[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-exercise-01a0f20c-b8b5-7194-bb5f-6df819ef6907":3,"grammar-exercise-lesson-01a0f20c-827d-7881-9b77-920849fb8f93":336},{"id":4,"grammarPage":5,"title":6,"instructions":7,"seoTitle":8,"seoDescription":9,"displayOrder":10,"type":11,"questions":12,"ogImageUrl":335},"01a0f20c-b8b5-7194-bb5f-6df819ef6907","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-827d-7881-9b77-920849fb8f93","Ą i ę: litera, miejsce i wymowa","Przeczytaj słowa i wybierz odpowiedzi zgodne z zasadami wymowy i pisowni. W niektórych pytaniach uzupełnij dwie luki. Nie potrzebujesz nagrania.","Samogłoski ą i ę: ćwiczenia zasad wymowy","Ćwicz zasady wymowy i pisowni samogłosek ą i ę w zdaniach z lukami. Pytania dotyczą liter po samogłosce nosowej, końca wyrazu oraz zapisu polskich słów.",0,"word_select",[13,44,62,80,99,130,155,171,196,215,234,253,278,297,316],{"id":14,"sentenceTemplate":15,"displayOrder":10,"explanation":16,"exampleSentence":17,"blanks":18},"01a0f20c-b8b5-7678-bb5f-6df81e4e0f82","Porównaj brzmienie samogłosek nosowych: ą jest bliskie __1__, a ę jest bliskie __2__.","Ą ma brzmienie bliskie o, a ę — bliskie e. Kształt litery ą może mylić: nie wymawiamy jej jak nosowego a.","W słowach wąski i gęsty samogłoski nosowe mają brzmienie bliskie odpowiednio o i e.",[19,35],{"id":20,"blankNumber":21,"options":22},"01a0f20c-b8b5-74bc-bb5f-6df81af637a5",1,[23,27,31],{"id":24,"optionText":25,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-73c8-bb5f-6df81a15372a","a",false,{"id":28,"optionText":29,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-7438-bb5f-6df81aa05c5a","o",true,{"id":32,"optionText":33,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-7480-bb5f-6df81ad34707","e",2,{"id":36,"blankNumber":34,"options":37},"01a0f20c-b8b5-7608-bb5f-6df81d7aeb6f",[38,40,42],{"id":39,"optionText":29,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-7538-bb5f-6df81b73e7e0",{"id":41,"optionText":25,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-7578-bb5f-6df81c6f39c7",{"id":43,"optionText":33,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-75d0-bb5f-6df81caa2362",{"id":45,"sentenceTemplate":46,"displayOrder":21,"explanation":47,"exampleSentence":48,"blanks":49},"01a0f20c-b8b5-7840-bb5f-6df81f97beb2","Przy nosowej wymowie samogłoski powietrze płynie __1__.","Nosowe brzmienie samogłoski powstaje, gdy powietrze płynie zarówno przez usta, jak i przez nos.","Gdy wymawiasz nosowe ę w słowie kęs, powietrze płynie przez usta i nos.",[50],{"id":51,"blankNumber":21,"options":52},"01a0f20c-b8b5-77d8-bb5f-6df81f8cf283",[53,56,59],{"id":54,"optionText":55,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-7728-bb5f-6df81ec2a75b","tylko przez usta",{"id":57,"optionText":58,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-7768-bb5f-6df81ec4f0a0","tylko przez nos",{"id":60,"optionText":61,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-77a4-bb5f-6df81f2d5c7b","przez usta i nos",{"id":63,"sentenceTemplate":64,"displayOrder":34,"explanation":65,"exampleSentence":66,"blanks":67},"01a0f20c-b8b5-79bc-bb5f-6df8215831b4","W słowie wąsy po ą stoi s. W tym miejscu ą wymawiamy __1__.","Przed s zachowujemy nosowe brzmienie ą i nie dodajemy wyraźnego n. Nie zastępujemy też ą zwykłym o.","Przed sz w słowie węższy samogłoska ę zachowuje nosowe brzmienie.",[68],{"id":69,"blankNumber":21,"options":70},"01a0f20c-b8b5-795c-bb5f-6df820a95b37",[71,74,77],{"id":72,"optionText":73,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-78b8-bb5f-6df81f981608","nosowo, bez osobnego n",{"id":75,"optionText":76,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-78f0-bb5f-6df81feaa546","jak on, z osobnym n",{"id":78,"optionText":79,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-7928-bb5f-6df8200df808","jak zwykłe o, bez nosowego brzmienia",{"id":81,"sentenceTemplate":82,"displayOrder":83,"explanation":84,"exampleSentence":85,"blanks":86},"01a0f20c-b8b5-7b40-bb5f-6df824891b33","Szukasz słów, w których ę zachowuje nosowe brzmienie bez osobnego n. Wybierz parę: __1__.",3,"W słowach węch i gęsty po ę występuje ch lub s: zachowujemy nosowe brzmienie. Przed t, b, k i g wymowa rozdziela się na dwa dźwięki.","W słowie węże litera ż po ę wskazuje, że trzeba zachować nosowe brzmienie.",[87],{"id":88,"blankNumber":21,"options":89},"01a0f20c-b8b5-7adc-bb5f-6df824574be6",[90,93,96],{"id":91,"optionText":92,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-7a34-bb5f-6df821c418fc","pięta i zęby",{"id":94,"optionText":95,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-7a70-bb5f-6df822a8bcbc","węch i gęsty",{"id":97,"optionText":98,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-7aa8-bb5f-6df8238a75cb","ręka i węgiel",{"id":100,"sentenceTemplate":101,"displayOrder":102,"explanation":103,"exampleSentence":104,"blanks":105},"01a0f20c-b8b5-7e1c-bb5f-6df82a114ba0","W słowie dąb ą stoi przed b, a w słowie kępa ę stoi przed p. Przybliżona wymowa tych samogłosek to odpowiednio __1__ i __2__.",4,"Przed p i b samogłoski nosowe rozdzielają się na dwa dźwięki: ą brzmi jak om, a ę jak em. Formy z n lub ń dotyczą innych miejsc w słowie.","W słowie głęboki ę przed b wymawiamy w przybliżeniu jak em.",[106,118],{"id":107,"blankNumber":21,"options":108},"01a0f20c-b8b5-7ca4-bb5f-6df827a457c0",[109,112,115],{"id":110,"optionText":111,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-7be0-bb5f-6df8251745ce","on",{"id":113,"optionText":114,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-7c20-bb5f-6df825ecf9c6","oń",{"id":116,"optionText":117,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-7c5c-bb5f-6df826c7f043","om",{"id":119,"blankNumber":34,"options":120},"01a0f20c-b8b5-7db8-bb5f-6df82a10f0ad",[121,124,127],{"id":122,"optionText":123,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-7d0c-bb5f-6df8288ee135","em",{"id":125,"optionText":126,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-7d48-bb5f-6df828a88cb6","en",{"id":128,"optionText":129,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-7d80-bb5f-6df829237ab9","eń",{"id":131,"sentenceTemplate":132,"displayOrder":133,"explanation":134,"exampleSentence":135,"blanks":136},"01a0f20c-b8b6-7136-aa0d-b72b1e4a121b","W słowach prąd i pęd samogłoski nosowe stoją przed d. Ą brzmi tu w przybliżeniu jak __1__, a ę jak __2__.",5,"Przed d, tak samo jak przed t, ą wymawiamy w przybliżeniu jak on, a ę jak en. Nie używamy tu m ani miękkiego ń.","Przy wymowie słowa chętny ę przed t brzmi w przybliżeniu jak en.",[137,146],{"id":138,"blankNumber":21,"options":139},"01a0f20c-b8b5-7f64-bb5f-6df82d66eb66",[140,142,144],{"id":141,"optionText":117,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b5-7ebc-bb5f-6df82ac95930",{"id":143,"optionText":111,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b5-7ef8-bb5f-6df82ba15ad4",{"id":145,"optionText":114,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b5-7f30-bb5f-6df82c6b0ffc",{"id":147,"blankNumber":34,"options":148},"01a0f20c-b8b6-70d2-aa0d-b72b1e0fd8c6",[149,151,153],{"id":150,"optionText":129,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-7022-aa0d-b72b1c9019df",{"id":152,"optionText":123,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-7066-aa0d-b72b1ccc1ce1",{"id":154,"optionText":126,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-709e-aa0d-b72b1dc2e029",{"id":156,"sentenceTemplate":157,"displayOrder":158,"explanation":159,"exampleSentence":160,"blanks":161},"01a0f20c-b8b6-72d6-aa0d-b72b210118ed","W słowach siąść i chęć patrzymy na literę bezpośrednio po samogłosce nosowej. W chęć ę stoi przed ć i brzmi w przybliżeniu jak __1__.",6,"Przed ć samogłoska ę brzmi w przybliżeniu jak eń, z miękkim ń. En pasuje do t i d, a em do p i b. W słowie siąść bezpośrednio po ą stoi natomiast ś.","W słowie dziewięć końcowe ć zmienia wymowę ę na połączenie podobne do eń.",[162],{"id":163,"blankNumber":21,"options":164},"01a0f20c-b8b6-7276-aa0d-b72b2028e7fa",[165,167,169],{"id":166,"optionText":129,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-71d2-aa0d-b72b1e55f432",{"id":168,"optionText":123,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-720a-aa0d-b72b1f4db6ae",{"id":170,"optionText":126,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-7242-aa0d-b72b1f6f50b0",{"id":172,"sentenceTemplate":173,"displayOrder":174,"explanation":175,"exampleSentence":176,"blanks":177},"01a0f20c-b8b6-75de-aa0d-b72b25f77a5d","W słowie łączyć ą stoi przed cz, a w słowie tęcza ę stoi przed cz. Ich przybliżona wymowa to odpowiednio __1__ i __2__.",7,"Przed cz samogłoski ą i ę brzmią w przybliżeniu jak on i en. Ta sama zasada obejmuje c, dz i dż. Nie wybieramy połączeń z m ani ń.","W słowie gorący ą przed c brzmi w przybliżeniu jak on.",[178,187],{"id":179,"blankNumber":21,"options":180},"01a0f20c-b8b6-746a-aa0d-b72b23d36762",[181,183,185],{"id":182,"optionText":114,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-734e-aa0d-b72b21dc8cc9",{"id":184,"optionText":111,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-73e2-aa0d-b72b227d2cb2",{"id":186,"optionText":117,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-7432-aa0d-b72b23528d41",{"id":188,"blankNumber":34,"options":189},"01a0f20c-b8b6-757e-aa0d-b72b25ad0813",[190,192,194],{"id":191,"optionText":123,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-74ce-aa0d-b72b24018143",{"id":193,"optionText":129,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-7506-aa0d-b72b246af1d1",{"id":195,"optionText":126,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-7536-aa0d-b72b24dc0585",{"id":197,"sentenceTemplate":198,"displayOrder":199,"explanation":200,"exampleSentence":201,"blanks":202},"01a0f20c-b8b6-7762-aa0d-b72b299a606b","W słowie mąka ą stoi przed k. Podczas wymowy drugiego, nosowego dźwięku __1__.",8,"Przed k słyszymy dwa dźwięki. Drugi powstaje z uniesionym tyłem języka, a nie jak zwykłe n lub m.","Gdy mówisz łąka, przy nosowym dźwięku przed k unosisz tył języka.",[203],{"id":204,"blankNumber":21,"options":205},"01a0f20c-b8b6-770a-aa0d-b72b28c1f6c5",[206,209,212],{"id":207,"optionText":208,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-7672-aa0d-b72b26c9c84f","wymawiamy zwykłe n jak w słowie nos",{"id":210,"optionText":211,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-76a6-aa0d-b72b271bead5","tył języka unosi się jak przy k",{"id":213,"optionText":214,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-76da-aa0d-b72b27c8bb55","łączymy wargi jak przy m",{"id":216,"sentenceTemplate":217,"displayOrder":218,"explanation":219,"exampleSentence":220,"blanks":221},"01a0f20c-b8b6-78be-aa0d-b72b2c444d79","W słowie węgiel ę stoi przed g. Wymowa ę w tym miejscu to __1__.",9,"Przed g, tak jak przed k, ę daje dwa dźwięki. Drugi jest nosowy i wymaga uniesienia tyłu języka; nie jest zwykłym n.","W słowie krąg po dźwięku podobnym do o pojawia się dźwięk nosowy tworzony z tyłem języka uniesionym jak przy g.",[222],{"id":223,"blankNumber":21,"options":224},"01a0f20c-b8b6-7866-aa0d-b72b2bbd8339",[225,228,231],{"id":226,"optionText":227,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-77d2-aa0d-b72b2a444e32","zwykłe e bez drugiego dźwięku",{"id":229,"optionText":230,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-7806-aa0d-b72b2ac57a7f","e i zwykłe n jak w słowie nos",{"id":232,"optionText":233,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-783a-aa0d-b72b2b896b78","dźwięk podobny do e i dźwięk nosowy z uniesionym tyłem języka",{"id":235,"sentenceTemplate":236,"displayOrder":237,"explanation":238,"exampleSentence":239,"blanks":240},"01a0f20c-b8b6-7a1e-aa0d-b72b2e965c3e","W zdaniu Oni zaczęli obiad litera ę w słowie zaczęli stoi przed l. Wymawiamy ją jak __1__.",10,"Przed l nosowe brzmienie znika: ę brzmi jak e. Nie dodajemy n ani m, ale w pisowni zachowujemy ę.","W słowie minęli zapisujemy ę, choć przed l wymawiamy zwykłe e.",[241],{"id":242,"blankNumber":21,"options":243},"01a0f20c-b8b6-79b6-aa0d-b72b2e814a6a",[244,247,250],{"id":245,"optionText":246,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-7926-aa0d-b72b2ca3de21","zwykłe e",{"id":248,"optionText":249,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-795a-aa0d-b72b2ce64110","en z wyraźnym n",{"id":251,"optionText":252,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-798a-aa0d-b72b2d872619","em z wyraźnym m",{"id":254,"sentenceTemplate":255,"displayOrder":256,"explanation":257,"exampleSentence":258,"blanks":259},"01a0f20c-b8b6-7c5a-aa0d-b72b3434f715","Porównaj zaczęła i zaczął. Przed ł samogłoska ę brzmi jak __1__, a ą jak __2__.",11,"Przed ł obie samogłoski tracą nosowe brzmienie: ę brzmi jak e, a ą jak o. Pisownia nadal zawiera ogonek.","Porównaj minęła i minął: przed ł słyszymy odpowiednio e i o.",[260,269],{"id":261,"blankNumber":21,"options":262},"01a0f20c-b8b6-7b1e-aa0d-b72b30511e13",[263,265,267],{"id":264,"optionText":126,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-7a8a-aa0d-b72b2eeee464",{"id":266,"optionText":33,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-7abe-aa0d-b72b2f498418",{"id":268,"optionText":123,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-7aee-aa0d-b72b302871b8",{"id":270,"blankNumber":34,"options":271},"01a0f20c-b8b6-7c02-aa0d-b72b334a7ca2",[272,274,276],{"id":273,"optionText":117,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-7b6e-aa0d-b72b31342f03",{"id":275,"optionText":111,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-7ba2-aa0d-b72b3201a778",{"id":277,"optionText":29,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-7bd2-aa0d-b72b32ea0380",{"id":279,"sentenceTemplate":280,"displayOrder":281,"explanation":282,"exampleSentence":283,"blanks":284},"01a0f20c-b8b6-7df6-aa0d-b72b3797480c","W zdaniu Goście czekają przed domem końcowe ą w słowie czekają wymawiamy __1__.",12,"Na końcu wyrazu ą zachowuje nosowe brzmienie. Nie zastępujemy go ani zwykłym o, ani połączeniem om.","W pytaniu Czy dzieci śpią? końcowe ą powinno brzmieć nosowo.",[285],{"id":286,"blankNumber":21,"options":287},"01a0f20c-b8b6-7d9a-aa0d-b72b36df517b",[288,291,294],{"id":289,"optionText":290,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-7d06-aa0d-b72b3517996d","jak zwykłe o",{"id":292,"optionText":293,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-7d3e-aa0d-b72b35d42796","jak om",{"id":295,"optionText":296,"isCorrect":30,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-7d6e-aa0d-b72b36c5512c","nosowo",{"id":298,"sentenceTemplate":299,"displayOrder":300,"explanation":301,"exampleSentence":302,"blanks":303},"01a0f20c-b8b6-7f4a-aa0d-b72b39761e4a","W zdaniu Widzę autobus końcowe ę w słowie widzę można poprawnie wymówić __1__.",13,"Końcowe ę może brzmieć jak zwykłe e albo lekko nosowo. Mocna nosowość nie jest wymagana, a wymowa em nie dotyczy końca wyrazu.","Kiedy mówisz Dziękuję za pomoc, końcowe ę może zabrzmieć jak zwykłe e.",[304],{"id":305,"blankNumber":21,"options":306},"01a0f20c-b8b6-7ef6-aa0d-b72b395d9525",[307,310,313],{"id":308,"optionText":309,"isCorrect":30,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b6-7e62-aa0d-b72b384ab4ba","jak zwykłe e lub lekko nosowo",{"id":311,"optionText":312,"isCorrect":26,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b6-7e96-aa0d-b72b38b85826","tylko z mocnym nosowym brzmieniem",{"id":314,"optionText":315,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b6-7ec6-aa0d-b72b38fc24c4","jak em z wyraźnym m",{"id":317,"sentenceTemplate":318,"displayOrder":319,"explanation":320,"exampleSentence":321,"blanks":322},"01a0f20c-b8b7-712e-99bf-0a60cbe08941","Wyraz dęby wymawiamy w przybliżeniu jak demby. W zwykłym tekście zapisujemy: W parku rosną __1__.",14,"Przed b samogłoska ę brzmi jak em, ale wymowa nie zmienia pisowni. Demby to tylko przybliżony zapis dźwięków, nie poprawna pisownia wyrazu; denby także jest błędne.","Na zdjęciu jest gołąb — zapisujemy ą, chociaż przed b brzmi ono w przybliżeniu jak om.",[323],{"id":324,"blankNumber":21,"options":325},"01a0f20c-b8b7-70d6-99bf-0a60cbb6ec75",[326,329,332],{"id":327,"optionText":328,"isCorrect":26,"displayOrder":10},"01a0f20c-b8b7-7012-99bf-0a60c8fd5f7a","demby",{"id":330,"optionText":331,"isCorrect":30,"displayOrder":21},"01a0f20c-b8b7-7052-99bf-0a60c9c9a5bb","dęby",{"id":333,"optionText":334,"isCorrect":26,"displayOrder":34},"01a0f20c-b8b7-7092-99bf-0a60cabc942d","denby","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9ce3be80-795c-4999-9b94-2d24c96603c2_hero.webp?v=1790767315",{"title":337,"slug":338,"language":339,"level":340},"Samogłoski nosowe ą i ę","samogloski-nosowe-a-i-e","pl","A1"]