena procesu __1__.",7,"Model z -izacja nazywa proces, a podstawa wiąże go z festiwalami. Krytykę wyrażają zbędność i konflikt wydatków; nie zawiera jej samo słowo festiwal ani formant.","W zdaniu „Udana cyfryzacja skróciła kolejki” pozytywny wydźwięk budują ocena powodzenia i opis skutku.",[154],{"id":155,"blankNumber":10,"options":156},"01a0f20c-a2b4-7b29-a0d1-dc8f7f7a21cd",[157,160,163],{"id":158,"optionText":159,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7ac9-a0d1-dc8f7e15dedc","wynika z -izacja, a kontekst określa skalę procesu",{"id":161,"optionText":162,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7aed-a0d1-dc8f7e9862cb","wynika z podstawy „festiwal”, a -izacja łagodzi krytykę",{"id":164,"optionText":165,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-7b09-a0d1-dc8f7f256d1b","wynika z kontekstu, a -izacja wskazuje na proces",{"id":167,"sentenceTemplate":168,"displayOrder":169,"explanation":170,"exampleSentence":171,"blanks":172},"01a0f20c-a2b4-7c31-a0d1-dc8f82d4bb24","Felietonista pisze: „Rankingomania ogarnęła redakcję: nawet przerwy na herbatę układamy w listy najlepszych i najgorszych”. Analiza oddzielająca zjawisko od oceny brzmi: __1__.",8,"Chodzi o układanie kolejnych list, nie o rywalizację o miejsce na nich. Człon -mania oraz słowa ogarnęła i nawet przedstawiają ten zwyczaj jako przesadny, a nie jako zalecaną metodę pracy.","Opisując „certyfikatogorączkę”, publicysta może krytycznie przedstawiać masowe zdobywanie zaświadczeń, nie rzeczywistą gorączkę.",[173],{"id":174,"blankNumber":10,"options":175},"01a0f20c-a2b4-7bf9-a0d1-dc8f82582656",[176,179,182],{"id":177,"optionText":178,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7b9d-a0d1-dc8f80528efc","rywalizacja o pozycję w rankingu zostaje przedstawiona jako natrętny zwyczaj",{"id":180,"optionText":181,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7bbd-a0d1-dc8f814064f6","mnożenie rankingów zostaje przedstawione jako natrętny zwyczaj",{"id":183,"optionText":184,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-7bdd-a0d1-dc8f81e49d08","mnożenie rankingów zostaje przedstawione jako cenna metoda organizacji",{"id":186,"sentenceTemplate":187,"displayOrder":188,"explanation":189,"exampleSentence":190,"blanks":191},"01a0f20c-a2b4-7d15-a0d1-dc8f85b88b2c","Redaktorka nie znalazła w słowniku nazwy „wnioskomat”. Autor objaśnia ją jako urządzenie przyjmujące podania, a wzorem nazwy jest „biletomat”. Uzasadniona ocena brzmi: __1__.",9,"Wskazany wzór biletomat pomaga rozpoznać nazwę urządzenia, a opis wyjaśnia jego działanie. Brak hasła nie przesądza o błędzie. W tej analogii nie ma podstaw do przypisywania członowi -mat znaczenia osobowego.","Nową nazwę funkcji programu warto ocenić na podstawie objaśnienia i potrzeb użytkowników, a nie tylko obecności w słowniku.",[192],{"id":193,"blankNumber":10,"options":194},"01a0f20c-a2b4-7cdd-a0d1-dc8f85885f34",[195,198,201],{"id":196,"optionText":197,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7c75-a0d1-dc8f83b6f231","analogia do nazwy urządzenia i objaśnienie funkcji uzasadniają użycie",{"id":199,"optionText":200,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7c95-a0d1-dc8f84756403","brak hasła przeważa nad analogią i przemawia za błędem słowotwórczym",{"id":202,"optionText":203,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-7cc1-a0d1-dc8f84d28dcc","człon -mat wskazuje wykonawcę osobowego i przeczy objaśnieniu funkcji",{"id":205,"sentenceTemplate":206,"displayOrder":207,"explanation":208,"exampleSentence":209,"blanks":210},"01a0f20c-a2b4-7ded-a0d1-dc8f882bfcaa","Instrukcja poleca włączyć „ciszotryb”, lecz nie definiuje nazwy. Program ma osobne ustawienia wyłączające dźwięki i ukrywające komunikaty; czytelnicy nie wiedzą, które wybrać. Aby usunąć tę niejasność, należy __1__.",10,"Ciszotryb jest nową nazwą opartą na ciszy i trybie. Analiza części ani parafraza „tryb ciszy” nie rozstrzygają, które ustawienie autor miał na myśli. Instrukcja potrzebuje jednoznacznego powiązania nazwy z działaniem.","Raport techniczny może wprowadzić nazwę „ciepłopułapka”, jeśli objaśni, jaki element instalacji tak określa.",[211],{"id":212,"blankNumber":10,"options":213},"01a0f20c-a2b4-7db9-a0d1-dc8f88271177",[214,217,220],{"id":215,"optionText":216,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7d55-a0d1-dc8f862ac73c","objaśnić połączenie dwóch podstaw bez wskazywania ustawienia w programie",{"id":218,"optionText":219,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7d79-a0d1-dc8f86795ebb","zastąpić nową nazwę parafrazą jej budowy bez wskazywania ustawienia w programie",{"id":221,"optionText":222,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-7d99-a0d1-dc8f8762f37c","powiązać nową nazwę z konkretną funkcją i nazwą ustawienia w programie",{"id":224,"sentenceTemplate":225,"displayOrder":226,"explanation":227,"exampleSentence":228,"blanks":229},"01a0f20c-a2b4-7ec5-a0d1-dc8f8be4f793","W protokole zapisano jedynie: „Uruchomiono sąsiedziołącznik”. Nie podano, czy to osoba, miejsce czy narzędzie, ani czy nazwa jest żartobliwa. Pierwszym krokiem analizy powinno być __1__.",11,"Budowa sugeruje łączenie sąsiadów, ale nie ustala rodzaju obiektu. Ani zakończenie -nik, ani czasownik uruchomiono nie wystarczają do rozstrzygnięcia między osobą, inicjatywą czy narzędziem. Najpierw trzeba ustalić, co nazwano.","Przed interpretacją nazwy „osiedlobudzacz” warto sprawdzić, czy tekst mówi o inicjatywie mieszkańców, urządzeniu czy osobie.",[230],{"id":231,"blankNumber":10,"options":232},"01a0f20c-a2b4-7e8d-a0d1-dc8f8b195f47",[233,236,239],{"id":234,"optionText":235,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-a2b4-7e31-a0d1-dc8f88f5a682","przyjęcie osobowego odniesienia nazwy na podstawie zakończenia -nik",{"id":237,"optionText":238,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-a2b4-7e51-a0d1-dc8f89f49fe9","ustalenie odniesienia nazwy przed doprecyzowaniem jej sensu i funkcji",{"id":240,"optionText":241,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-a2b4-7e71-a0d1-dc8f8a1bb6ca","przyjęcie technicznego odniesienia nazwy na podstawie słowa „uruchomiono”","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d8eb36fc-3a3d-4c51-8bc0-719639733fc4_hero.webp?v=1790767309",{"title":244,"slug":245,"language":246,"level":247},"Neologizmy i okazjonalizmy: interpretacja budowy słowa","neologizmy-i-okazjonalizmy-interpretacja-budowy-slowa","pl","C2"]