[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-el-oti-pos-kai-poy-meta-apo-rimata":3,"grammar-exercises-by-page-01a12b61-8b99-78d1-9db4-a968f0609be0":169,"exercise-list-path-el-none":211},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":166,"readyImages":168},"01a12b61-8b99-78d1-9db4-a968f0609be0","Ότι, πως και που μετά από ρήματα","oti-pos-kai-poy-meta-apo-rimata","Μάθε πότε χρησιμοποιούμε ότι, πως και που μετά από ρήματα δήλωσης, γνώμης και συναισθήματος, με καθημερινά παραδείγματα και βασικές διακρίσεις στη γραφή.","## 1. Μεταφέρω μια πληροφορία ή μια αντίδραση\n\nΜε τα **ότι**, **πως** και **που** συνδέουμε ένα ρήμα με μια ολόκληρη πρόταση. Έτσι λέμε τι γνωρίζει ή πιστεύει κάποιος, τι λέει ή για ποιο γεγονός χαίρεται ή λυπάται. Η επιλογή εξαρτάται από το ρήμα και το νόημα.\n\nΣτόχος είναι να μπορείς:\n\n- να μεταφέρεις μια πληροφορία με **ότι** ή **πως**·\n- να μιλάς για μια συναισθηματική αντίδραση με **που**·\n- να ξεχωρίζεις αυτά τα άτονα συνδετικά από τα ερωτηματικά **πώς** και **πού**.\n\n## 2. Ότι και πως: τι λέω, ξέρω ή πιστεύω\n\nΟι προτάσεις με **ότι** και **πως** δίνουν το περιεχόμενο μιας δήλωσης, μιας γνώσης ή μιας σκέψης. Συχνά απαντούν στην ερώτηση «τι;».\n\nΗ βασική δομή είναι: **ρήμα + ότι \u002F πως + πρόταση**.\n\n| Τι εκφράζει το πρώτο ρήμα; | Συχνά ρήματα | Παράδειγμα |\n| --- | --- | --- |\n| Δήλωση ή πληροφορία | λέω, απαντώ, εξηγώ | Η Άννα λέει **ότι** είναι κουρασμένη. |\n| Γνώση | ξέρω, γνωρίζω | Ξέρω **πως** το κατάστημα είναι κλειστό. |\n| Γνώμη ή εκτίμηση | νομίζω, πιστεύω | Πιστεύω **ότι** αυτή είναι η σωστή λύση. |\n\nΣτις παραπάνω χρήσεις, το **ότι** και το **πως** συνήθως μπορούν να αντικαταστήσουν το ένα το άλλο χωρίς αλλαγή στο βασικό νόημα.\n\n:::example\n— Τι είπε η Μαρία;\n\n— Είπε **ότι θα έρθει αύριο**.\n\n— Είπε **πως θα έρθει αύριο**.\n\nΚαι οι δύο απαντήσεις μεταφέρουν την ίδια πληροφορία.\n:::\n\n:::note\nΤο **ότι** και το **πως** δεν δείχνουν από μόνα τους ότι μια πληροφορία είναι βέβαιη. Σύγκρινε: «**Ξέρω ότι** είναι εδώ» και «**Νομίζω ότι** είναι εδώ». Το πρώτο ρήμα δείχνει τη διαφορά.\n:::\n\n## 3. Που: αντίδραση σε ένα γεγονός\n\nΜε ρήματα όπως **χαίρομαι**, **λυπάμαι** και **στενοχωριέμαι**, χρησιμοποιούμε συχνά **που**. Η πρόταση δείχνει το γεγονός με το οποίο συνδέεται το συναίσθημα. Ο ομιλητής το παρουσιάζει ως δεδομένο, όχι απλώς ως πιθανότητα.\n\n:::example\n**Χαίρομαι που** είσαι εδώ. → Είσαι εδώ και αυτό με κάνει να χαίρομαι.\n\n**Λυπάμαι που** δεν μπορείς να έρθεις. → Δεν μπορείς να έρθεις και αυτό με λυπεί.\n\n**Στενοχωριέμαι που** φεύγεις. → Φεύγεις και αυτό με στενοχωρεί.\n:::\n\nΔεν χρησιμοποιούμε όμως **που** μετά από κάθε ρήμα συναισθήματος. Για παράδειγμα, όταν εκφράζουμε φόβο για μια πιθανή εξέλιξη, μπορούμε να πούμε:\n\n**Φοβάμαι ότι \u002F πως θα αργήσουμε.**\n\nΕδώ δεν παρουσιάζουμε την καθυστέρηση ως γεγονός. Λέμε τι φοβόμαστε ότι μπορεί να συμβεί.\n\n:::tip\nΜάθε το ρήμα μαζί με μια συνηθισμένη σύνταξή του: **πιστεύω ότι**, **ξέρω πως**, **χαίρομαι που**, **λυπάμαι που**. Μην αντιμετωπίζεις και τα τρία συνδετικά ως πάντα εναλλάξιμα.\n:::\n\n## 4. Το υποκείμενο, ο χρόνος και η άρνηση\n\nΗ δεύτερη πρόταση έχει δικό της ρήμα. Το υποκείμενό της μπορεί να είναι ίδιο με το υποκείμενο της πρώτης πρότασης ή διαφορετικό.\n\n| Σχέση των υποκειμένων | Παράδειγμα |\n| --- | --- |\n| Ίδιο πρόσωπο | Η Ελένη λέει **ότι είναι κουρασμένη**. Εδώ μιλά για τον εαυτό της. |\n| Διαφορετικά πρόσωπα | Η Ελένη λέει **ότι ο Πέτρος είναι κουρασμένος**. |\n\nΔιαλέγουμε τον χρόνο ανάλογα με αυτό που θέλουμε να πούμε:\n\n- Ξέρω **ότι έφυγε χθες**.\n- Ξέρω **ότι δουλεύει τώρα**.\n- Ξέρω **ότι θα έρθει αύριο**.\n\nΣτις δομές αυτές, η δεύτερη πρόταση αρνείται με **δεν**, όχι με **μην**: «Μου είπε **πως δεν έχει χρόνο**», «Λυπάμαι **που δεν είσαι εδώ**».\n\nΠρόσεξε πού βάζεις την άρνηση:\n\n- **Δεν είπα ότι θα φύγω.** → Αρνούμαι ότι το είπα.\n- **Είπα ότι δεν θα φύγω.** → Είπα ότι θα μείνω.\n\n## 5. Γραφή και συχνά λάθη\n\nΤα συνδετικά **πως** και **που** γράφονται χωρίς τόνο. Τα ερωτηματικά **πώς** και **πού** έχουν τόνο.\n\n| Γραφή | Παράδειγμα | Νόημα |\n| --- | --- | --- |\n| **πως** | Ξέρω **πως** δουλεύει. | Ξέρω ότι δουλεύει. |\n| **πώς** | Ξέρω **πώς** δουλεύει η μηχανή. | Ξέρω με ποιον τρόπο λειτουργεί. |\n| **που** | Χαίρομαι **που** μένεις εδώ. | Χαίρομαι για αυτό το γεγονός. |\n| **πού** | Ξέρω **πού** μένεις. | Ξέρω σε ποιο μέρος μένεις. |\n\nΤο **ότι** που εισάγει μια πληροφορία γράφεται χωρίς υποδιαστολή: «Είπε **ότι** θα έρθει». Το **ό,τι** σημαίνει «οτιδήποτε»: «Πάρε **ό,τι** θέλεις».\n\n:::warning\n✗ Πιστεύω **που** έχεις δίκιο.\n\n✓ Πιστεύω **ότι \u002F πως** έχεις δίκιο.\n\nΓια να δηλώσουμε εδώ το περιεχόμενο της γνώμης μας, επιλέγουμε **ότι** ή **πως**.\n:::\n\nΣτις απλές προτάσεις που είδαμε, συνήθως δεν βάζουμε κόμμα ανάμεσα στο πρώτο ρήμα και στο συνδετικό: «Νομίζω ότι έχεις δίκιο», «Χαίρομαι που ήρθες».\n\n## 6. Μικρός έλεγχος πριν μιλήσω\n\n1. Μεταφέρω κάτι που κάποιος λέει, ξέρει ή πιστεύει; Επιλέγω συνήθως **ότι** ή **πως**.\n2. Δηλώνω με το **χαίρομαι** ή το **λυπάμαι** αντίδραση σε ένα δεδομένο γεγονός; Επιλέγω **που**.\n3. Μιλώ για τρόπο ή τόπο; Ελέγχω αν χρειάζομαι τα ερωτηματικά **πώς** ή **πού**.\n4. Ελέγχω ποιος κάνει τι και πού ανήκει η άρνηση.\n\n**Ξέρω ότι ήρθες. — Μου είπαν πως ήρθες. — Χαίρομαι που ήρθες.**","el","B1",106,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a12b61-87a8-77d7-8c35-6b351b178d08","Περιεχόμενο λόγου και πλάγιες ερωτήσεις",false,0,11,"2026-10-11T14:32:55+00:00","2026-10-12T17:41:45+00:00",[22],{"id":23,"title":5,"vocabularyListWords":24,"isPublished":61},"01a12b61-eebf-716a-baa7-bb31ddf55007",[25,33,41,49,63,72,81,89,97,106,112,120,129,138,145,152,159],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":32},"01a12b61-eebf-71de-baa7-bb31ded04ac1",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":31,"audio":16},"01a12b61-d11b-78ae-b808-d4320744d585","ότι",10,[],1,{"id":34,"vocabularyWord":35,"displayOrder":40},"01a12b61-eebf-7226-baa7-bb31df79a019",{"id":36,"word":37,"frequency":38,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":39,"audio":16},"01a12b61-d081-72e0-8f71-111824e07017","πως",8,[],2,{"id":42,"vocabularyWord":43,"displayOrder":48},"01a12b61-eebf-7266-baa7-bb31dfa00451",{"id":44,"word":45,"frequency":30,"level":46,"language":9,"partsOfSpeech":47,"audio":16},"01a12b61-cfe6-73d5-b12f-3053c0b557b5","λέω","A1",[],3,{"id":50,"vocabularyWord":51,"displayOrder":62},"01a12b61-eebf-72a6-baa7-bb31dfbc7ab8",{"id":52,"word":53,"frequency":54,"level":55,"language":9,"partsOfSpeech":56,"audio":16},"01a12b61-cd25-7efd-9cba-f208051a3421","απαντώ",7,"A2",[57],{"id":58,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-cd79-7a85-8d4d-a2541d10ccda","VERB","",true,4,{"id":64,"vocabularyWord":65,"displayOrder":71},"01a12b61-eebf-72e2-baa7-bb31e0239adc",{"id":66,"word":67,"frequency":38,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":68,"audio":16},"01a12b61-cd5d-70bf-99d8-7ec8e57bc66d","εξηγώ",[69],{"id":70,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-cd7d-71fd-a4f7-84b5dd60025f",5,{"id":73,"vocabularyWord":74,"displayOrder":80},"01a12b61-eebf-731e-baa7-bb31e0fb07d3",{"id":75,"word":76,"frequency":30,"level":46,"language":9,"partsOfSpeech":77,"audio":16},"01a12b61-cea0-7138-891a-cac822abef8b","ξέρω",[78],{"id":79,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-cee7-7bd8-8c6a-210052db0ca2",6,{"id":82,"vocabularyWord":83,"displayOrder":54},"01a12b61-eebf-7372-baa7-bb31e1f3020c",{"id":84,"word":85,"frequency":38,"level":46,"language":9,"partsOfSpeech":86,"audio":16},"01a12b61-cd68-72ff-a589-9253ea4381e1","γνωρίζω",[87],{"id":88,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-cd7d-7ccd-a4f7-84b5e3f6baf7",{"id":90,"vocabularyWord":91,"displayOrder":38},"01a12b61-eebf-73ce-baa7-bb31e2732a7d",{"id":92,"word":93,"frequency":38,"level":55,"language":9,"partsOfSpeech":94,"audio":16},"01a12b61-cdea-78f7-9e9a-4c31155ff202","νομίζω",[95],{"id":96,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-ce32-7ad2-aeb4-844fc513000d",{"id":98,"vocabularyWord":99,"displayOrder":105},"01a12b61-eebf-741e-baa7-bb31e2cab464",{"id":100,"word":101,"frequency":38,"level":55,"language":9,"partsOfSpeech":102,"audio":16},"01a12b61-ce05-7d41-b2fc-7fbab6886d33","πιστεύω",[103],{"id":104,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-ce34-758c-973d-1807dc5dd18c",9,{"id":107,"vocabularyWord":108,"displayOrder":30},"01a12b61-eebf-743a-baa7-bb31e3c0fdbf",{"id":109,"word":110,"frequency":30,"level":55,"language":9,"partsOfSpeech":111,"audio":16},"01a12b61-d073-77c3-b353-2c6bfe411fc0","που",[],{"id":113,"vocabularyWord":114,"displayOrder":18},"01a12b61-eebf-7456-baa7-bb31e43719d1",{"id":115,"word":116,"frequency":54,"level":55,"language":9,"partsOfSpeech":117,"audio":16},"01a12b61-cd34-70dd-9aac-043b48452a48","χαίρομαι",[118],{"id":119,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-cd7a-789c-a864-45b65b8ba88b",{"id":121,"vocabularyWord":122,"displayOrder":128},"01a12b61-eebf-7472-baa7-bb31e48281f0",{"id":123,"word":124,"frequency":38,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":125,"audio":16},"01a12b61-cdd8-7bc4-8496-6069b06c858a","λυπάμαι",[126],{"id":127,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-ce31-7668-beae-d42d0de2e3f4",12,{"id":130,"vocabularyWord":131,"displayOrder":137},"01a12b61-eebf-748e-baa7-bb31e574f242",{"id":132,"word":133,"frequency":54,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":134,"audio":16},"01a12b61-ce23-750a-9e9c-fb744d98c635","στενοχωριέμαι",[135],{"id":136,"partOfSpeech":59,"definition":60,"isPrimary":61,"meaningOrder":32},"01a12b61-ce36-71af-9138-fbb61ee3c863",13,{"id":139,"vocabularyWord":140,"displayOrder":144},"01a12b61-eebf-74aa-baa7-bb31e6096ad0",{"id":141,"word":142,"frequency":38,"level":55,"language":9,"partsOfSpeech":143,"audio":16},"01a12b61-d101-7735-abb8-af233fe74621","φοβάμαι",[],14,{"id":146,"vocabularyWord":147,"displayOrder":151},"01a12b61-eebf-74c6-baa7-bb31e6fb61df",{"id":148,"word":149,"frequency":38,"level":46,"language":9,"partsOfSpeech":150,"audio":16},"01a12b61-d0c0-788e-84ff-6ce48a043316","πώς",[],15,{"id":153,"vocabularyWord":154,"displayOrder":158},"01a12b61-eebf-74e2-baa7-bb31e73d39e2",{"id":155,"word":156,"frequency":30,"level":46,"language":9,"partsOfSpeech":157,"audio":16},"01a12b61-d074-7538-9498-41db7ea51d23","πού",[],16,{"id":160,"vocabularyWord":161,"displayOrder":165},"01a12b61-eebf-74fe-baa7-bb31e8020465",{"id":162,"word":163,"frequency":54,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":164,"audio":16},"01a12b61-d111-7d06-8eb0-3f2683b27ffc","ό,τι",[],17,{"name":15,"slug":167,"language":9},"periechomeno-logoy-plagies-erotiseis-b1",[],[170,179,185,192,198,205],{"@id":171,"@type":172,"id":173,"grammarPage":174,"title":175,"instructions":176,"displayOrder":17,"type":177,"questionCount":128,"blankCount":128,"isCompleted":16,"ogImageUrl":178},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-b78b-78c7-9612-e8707aff1dce","GrammarExercise","01a12b61-b78b-78c7-9612-e8707aff1dce","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a12b61-8b99-78d1-9db4-a968f0609be0","Πληροφορίες, γνώμες και συναισθήματα","Διάλεξε το συνδετικό που ταιριάζει στο νόημα. Πρόσεξε τη διαφορά ανάμεσα σε μια πληροφορία και μια αντίδραση σε γεγονός.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0686298f-2f3a-4eff-ab5b-49c82b4b445d_hero.webp?v=1791729186",{"@id":180,"@type":172,"id":181,"grammarPage":174,"title":182,"instructions":183,"displayOrder":32,"type":177,"questionCount":128,"blankCount":128,"isCompleted":16,"ogImageUrl":184},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-b7a1-7a04-8c31-50c5b55b9d0a","01a12b61-b7a1-7a04-8c31-50c5b55b9d0a","Τόνοι, πρόσωπα και άρνηση","Συμπλήρωσε κάθε κενό σύμφωνα με το νόημα που δίνεται. Πρόσεξε τους τόνους, τα πρόσωπα και τη θέση της άρνησης.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f91da47f-9504-4157-b3e2-d0ff8b7aa5dc_hero.webp?v=1791729186",{"@id":186,"@type":172,"id":187,"grammarPage":174,"title":188,"instructions":189,"displayOrder":40,"type":190,"questionCount":30,"blankCount":30,"isCompleted":16,"ogImageUrl":191},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-b7b7-7388-8a4a-a0b74748973e","01a12b61-b7b7-7388-8a4a-a0b74748973e","Συνδέω δηλώσεις και σκέψεις","Βάλε τις κάρτες στη σειρά για να σχηματίσεις μια πρόταση. Υπάρχει μία περιττή λέξη. Πρόσεξε το συνδετικό και τη θέση της άρνησης.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3e171073-5a3c-43f7-8446-ea0e8bf74f31_hero.webp?v=1791729186",{"@id":193,"@type":172,"id":194,"grammarPage":174,"title":195,"instructions":196,"displayOrder":48,"type":190,"questionCount":30,"blankCount":30,"isCompleted":16,"ogImageUrl":197},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-b7c7-7195-80fb-f543bb75e63b","01a12b61-b7c7-7195-80fb-f543bb75e63b","Δηλώσεις, συναισθήματα και ερωτήσεις","Βάλε τις κάρτες στη σειρά για να σχηματίσεις μια πρόταση. Υπάρχει μία περιττή λέξη. Πρόσεξε τα συνδετικά, τους τόνους, τις αντωνυμίες και την άρνηση.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b004d276-282c-4278-b987-c0b74325f809_hero.webp?v=1791729186",{"@id":199,"@type":172,"id":200,"grammarPage":174,"title":201,"instructions":202,"displayOrder":62,"type":203,"questionCount":62,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":204},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-b7d6-7df9-8174-5feb18b3b5fb","01a12b61-b7d6-7df9-8174-5feb18b3b5fb","Πληροφορίες και αντιδράσεις σε γεγονότα","Πάτησε κάθε κάρτα και μετά τη στήλη που ταιριάζει στο νόημά της.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_50082e03-3e61-489e-8097-b12b1a6d6ce3_hero.webp?v=1791729186",{"@id":206,"@type":172,"id":207,"grammarPage":174,"title":208,"instructions":209,"displayOrder":71,"type":203,"questionCount":62,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":210},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-b7dd-7201-ae91-2425e535a250","01a12b61-b7dd-7201-ae91-2425e535a250","Τρόπος, τόπος και δομή της πρότασης","Πάτησε μια κάρτα και μετά τη σωστή στήλη. Πρόσεξε το κριτήριο κάθε πίνακα.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_de2532ef-23b3-4beb-9e27-304cda348c97_hero.webp?v=1791729186",null]