[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-el-teliko-n-kai-orthografia":3,"grammar-exercises-by-page-01a12b61-8cb5-76e1-9679-96efe7b1e2f4":22,"exercise-list-path-el-none":56},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a12b61-8cb5-76e1-9679-96efe7b1e2f4","Τελικό ν και ορθογραφία των μικρών λέξεων","teliko-n-kai-orthografia","Κανόνες για το τελικό ν σε άρθρα, αντωνυμίες και άρνηση, με παραδείγματα και βασικές διακρίσεις στη γραφή των που\u002Fπού, πως\u002Fπώς, ότι\u002Fό,τι και ή\u002Fη.","Οι μικρές λέξεις δημιουργούν συχνά μεγάλες ορθογραφικές απορίες: **τη** ή **την**, **που** ή **πού**, **ότι** ή **ό,τι**; Για να επιλέξεις σωστά, άλλοτε προσέχεις τον πρώτο ήχο της επόμενης λέξης και άλλοτε τη σημασία.\n\n## 1. Πότε κρατάμε το τελικό ν\n\nΣτο θηλυκό άρθρο **την**, στην αδύνατη αντωνυμία **την** και στα αρνητικά μόρια **δεν** και **μην**, το τελικό **ν** διατηρείται ή παραλείπεται ανάλογα με τον πρώτο ήχο της αμέσως επόμενης λέξης, σύμφωνα με τη σύμβαση που ακολουθούμε εδώ.\n\n| Η επόμενη λέξη αρχίζει από… | Τι γράφουμε | Παραδείγματα |\n| --- | --- | --- |\n| Φωνήεν | Κρατάμε το **ν** | **την** ώρα, **την** είδα, **μην** αργήσεις |\n| κ, π, τ | Κρατάμε το **ν** | **την** πόρτα, **την** περιμένω, **μην** τρέχεις |\n| μπ, ντ, γκ, τσ, τζ | Κρατάμε το **ν** | **την** μπάλα, **την** τσάντα, **μην** ντρέπεσαι |\n| ξ, ψ | Κρατάμε το **ν** | **την** ξέρω, **την** ψάχνω, **μην** ψάχνεις |\n| Άλλο σύμφωνο | Παραλείπουμε το **ν** | **τη** θάλασσα, **τη** βλέπω, **μη** φωνάζεις |\n\nΟ ίδιος κανόνας ισχύει για τα **στην\u002Fστη**: **στην Αθήνα**, αλλά **στη Θεσσαλονίκη**. Θα συναντήσεις επίσης τους τύπους **μιαν** και **αυτήν** στην αιτιατική του θηλυκού: **μιαν άλλη μέρα**, **αυτήν την ώρα**. Εδώ υπάρχει μεγαλύτερη ποικιλία: είναι επίσης σωστά τα **μια άλλη μέρα**, **αυτή την ώρα**, ενώ γράφουμε συχνά **μια μέρα**, **αυτή τη φορά**. Μην εφαρμόζεις μηχανικά σε αυτούς τους τύπους τον κανόνα του άρθρου.\n\nΤο άρθρο συνοδεύει ένα ουσιαστικό: **την τσάντα**. Η αντωνυμία αντικαθιστά μια λέξη που γνωρίζουμε από το πλαίσιο: Πού είναι η Μαρία; Δεν **τη** βλέπω.\n\n:::tip\nΚοίτα την **αμέσως επόμενη λέξη**, όχι μόνο το ουσιαστικό που ακολουθεί.\n\n**τη μεγάλη τσάντα**, αλλά **την καινούρια τσάντα**.\n:::\n\n## 2. Ποιες λέξεις κρατούν το ν\n\nΟ προηγούμενος κανόνας δεν ισχύει για κάθε λέξη που τελειώνει σε **ν**.\n\nΣτη σύγχρονη σχολική γραφή, το αρσενικό άρθρο **τον**, το αρσενικό **έναν** και οι αρσενικές αντωνυμίες **τον, αυτόν** κρατούν το τελικό **ν**, ανεξάρτητα από την επόμενη λέξη. Το ίδιο ισχύει για το **σαν**.\n\n| Λέξη | Παράδειγμα |\n| --- | --- |\n| **τον** ως άρθρο | Περιμένω **τον φίλο** μου. |\n| **έναν** | Χρειάζομαι **έναν χάρτη**. |\n| **τον** ως αντωνυμία | Είναι ο Πέτρος εκεί; Δεν **τον βλέπω**. |\n| **αυτόν** | Μίλησα με **αυτόν** χθες. |\n| **σαν** | Κολυμπάει **σαν δελφίνι**. |\n\n:::example\nΟ Νίκος είναι εδώ, αλλά δεν **τον βλέπω**.\n\nΗ Μαρία είναι εδώ, αλλά δεν **τη βλέπω**.\n\nΤο επόμενο ρήμα είναι ίδιο. Η διαφορά στη γραφή οφείλεται στο γένος της αντωνυμίας.\n:::\n\n## 3. Δεν, δε, μην και μη\n\nΕδώ ακολουθούμε για τα **δεν\u002Fδε** και **μην\u002Fμη** τον κανόνα της πρώτης ενότητας: **δεν έχω**, **δεν ξέρω**, αλλά **δε θέλω**, **δε βλέπω**.\n\n:::note\nΕίναι επίσης αποδεκτή η σταθερή διατήρηση του ν στα **δεν** και **μην**: **δεν θέλω**, **δεν βλέπω**, **μην μιλάς**, **να μην γελάσεις**. Εδώ ακολουθούμε τη σύμβαση της παράλειψης πριν από ορισμένα σύμφωνα και για τα δύο μόρια.\n:::\n\nΣτις συνηθισμένες προτάσεις με **μην\u002Fμη**, εφαρμόζουμε τον κανόνα της πρώτης ενότητας:\n\n- **Μην ανοίξεις** το παράθυρο: ακολουθεί φωνήεν.\n- **Μην κλείσεις** την πόρτα: ακολουθεί κ.\n- **Μη μιλάς** τόσο δυνατά: ακολουθεί μ.\n- Προσπάθησε **να μη γελάσεις**: ακολουθεί γ.\n\nΌταν το **μην** στέκεται μόνο του ως προειδοποίηση, κρατά το ν: **Μην!**\n\n:::warning\nΤο τελικό ν είναι θέμα γραφής· δεν κάνει τα **δεν** και **μην** ίδια στη χρήση.\n\n**Δε μιλάς.** → Λέω τι συμβαίνει.\n\n**Μη μιλάς!** → Ζητώ από κάποιον να σταματήσει να μιλά.\n:::\n\n## 4. Που ή πού, πως ή πώς\n\nΤα **πού** και **πώς** παίρνουν τόνο όταν ρωτούν για τόπο και τρόπο αντίστοιχα. Αυτό ισχύει και όταν η ερώτηση βρίσκεται μέσα σε μια μεγαλύτερη πρόταση, χωρίς ερωτηματικό.\n\n| Γραφή | Χρήση | Παράδειγμα |\n| --- | --- | --- |\n| **πού** | Ερώτηση για τόπο | **Πού** μένεις; |\n| **πού** | Ερώτηση μέσα σε άλλη πρόταση | Δεν ξέρω **πού** μένει. |\n| **που** | Συνδέει ένα ουσιαστικό με πληροφορίες γι’ αυτό | Το σπίτι **που** νοικιάζω είναι μικρό. |\n| **που** | Εισάγει το γεγονός που προκαλεί ένα συναίσθημα | Χαίρομαι **που** ήρθες. |\n| **πώς** | Ερώτηση για τρόπο | **Πώς** ανοίγει αυτό; |\n| **πώς** | Ερώτηση μέσα σε άλλη πρόταση | Δείξε μου **πώς** ανοίγει. |\n| **πως** | Έχει τη σημασία του «ότι» | Νομίζω **πως** έχεις δίκιο. |\n\n:::example\nΜου είπε **πως** θα έρθει. → Μου είπε **ότι** θα έρθει.\n\nΜου είπε **πώς** θα έρθει. → Μου εξήγησε με ποιο μέσο ή με ποιον τρόπο θα έρθει.\n:::\n\nΔεν αρκεί λοιπόν να δεις αν υπάρχει ερωτηματικό. Πρέπει να καταλάβεις τι σημαίνει η λέξη μέσα στην πρόταση.\n\n## 5. Ότι ή ό,τι, η ή ή\n\nΤο **ότι** εισάγει το περιεχόμενο μιας σκέψης, μιας δήλωσης ή μιας πληροφορίας. Το **ό,τι** σημαίνει **οτιδήποτε**. Το κόμμα στο **ό,τι** είναι μέρος της γραφής της λέξης και δεν δείχνει παύση.\n\n| Γραφή | Παράδειγμα | Έλεγχος σημασίας |\n| --- | --- | --- |\n| **ότι** | Ξέρω **ότι** είσαι κουρασμένος. | Ξέρω **πως** είσαι κουρασμένος. |\n| **ό,τι** | Διάλεξε **ό,τι** θέλεις. | Διάλεξε **οτιδήποτε** θέλεις. |\n| **η** | **Η** Άννα εργάζεται εδώ. | Είναι θηλυκό άρθρο. |\n| **ή** | Θέλεις τσάι **ή** καφέ; | Συνδέει δύο επιλογές. |\n\n:::warning\nΣτο **ό,τι** δεν αφήνουμε κενό μετά το κόμμα.\n\n✓ Πάρε **ό,τι** χρειάζεσαι.\n\n✗ Πάρε **ό, τι** χρειάζεσαι.\n:::\n\nΠρόσεξε ότι το **ή** διατηρεί τον τόνο του, παρόλο που είναι μονοσύλλαβο: Θα έρθει **η** Μαρία **ή η** Ελένη;\n\n## 6. Σύντομος έλεγχος πριν γράψεις\n\n1. Για τα **την\u002Fτη**, **στην\u002Fστη**, **δεν\u002Fδε** και **μην\u002Fμη**, κοίτα την αρχή της αμέσως επόμενης λέξης, σύμφωνα με τη σύμβαση που ακολουθούμε εδώ.\n2. Κράτησε το ν στα αρσενικά **τον, έναν, αυτόν** και στο **σαν**.\n3. Για τα **πού\u002Fπου** και **πώς\u002Fπως**, έλεγξε αν εκφράζεται ερώτηση για τόπο ή τρόπο, ακόμη και μέσα σε άλλη πρόταση.\n4. Αν εννοείς **οτιδήποτε**, γράψε **ό,τι**. Αν εννοείς **πως**, γράψε **ότι**.\n5. Για δύο επιλογές χρησιμοποίησε **ή**· για το θηλυκό άρθρο χρησιμοποίησε **η**.","el","B1",120,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a12b61-87ab-7779-8cb8-a8a1c7d46318",false,0,4,"2026-10-11T14:32:55+00:00","2026-10-12T17:41:45+00:00",[],[],[23,33,40,49],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-c4ad-7a71-9821-655e98893eae","GrammarExercise","01a12b61-c4ad-7a71-9821-655e98893eae","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a12b61-8cb5-76e1-9679-96efe7b1e2f4","Μικρές προτάσεις με τελικό ν","Βάλε τις κάρτες στη σειρά για να σχηματίσεις πρόταση. Υπάρχει μία περιττή κάρτα. Ακολούθησε τη σύμβαση του μαθήματος για το τελικό ν.","sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_05622d30-6546-41d1-81a0-fa4945f226f2_hero.webp?v=1791729190",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":37,"displayOrder":38,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":39},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-c4be-7e9f-afc2-5c72b3a21ae5","01a12b61-c4be-7e9f-afc2-5c72b3a21ae5","Τόνοι και σημασία στις μικρές λέξεις","Βάλε τις κάρτες στη σειρά για να σχηματίσεις πρόταση. Υπάρχει μία περιττή κάρτα. Πρόσεξε τη σημασία, τους τόνους και το κόμμα μέσα στη λέξη.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_59a62c23-1128-4ffb-8da4-533cc11b5e01_hero.webp?v=1791729190",{"@id":41,"@type":25,"id":42,"grammarPage":27,"title":43,"instructions":44,"displayOrder":45,"type":46,"questionCount":47,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":48},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-c4cf-76a1-b3dc-f8e8d9ab01ff","01a12b61-c4cf-76a1-b3dc-f8e8d9ab01ff","Τελικό ν: κανόνες και αποδεκτές γραφές","Πάτησε κάθε κάρτα και μετά τη σωστή στήλη. Πρόσεξε ποια λέξη εξετάζει κάθε πίνακας.",2,"word_sort",6,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a228f0b7-0316-40c7-a636-06eabd78dff1_hero.webp?v=1791729190",{"@id":50,"@type":25,"id":51,"grammarPage":27,"title":52,"instructions":53,"displayOrder":54,"type":46,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":55},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a12b61-c4d7-7659-9d72-bd6850da2244","01a12b61-c4d7-7659-9d72-bd6850da2244","Μικρές λέξεις: ταξινόμηση με βάση τη σημασία","Πάτησε κάθε πρόταση και μετά τη στήλη που περιγράφει τη σημασία της μικρής λέξης.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_eabbc1a5-8dcc-45f6-86fa-a56a32abdc04_hero.webp?v=1791729190",null]