[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-el-logies-metoches-se-omenos-oymenos":3,"grammar-exercises-by-page-01a12b61-8a85-70ea-a1fa-04421bd6a4f0":25,"exercise-list-path-el-none":59},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a12b61-8a85-70ea-a1fa-04421bd6a4f0","Λόγιες μετοχές σε -όμενος και -ούμενος","logies-metoches-se-omenos-oymenos","Λόγιες μετοχές σε -όμενος και -ούμενος: σχηματισμός, κλίση, συμφωνία και χρήση στον επίσημο λόγο, με διάκριση από τύπους σε -μένος και παραδείγματα.","Οι μετοχές σε **-όμενος** και **-ούμενος** επιτρέπουν να περιγράψουμε πρόσωπα, πράγματα και διαδικασίες με σύντομο και ακριβή τρόπο. Εδώ εξετάζουμε τον σχηματισμό, την κλίση και τη χρήση τους στον επίσημο λόγο, καθώς και τη διαφορά τους από τύπους σε **-μένος**.\n\n## 1. Τι δηλώνουν και πού χρησιμοποιούνται\n\nΤύποι όπως **προτεινόμενος**, **εξεταζόμενος** και **απαιτούμενος** ονομάζονται μετοχές ενεστώτα της παθητικής φωνής. Χρησιμοποιούνται συχνά σε διοικητικά, επιστημονικά και δημοσιογραφικά κείμενα. Μπορούν να αντικαταστήσουν μια αναφορική πρόταση και συμφωνούν με το ουσιαστικό που προσδιορίζουν.\n\n:::example\n- Η λύση **που προτείνεται** είναι οικονομική. → Η **προτεινόμενη** λύση είναι οικονομική.\n- Καταθέστε τα δικαιολογητικά **που απαιτούνται**. → Καταθέστε τα **απαιτούμενα** δικαιολογητικά.\n- Η υπόθεση **που εξετάζεται** παρουσιάζει δυσκολίες. → Η **εξεταζόμενη** υπόθεση παρουσιάζει δυσκολίες.\n:::\n\nΟ χαρακτηρισμός «λόγιες» αφορά την προέλευση και συχνά το ύφος τους. Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια μετοχή είναι σπάνια ή υπερβολικά επίσημη. Λέξεις όπως **εργαζόμενος** και **ενδιαφερόμενος** είναι καθιερωμένες και στην καθημερινή επικοινωνία.\n\n## 2. Σχηματισμός και όρια παραγωγής\n\nΓια πολλούς καθιερωμένους τύπους, η σχέση με το ρήμα είναι διαφανής:\n\n| Ρήμα | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |\n| --- | --- | --- | --- |\n| προτείνομαι | προτεινόμενος | προτεινόμενη | προτεινόμενο |\n| εξετάζομαι | εξεταζόμενος | εξεταζόμενη | εξεταζόμενο |\n| εργάζομαι | εργαζόμενος | εργαζόμενη | εργαζόμενο |\n| απαιτούμαι | απαιτούμενος | απαιτούμενη | απαιτούμενο |\n| χρησιμοποιούμαι | χρησιμοποιούμενος | χρησιμοποιούμενη | χρησιμοποιούμενο |\n| δικαιούμαι | δικαιούμενος | δικαιούμενη | δικαιούμενο |\n\nΣτα παραπάνω παραδείγματα, το **-ομαι** αντιστοιχεί σε **-όμενος**, ενώ το **-ούμαι** σε **-ούμενος**. Ο τόνος αποτελεί μέρος του τύπου: προτειν**ό**μενος, απαιτ**ού**μενος.\n\n:::warning\nΟ πίνακας δείχνει συνηθισμένα πρότυπα, όχι έναν μηχανικό κανόνα για κάθε ρήμα. Δεν σχηματίζουμε ελεύθερα μια μετοχή μόνο επειδή ένα ρήμα έχει παθητική κατάληξη. Αν ο τύπος είναι ασυνήθιστος ή αβέβαιος, προτιμούμε αναφορική πρόταση ή συμβουλευόμαστε λεξικό.\n:::\n\n## 3. Κλίση και συμφωνία\n\nΟι μετοχές αυτές κλίνονται όπως τα επίθετα σε **-ος, -η, -ο**. Συμφωνούν με το ουσιαστικό σε **γένος, αριθμό και πτώση**. Ο τόνος παραμένει στην ίδια συλλαβή του θέματος σε όλη την κλίση.\n\n| Πτώση και αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Ονομαστική ενικού | ο προτεινόμενος | η προτεινόμενη | το προτεινόμενο |\n| Γενική ενικού | του προτεινόμενου | της προτεινόμενης | του προτεινόμενου |\n| Αιτιατική ενικού | τον προτεινόμενο | την προτεινόμενη | το προτεινόμενο |\n| Ονομαστική πληθυντικού | οι προτεινόμενοι | οι προτεινόμενες | τα προτεινόμενα |\n| Γενική πληθυντικού | των προτεινόμενων | των προτεινόμενων | των προτεινόμενων |\n| Αιτιατική πληθυντικού | τους προτεινόμενους | τις προτεινόμενες | τα προτεινόμενα |\n\nΑνάλογα κλίνεται το **απαιτούμενος**: της **απαιτούμενης** άδειας, των **απαιτούμενων** εγγράφων.\n\n:::example\n- Εξετάζουμε την αποτελεσματικότητα **των προτεινόμενων μέτρων**.\n- Ο κατάλογος περιλαμβάνει **τις απαιτούμενες άδειες**.\n- Η υπηρεσία ενημέρωσε **τους ενδιαφερόμενους πολίτες**.\n:::\n\nΣτο πρώτο παράδειγμα, η μετοχή συμφωνεί με το **μέτρων**, όχι με το **αποτελεσματικότητα**. Η θέση μιας άλλης λέξης κοντά στη μετοχή δεν αλλάζει τη συμφωνία της.\n\n## 4. Παθητική μορφή, σημασία και χρόνος\n\nΗ παθητική μορφολογία δεν δηλώνει πάντοτε ότι το υποκείμενο δέχεται μια ενέργεια.\n\n- **Η εξεταζόμενη αίτηση**: η αίτηση εξετάζεται από κάποιον· η σημασία είναι παθητική.\n- **Η εργαζόμενη μητέρα**: η μητέρα εργάζεται· δεν δέχεται την ενέργεια κάποιου άλλου.\n- **Ο ενδιαφερόμενος πολίτης**: ο πολίτης ενδιαφέρεται· η σημασία συνδέεται με το ρήμα *ενδιαφέρομαι*.\n\nΕπίσης, η ονομασία «μετοχή ενεστώτα» δεν περιορίζει την αναφορά στο παρόν. Ο χρόνος προκύπτει από την πρόταση και το ευρύτερο κείμενο.\n\n:::example\nΤο 2020, η **εξεταζόμενη** υπόθεση προκαλούσε έντονες αντιδράσεις.\n\nΗ μετοχή αναφέρεται στην υπόθεση που εξεταζόταν τότε, όχι αναγκαστικά σε μια υπόθεση που εξετάζεται σήμερα.\n:::\n\nΌταν διατηρούν τη ρηματική τους σημασία, οι τύποι αυτοί παρουσιάζουν συνήθως μια διαδικασία ή κατάσταση χωρίς να προβάλλουν την ολοκλήρωσή της. Αυτό δεν αποτελεί μέτρηση της διάρκειας της ενέργειας.\n\n## 5. Χρήση μέσα στην πρόταση και επιλογή ύφους\n\nΗ μετοχή μπορεί να προσδιορίζει ένα ουσιαστικό και να διατηρεί συμπληρώματα του ρήματος:\n\n:::example\nΗ **προτεινόμενη από την επιτροπή** λύση μειώνει το κόστος.\n\nΗ **χρησιμοποιούμενη στην έρευνα** μέθοδος περιγράφεται στο παράρτημα.\n:::\n\nΟρισμένοι τύποι χρησιμοποιούνται και ουσιαστικοποιημένοι, δηλαδή χωρίς εκφρασμένο ουσιαστικό: **οι εργαζόμενοι**, **οι ενδιαφερόμενοι**, **οι κρατούμενοι**. Και τότε κλίνονται κανονικά: τα δικαιώματα **των εργαζόμενων**. Είναι επίσης καθιερωμένη η ουσιαστική χρήση με μετακίνηση του τόνου στη γενική πληθυντικού: τα δικαιώματα **των εργαζομένων**.\n\n:::note\nΗ μετακίνηση του τόνου εμφανίζεται σε καθιερωμένες ουσιαστικοποιημένες χρήσεις, όπως **των εργαζομένων** και **των ενδιαφερομένων**. Δεν τη μεταφέρουμε μηχανικά στην κανονική επιθετική κλίση: **των προτεινόμενων μέτρων**.\n:::\n\nΗ μετοχή δεν είναι πάντοτε καλύτερη από την αναφορική πρόταση. Αν συνοδεύεται από πολλά συμπληρώματα, η αναφορική πρόταση συχνά διαβάζεται ευκολότερα:\n\n- Πιο συμπυκνωμένο: Η **προτεινόμενη από την επιτροπή για την επόμενη σχολική χρονιά αλλαγή** συζητείται σήμερα.\n- Πιο ευανάγνωστο: Η αλλαγή **που προτείνει η επιτροπή για την επόμενη σχολική χρονιά** συζητείται σήμερα.\n\n## 6. Διάκριση από το -μένος και τελικός έλεγχος\n\nΟι τύποι σε **-όμενος \u002F -ούμενος** και **-μένος** δεν είναι ελεύθερα εναλλάξιμοι. Όταν υπάρχει σχετικό ζεύγος, ο πρώτος τύπος μπορεί να προβάλλει τη διαδικασία, ενώ ο δεύτερος το αποτέλεσμα ή την κατάσταση που έχει προκύψει.\n\n| Παράδειγμα | Τι προβάλλεται |\n| --- | --- |\n| Η **εξεταζόμενη αίτηση** βρίσκεται ακόμη στο γραφείο του υπευθύνου. | Η αίτηση βρίσκεται υπό εξέταση. |\n| Η **ήδη εξετασμένη αίτηση** μπήκε στο αρχείο. | Η εξέταση έχει ολοκληρωθεί. |\n\nΔεν υπάρχει όμως για κάθε μετοχή ένα αντίστοιχο ζεύγος με την ίδια βασική σημασία. Μαθαίνουμε τους καθιερωμένους τύπους μαζί με τη χρήση τους, όχι μόνο τις καταλήξεις τους.\n\nΠριν χρησιμοποιήσετε μια λόγια μετοχή:\n\n1. Αναπτύξτε την σε πρόταση με **που**, για να ελέγξετε το νόημα.\n2. Ελέγξτε αν ο συγκεκριμένος τύπος είναι καθιερωμένος.\n3. Ταιριάξτε **γένος, αριθμό και πτώση** με το ουσιαστικό.\n4. Εξετάστε αν θέλετε να προβάλετε διαδικασία ή αποτέλεσμα.\n5. Προτιμήστε αναφορική πρόταση αν η μετοχική διατύπωση γίνεται δυσνόητη.","el","C1",176,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a12b61-87cd-7548-a8e8-1a70c82781c1","Λόγιες μετοχές και έλεγχος του υποκειμένου",false,0,6,"2026-10-11T14:32:55+00:00","2026-10-12T17:41:45+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"logies-metoches-kai-ypokeimeno-c1",[],[26,36,43,52],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-a971-7bc7-831f-c22d9210ecef","GrammarExercise","01a12b61-a971-7bc7-831f-c22d9210ecef","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a12b61-8a85-70ea-a1fa-04421bd6a4f0","Σχηματισμός και συμφωνία στον επίσημο λόγο","Συμπληρώστε κάθε κενό με τον σωστό τύπο, προσέχοντας τον σχηματισμό, τη συμφωνία και τον τόνο.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_75815f22-18c0-4990-ae14-b70cfb9837a4_hero.webp?v=1791729183",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-a988-7ef0-94bb-4e40a98481e6","01a12b61-a988-7ef0-94bb-4e40a98481e6","Νόημα, χρόνος και επιλογή διατύπωσης","Επιλέξτε τη συμπλήρωση που αποδίδει με ακρίβεια το νόημα ή τον κανόνα στο συγκεκριμένο πλαίσιο.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_77d5af2a-e32b-49ce-b907-af921fe10ce5_hero.webp?v=1791729183",{"@id":44,"@type":28,"id":45,"grammarPage":30,"title":46,"instructions":47,"displayOrder":48,"type":49,"questionCount":50,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":51},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-a9a0-7040-a215-dad362e0230c","01a12b61-a9a0-7040-a215-dad362e0230c","Συμφωνία μετοχών σε διοικητικά κείμενα","Εντοπίστε τη μία λανθασμένη λέξη σε κάθε πρόταση και επιλέξτε τη σωστή αντικατάστασή της.",2,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7d785dcc-a448-409a-a761-e1d4e40026db_hero.webp?v=1791729183",{"@id":53,"@type":28,"id":54,"grammarPage":30,"title":55,"instructions":56,"displayOrder":57,"type":49,"questionCount":50,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-a9a8-74ab-ae6b-5fcacdfcfa8d","01a12b61-a9a8-74ab-ae6b-5fcacdfcfa8d","Μετοχές σε επιστημονικές και κοινωνικές αναφορές","Βρείτε τη μία λανθασμένη λέξη σε κάθε πρόταση και επιλέξτε τον τύπο που τη διορθώνει.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_fb855cbd-ab3f-4bac-b0ff-053c9e3fa64a_hero.webp?v=1791729183",null]