[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-exercise-01a0f20c-b5d7-75c7-a124-507e2605dfb1":3,"grammar-exercise-lesson-01a0f20c-824b-7d0f-80fc-14ca3107e8ad":243},{"id":4,"grammarPage":5,"title":6,"instructions":7,"seoTitle":8,"seoDescription":9,"displayOrder":10,"type":11,"questions":12,"ogImageUrl":242},"01a0f20c-b5d7-75c7-a124-507e2605dfb1","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-824b-7d0f-80fc-14ca3107e8ad","Rozpoznaj sens i nacechowanie końcówek","Uzupełnij zdania lub komentarze. Zwróć uwagę na kontekst, budowę wyrazów i wskazany rejestr.","Ruchome końcówki: znaczenie i styl","Ćwicz interpretację ruchomych końcówek czasu przeszłego w zadaniach z lukami o rozmowach, listach i opowiadaniach. Rozróżniaj osoby i rejestry języka.",1,"word_select",[13,35,53,71,90,109,128,147,166,185,204,223],{"id":14,"sentenceTemplate":15,"displayOrder":16,"explanation":17,"exampleSentence":18,"blanks":19},"01a0f20c-b5d7-78f3-a124-507e289a1bf2","W rozmowie o wspólnym wieczorze: „Myśmy __1__ pod teatrem, a ona czekała przy kinie”.",0,"Myśmy wskazuje pierwszą osobę liczby mnogiej i zawiera już -śmy. Czekaliśmy powtarzałoby końcówkę, a czekała błędnie dopasowywałoby czasownik do podmiotu drugiego zdania. Myśmy czekali i czekaliśmy opisują ten sam czas i tych samych wykonawców.","Zgubiliśmy drogę → Myśmy zgubili drogę.",[20],{"id":21,"blankNumber":10,"options":22},"01a0f20c-b5d7-7873-a124-507e27a2cc28",[23,27,31],{"id":24,"optionText":25,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d7-7797-a124-507e26543dda","czekaliśmy",false,{"id":28,"optionText":29,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d7-77f3-a124-507e275165da","czekali",true,{"id":32,"optionText":33,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d7-7833-a124-507e2780001b","czekała",2,{"id":36,"sentenceTemplate":37,"displayOrder":10,"explanation":38,"exampleSentence":39,"blanks":40},"01a0f20c-b5d7-7a97-a124-507e2b361dc5","„Myśmy sprzątali salę, a wyście __1__” — zarzucił kolegom organizator.","Wyście zawiera końcówkę drugiej osoby liczby mnogiej, więc potrzebne jest odpoczywali. Odpoczywaliście powtarza końcówkę, a odpoczywaliśmy wprowadza inną osobę. Kontrast my–wy podkreśla dwie grupy; takie formy są żywe we współczesnej rozmowie.","Wyście pilnowali bagażu, a myśmy kupowali bilety.",[41],{"id":42,"blankNumber":10,"options":43},"01a0f20c-b5d7-7a33-a124-507e2b18e227",[44,47,50],{"id":45,"optionText":46,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d7-7983-a124-507e28ad0953","odpoczywaliście",{"id":48,"optionText":49,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d7-79c3-a124-507e297d431b","odpoczywaliśmy",{"id":51,"optionText":52,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d7-79fb-a124-507e2a3e6469","odpoczywali",{"id":54,"sentenceTemplate":55,"displayOrder":34,"explanation":56,"exampleSentence":57,"blanks":58},"01a0f20c-b5d7-7c3f-a124-507e2d355be9","Bohaterka stylizowanej powieści wyznaje: „Jam sama __1__ tę drogę, choć ojciec ją odradzał”.","Jam zawiera -m, dlatego nie powtarzamy końcówki przy czasowniku. Sama wskazuje rodzaj żeński: wybrała. Wybrał błędnie wiązałoby tę czynność z ojcem. Jam nadaje wypowiedzi archaiczny lub literacki charakter.","Jam nie szukała rozgłosu, lecz spokoju.",[59],{"id":60,"blankNumber":10,"options":61},"01a0f20c-b5d7-7bdf-a124-507e2d069769",[62,65,68],{"id":63,"optionText":64,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d7-7b2f-a124-507e2b67ba65","wybrała",{"id":66,"optionText":67,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d7-7b6b-a124-507e2bfb53d1","wybrałam",{"id":69,"optionText":70,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d7-7ba7-a124-507e2c3ad12a","wybrał",{"id":72,"sentenceTemplate":73,"displayOrder":74,"explanation":75,"exampleSentence":76,"blanks":77},"01a0f20c-b5d7-7dbb-a124-507e2f7cc50d","W emocjonalnym liście do brata: „Tyś mnie nigdy nie __1__, nawet kiedy inni odchodzili”.",3,"Tyś oznacza drugą osobę, więc zawiodłeś dublowałoby końcówkę. Adresatem jest brat, dlatego wybieramy męskie zawiódł. Tyś może wzmacniać emocjonalny lub podniosły ton; nie musi być żartobliwą archaizacją.","Cóżeś uczyniła z naszym wspólnym planem?!",[78],{"id":79,"blankNumber":10,"options":80},"01a0f20c-b5d7-7d5f-a124-507e2f3b5c6b",[81,84,87],{"id":82,"optionText":83,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d7-7cb7-a124-507e2d79132d","zawiodłeś",{"id":85,"optionText":86,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d7-7cf3-a124-507e2e4c5495","zawiódł",{"id":88,"optionText":89,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d7-7d27-a124-507e2ec34045","zawiodła",{"id":91,"sentenceTemplate":92,"displayOrder":93,"explanation":94,"exampleSentence":95,"blanks":96},"01a0f20c-b5d7-7f3b-a124-507e31925ab8","„Kelner był zdziwiony, żeśmy obie __1__ bez rezerwacji” — opowiada koleżance Anna.",4,"Żeśmy zawiera -śmy, a obie wskazuje rodzaj niemęskoosobowy: przyszły. Przyszłyśmy powtarza końcówkę; przyszedł błędnie odnosi ją do kelnera ze zdania głównego. Żeśmy występuje współcześnie, choć może brzmieć rozmownie lub tradycyjnie.","Dobrze, żeśmy zabrały parasol.",[97],{"id":98,"blankNumber":10,"options":99},"01a0f20c-b5d7-7edb-a124-507e315b448a",[100,103,106],{"id":101,"optionText":102,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d7-7e33-a124-507e2f9a6431","przyszłyśmy",{"id":104,"optionText":105,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d7-7e6f-a124-507e30250247","przyszedł",{"id":107,"optionText":108,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d7-7ea7-a124-507e30c7f387","przyszły",{"id":110,"sentenceTemplate":111,"displayOrder":112,"explanation":113,"exampleSentence":114,"blanks":115},"01a0f20c-b5d8-7126-847d-c431c7b49736","Zastąp regionalne lub potoczne „Ty żeś zgubił bilet” wariantem zalecanym w neutralnym tekście starannym: „Ty __1__ bilet”.",5,"Tutaj że nie wprowadza zdania podrzędnego. W neutralnym tekście starannym wybieramy końcówkę przy czasowniku: zgubiłeś. Żeś zgubiłeś dodatkowo dubluje końcówkę.","Neutralnie: Ty zostawiłeś dokumenty w domu.",[116],{"id":117,"blankNumber":10,"options":118},"01a0f20c-b5d8-70c2-847d-c431c6b527f4",[119,122,125],{"id":120,"optionText":121,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d8-7012-847d-c431c5a4e735","zgubiłeś",{"id":123,"optionText":124,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d8-7056-847d-c431c6374183","żeś zgubił",{"id":126,"optionText":127,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d8-708e-847d-c431c66123ae","żeś zgubiłeś",{"id":129,"sentenceTemplate":130,"displayOrder":131,"explanation":132,"exampleSentence":133,"blanks":134},"01a0f20c-b5d8-72ba-847d-c431cb1211cf","„Cieszę się, żeś ty __1__ klucze, Pawle, bo ja już straciłam nadzieję” — powiedziała Anna.",6,"Że jest spójnikiem wprowadzającym zdanie podrzędne, a -ś oznacza jego podmiot: ty, czyli Pawła. Odzyskał nie powtarza końcówki. Odzyskałeś dubluje -ś, a odzyskałam błędnie przenosi osobę mówiącej ze zdania głównego do podrzędnego.","Słyszałam, żeś wygrała konkurs.",[135],{"id":136,"blankNumber":10,"options":137},"01a0f20c-b5d8-7256-847d-c431ca1949a7",[138,141,144],{"id":139,"optionText":140,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d8-71a2-847d-c431c892979f","odzyskałeś",{"id":142,"optionText":143,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d8-71da-847d-c431c90fdb1b","odzyskał",{"id":145,"optionText":146,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d8-7222-847d-c431c96b70f8","odzyskałam",{"id":148,"sentenceTemplate":149,"displayOrder":150,"explanation":151,"exampleSentence":152,"blanks":153},"01a0f20c-b5d8-7462-847d-c431ce52ba10","Mówiący pyta z wyrzutem: „Coś ty narobił, Pawle?!” Wyraz coś ma tu budowę __1__.",7,"Jawne ty i zwrot do Pawła wskazują drugą osobę: Co ty narobiłeś? Element -ś jest końcówką osobową, nie partykułą wzmacniającą. Nie chodzi też o stwierdzenie dotyczące nieznanej rzeczy.","Coś ty napisała w tym liście, Mario?!",[154],{"id":155,"blankNumber":10,"options":156},"01a0f20c-b5d8-73fe-847d-c431cd9819b3",[157,160,163],{"id":158,"optionText":159,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d8-7332-847d-c431cbe1a9d1","co + partykuła wzmacniająca -ś",{"id":161,"optionText":162,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d8-738e-847d-c431ccc66e33","zaimek nieokreślony coś",{"id":164,"optionText":165,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d8-73c6-847d-c431cd15d45c","co + końcówka osobowa -ś",{"id":167,"sentenceTemplate":168,"displayOrder":169,"explanation":170,"exampleSentence":171,"blanks":172},"01a0f20c-b5d8-75de-847d-c431d167a851","„Paweł coś naprawił w kuchni, ale nie wiem dokładnie co”. Wyraz coś jest tutaj __1__.",8,"Podmiot Paweł i dopowiedzenie nie wiem dokładnie co wskazują nieznaną rzecz. Naprawił ma trzecią osobę, więc coś nie zawiera tu ruchomej końcówki osobowej.","Dziecko coś narysowało, lecz trudno rozpoznać kształt.",[173],{"id":174,"blankNumber":10,"options":175},"01a0f20c-b5d8-757e-847d-c431d10ef54a",[176,179,182],{"id":177,"optionText":178,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d8-74da-847d-c431cead1d39","zaimkiem nieokreślonym",{"id":180,"optionText":181,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d8-7512-847d-c431cf863951","połączeniem co z końcówką drugiej osoby",{"id":183,"optionText":184,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d8-754a-847d-c431d0483e8f","połączeniem co z końcówką pierwszej osoby",{"id":186,"sentenceTemplate":187,"displayOrder":188,"explanation":189,"exampleSentence":190,"blanks":191},"01a0f20c-b5d8-775a-847d-c431d34d3a45","Zapis „Coś schował” podano bez kontekstu, interpunkcji i nagrania. Możliwe osoby gramatyczne wykonawcy to __1__.",9,"Coś jako co + -ś pozwala odczytać pytanie do rozmówcy: Co schowałeś? Jako zaimek nieokreślony pozwala odczytać stwierdzenie o kimś: On coś schował. Żaden z tych odczytów nie wskazuje pierwszej osoby.","Coś znalazł? — Co znalazłeś? \u002F On coś znalazł pod ławką.",[192],{"id":193,"blankNumber":10,"options":194},"01a0f20c-b5d8-76fa-847d-c431d2f6536d",[195,198,201],{"id":196,"optionText":197,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d8-7656-847d-c431d17a697f","pierwsza lub druga",{"id":199,"optionText":200,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d8-768e-847d-c431d23c3634","druga lub trzecia",{"id":202,"optionText":203,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d8-76c6-847d-c431d2519596","pierwsza lub trzecia",{"id":205,"sentenceTemplate":206,"displayOrder":207,"explanation":208,"exampleSentence":209,"blanks":210},"01a0f20c-b5d8-78ea-847d-c431d552a350","Poeta zastąpił „Utraciłem” formą „Jam utracił”, aby dopasować wers do rytmu. Przy zachowaniu czasu, osoby i rodzaju zmieniło się __1__.",10,"Końcówka nadal wskazuje pierwszą osobę liczby pojedynczej i tego samego wykonawcę. Zmienia się jej miejsce przyłączenia. Taki zabieg może służyć rytmowi i literackiej stylizacji.","Wers „Com utracił, pamiętam” może służyć stylizacji głosu bohatera.",[211],{"id":212,"blankNumber":10,"options":213},"01a0f20c-b5d8-788a-847d-c431d480ca5d",[214,217,220],{"id":215,"optionText":216,"isCorrect":26,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d8-77d2-847d-c431d39a3206","znaczenie końcówki osobowej",{"id":218,"optionText":219,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d8-780a-847d-c431d43819d7","odniesienie końcówki osobowej",{"id":221,"optionText":222,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d8-7842-847d-c431d43eedc2","miejsce końcówki osobowej",{"id":224,"sentenceTemplate":225,"displayOrder":226,"explanation":227,"exampleSentence":228,"blanks":229},"01a0f20c-b5d8-7a66-847d-c431d81d53aa","Uczeń twierdzi, że literackie dawnom dowodzi naturalności dowolnego przyłączenia końcówki w codziennej rozmowie. W tym rozumowaniu pomija __1__.",11,"Dawnom może być naturalne w stylizacji, ale nie uzasadnia dowolnego przyłączania końcówek we współczesnej rozmowie. Ograniczenie dotyczy stylu i naturalności połączenia; samo przeniesienie końcówki nie zmienia osoby ani czasu.","Dawnom nie oglądała tych pól — tak może mówić stylizowana narratorka.",[230],{"id":231,"blankNumber":10,"options":232},"01a0f20c-b5d8-7a06-847d-c431d7e392d5",[233,236,239],{"id":234,"optionText":235,"isCorrect":30,"displayOrder":16},"01a0f20c-b5d8-7962-847d-c431d579fc24","ograniczenia stylistyczne",{"id":237,"optionText":238,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b5d8-799a-847d-c431d6189724","zmianę osoby gramatycznej",{"id":240,"optionText":241,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b5d8-79d2-847d-c431d6eae1f6","zmianę czasu gramatycznego","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c4f146a2-6e5e-416e-ade8-d4eee8fa1ae2_hero.webp?v=1790767314",{"title":244,"slug":245,"language":246,"level":247},"Ruchome końcówki czasu przeszłego w mowie i literaturze","ruchome-koncowki-czasu-przeszlego-w-mowie-i-literaturze","pl","C1"]