[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ar":3,"grammar-pages-ar":4,"grammar-page-ar-ad-damair-ma-a-huruf-al-jarr":957,"grammar-lesson-path-ar-ad-damair-ma-a-huruf-al-jarr-ikhtiyar-ad-damir-wa-rabtuhu-a2":972,"grammar-exercises-by-page-01a14143-39a9-7ec0-9ca8-fab0cd0986e3":1038,"grammar-quick-check-01a14143-39a9-7ec0-9ca8-fab0cd0986e3":1057,"grammar-lesson-body-01a14143-39a9-7ec0-9ca8-fab0cd0986e3-3271iloc96":1092},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,564,569,574,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,695,700,705,710,715,720,725,730,735,740,745,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,806,811,816,821,826,831,836,841,846,851,856,861,866,871,876,882,887,892,897,902,907,912,917,922,927,932,937,942,947,952],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a14143-3a76-7350-952f-45c2ce23147a","الحروف العربية واتصالها","al-huruf-al-arabiyya","ar","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a14143-3a6f-73f6-94f2-34b93411e8d4","الحركات القصيرة وحروف المد","al-harakat-wa-huruf-al-madd",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a14143-3c32-7722-9769-87fb49bec851","السكون والشدة","as-sukun-wa-ash-shadda",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a14143-3c3e-7e2f-9d91-2ccec1148748","التاء المربوطة والهاء والتاء المفتوحة","at-ta-al-marbuta",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a14143-3ac3-76cd-889b-5e9b4b475023","الاسم والفعل والحرف","al-ism-wa-al-fil-wa-al-harf",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a14143-3bd7-74c3-a994-5c1ef0571b5a","النكرة والمعرفة وأداة التعريف","an-nakira-wa-al-marifa",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a14143-3b06-7ca4-91d2-8025e01ac8f3","اللام الشمسية واللام القمرية","al-lam-ash-shamsiyya",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a14143-3b7d-7378-8468-3894d394edfd","المذكر والمؤنث في الأسماء الشائعة","al-mudhakkar-wa-al-muannath",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a14143-3cc4-7d9d-be92-9435da1f6a32","ضمائر المتكلم والمخاطب المفرد","damair-al-mutakallim-wa-al-mukhatab",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a14143-3cb8-72ba-abe6-af8b873e10c8","ضمائر الغائب المفرد والجمع","damair-al-ghaib",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a14143-3af7-7090-b3b4-b60c07b4d8c8","الجملة الاسمية للتعريف والوصف","al-jumla-al-ismiyya",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a14143-3c19-7144-925b-1022a70c25b1","الصفة بعد الاسم والمطابقة الأساسية","as-sifa-bada-al-ism",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a14143-3d03-7680-8af2-a2691c80bf26","هذا وهذه والإشارة إلى القريب","hadha-wa-hadhihi",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a14143-3ce4-76a5-8901-37bf84695503","ذلك وتلك والإشارة إلى البعيد","dhalika-wa-tilka",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a14143-3c2c-76f6-bfcf-b819a018b97e","السؤال بهل والهمزة","as-sual-bi-hal-wa-al-hamza",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a14143-3e15-7883-a323-0b56edcf2f0b","من وما وأين في الأسئلة","man-wa-ma-wa-ayna",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a14143-3cfd-711e-9f4e-fae36bfadb4d","في وعلى ومن وإلى","fi-wa-ala-wa-min-wa-ila",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a14143-3c4b-7c7d-8672-7c9055a2118c","التعبير عن المكان وهناك","at-tabir-an-al-makan",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a14143-3a7d-7bcb-9697-fc4c5086bbb1","الإضافة البسيطة بين اسمين","al-idafa-al-basita",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a14143-3b6a-73e0-a604-582998eff4ad","الملكية مع ياء المتكلم وكاف المخاطب","al-milkiyya-ma-a-al-damair",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a14143-3d2f-7271-b394-b010c88f7ad1","عندي ولي للتعبير عن الملكية","indi-wa-li",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a14143-3b9e-7f91-a997-716f6f5f3182","المثنى في التعرف على الأشياء","al-muthanna-al-asasi",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a14143-3ae7-7c44-b958-d87ce353265f","جمع المذكر السالم وجمع المؤنث السالم","al-jam-al-salim",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a14143-3d6f-7bc6-ab99-d6e5fec8401f","جموع التكسير الشائعة","jumu-at-taksir-ash-shaia",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a14143-3e35-7d06-a89c-b66ea6720ae7","مطابقة جمع غير العاقل","mutabaqat-jam-ghayr-al-aqil",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a14143-39d7-7d7f-b08f-98c57cdb092f","العد من واحد إلى عشرة","al-add-min-wahid-ila-ashara",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a14143-3d7c-72f3-9c0c-e4f6d067d17c","كم والعمر والسعر","kam-wa-al-umr-wa-as-sir",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a14143-3b70-7dd2-9b08-252623b74dc9","المضارع للأفعال اليومية","al-mudari-lil-afal-al-yawmiyya",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a14143-3b77-78f8-823c-48f519fc05da","المضارع مع نحن وأنتم وهم","al-mudari-ma-a-damair-al-jam",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a14143-3e3b-71a1-8d2c-cda25810ac24","نفي المضارع بلا","nafy-al-mudari-bi-la",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a14143-3def-7448-b76a-24fff070ba6d","ليس في نفي الوصف والهوية","laysa-fi-an-nafy",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a14143-3e22-7c15-a562-9203adde3aa0","متى وكيف ولماذا","mata-wa-kayfa-wa-limadha",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a14143-3eaa-7e84-b252-de6748acb1b3","ظروف المكان الأساسية","zuruf-al-makan-al-asasiyya",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a14143-3eb0-765f-acb6-655070aecd78","ظروف الوقت والتكرار","zuruf-al-waqt-wa-at-takrar",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a14143-3bfe-7921-80f1-e377cf50d71f","الربط بالواو وأو ولكن","ar-rabt-bi-al-waw-wa-aw-wa-lakin",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a14143-3b14-72bc-aa32-625ad7d091b2","الماضي للأحداث اليومية البسيطة","al-madi-al-asasi",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":10,"displayOrder":191},"01a14143-3b89-7a0b-b5aa-6ebf6e1a5a18","المستقبل بالسين وسوف","al-mustaqbal-bi-as-sin-wa-sawfa",37,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":9,"level":10,"displayOrder":196},"01a14143-3e6d-725d-abd7-f5094817b580","صيغ الأمر اليومية الشائعة","siyagh-al-amr-ash-shaia",38,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":9,"level":201,"displayOrder":202},"01a14143-3d0a-772d-8d47-0676427c8614","همزة الوصل وهمزة القطع","hamzat-al-wasl-wa-hamzat-al-qat","A2",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":201,"displayOrder":207},"01a14143-39eb-7e1c-9336-4a239b223978","الألف المقصورة والياء في آخر الكلمة","al-alif-al-maqsura-wa-al-ya",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":201,"displayOrder":212},"01a14143-3c6b-7824-a34a-168905965db5","التنوين والنطق عند الوقف","at-tanwin-wa-al-waqf",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":201,"displayOrder":217},"01a14143-3cca-7614-8ec0-3bc5d847e028","ضمائر المثنى والمخاطبات والغائبات","damair-al-muthanna-wa-al-inath",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":201,"displayOrder":222},"01a14143-3cbe-7a48-9901-8e39ebd5b6bd","ضمائر المفعول به المتصلة","damair-al-maful-bihi",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":201,"displayOrder":227},"01a14143-39a9-7ec0-9ca8-fab0cd0986e3","الضمائر المتصلة بحروف الجر","ad-damair-ma-a-huruf-al-jarr",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":201,"displayOrder":232},"01a14143-3d10-7a1f-9bc1-2bebeabd3c55","هؤلاء وأولئك وهذان وهاتان","haulai-wa-ulaika",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":201,"displayOrder":237},"01a14143-3a95-794d-8c05-0a1b25cb6557","الإضافة والتعريف والصفة","al-idafa-wa-at-tarif-wa-as-sifa",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":201,"displayOrder":242},"01a14143-3a8e-70ae-a3c2-808a3d11fa3a","الإضافة مع ضمائر الجمع والمثنى","al-idafa-ma-a-damair-al-jam",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":201,"displayOrder":247},"01a14143-3c05-7288-b91b-a5ee84fd9822","الرفع والنصب والجر في الجملة البسيطة","ar-raf-wa-an-nasb-wa-al-jarr",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":201,"displayOrder":252},"01a14143-3a10-714d-9334-484ac701f214","الفاعل والمفعول به وترتيبهما","al-fail-wa-al-maful-bihi",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":201,"displayOrder":257},"01a14143-3e2f-7cba-a19c-3ce0e5ae5e36","المطابقة مع الفعل قبل الفاعل وبعده","mutabaqat-al-fil-wa-al-fail",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":201,"displayOrder":262},"01a14143-3d47-7ced-a295-ae020fb964ab","إعراب المثنى والجمع السالم","irab-al-muthanna-wa-al-jam",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":201,"displayOrder":267},"01a14143-3d82-7563-b454-fe548f2feaba","كان في وصف الماضي","kana-fi-wasf-al-madi",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":201,"displayOrder":272},"01a14143-3df5-7779-bb2e-92cf6b8fe82c","ليس مع الضمائر المختلفة","laysa-ma-a-ad-damair",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":201,"displayOrder":277},"01a14143-3e8f-7f18-b83b-a5bfe90501b7","تصريف الماضي مع جميع الضمائر","tasrif-al-madi",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":201,"displayOrder":282},"01a14143-3d88-7c7d-9a41-cbf9b435a616","كان مع المضارع للعادات الماضية","kana-ma-a-al-mudari",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":201,"displayOrder":287},"01a14143-3dc7-7f0e-a0a9-522296c8b5e0","لم لنفي الماضي","lam-li-nafy-al-madi",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":201,"displayOrder":292},"01a14143-3dd5-71e6-a52a-97de4ba253b3","لن لنفي المستقبل","lan-li-nafy-al-mustaqbal",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":201,"displayOrder":297},"01a14143-39f5-79ec-841a-0a22acedcb25","الأمر والنهي مع المخاطبين","al-amr-wa-an-nahy",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":201,"displayOrder":302},"01a14143-3bd1-784b-8166-dfce9b6c4a08","أن بعد أريد وأستطيع","an-bada-uridu-wa-astatiu",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":201,"displayOrder":307},"01a14143-3e02-7b6f-89f7-1c0031c6975a","لأن للتعبير عن السبب","lianna-li-at-talil",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":201,"displayOrder":312},"01a14143-3bb5-7b56-9040-4fa02a2643b4","الذي والتي في وصف الأشخاص والأشياء","alladhi-wa-allati",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":201,"displayOrder":317},"01a14143-3d62-7a0e-b06e-df492c2186cb","اسم التفضيل مع من","ism-at-tafdil-ma-a-min",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":201,"displayOrder":322},"01a14143-39f0-7c73-90cc-f73c741dcab5","ألوان الأشياء وصفاتها","al-alwan-wa-as-sifat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":201,"displayOrder":327},"01a14143-3bea-716c-8901-97f7cc8bbe2f","النسبة إلى البلد والمهنة","an-nisba-ila-al-balad",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":201,"displayOrder":332},"01a14143-39d2-7548-8aa6-11abc7f21f79","الأعداد من أحد عشر إلى تسعة عشر","al-adad-min-ahada-ashar",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":201,"displayOrder":337},"01a14143-39fa-78f8-aad0-f4be89f0f058","العشرات والأعداد المعطوفة","al-asharat-wa-al-adad-al-matuf",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":201,"displayOrder":342},"01a14143-39cc-79c9-b992-23d380161047","الأعداد الترتيبية والتاريخ","al-adad-at-tartibiyya",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":201,"displayOrder":347},"01a14143-3da3-7a06-9480-7328ce152428","كل وبعض وكثير وقليل","kull-wa-bad-wa-kathir-wa-qalil",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":201,"displayOrder":352},"01a14143-3a06-7193-a979-f08a4012c311","الباء واللام ومع في الاستعمال اليومي","al-ba-wa-al-lam-wa-maa",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":201,"displayOrder":357},"01a14143-3e4f-7ed4-a535-dcf8efe47cb8","قبل وبعد مع الأسماء والجمل","qabl-wa-bad",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":201,"displayOrder":362},"01a14143-3e98-7991-baed-31566c94c964","ثم والفاء لترتيب الأحداث","thumma-wa-al-fa",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":201,"displayOrder":367},"01a14143-3d16-71dc-88e4-436b8bf60076","إذا في الخطط والنتائج المتوقعة","idha-fi-al-khutat",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":201,"displayOrder":372},"01a14143-3e65-75f1-b679-e99033da54cd","قال وباع في الماضي والمضارع","qala-wa-baa",73,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":9,"level":201,"displayOrder":377},"01a14143-3cde-744d-b76d-c1cbc526382c","ذهب وجاء وكان في السرد اليومي","dhahaba-wa-jaa-wa-kana",74,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":9,"level":201,"displayOrder":382},"01a14143-3ae0-7cbe-8e58-0192be600cce","الجذر والوزن واستعمال المعجم","al-jadhr-wa-al-wazn",75,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":9,"level":387,"displayOrder":388},"01a14143-3d41-772b-957e-6d309c7f11d1","إعراب المضارع بين الرفع والنصب والجزم","irab-al-mudari","B1",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":387,"displayOrder":393},"01a14143-39dc-7bec-8dfb-79e9ee426ee4","الأفعال الخمسة وثبوت النون وحذفها","al-afal-al-khamsa",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":387,"displayOrder":398},"01a14143-3a27-7769-ad33-493783f81fbb","الفعل المثال في الماضي والمضارع والأمر","al-fil-al-mithal",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":387,"displayOrder":403},"01a14143-3a1b-751d-a85e-e264a2904dec","الفعل الأجوف مع الضمائر والجزم","al-fil-al-ajwaf",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":387,"displayOrder":408},"01a14143-3a36-779d-9d6f-2d5aa3a60957","الفعل الناقص وحذف حرف العلة","al-fil-an-naqis",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":387,"displayOrder":413},"01a14143-3a2f-7009-b7fd-ea42c9c14bbd","الفعل المضعف وفك الإدغام","al-fil-al-mudaaf",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":387,"displayOrder":418},"01a14143-3a21-7083-adc2-793143139c81","الفعل المهموز في التصريف","al-fil-al-mahmuz",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":387,"displayOrder":423},"01a14143-3cf0-78c1-a0f3-aeb6f3853c70","فعّل وأفعل والتعدية","faala-wa-afala",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":387,"displayOrder":428},"01a14143-3cf6-7ea2-88e8-ca37bee9e43b","فاعل وتفاعل والمشاركة","faala-wa-tafaala",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":387,"displayOrder":433},"01a14143-3e7b-75c5-8b27-d65f443797c9","تفعّل والمطاوعة والتدرج","tafaala-wa-at-tadarruj",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":387,"displayOrder":438},"01a14143-3d34-7e2e-ad8d-a260ac97c5fd","انفعل وافتعل في الاستعمال الشائع","infala-wa-iftala",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":387,"displayOrder":443},"01a14143-3d69-71a0-8480-fe65e294ddaf","استفعل والطلب والتحول","istafala",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":387,"displayOrder":448},"01a14143-3b55-7034-9265-555363a7ce2b","المصدر من الثلاثي والمزيد","al-masdar",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":387,"displayOrder":453},"01a14143-3d4d-7a33-8925-e70008c58bcd","اسم الفاعل وتكوينه","ism-al-fail",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":387,"displayOrder":458},"01a14143-3d5b-7964-9012-41e9f6c2533b","اسم المفعول وتكوينه","ism-al-maful",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":387,"displayOrder":463},"01a14143-3d3b-7684-8676-57f6f500b4ed","إن وأن في التوكيد ونقل الكلام","inna-wa-anna",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":387,"displayOrder":468},"01a14143-3dc1-7051-b4ad-c76e4eebbbaa","لكن ولعل وليت ومعانيها","lakinna-wa-laalla-wa-layta",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":387,"displayOrder":473},"01a14143-39c6-7a19-94b9-469109d9f225","أصبح وصار وظل وأخوات كان","akhawat-kana",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":387,"displayOrder":478},"01a14143-3e5e-7b8b-be38-e04f30c6622a","قد ولقد مع الماضي","qad-wa-laqad",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":387,"displayOrder":483},"01a14143-3d8f-715e-969d-f346d869193e","كان قد وترتيب الأحداث الماضية","kana-qad",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":387,"displayOrder":488},"01a14143-3e08-7d38-b8e8-1fee16f660d4","ما زال ولم يعد واستمرار الحالة","ma-zala-wa-lam-yaud",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":387,"displayOrder":493},"01a14143-3e9e-7ec5-8473-f83f44ed0a25","يجب وينبغي ويمكن مع أن","yajib-wa-yanbaghi-wa-yumkin",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":387,"displayOrder":498},"01a14143-3d95-7767-961d-214de007bbf1","كي ولكي وحتى للتعبير عن الغاية","kay-wa-likay-wa-hatta",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":387,"displayOrder":503},"01a14143-3b5c-76cd-bd91-4d6dc57e958e","الموصولات مع الجمع والمثنى","al-mawsulat-ma-a-al-jam",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":387,"displayOrder":508},"01a14143-3c0b-77f3-80c6-3e6f7204c773","الصفة الجملة بعد النكرة","as-sifa-al-jumla",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":387,"displayOrder":513},"01a14143-39e6-7f88-a5f5-72101c264fb0","العائد في جملة الصلة","al-aid-fi-silat-al-mawsul",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":387,"displayOrder":518},"01a14143-3bf7-7d56-a260-0c0592e434cc","عندما وبينما وقبل أن وبعد أن","ar-rabt-az-zamani",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":387,"displayOrder":523},"01a14143-3d22-7753-ab13-49da57b2f000","إن الشرطية وجزم فعلين","in-ash-shartiyya",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":387,"displayOrder":528},"01a14143-3de1-7ecb-a2ff-8979ec75dded","لو للتعبير عن الافتراض المخالف","law-li-al-iftirad",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":387,"displayOrder":533},"01a14143-39bb-7154-a9cf-f19109576f91","من وما ومهما في الشرط","adawat-ash-shart",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":387,"displayOrder":538},"01a14143-3a69-783b-ac88-b2a94c0c8aed","الحال المفردة والجملة الحالية","al-hal",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":387,"displayOrder":543},"01a14143-3b1a-73f0-8752-6ac510e2086d","المفعول المطلق للتوكيد والنوع","al-maful-al-mutlaq",107,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":9,"level":387,"displayOrder":548},"01a14143-3b21-7f3c-a069-83750781cfeb","المفعول لأجله وبيان السبب","al-maful-li-ajlihi",108,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":9,"level":387,"displayOrder":553},"01a14143-3b62-7f5e-b6ae-f7565c91bea2","المئة والألف والمعدود","al-mia-wa-al-alf",109,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":9,"level":387,"displayOrder":558},"01a14143-3afe-766c-b802-23a599fe1827","الكسور والنسب والمقادير","al-kusur-wa-an-nisab",110,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":9,"level":387,"displayOrder":563},"01a14143-3c51-7cc6-86fd-cfaa2429442f","التفضيل بأكثر وأشد","at-tafdil-bi-akthar-wa-ashadd",111,{"id":565,"title":566,"slug":567,"language":9,"level":387,"displayOrder":568},"01a14143-3e0f-75b9-94b0-20bb28c7c12c","مع أن ورغم أن للتنازل","maa-anna-wa-raghma-anna",112,{"id":570,"title":571,"slug":572,"language":9,"level":387,"displayOrder":573},"01a14143-3ad1-7132-8439-771bfa420560","الاستثناء بإلا وغير وسوى","al-istithna",113,{"id":575,"title":576,"slug":577,"language":9,"level":578,"displayOrder":579},"01a14143-3b0d-7cc8-9329-67ab79975f5c","المبني للمجهول ونائب الفاعل","al-mabni-lil-majhul","B2",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":578,"displayOrder":584},"01a14143-3b30-72bd-ba6a-862698cd02ef","المجهول في الأفعال المعتلة والمزيدة","al-majhul-fi-al-afal-al-mutalla",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":578,"displayOrder":589},"01a14143-3b97-7c23-92bc-40c25a2ef635","الفرق بين المطاوعة والبناء للمجهول","al-mutawaa-wa-al-majhul",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":578,"displayOrder":594},"01a14143-39e1-7c70-a5de-924f07a8820c","الأفعال الرباعية ومصادرها","al-afal-ar-rubaiyya",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":578,"displayOrder":599},"01a14143-3c38-7731-ac8d-ce391d7adb3c","اسم المكان واسم الزمان واسم الآلة","asma-al-makan-wa-az-zaman-wa-al-ala",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":578,"displayOrder":604},"01a14143-3c12-76ee-84ff-7971230b9869","الصفة المشبهة وصيغ المبالغة","as-sifa-al-mushabbaha",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":578,"displayOrder":609},"01a14143-3bc4-74b5-b00b-691289265053","عمل اسم الفاعل واسم المفعول","amal-al-mushtaqqat",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":578,"displayOrder":614},"01a14143-3b4b-7a7c-8324-d34acce01ed7","المصدر المؤول والمصدر الصريح","al-masdar-al-muawwal",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":578,"displayOrder":619},"01a14143-3b39-7315-8dde-843ba00b7c52","الممنوع من الصرف وشروط جره","al-mamnu-min-as-sarf",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":578,"displayOrder":624},"01a14143-3a00-78c4-b5ac-ea265547a4da","الأسماء الخمسة وشروط إعرابها","al-asma-al-khamsa",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":578,"displayOrder":629},"01a14143-3b41-7cff-99e6-6bb3c25f5a1a","الاسم المنقوص والمقصور والممدود","al-manqus-wa-al-maqsur-wa-al-mamdud",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":578,"displayOrder":634},"01a14143-3db2-7c6b-9f6a-bc08216a7622","لا النافية للجنس","la-an-nafiya-lil-jins",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":578,"displayOrder":639},"01a14143-3d75-7e33-8732-21edab383339","كاد وأوشك وأفعال الشروع","kada-wa-awshaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":578,"displayOrder":644},"01a14143-3ea5-70db-9b78-d8226093a029","ظن وأخواتها والمفعولان","zanna-wa-akhawatuha",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":578,"displayOrder":649},"01a14143-3e88-7431-a016-08032ce6871b","تقديم الخبر وتأخير المبتدأ","taqdim-al-khabar",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":578,"displayOrder":654},"01a14143-3cd0-77c4-bdf4-185aef4f2ed2","ضمير الفصل والتمييز بين الخبر والصفة","damir-al-fasl",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":578,"displayOrder":659},"01a14143-3c94-769f-b6a1-e76378fd971b","نفس وعين وكل في التوكيد","at-tawkid-al-manawi",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":578,"displayOrder":664},"01a14143-3a0a-7dba-88b9-cde6c92e4f28","البدل وعطف البيان","al-badal-wa-atf-al-bayan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":578,"displayOrder":669},"01a14143-3c5e-720c-ae49-678194a4117e","التمييز بعد المقادير وفي الجملة","at-tamyiz",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":578,"displayOrder":674},"01a14143-3b82-7a07-936d-fcf9311d41de","المنادى المضاف والنكرة المقصودة","al-munada",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":578,"displayOrder":679},"01a14143-3cea-7274-8ec3-1a49f54891ed","فاء جواب الشرط","fa-jawab-ash-shart",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":578,"displayOrder":684},"01a14143-3de8-7a4e-8e4d-fe4adcf625ac","لولا ولوما والشرط الامتناعي","lawla-wa-lawma",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":578,"displayOrder":689},"01a14143-3ddb-761f-957e-4faf14c51fd4","لو كان ولو أن والافتراض الماضي","law-kana-wa-law-anna",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":578,"displayOrder":694},"01a14143-3dce-74f6-acd1-930edbb0584a","لم ولما وما في نفي الماضي","lam-wa-lamma-wa-ma",137,{"id":696,"title":697,"slug":698,"language":9,"level":578,"displayOrder":699},"01a14143-3dfc-7198-bbfb-f1f65777033a","ليس وغير ودون في النفي الاسمي","laysa-wa-ghayr-wa-dun",138,{"id":701,"title":702,"slug":703,"language":9,"level":578,"displayOrder":704},"01a14143-3e1b-78fe-8c11-0966292ab46d","من وما وأي في الجمل الموصولة","man-wa-ma-wa-ayy-al-mawsula",139,{"id":706,"title":707,"slug":708,"language":9,"level":578,"displayOrder":709},"01a14143-3c1e-7ed8-8625-ff5d7e3ef91b","تداخل الصلة والصفة والحال","as-sila-wa-as-sifa-wa-al-hal",140,{"id":711,"title":712,"slug":713,"language":9,"level":578,"displayOrder":714},"01a14143-3e82-7006-bb08-de39fd9533e0","تغير المعنى بتغير حرف الجر","taghayyur-harf-al-jarr",141,{"id":716,"title":717,"slug":718,"language":9,"level":578,"displayOrder":719},"01a14143-39c0-78c1-bfc0-57b755a14ee0","أحكام العدد والمعدود في النص المتصل","ahkam-al-adad-wa-al-madud",142,{"id":721,"title":722,"slug":723,"language":9,"level":578,"displayOrder":724},"01a14143-3bcb-708b-826f-198498fde766","أما وإما لتقسيم الأفكار","amma-wa-imma",143,{"id":726,"title":727,"slug":728,"language":9,"level":578,"displayOrder":729},"01a14143-3ca2-7489-a2e9-a4622199e810","بل بل إن وليس فقط بل أيضا","bal-wa-bal-inna",144,{"id":731,"title":732,"slug":733,"language":9,"level":578,"displayOrder":734},"01a14143-3a9e-7040-9618-98250892a663","الإحالة بالضمائر واتساق الفقرة","al-ihala-wa-ittisaq-al-faqra",145,{"id":736,"title":737,"slug":738,"language":9,"level":578,"displayOrder":739},"01a14143-3d9c-7512-8098-303d405b408b","كتابة الهمزة المتوسطة والمتطرفة","kitabat-al-hamza",146,{"id":741,"title":742,"slug":743,"language":9,"level":578,"displayOrder":744},"01a14143-3a55-7eee-9cb4-3c67b75e65bd","الفصحى والعامية وحدود المقارنة","al-fusha-wa-al-ammiyya",147,{"id":746,"title":747,"slug":748,"language":9,"level":749,"displayOrder":750},"01a14143-3a84-7d85-bd22-ae540f4d6a17","الإضافة اللفظية والمعنوية","al-idafa-al-lafziyya-wa-al-manawiyya","C1",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":749,"displayOrder":755},"01a14143-3be3-792f-82b2-55ff95e7338d","النعت السببي والمطابقة","an-nat-as-sababi",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":749,"displayOrder":760},"01a14143-3bbc-75ea-a1be-f7bc73c9dae3","عمل المصدر وشروطه","amal-al-masdar",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":749,"displayOrder":765},"01a14143-3c8d-7b9b-b518-460136d010d3","التصغير ودلالاته في السياق","at-tasghir",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":749,"displayOrder":770},"01a14143-3bdc-7cb1-b29b-6e3dc07918c8","النسب إلى المركب والمنقوص والمقصور","an-nasab-al-mutaqaddim",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":749,"displayOrder":775},"01a14143-3d54-703d-b3ca-faedb0d6483c","اسم الجنس واسم الجمع واسم الوحدة","ism-al-jins-wa-ism-al-jam",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":749,"displayOrder":780},"01a14143-3b90-7a19-a568-f7827d29c862","المطابقة بحسب اللفظ والمعنى","al-mutabaqa-bi-hasab-al-mana",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":749,"displayOrder":785},"01a14143-3aee-7e70-a038-78fb75e45c94","الجمل التي لها محل من الإعراب","al-jumal-dhat-al-mahall",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":749,"displayOrder":790},"01a14143-3bf0-7568-9098-acc6f993b594","الاستثناء التام والمفرغ والمنقطع","anwa-al-istithna",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":749,"displayOrder":795},"01a14143-3ba5-752f-ac60-71d28623cbdd","القصر بإنما والنفي والاستثناء","al-qasr",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":749,"displayOrder":800},"01a14143-3ac9-7c7f-b3f8-900ff0e52f75","الاستفهام الإنكاري والتقريري","al-istifham-al-inkari",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":749,"displayOrder":805},"01a14143-3cb0-7a1e-b437-84b6e0d55434","الأمر والنهي في الإرشاد والالتماس","dalalat-al-amr-wa-an-nahy",159,{"id":807,"title":808,"slug":809,"language":9,"level":749,"displayOrder":810},"01a14143-3e56-7941-bb78-3dab29744668","قد مع المضارع والاحتمال","qad-ma-a-al-mudari",160,{"id":812,"title":813,"slug":814,"language":9,"level":749,"displayOrder":815},"01a14143-3c9a-7f9a-86d3-122704fef114","الماضي والمضارع في السرد الحي","az-zaman-fi-as-sard",161,{"id":817,"title":818,"slug":819,"language":9,"level":749,"displayOrder":820},"01a14143-3c86-7bf5-89f4-05a8db6fe260","التراكيب الزمنية المركبة في التقارير","at-tarakib-az-zamaniyya-al-murakkaba",162,{"id":822,"title":823,"slug":824,"language":9,"level":749,"displayOrder":825},"01a14143-3d29-7015-96aa-57fdd3603364","إن وإذا ولو في بناء الحجة","in-wa-idha-wa-law",163,{"id":827,"title":828,"slug":829,"language":9,"level":749,"displayOrder":830},"01a14143-3dab-75b2-905c-5ae1f553a468","كلما وأيا كان ومهما يكن","kullama-wa-ayyan-kana",164,{"id":832,"title":833,"slug":834,"language":9,"level":749,"displayOrder":835},"01a14143-3e28-7d8f-b568-b8ceeb0c8084","المصدر المؤول في مواقع نحوية متعددة","mawaqi-al-masdar-al-muawwal",165,{"id":837,"title":838,"slug":839,"language":9,"level":749,"displayOrder":840},"01a14143-3ad9-718b-9545-a30ed0b9b8de","الاعتراض والاستدراك في الجملة الطويلة","al-itirad-wa-al-istidrak",166,{"id":842,"title":843,"slug":844,"language":9,"level":749,"displayOrder":845},"01a14143-3ca9-7680-b00a-cde07f4af711","التقديم والتأخير وبؤرة المعلومة","bu-rat-al-maluma",167,{"id":847,"title":848,"slug":849,"language":9,"level":749,"displayOrder":850},"01a14143-3a63-70e7-b9a1-ed1134701ab0","الحذف واستعادة المحذوف من السياق","al-hadhf-fi-as-siyaq",168,{"id":852,"title":853,"slug":854,"language":9,"level":749,"displayOrder":855},"01a14143-3c78-7eaf-8db2-4baf4a227d81","التراكيب الاسمية في الأسلوب الأكاديمي","at-tarakib-al-ismiyya-al-akadimiyya",169,{"id":857,"title":858,"slug":859,"language":9,"level":749,"displayOrder":860},"01a14143-3e40-77f1-bb7a-7755cbab1c42","نقل الأقوال والموقف من المصدر","naql-al-aqwal",170,{"id":862,"title":863,"slug":864,"language":9,"level":749,"displayOrder":865},"01a14143-3c57-7c1f-8b9a-8756d4887bcd","التحفظ والاحتمال في الكتابة العلمية","at-tahaffuz-wa-al-ihtimal",171,{"id":867,"title":868,"slug":869,"language":9,"level":749,"displayOrder":870},"01a14143-3c25-7a59-a627-b67c7910d72c","الصياغة الإدارية والقانونية المعاصرة","as-siyagha-al-idariyya",172,{"id":872,"title":873,"slug":874,"language":9,"level":749,"displayOrder":875},"01a14143-3c44-7d7e-90e0-1fc38905a4b0","التعجب والمدح والذم","at-taajjub-wa-al-madh-wa-adh-dhamm",173,{"id":877,"title":878,"slug":879,"language":9,"level":880,"displayOrder":881},"01a14143-3bad-7aee-9881-8597330b4ca7","العدول بين الخبر والإنشاء وأثره","al-udul-bayna-al-khabar-wa-al-insha","C2",174,{"id":883,"title":884,"slug":885,"language":9,"level":880,"displayOrder":886},"01a14143-3ab4-7dd7-9c18-6cc240d60051","الالتفات وتحول الضمائر في النص الأدبي","al-iltifat",175,{"id":888,"title":889,"slug":890,"language":9,"level":880,"displayOrder":891},"01a14143-3a15-7344-a201-e498d909a359","الفصل والوصل في بناء النص","al-fasl-wa-al-wasl",176,{"id":893,"title":894,"slug":895,"language":9,"level":880,"displayOrder":896},"01a14143-3aa6-722a-abdf-92a2a36e1d46","الإيجاز والحذف وحدود استنتاج المعنى","al-ijaz-wa-al-hadhf",177,{"id":898,"title":899,"slug":900,"language":9,"level":880,"displayOrder":901},"01a14143-3c71-7c34-bc16-593c334a1d7b","التقديم للاختصاص والحصر في النص الأدبي","at-taqdim-li-al-ikhtisas",178,{"id":903,"title":904,"slug":905,"language":9,"level":880,"displayOrder":906},"01a14143-3abc-761f-b84c-ad57171015a8","الاشتغال في قراءة النصوص الفصيحة","al-ishtighal",179,{"id":908,"title":909,"slug":910,"language":9,"level":880,"displayOrder":911},"01a14143-3c64-7f80-acfc-fd896eb807e1","التنازع وتحديد العامل","at-tanazu",180,{"id":913,"title":914,"slug":915,"language":9,"level":880,"displayOrder":916},"01a14143-3aad-7870-aa38-609a1caf4bfe","الاختصاص والتحذير والإغراء","al-ikhtisas-wa-at-tahdhir",181,{"id":918,"title":919,"slug":920,"language":9,"level":880,"displayOrder":921},"01a14143-3b28-779d-9ba1-03923e51543e","المفعول معه والتمييز من العطف","al-maful-maahu",182,{"id":923,"title":924,"slug":925,"language":9,"level":880,"displayOrder":926},"01a14143-3e47-7385-8a7e-bc7d6f00153c","نون التوكيد ولام القسم في القراءة","nun-at-tawkid-wa-lam-al-qasam",183,{"id":928,"title":929,"slug":930,"language":9,"level":880,"displayOrder":931},"01a14143-3d1b-7b6f-b9f8-e3ec9b8920af","إن المخففة واللام الفارقة في النصوص","in-al-mukhaffafa",184,{"id":933,"title":934,"slug":935,"language":9,"level":880,"displayOrder":936},"01a14143-3db9-79a6-97b4-cb9a95ebdd33","لا ولات وإن المشبهة بليس في القراءة","la-wa-lata-wa-in",185,{"id":938,"title":939,"slug":940,"language":9,"level":880,"displayOrder":941},"01a14143-3cd7-752b-85f3-7fdcd9881ff7","ضمير الشأن والقصة وتفسيره","damir-ash-shan",186,{"id":943,"title":944,"slug":945,"language":9,"level":880,"displayOrder":946},"01a14143-3a5c-7452-9f79-57e7ae583138","الحذف في جملة الصلة وشروط فهمه","al-hadhf-fi-as-sila",187,{"id":948,"title":949,"slug":950,"language":9,"level":880,"displayOrder":951},"01a14143-3e73-7cbd-9916-78149163b2df","تعدد التحليل النحوي وأثره في المعنى","taaddud-at-tahlil-an-nahwi",188,{"id":953,"title":954,"slug":955,"language":9,"level":880,"displayOrder":956},"01a14143-3c7f-7adb-8468-77f42fa800a5","التراكيب التراثية في الاقتباس المعاصر","at-tarakib-at-turathiyya",189,{"id":224,"title":225,"slug":226,"seoDescription":958,"content":959,"language":9,"level":201,"displayOrder":227,"grammarTopics":960,"createdAt":966,"updatedAt":967,"vocabularyLists":968,"primaryTopicHub":969,"readyImages":971},"تعلّم وصل الضمائر بحروف الجر في العربية، واختيار الضمير المناسب للاسم، مع صيغ الباء واللام ومن وعن وإلى وعلى وفي، وتغيّر الحروف والحركات وأمثلة واضحة.","نقول: «تَحَدَّثْتُ إِلَى سَارَةَ»، ثم نقول: «تَحَدَّثْتُ **إِلَيْهَا**». تتعلّم هنا كيف تستبدل الاسم بضمير متصل بحرف الجر، وكيف تتغيّر بعض الحروف مع الضمير.\n\n## ١. من الاسم إلى الضمير\n\nالضمير المتصل جزء صغير نكتبه مع حرف الجر في كلمة واحدة. نستخدمه عندما يعرف القارئ أو المستمع الشخص أو الشيء المقصود.\n\n:::example\n- هٰذَا الْكِتَابُ لِسَارَةَ. ← هٰذَا الْكِتَابُ **لَهَا**.\n- تَحَدَّثْتُ مَعَ الْمُعَلِّمِ عَنِ الرِّحْلَةِ. ← تَحَدَّثْتُ مَعَهُ **عَنْهَا**.\n- الْمَفَاتِيحُ فِي الْحَقِيبَةِ. ← الْمَفَاتِيحُ **فِيهَا**.\n:::\n\nيبقى معنى حرف الجر كما هو، لكن الضمير يحلّ محلّ الاسم. ويسمّى هذا الضمير في النحو **ضميرًا متصلًا في محلّ جرّ**.\n\n## ٢. الضمائر مع الباء واللام\n\nيبيّن الجدول جميع صيغ الضمائر مع **الباء** و**اللام**. اختر الصيغة بحسب الشخص أو الأشخاص المقصودين.\n\n| الضمير المنفصل | مع الباء | مع اللام |\n| --- | --- | --- |\n| أَنَا | بِي | لِي |\n| نَحْنُ | بِنَا | لَنَا |\n| أَنْتَ | بِكَ | لَكَ |\n| أَنْتِ | بِكِ | لَكِ |\n| أَنْتُمَا | بِكُمَا | لَكُمَا |\n| أَنْتُمْ | بِكُمْ | لَكُمْ |\n| أَنْتُنَّ | بِكُنَّ | لَكُنَّ |\n| هُوَ | بِهِ | لَهُ |\n| هِيَ | بِهَا | لَهَا |\n| هُمَا | بِهِمَا | لَهُمَا |\n| هُمْ | بِهِمْ | لَهُمْ |\n| هُنَّ | بِهِنَّ | لَهُنَّ |\n\nلاحظ الفرق بين **لَكَ** للمذكّر و**لَكِ** للمؤنّث، وبين **بِكَ** و**بِكِ**.\n\n:::note\nمع الاسم نقول: **لِسَارَةَ** و**لِلْمُعَلِّمِ**. ومع الضمير تُفتح اللام: **لَكَ، لَهُ، لَنَا**، لكنّها تبقى مكسورة مع ياء المتكلّم: **لِي**.\n:::\n\n## ٣. مِنْ وعَنْ مع الضمائر\n\nنصل الضمير بحرف الجر مباشرةً في أكثر الصيغ: **مِنْكَ، مِنْهَا، مِنْكُمْ**، و**عَنْكَ، عَنْهَا، عَنْكُمْ**.\n\nلكن مع **أَنَا** و**نَحْنُ** انتبه إلى النون:\n\n| المقصود | مع مِنْ | مع عَنْ |\n| --- | --- | --- |\n| أَنَا | مِنِّي | عَنِّي |\n| نَحْنُ | مِنَّا | عَنَّا |\n\n:::example\n- أَخَذَ أَخِي الْقَلَمَ **مِنِّي**.\n- هٰذِهِ هَدِيَّةٌ **مِنَّا**.\n- سَأَلَتْ لَيْلَى **عَنْكَ**.\n- تَحَدَّثَ الْمُعَلِّمُ **عَنَّا**.\n:::\n\n:::tip\nاحفظ هذه الكلمات الأربع مع الشدّة: **مِنِّي، عَنِّي، مِنَّا، عَنَّا**. الشدّة جزء من نطقها الصحيح.\n:::\n\n## ٤. إِلَى وعَلَى وفِي مع الضمائر\n\nعند اتصال الضمير بـ**إِلَى** و**عَلَى**، تتحوّل الألف المقصورة «ى» إلى ياء: **إِلَيْكَ، عَلَيْهَا**. أمّا **فِي** فتبقى ياؤها: **فِيكَ، فِيهَا**.\n\n| حرف الجر | مع أَنَا | مع أَنْتَ | مع هِيَ | مع نَحْنُ |\n| --- | --- | --- | --- | --- |\n| إِلَى | إِلَيَّ | إِلَيْكَ | إِلَيْهَا | إِلَيْنَا |\n| عَلَى | عَلَيَّ | عَلَيْكَ | عَلَيْهَا | عَلَيْنَا |\n| فِي | فِيَّ | فِيكَ | فِيهَا | فِينَا |\n\nمع ياء المتكلّم تكون الياء مشدّدة: **إِلَيَّ، عَلَيَّ، فِيَّ**.\n\n:::example\n- هٰذِهِ رِسَالَةٌ مِنْ أَخِي **إِلَيَّ**.\n- سَلَّمَتْ سَارَةُ **عَلَيَّ**.\n- أُمِّي تَثِقُ **فِيَّ**.\n- الْكِتَابُ عَلَى الطَّاوِلَةِ. ← الْكِتَابُ **عَلَيْهَا**.\n:::\n\n### حركة هاء الضمير\n\nمع **هُوَ، هُمَا، هُمْ، هُنَّ** تكون الهاء مكسورة بعد كسرة أو ياء ساكنة، كما في **بِهِ، فِيهِ، إِلَيْهِ، عَلَيْهِ**. وتكون مضمومة في **لَهُ، مِنْهُ، عَنْهُ**.\n\n- **بِهِمْ، فِيهِمْ، إِلَيْهِمْ، عَلَيْهِمْ**.\n- **لَهُمْ، مِنْهُمْ، عَنْهُمْ**.\n\nأمّا صيغة **هِيَ** فلا تتغيّر بهذه الطريقة: **بِهَا، فِيهَا، إِلَيْهَا، عَلَيْهَا**.\n\n## ٥. اختر الضمير المناسب وتجنّب الخطأ\n\nيعود الضمير على الاسم المقصود، وقد يكون شخصًا أو شيئًا:\n\n- الْقَلَمُ: كَتَبْتُ **بِهِ**.\n- الْحَقِيبَةُ: وَضَعْتُ الْكِتَابَ **فِيهَا**.\n- الطُّلَّابُ: تَحَدَّثْتُ **إِلَيْهِمْ**.\n\nمع جمع غير العاقل نستعمل عادةً ضمير المفرد المؤنّث: **هَا**.\n\n:::example\nهٰذِهِ كُتُبٌ جَدِيدَةٌ. قَرَأْتُ **فِيهَا** مَعْلُومَاتٍ مُفِيدَةً.\n:::\n\n:::warning\nلا تكتب الضمير المنفصل بعد حرف الجر بدل الضمير المتصل:\n\n- ✗ هٰذَا الْكِتَابُ لِأَنَا. ← ✓ هٰذَا الْكِتَابُ **لِي**.\n- ✗ أَرْسَلَ رِسَالَةً إِلَى أَنْتَ. ← ✓ أَرْسَلَ رِسَالَةً **إِلَيْكَ**.\n\nوانتبه إلى الشدّة: نكتب **مِنِّي** و**إِلَيَّ**، لا «مِنِي» و«إِلَيَ».\n:::\n\n## ٦. خطوات سريعة للمراجعة\n\n1. حدّد الاسم الذي تريد استبداله، واختر ضميره المناسب.\n2. احتفظ بحرف الجر: **عَنْ سَارَةَ ← عَنْهَا**.\n3. صِل الضمير بالحرف في كلمة واحدة: **لِلطُّلَّابِ ← لَهُمْ**.\n4. راجع الصيغ الخاصّة: **لِي، مِنِّي، عَنِّي، إِلَيَّ، عَلَيَّ، فِيَّ**.\n\nتذكّر: يتغيّر الاسم إلى ضمير، لكنّ العلاقة التي يعبّر عنها حرف الجر تبقى نفسها.",[961],{"id":962,"name":963,"level":201,"language":9,"isCompleted":964,"completionPercentage":965,"totalExercises":76,"completedExercises":965},"01a14143-3901-716b-9b28-ca78171a8bbf","اختيار الضمير وربطه بالفعل وحرف الجر",false,0,"2026-10-15T20:31:27+00:00","2026-10-16T06:40:27+00:00",[],{"name":963,"slug":970,"language":9},"ikhtiyar-ad-damir-wa-rabtuhu-a2",[],{"id":962,"name":963,"slug":970,"language":9,"level":201,"introduction":973,"lessonCount":21,"totalExercises":76,"objectives":974,"prerequisites":978,"lessons":980},"تتعلّم أولًا اختيار الضمير عندما تخاطب شخصين أو جماعة من النساء أو تتحدّث عنهم، مع الصيغة المناسبة للاسم والفعل. ثم تستخدم الضمائر المتصلة لتجنّب تكرار المفعول به والاسم بعد حرف الجر، وتفرّق بين مَن يقوم بالفعل ومَن يقع عليه، وتراجع تغيّر الكتابة والنطق عند الاتصال.",[975,976,977],"اختيار الضمير بحسب الشخص والعدد والجنس ومرجعه في الكلام.","استبدال المفعول به بضمير متصل دون تغيير الفاعل.","وصل الضمير بحرف الجر الصحيح مع مراعاة الصيغ الخاصة.",[979],"معرفة ضمائر المفرد والجمع الشائعة والفاعل والمفعول به وحروف الجر الأساسية.",[981,1006,1022],{"id":214,"contentId":982,"slug":216,"title":215,"level":201,"summary":983,"order":11,"exercises":984},"pg_96657158-bb7d-4428-988a-e077aad465a0","يؤسّس اختيار ضمائر المثنّى وجمع المؤنث بحسب المخاطبة والغيبة، ومطابقة الأسماء والأفعال لها.",[985,989,992,996,999,1003],{"id":986,"title":987,"order":965,"type":988},"01a14143-5c7e-7b1f-8613-0fc239b84729","اختيار الضمير ومطابقة الاسم والصفة","word_select",{"id":990,"title":991,"order":11,"type":988},"01a14143-5c94-7390-8e9e-4f6d94a4243d","مطابقة الفعل مع المثنى وجمع المؤنث",{"id":993,"title":994,"order":16,"type":995},"01a14143-5cab-7458-a547-969171e88a09","المثنى وجمع المؤنث في مواقف يومية","find_and_fix",{"id":997,"title":998,"order":21,"type":995},"01a14143-5cb3-7297-94bc-b3765df79289","المثنى وجمع المؤنث في أحداث ماضية",{"id":1000,"title":1001,"order":26,"type":1002},"01a14143-5cbb-73f4-a620-ec6cc8b952be","تصنيف الضمائر والأوصاف بحسب الأشخاص","word_sort",{"id":1004,"title":1005,"order":31,"type":1002},"01a14143-5cc2-73b3-89fd-da1251f0386d","تصنيف الأفعال مع ضمائر المثنى والنساء",{"id":219,"contentId":1007,"slug":221,"title":220,"level":201,"summary":1008,"order":16,"exercises":1009},"pg_421a95f4-7d9e-455c-bc64-9cf78a7b3c5d","ينقل الإحالة إلى ضمير متصل بالفعل يحل محل المفعول به، مع تمييزه من ضمير الفاعل ومعالجة واو الجماعة وجمع غير العاقل.",[1010,1013,1016,1019],{"id":1011,"title":1012,"order":965,"type":988},"01a14143-5c38-7c8d-8bf5-51653b8b285c","اختيار الضمير بحسب المقصود",{"id":1014,"title":1015,"order":11,"type":988},"01a14143-5c50-71a9-a584-a192aaf5cebc","وصل الضمير وتمييز الفاعل والمفعول",{"id":1017,"title":1018,"order":16,"type":1002},"01a14143-5c65-792d-8fe9-b5ffaddaaa37","ضمائر المفعول به: المتكلم والمخاطب والغائب",{"id":1020,"title":1021,"order":21,"type":1002},"01a14143-5c6c-70ef-b806-9a98b1b1b1f0","ضمائر المفعول به: المعنى والاتصال بالفعل",{"id":224,"contentId":1023,"slug":226,"title":225,"level":201,"summary":1024,"order":21,"exercises":1025},"pg_f4e496b5-bd8a-4240-8c87-85ee147b29be","يوسّع استبدال الاسم إلى الضمير بعد حرف الجر، ويبيّن الصيغ الخاصة وتغيّر إلى وعلى وحركة هاء الضمير.",[1026,1029,1032,1035],{"id":1027,"title":1028,"order":965,"type":988},"01a14143-3eb6-7ec7-acf4-b49873f901e2","الضمائر مع الباء واللام",{"id":1030,"title":1031,"order":11,"type":988},"01a14143-3ef1-7cb4-8e9a-eeec5e6c38c9","الصيغ الخاصة ومرجع الضمير",{"id":1033,"title":1034,"order":16,"type":1002},"01a14143-3f0e-7d63-8a4b-4ad74c1762e2","تصنيف الضمائر المتصلة حسب الشخص والعدد",{"id":1036,"title":1037,"order":21,"type":1002},"01a14143-3f16-7bd0-adfa-b819565ffc5a","بنية حرف الجر وحركاته ومرجع الضمير",[1039,1045,1049,1053],{"@id":1040,"@type":1041,"id":1027,"grammarPage":1042,"title":1028,"instructions":1043,"displayOrder":965,"type":988,"questionCount":66,"blankCount":126,"isCompleted":964,"ogImageUrl":1044},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a14143-3eb6-7ec7-acf4-b49873f901e2","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a14143-39a9-7ec0-9ca8-fab0cd0986e3","أكمل كل جملة بصيغتي الباء واللام المناسبتين للشخص المقصود، وانتبه إلى الحركات.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0333314a-eebe-4bcf-a60c-48168b580888_hero.webp?v=1792096288",{"@id":1046,"@type":1041,"id":1030,"grammarPage":1042,"title":1031,"instructions":1047,"displayOrder":11,"type":988,"questionCount":81,"blankCount":91,"isCompleted":964,"ogImageUrl":1048},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a14143-3ef1-7cb4-8e9a-eeec5e6c38c9","اختر الصيغة التي تحافظ على حرف الجر والشخص أو الشيء المحدد في السؤال، وانتبه إلى الشدة والحركات المكتوبة.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_84e36f63-c343-4247-b25a-679f1b814dfb_hero.webp?v=1792096288",{"@id":1050,"@type":1041,"id":1033,"grammarPage":1042,"title":1034,"instructions":1051,"displayOrder":16,"type":1002,"questionCount":26,"blankCount":965,"isCompleted":964,"ogImageUrl":1052},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a14143-3f0e-7d63-8a4b-4ad74c1762e2","اضغط على البطاقة، ثم على العمود المناسب لوضعها فيه.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5c2ac46a-0aa9-4865-9798-c1ebd0459d9d_hero.webp?v=1792096288",{"@id":1054,"@type":1041,"id":1036,"grammarPage":1042,"title":1037,"instructions":1055,"displayOrder":21,"type":1002,"questionCount":26,"blankCount":965,"isCompleted":964,"ogImageUrl":1056},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a14143-3f16-7bd0-adfa-b819565ffc5a","اضغط على كل بطاقة، ثم اختر العمود الذي يوافق معيار التصنيف في اللوحة.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_178f7636-1df6-4bb5-942f-f22f4c011c33_hero.webp?v=1792096288",{"id":1027,"grammarPage":1042,"title":1028,"instructions":1043,"seoTitle":1058,"seoDescription":1059,"displayOrder":965,"type":988,"questions":1060,"ogImageUrl":1044},"الضمائر مع الباء واللام: اختيار الصيغ المناسبة","تدرب على الضمائر المتصلة بالباء واللام باختيار الصيغ المناسبة في جمل عن الهدايا والمساعدة والحياة اليومية، مع تمييز المتكلم والمخاطب والغائب وحركات اللام.",[1061],{"id":1062,"sentenceTemplate":1063,"displayOrder":965,"explanation":1064,"exampleSentence":1065,"blanks":1066},"01a14143-3eb8-7caf-a4aa-7e24170cd43b","أكمل كلام المتكلم عن نفسه: صديقي يثق __1__، وقد ترك __2__ مفتاح بيته.","المتكلم يتحدث عن نفسه وحده، فيقول بِي ولِي. نصل ياء المتكلم بالحرف، وتبقى اللام مكسورة معها؛ ولا نضع أنا بعد حرف الجر.","قالت الممرضة: اتصل بِي إذا احتجت إلى مساعدة، فهذا الهاتف لِي.",[1067,1080],{"id":1068,"blankNumber":11,"options":1069},"01a14143-3eb8-7627-a4aa-7e2413bf2116",[1070,1073,1077],{"id":1071,"optionText":1072,"isCorrect":964,"displayOrder":965},"01a14143-3eb8-7103-a4aa-7e241250b378","بِأَنَا",{"id":1074,"optionText":1075,"isCorrect":1076,"displayOrder":11},"01a14143-3eb8-7187-a4aa-7e24125b69ff","بِي",true,{"id":1078,"optionText":1079,"isCorrect":964,"displayOrder":16},"01a14143-3eb8-71df-a4aa-7e24133b7632","بِنَا",{"id":1081,"blankNumber":16,"options":1082},"01a14143-3eb8-77a7-a4aa-7e2416a73446",[1083,1086,1089],{"id":1084,"optionText":1085,"isCorrect":1076,"displayOrder":965},"01a14143-3eb8-76d7-a4aa-7e241498d5b9","لِي",{"id":1087,"optionText":1088,"isCorrect":964,"displayOrder":11},"01a14143-3eb8-772b-a4aa-7e24152b7e28","لِأَنَا",{"id":1090,"optionText":1091,"isCorrect":964,"displayOrder":16},"01a14143-3eb8-776b-a4aa-7e2416067bce","لَنَا",{"html":1093,"toc":1094},"\u003Cp>نقول: «تَحَدَّثْتُ إِلَى سَارَةَ»، ثم نقول: «تَحَدَّثْتُ \u003Cstrong>إِلَيْهَا\u003C\u002Fstrong>». تتعلّم هنا كيف تستبدل الاسم بضمير متصل بحرف الجر، وكيف تتغيّر بعض الحروف مع الضمير.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"section\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>١. من الاسم إلى الضمير\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>الضمير المتصل جزء صغير نكتبه مع حرف الجر في كلمة واحدة. نستخدمه عندما يعرف القارئ أو المستمع الشخص أو الشيء المقصود.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>هٰذَا الْكِتَابُ لِسَارَةَ. ← هٰذَا الْكِتَابُ \u003Cstrong>لَهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>تَحَدَّثْتُ مَعَ الْمُعَلِّمِ عَنِ الرِّحْلَةِ. ← تَحَدَّثْتُ مَعَهُ \u003Cstrong>عَنْهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>الْمَفَاتِيحُ فِي الْحَقِيبَةِ. ← الْمَفَاتِيحُ \u003Cstrong>فِيهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>يبقى معنى حرف الجر كما هو، لكن الضمير يحلّ محلّ الاسم. ويسمّى هذا الضمير في النحو \u003Cstrong>ضميرًا متصلًا في محلّ جرّ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"section-2\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>٢. الضمائر مع الباء واللام\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>يبيّن الجدول جميع صيغ الضمائر مع \u003Cstrong>الباء\u003C\u002Fstrong> و\u003Cstrong>اللام\u003C\u002Fstrong>. اختر الصيغة بحسب الشخص أو الأشخاص المقصودين.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>الضمير المنفصل\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع الباء\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع اللام\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>أَنَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِي\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لِي\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>نَحْنُ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِنَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَنَا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>أَنْتَ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِكَ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَكَ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>أَنْتِ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِكِ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَكِ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>أَنْتُمَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِكُمَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَكُمَا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>أَنْتُمْ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِكُمْ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَكُمْ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>أَنْتُنَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِكُنَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَكُنَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>هُوَ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِهِ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَهُ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>هِيَ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِهَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَهَا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>هُمَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِهِمَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَهُمَا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>هُمْ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِهِمْ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَهُمْ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>هُنَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>بِهِنَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>لَهُنَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>لاحظ الفرق بين \u003Cstrong>لَكَ\u003C\u002Fstrong> للمذكّر و\u003Cstrong>لَكِ\u003C\u002Fstrong> للمؤنّث، وبين \u003Cstrong>بِكَ\u003C\u002Fstrong> و\u003Cstrong>بِكِ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>مع الاسم نقول: \u003Cstrong>لِسَارَةَ\u003C\u002Fstrong> و\u003Cstrong>لِلْمُعَلِّمِ\u003C\u002Fstrong>. ومع الضمير تُفتح اللام: \u003Cstrong>لَكَ، لَهُ، لَنَا\u003C\u002Fstrong>، لكنّها تبقى مكسورة مع ياء المتكلّم: \u003Cstrong>لِي\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-3\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>٣. مِنْ وعَنْ مع الضمائر\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>نصل الضمير بحرف الجر مباشرةً في أكثر الصيغ: \u003Cstrong>مِنْكَ، مِنْهَا، مِنْكُمْ\u003C\u002Fstrong>، و\u003Cstrong>عَنْكَ، عَنْهَا، عَنْكُمْ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>لكن مع \u003Cstrong>أَنَا\u003C\u002Fstrong> و\u003Cstrong>نَحْنُ\u003C\u002Fstrong> انتبه إلى النون:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>المقصود\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع مِنْ\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع عَنْ\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>أَنَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>مِنِّي\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>عَنِّي\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>نَحْنُ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>مِنَّا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>عَنَّا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>أَخَذَ أَخِي الْقَلَمَ \u003Cstrong>مِنِّي\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>هٰذِهِ هَدِيَّةٌ \u003Cstrong>مِنَّا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>سَأَلَتْ لَيْلَى \u003Cstrong>عَنْكَ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>تَحَدَّثَ الْمُعَلِّمُ \u003Cstrong>عَنَّا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>احفظ هذه الكلمات الأربع مع الشدّة: \u003Cstrong>مِنِّي، عَنِّي، مِنَّا، عَنَّا\u003C\u002Fstrong>. الشدّة جزء من نطقها الصحيح.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-4\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>٤. إِلَى وعَلَى وفِي مع الضمائر\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>عند اتصال الضمير بـ\u003Cstrong>إِلَى\u003C\u002Fstrong> و\u003Cstrong>عَلَى\u003C\u002Fstrong>، تتحوّل الألف المقصورة «ى» إلى ياء: \u003Cstrong>إِلَيْكَ، عَلَيْهَا\u003C\u002Fstrong>. أمّا \u003Cstrong>فِي\u003C\u002Fstrong> فتبقى ياؤها: \u003Cstrong>فِيكَ، فِيهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>حرف الجر\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع أَنَا\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع أَنْتَ\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع هِيَ\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>مع نَحْنُ\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>إِلَى\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>إِلَيَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>إِلَيْكَ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>إِلَيْهَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>إِلَيْنَا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>عَلَى\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>عَلَيَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>عَلَيْكَ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>عَلَيْهَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>عَلَيْنَا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>فِي\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>فِيَّ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>فِيكَ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>فِيهَا\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>فِينَا\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>مع ياء المتكلّم تكون الياء مشدّدة: \u003Cstrong>إِلَيَّ، عَلَيَّ، فِيَّ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>هٰذِهِ رِسَالَةٌ مِنْ أَخِي \u003Cstrong>إِلَيَّ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>سَلَّمَتْ سَارَةُ \u003Cstrong>عَلَيَّ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>أُمِّي تَثِقُ \u003Cstrong>فِيَّ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>الْكِتَابُ عَلَى الطَّاوِلَةِ. ← الْكِتَابُ \u003Cstrong>عَلَيْهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"section-5\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.1\u003C\u002Fspan>حركة هاء الضمير\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>مع \u003Cstrong>هُوَ، هُمَا، هُمْ، هُنَّ\u003C\u002Fstrong> تكون الهاء مكسورة بعد كسرة أو ياء ساكنة، كما في \u003Cstrong>بِهِ، فِيهِ، إِلَيْهِ، عَلَيْهِ\u003C\u002Fstrong>. وتكون مضمومة في \u003Cstrong>لَهُ، مِنْهُ، عَنْهُ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>بِهِمْ، فِيهِمْ، إِلَيْهِمْ، عَلَيْهِمْ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>لَهُمْ، مِنْهُمْ، عَنْهُمْ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>أمّا صيغة \u003Cstrong>هِيَ\u003C\u002Fstrong> فلا تتغيّر بهذه الطريقة: \u003Cstrong>بِهَا، فِيهَا، إِلَيْهَا، عَلَيْهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"section-6\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>٥. اختر الضمير المناسب وتجنّب الخطأ\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>يعود الضمير على الاسم المقصود، وقد يكون شخصًا أو شيئًا:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>الْقَلَمُ: كَتَبْتُ \u003Cstrong>بِهِ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>الْحَقِيبَةُ: وَضَعْتُ الْكِتَابَ \u003Cstrong>فِيهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>الطُّلَّابُ: تَحَدَّثْتُ \u003Cstrong>إِلَيْهِمْ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>مع جمع غير العاقل نستعمل عادةً ضمير المفرد المؤنّث: \u003Cstrong>هَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>هٰذِهِ كُتُبٌ جَدِيدَةٌ. قَرَأْتُ \u003Cstrong>فِيهَا\u003C\u002Fstrong> مَعْلُومَاتٍ مُفِيدَةً.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>لا تكتب الضمير المنفصل بعد حرف الجر بدل الضمير المتصل:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>✗ هٰذَا الْكِتَابُ لِأَنَا. ← ✓ هٰذَا الْكِتَابُ \u003Cstrong>لِي\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>✗ أَرْسَلَ رِسَالَةً إِلَى أَنْتَ. ← ✓ أَرْسَلَ رِسَالَةً \u003Cstrong>إِلَيْكَ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>وانتبه إلى الشدّة: نكتب \u003Cstrong>مِنِّي\u003C\u002Fstrong> و\u003Cstrong>إِلَيَّ\u003C\u002Fstrong>، لا «مِنِي» و«إِلَيَ».\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-7\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>٦. خطوات سريعة للمراجعة\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>حدّد الاسم الذي تريد استبداله، واختر ضميره المناسب.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>احتفظ بحرف الجر: \u003Cstrong>عَنْ سَارَةَ ← عَنْهَا\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>صِل الضمير بالحرف في كلمة واحدة: \u003Cstrong>لِلطُّلَّابِ ← لَهُمْ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>راجع الصيغ الخاصّة: \u003Cstrong>لِي، مِنِّي، عَنِّي، إِلَيَّ، عَلَيَّ، فِيَّ\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>تذكّر: يتغيّر الاسم إلى ضمير، لكنّ العلاقة التي يعبّر عنها حرف الجر تبقى نفسها.\u003C\u002Fp>\n",[1095,1099,1103,1107,1111,1115,1119],{"id":1096,"text":1097,"depth":16,"number":1098},"section","١. من الاسم إلى الضمير","1",{"id":1100,"text":1101,"depth":16,"number":1102},"section-2","٢. الضمائر مع الباء واللام","2",{"id":1104,"text":1105,"depth":16,"number":1106},"section-3","٣. مِنْ وعَنْ مع الضمائر","3",{"id":1108,"text":1109,"depth":16,"number":1110},"section-4","٤. إِلَى وعَلَى وفِي مع الضمائر","4",{"id":1112,"text":1113,"depth":21,"number":1114},"section-5","حركة هاء الضمير","4.1",{"id":1116,"text":1117,"depth":16,"number":1118},"section-6","٥. اختر الضمير المناسب وتجنّب الخطأ","5",{"id":1120,"text":1121,"depth":16,"number":1122},"section-7","٦. خطوات سريعة للمراجعة","6"]