[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-el-perioristikes-kai-mi-perioristikes-anaforikes":3,"grammar-exercises-by-page-01a12b61-8be7-7261-ad69-0ca9280c6c43":25,"exercise-list-path-el-none":43},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a12b61-8be7-7261-ad69-0ca9280c6c43","Περιοριστικές και μη περιοριστικές αναφορικές","perioristikes-kai-mi-perioristikes-anaforikes","Διάκριση περιοριστικών και μη περιοριστικών αναφορικών προτάσεων: πώς αλλάζει το νόημα, πότε μπαίνουν κόμματα και πώς χρησιμοποιούνται τα που και ο οποίος.","Οι αναφορικές προτάσεις άλλοτε ξεχωρίζουν για ποιο πρόσωπο ή πράγμα μιλάμε και άλλοτε προσθέτουν μια πληροφορία για κάτι ήδη γνωστό. Η διάκριση αυτή επηρεάζει το νόημα, τα κόμματα και τον τρόπο που διαβάζουμε την πρόταση.\n\n## 1. Δύο διαφορετικές λειτουργίες\n\nΜια **περιοριστική αναφορική πρόταση** προσδιορίζει ποιον ή τι εννοούμε. Περιορίζει δηλαδή την αναφορά του ουσιαστικού σε συγκεκριμένα μέλη μιας ομάδας.\n\nΜια **μη περιοριστική αναφορική πρόταση** προσθέτει μια πληροφορία για ένα πρόσωπο, ένα πράγμα ή μια ομάδα που έχει ήδη προσδιοριστεί από τα συμφραζόμενα.\n\n| Είδος | Παράδειγμα | Τι καταλαβαίνουμε |\n| --- | --- | --- |\n| Περιοριστική | Τα βιβλία **που είναι στο γραφείο** είναι δικά μου. | Μιλάμε για τα βιβλία στο γραφείο, όχι για όσα βρίσκονται αλλού. |\n| Μη περιοριστική | Αυτά τα δύο βιβλία, **που είναι δώρα της Άννας**, είναι δικά μου. | Ξέρουμε ήδη ποια δύο βιβλία εννοούμε. Προσθέτουμε ότι είναι δώρα της Άννας. |\n\n## 2. Η ίδια φράση, διαφορετικό νόημα\n\nΤα κόμματα δεν δείχνουν απλώς πού σταματάμε όταν διαβάζουμε. Μπορούν να αλλάξουν την ερμηνεία της πρότασης.\n\n:::example\n**Περιοριστική:** Οι μαθητές **που είχαν ολοκληρώσει την εργασία** έφυγαν νωρίτερα.\n\nΑπό το σύνολο των μαθητών ξεχωρίζουμε εκείνους που είχαν ολοκληρώσει την εργασία. Η πρόταση δεν μας λέει τι έκαναν οι υπόλοιποι.\n\n**Μη περιοριστική:** Οι μαθητές, **που είχαν ολοκληρώσει την εργασία**, έφυγαν νωρίτερα.\n\nΜιλάμε για μια ήδη γνωστή ομάδα μαθητών. Όλοι οι μαθητές αυτής της ομάδας είχαν ολοκληρώσει την εργασία και έφυγαν νωρίτερα.\n:::\n\nΗ δεύτερη πρόταση δεν αναφέρεται αναγκαστικά σε όλους τους μαθητές του σχολείου. Αναφέρεται σε όλους όσους εννοούμε με τη φράση **οι μαθητές** στο συγκεκριμένο πλαίσιο.\n\n## 3. Κόμματα και παύσεις\n\nΣτον γραπτό λόγο ακολουθούμε την εξής διάκριση:\n\n- Η **περιοριστική** αναφορική δεν χωρίζεται με κόμματα από τον όρο που προσδιορίζει.\n- Η **μη περιοριστική** αναφορική χωρίζεται με κόμμα από την κύρια πρόταση.\n- Αν η μη περιοριστική βρίσκεται μέσα στην κύρια πρόταση, βάζουμε **δύο κόμματα**, ένα πριν και ένα μετά.\n\n:::example\nΧρειάζομαι το κλειδί **που ανοίγει την πίσω πόρτα**.\n\nΗ Ελένη, **που μένει δίπλα μας**, θα μας βοηθήσει.\n\nΣυνάντησα την Ελένη, **που μένει δίπλα μας**.\n:::\n\nΣτον προφορικό λόγο η μη περιοριστική αναφορική συνήθως ξεχωρίζει με παύσεις και αλλαγή στον τόνο της φωνής. Η περιοριστική συνδέεται πιο στενά με το ουσιαστικό.\n\n:::warning\nΌταν η μη περιοριστική αναφορική παρεμβάλλεται στην κύρια πρόταση, μην ξεχνάς το δεύτερο κόμμα:\n\n✓ Η Ελένη, που μένει δίπλα μας**,** θα μας βοηθήσει.\n:::\n\n## 4. Το που και το ο οποίος\n\nΚαι τα δύο είδη μπορούν να εισάγονται με **που** ή με **ο οποίος, η οποία, το οποίο**. Η επιλογή της αναφορικής λέξης δεν καθορίζει από μόνη της αν η πρόταση είναι περιοριστική.\n\n| Είδος | Με το που | Με το ο οποίος |\n| --- | --- | --- |\n| Περιοριστική | Οι αιτήσεις **που έφτασαν εκπρόθεσμα** απορρίφθηκαν. | Οι αιτήσεις **οι οποίες έφτασαν εκπρόθεσμα** απορρίφθηκαν. |\n| Μη περιοριστική | Η αίτησή μου, **που έφτασε εκπρόθεσμα**, απορρίφθηκε. | Η αίτησή μου, **η οποία έφτασε εκπρόθεσμα**, απορρίφθηκε. |\n\nΤο **που** είναι συνηθισμένο στον καθημερινό λόγο, αλλά χρησιμοποιείται και στον γραπτό. Το **ο οποίος** εμφανίζεται συχνότερα σε πιο επίσημο ύφος.\n\n## 5. Η αφαίρεση δεν αρκεί ως έλεγχος\n\nΜερικές φορές λέμε ότι η μη περιοριστική αναφορική «μπορεί να αφαιρεθεί». Αυτό αφορά τον προσδιορισμό του προσώπου ή του πράγματος, όχι το πόσο σημαντική είναι η πληροφορία.\n\n:::note\nΜια μη περιοριστική αναφορική μπορεί να περιέχει πολύ σημαντική πληροφορία:\n\nΤο ασανσέρ, **που έχει χαλάσει**, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται.\n\nΗ πληροφορία εξηγεί την απαγόρευση, αλλά δεν ξεχωρίζει ένα ασανσέρ από άλλα.\n:::\n\nΑντίστροφα, η αφαίρεση μιας περιοριστικής μπορεί να αφήνει μια γραμματικά σωστή πρόταση, αλλά να αλλάζει την αναφορά της:\n\n- Πέταξα τα τρόφιμα **που είχαν χαλάσει**. → Ξεχωρίζω τα χαλασμένα τρόφιμα.\n- Πέταξα **τα τρόφιμα**. → Δεν υπάρχει πια αυτός ο περιορισμός.\n\n## 6. Σύντομος έλεγχος επιλογής\n\n1. Ρώτησε: η αναφορική ξεχωρίζει **ποιον ή τι εννοώ**; Αν ναι, είναι περιοριστική και δεν τη χωρίζεις με κόμματα.\n2. Αν το πρόσωπο ή το πράγμα έχει ήδη προσδιοριστεί και προσθέτεις πληροφορία, είναι μη περιοριστική: χρησιμοποίησε κόμματα.\n3. Έλεγξε αν τα κόμματα αποδίδουν το νόημα που θέλεις, ανεξάρτητα από το αν χρησιμοποιείς **που** ή **ο οποίος**.\n\n**Περιοριστική:** ξεχωρίζω ποια μέλη μιας ομάδας εννοώ. **Μη περιοριστική:** προσθέτω κάτι για μια ήδη προσδιορισμένη αναφορά.","el","B2",148,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a12b61-87bf-7da4-87ca-b87e9fe23359","Σύνθετες αναφορικές προτάσεις",false,0,7,"2026-10-11T14:32:55+00:00","2026-10-12T17:41:45+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"synthetes-anaforikes-protaseis-b2",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-bb98-782e-b637-cffa851feb0d","GrammarExercise","01a12b61-bb98-782e-b637-cffa851feb0d","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a12b61-8be7-7261-ad69-0ca9280c6c43","Ποια μέλη εννοούμε; Νόημα και κόμματα","Διάλεξε τη διατύπωση που έχει σωστή στίξη και αποδίδει ακριβώς το νόημα του πλαισίου.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_57003716-dabe-4792-9563-2e0039f0c059_hero.webp?v=1791729187",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-bbb3-77c8-b86e-e8858e5cc490","01a12b61-bbb3-77c8-b86e-e8858e5cc490","Ερμηνεία, αναφορά και ύφος","Διάβασε κάθε πρόταση και διάλεξε τη σωστή ερμηνεία ή παρατήρηση για την αναφορική της.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c2ef8078-34f6-4ece-a1e5-745d7bc77fa8_hero.webp?v=1791729187",null]