[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca":22,"exercise-list-path-ga-none":70},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud","Foghlaim conas abairtí scoilte le is a úsáid chun béim a chur ar dhuine, ar rud, ar áit nó ar am, le samplaí agus patrúin shoiléire sa Ghaeilge.","## 1. Cén fáth a n-úsáidtear abairt scoilte?\n\nÚsáideann tú **abairt scoilte** chun béim a chur ar chuid amháin den abairt: duine, rud, áit nó am. Cuireann tú an chuid sin chun tosaigh le **is**. Tá sé seo úsáideach nuair a fhreagraíonn tú ceist nó nuair a cheartaíonn tú eolas.\n\n:::example\n**Abairt gan béim ar leith:** Cheannaigh Seán an leabhar inné.\n\n**Cé a cheannaigh an leabhar?** Is é **Seán** a cheannaigh an leabhar inné.\n\n**Cad a cheannaigh Seán?** Is é **an leabhar** a cheannaigh Seán inné.\n\n**Cathain a cheannaigh Seán an leabhar?** Is **inné** a cheannaigh Seán an leabhar.\n:::\n\nTá an buneolas céanna sna habairtí seo, ach tá an bhéim ar chuid dhifriúil i ngach ceann.\n\n### Diúltú agus ceisteanna\n\nChun eolas a cheartú, úsáid **ní** in áit **is**. Roimh **é**, scríobhtar **ní hé**. Chun ceist a chur, úsáid **an**: **An é…?**\n\n:::example\n**Ní hé Seán a cheannaigh an leabhar.** Is í Máire a cheannaigh é.\n\n**An é Seán a cheannaigh an leabhar?**\n\n**Ní sa chistin atá Máire ag obair.** Is sa seomra suí atá sí ag obair.\n:::\n\n## 2. An patrún bunúsach\n\nIs é seo an patrún: **is + an chuid faoi bhéim + an chuid eile den abairt**. Bíonn **a** roimh an mbriathar sa chuid dheireanach sna patrúin thíos.\n\nLe hainm duine nó le hainmfhocal cinnte, mar **an leabhar**, úsáidtear **é**, **í** nó **iad** freisin.\n\n| An chuid faoi bhéim | Tús na habairte | Sampla |\n| --- | --- | --- |\n| Seán | **Is é Seán** | Is é Seán a d'oscail an doras. |\n| Máire | **Is í Máire** | Is í Máire a d'oscail an doras. |\n| An leabhar | **Is é an leabhar** | Is é an leabhar a cheannaigh Seán. |\n| An fhuinneog | **Is í an fhuinneog** | Is í an fhuinneog a dhún Máire. |\n| Na páistí | **Is iad na páistí** | Is iad na páistí a d'oscail an doras. |\n\nRoghnaigh **é**, **í** nó **iad** de réir na coda atá faoi bhéim: **é** don fhirinscne uatha, **í** don bhaininscne uatha agus **iad** don iolra.\n\n### Forainmneacha treise agus ainmfhocail éiginnte\n\nIs féidir forainm treise a chur faoi bhéim freisin: **mise**, **tusa**, **eisean**, **ise**, **sinne**, **sibhse**, **iadsan**. Ní chuirtear **é**, **í** ná **iad** breise roimh an bhforainm.\n\n:::example\n**Is mise a d'oscail an doras.**\n\n**Is tusa a dhún an fhuinneog.**\n\n**Is iadsan a cheannaigh an leabhar.**\n:::\n\nLe hainmfhocal éiginnte sa phatrún seo, ní chuirtear **é**, **í** ná **iad** roimhe ach oiread:\n\n:::example\n**Is leabhar a cheannaigh Seán, ní iris.**\n:::\n\n## 3. Béim ar áit nó ar am\n\nNuair a chuireann tú áit nó am chun tosaigh sna patrúin seo, ní chuireann tú **é**, **í** ná **iad** rompu.\n\n:::example\n**Cá bhfuil Máire ag obair?**\n\nIs **sa chistin** atá Máire ag obair.\n\n**Cathain a tháinig Seán?**\n\nIs **inné** a tháinig Seán.\n\n**Conas a tháinig na páistí?**\n\nIs **ar an mbus** a tháinig na páistí.\n:::\n\nCoinnigh an réamhfhocal leis an áit nó leis an modh taistil: **sa chistin**, **ar an mbus**.\n\n:::tip\nSmaoinigh ar an gceist atá á freagairt agat. Cuir an freagra díreach i ndiaidh **is**, nó i ndiaidh **is é**, **is í** nó **is iad** nuair is gá.\n:::\n\n## 4. An briathar i ndiaidh na coda faoi bhéim\n\nSna habairtí seo, is *coibhneas díreach* atá sa chuid a leanann an bhéim. Cuireann **a** séimhiú ar an mbriathar nuair is féidir: **a cheannaigh**, **a dhún**, **a tháinig**.\n\nLe **bí**, tabhair aird ar na foirmeacha seo:\n\n| Am | Gnáthabairt | Abairt scoilte |\n| --- | --- | --- |\n| Anois | Tá Máire ag obair sa chistin. | Is í Máire **atá** ag obair sa chistin. |\n| Inné | Bhí Máire ag obair sa chistin. | Is í Máire **a bhí** ag obair sa chistin. |\n\n:::warning\nScríobh **atá**, ní *a tá*: **Is í Máire atá ag obair anseo.**\n\nNá hathraigh **is** go **ba** go huathoibríoch toisc gur tharla an gníomh san am atá thart. Tá **Is é Seán a cheannaigh an leabhar inné** ceart: tá tú ag cur béime ar Sheán anois agus ag tagairt do ghníomh inné.\n\nTá **Ba é Seán a cheannaigh an leabhar inné** ceart agus coitianta freisin. Is féidir **ba** a roghnú agus tú ag insint scéil faoin am atá thart; is féidir **is** a úsáid chun a rá anois cé a rinne an gníomh. Sa sampla seo, tá an dá fhoirm inghlactha.\n:::\n\n## 5. Seiceáil an bhéim\n\nLean na céimeanna seo:\n\n1. Roghnaigh an chuid ar mhaith leat béim a chur uirthi.\n2. Cuir chun tosaigh í le **is**; cuir **é**, **í** nó **iad** léi más ainm duine nó ainmfhocal cinnte í, mar atá sa tábla thuas.\n3. Cuir an chuid eile den abairt ina diaidh agus seiceáil an briathar: **a cheannaigh**, **atá**, **a bhí**.\n\nCuimhnigh ar an gcodarsnacht: **Is í Máire atá ag obair sa chistin** — béim ar an duine. **Is sa chistin atá Máire ag obair** — béim ar an áit.","ga","B1",105,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1aafe-7f1c-7dcc-a246-e4f5b0ae7834",false,0,6,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[],[],[23,33,40,49,55,63],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8492-79b3-a5c3-b01754185542","GrammarExercise","01a1aafe-8492-79b3-a5c3-b01754185542","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Cuir an freagra faoi bhéim","Roghnaigh an focal nó an frása a chomhlánaíonn gach abairt scoilte.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c98a120b-83c7-4367-b631-d7394cd675c6_hero.webp?v=1793870169",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":37,"displayOrder":38,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":39},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-84ab-775a-95f2-c0541084b289","01a1aafe-84ab-775a-95f2-c0541084b289","Ceartaigh eolas agus seiceáil an briathar","Líon gach bearna. Tabhair aird ar an gceist, ar an gceartú agus ar fhoirm an bhriathair.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bd498a0f-bf8e-4443-815a-20bf8e1bf59b_hero.webp?v=1793870169",{"@id":41,"@type":25,"id":42,"grammarPage":27,"title":43,"instructions":44,"displayOrder":45,"type":46,"questionCount":47,"blankCount":47,"isCompleted":15,"ogImageUrl":48},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-84c3-7aa4-8cf8-d82e38f7b731","01a1aafe-84c3-7aa4-8cf8-d82e38f7b731","Daoine agus rudaí faoi bhéim","Cuir na píosaí in ord chun abairt scoilte a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d21a027c-7956-4d7f-b5f0-1d3fac7ca582_hero.webp?v=1793870169",{"@id":50,"@type":25,"id":51,"grammarPage":27,"title":52,"instructions":44,"displayOrder":53,"type":46,"questionCount":47,"blankCount":47,"isCompleted":15,"ogImageUrl":54},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-84d2-741b-9fdd-bed83eab3d39","01a1aafe-84d2-741b-9fdd-bed83eab3d39","Áit, am agus ceartú eolais",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_45a82d1c-2157-43a3-bbfa-ac172bb79af3_hero.webp?v=1793870169",{"@id":56,"@type":25,"id":57,"grammarPage":27,"title":58,"instructions":59,"displayOrder":60,"type":61,"questionCount":60,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":62},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-84e2-7b3b-95bf-1d7a037ec762","01a1aafe-84e2-7b3b-95bf-1d7a037ec762","Daoine agus rudaí: rangú na béime","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí chun é a rangú.",4,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_24d2cd0d-547f-4b79-a7d1-c6942f7f1fef_hero.webp?v=1793870169",{"@id":64,"@type":25,"id":65,"grammarPage":27,"title":66,"instructions":67,"displayOrder":68,"type":61,"questionCount":60,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":69},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-84e8-76da-88cd-8c0c2352b1d3","01a1aafe-84e8-76da-88cd-8c0c2352b1d3","Áit, am agus foirm na habairte scoilte","Tapáil gach píosa agus ansin tapáil an colún a oireann dó.",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_79f754ef-3610-433d-8c2b-9b9dcbebae98_hero.webp?v=1793870169",null]