[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4":22,"exercise-list-path-ga-none":72},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta: aontú, raon tagartha, an ginideach agus comhordú, le samplaí a léiríonn conas débhríocht a sheachaint.","## 1. An t-ainmfhocal atá á cháiliú\n\nI bhfrása ainmfhoclach casta, ní leor foirm na haidiachta a aithint: caithfidh tú a dhéanamh amach cén t-ainmfhocal atá á cháiliú aici. Cabhraíonn suíomh na haidiachta, a foirm agus brí an fhrása leat an gaol sin a thuiscint.\n\nDírímid anseo ar aontú, ar raon tagartha agus ar bhealaí le débhríocht a sheachaint. Is é *ceann an fhrása* an príomhainmfhocal; féadfaidh ainmfhocal eile, aidiacht nó clásal tuilleadh eolais a thabhairt faoi.\n\n:::example\n- **Doras mór na scoile**: tá an doras mór.\n- **Doras na scoile móire**: tá an scoil mór.\n\nIs é **doras** ceann an dá fhrása, ach ní hé an t-ainmfhocal céanna atá á cháiliú ag an aidiacht iontu.\n:::\n\n### Frása neadaithe i dtéacs foirmiúil\n\nIs samplaí cumtha i stíl téacsanna foirmiúla iad na samplaí breise anseo, seachas sleachta as foilseacháin.\n\n:::example\n**Foilsíodh tuarascáil mhionsonraithe bhainisteoir sinsearach na cuideachta móire.**\n\n- **tuarascáil mhionsonraithe**: is í an tuarascáil atá mionsonraithe; is í ceann an fhrása iomláin í.\n- **bainisteoir sinsearach**: is é an bainisteoir atá sinsearach; is leis an tuarascáil.\n- **an chuideachta mhór**: is í an chuideachta atá mór; is bainisteoir de chuid na cuideachta é.\n\nTá **na cuideachta móire** ag brath ar **bhainisteoir sinsearach**, agus tá an t-aonad sin ar fad ag brath ar **tuarascáil mhionsonraithe**. Ní leor, mar sin, gach focal sa slabhra a chur sa ghinideach go meicniúil.\n:::\n\n## 2. Aontú laistigh den fhrása\n\nBraitheann foirm na haidiachta ar an ainmfhocal atá á cháiliú aici agus ar a shuíomh gramadaí. Ní leis an ainmfhocal is tábhachtaí ó thaobh na brí de a aontaíonn sí go huathoibríoch.\n\n| Frása | Ainmfhocal atá á cháiliú | Míniú |\n| --- | --- | --- |\n| doras **mór** na scoile | doras | Ainmneach uatha firinscneach |\n| doras na scoile **móire** | scoile | Ginideach uatha baininscneach |\n| dath an dorais **mhóir** | dorais | Ginideach uatha firinscneach |\n| dath na ndoirse **móra** | doirse | Ginideach iolra láidir: coinnítear foirm an iolra san aidiacht |\n\nSa ghinideach uatha firinscneach, séimhítear an aidiacht thréitheach: dá bhrí sin, tá **mhóir** i ndiaidh **dorais**. Sa ghinideach uatha baininscneach, ní shéimhítear an aidiacht de bharr an aontaithe sin: tá **móire** i ndiaidh **scoile**. Is é tuiseal agus inscne an ainmfhocail atá á cháiliú a rialaíonn an difríocht seo.\n\nSa sampla deireanach, cuirtear urú ar **doirse** i ndiaidh **na**, ach ní chuirtear urú ar **móra** dá bharr. Caithfear suíomh gach focail a mheas ar leithligh.\n\n:::note\nNí leor ainmfhocal a bheith ag brath ar fhocal eile chun foirm an ghinidigh a éileamh. Seo dhá struchtúr ina n-úsáidtear foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh:\n\n- **Ainmfhocal a bhfuil ginideach cinnte ag brath air:** in **tuarascáil bhainisteoir sinsearach na cuideachta móire**, déanann **na cuideachta móire** an frása faoina bainisteoir cinnte. Úsáidtear **bainisteoir sinsearach**, seachas **bainisteora shinsearaigh**, ag an leibhéal sin. Séimhítear **bainisteoir** anseo mar go bhfuil an frása ag brath ar **tuarascáil**, ach ní athraíonn sé sin **sinsearach** go **shinsearaigh**. Fanann **cuideachta móire** sa ghinideach ag an leibhéal istigh.\n- **Cuspóir roimh ainm briathartha le a:** in **chun an tuarascáil mhionsonraithe a fhoilsiú**, coinnítear **an tuarascáil mhionsonraithe** i bhfoirm an ainmnigh. Ní chuirtear **tuarascála mionsonraithe** ina áit de bharr **chun**. Tá **mhionsonraithe** séimhithe toisc go gcáilíonn sí ainmfhocal baininscneach uatha san fhoirm sin.\n\nAithin an struchtúr ar dtús; ansin roghnaigh foirm an ainmfhocail agus foirm na haidiachta a ghabhann leis.\n:::\n\n:::example\nDéan comparáid idir an dá leagan seo:\n\n- **tuarascáil mhionsonraithe an bhainisteora shinsearaigh**: tá **bhainisteora shinsearaigh** sa ghinideach uatha firinscneach.\n- **tuarascáil mhionsonraithe bhainisteoir sinsearach na cuideachta móire**: tá ginideach cinnte ag brath ar **bhainisteoir sinsearach**, agus úsáidtear foirm an ainmnigh ag an leibhéal sin.\n\nSampla i stíl téacs acadúil: **Rinneadh measúnú cuimsitheach ar thuarascáil mhionsonraithe bhainisteoir sinsearach na cuideachta móire.** Baineann **cuimsitheach** leis an measúnú, **mhionsonraithe** leis an tuarascáil, **sinsearach** leis an mbainisteoir agus **móire** leis an gcuideachta.\n:::\n\n## 3. Níos mó ná aidiacht amháin\n\nFéadfaidh roinnt aidiachtaí an t-ainmfhocal céanna a cháiliú. Ní chuireann an chéad aidiacht deireadh leis an aontú: caithfear foirm gach aidiachta a sheiceáil.\n\n:::example\n**Bean óg chliste** a chuir an cheist.\n\nTá **óg** agus **chliste** araon ag cáiliú **bean**. Níl séimhiú le feiceáil ar **óg**, toisc gur guta atá ar a tosach; tá sé le feiceáil ar **chliste**.\n\nTá cónaí orthu i **dteach beag bán**.\n\nTá urú ar **teach** i ndiaidh an réamhfhocail **i**. Ní chiallaíonn sé sin go gcuirtear urú go huathoibríoch ar na haidiachtaí: ní théann an t-urú ón réamhfhocal i bhfeidhm ar **beag** ná ar **bán**.\n:::\n\nBíonn tionchar ag an mbrí, ag an mbéim agus ag gnáthúsáid na teanga ar ord na n-aidiachtaí. Ná glac leis go bhfuil ord docht amháin ann a oireann do gach frása. Má éiríonn sraith aidiachtaí trom nó doiléir, úsáid comhordú nó clásal chun na tréithe a scaradh.\n\n## 4. Comhordú agus raon tagartha\n\nNuair a bhíonn dhá ainmfhocal ceangailte le **agus**, d'fhéadfadh sé a bheith doiléir an mbaineann aidiacht leis an dara ceann amháin nó leis an dá cheann.\n\nMar shampla, ní insíonn **na múinteoirí agus na daltaí nua**, as féin, go cinnte an bhfuil na múinteoirí nua freisin.\n\n| An bhrí atá uait | Leagan níos soiléire |\n| --- | --- |\n| Tá an dá ghrúpa nua | na múinteoirí nua agus na daltaí nua |\n| Níl ach na daltaí nua | na daltaí nua agus na múinteoirí atá anseo cheana |\n\nNí gá an aidiacht a athrá i gcónaí: is minic a shoiléiríonn an comhthéacs an bhrí. I dtreoracha, i rialacháin nó i dtéacs ina bhfuil cruinneas riachtanach, áfach, is fiú an raon tagartha a dhéanamh follasach.\n\n:::tip\nMás féidir leis an léitheoir dhá léamh éagsúla a bhaint as an bhfrása, athraigh an struchtúr. Is minic gur fearr aidiacht a athrá ná brath ar chamóg chun an bhrí a shocrú.\n:::\n\n## 5. Aidiacht sa fhrása nó sa chlásal?\n\nDéan idirdhealú idir aidiacht a cháilíonn ainmfhocal laistigh den fhrása agus aidiacht fhaisnéiseach a deir rud éigin faoin ábhar i gclásal.\n\n:::example\n- **Doras na scoile móire**: tá **móire** laistigh den fhrása ginideach agus aontaíonn sí le **scoile**.\n- **Doras na scoile atá mór**: ní léir ón suíomh amháin an é an doras nó an scoil atá mór.\n- **Tá an scoil mór; seo a doras.** Tá an bhrí follasach anois.\n:::\n\nI dtéacs nuachta, féadfaidh an t-idirdhealú céanna cabhrú leat frása fada a roinnt gan an bhrí a chailleadh:\n\n:::example\n**Foilsíodh tuarascáil chonspóideach bhainisteoir sinsearach na cuideachta móire.**\n\nIs féidir an tréith a bhaineann leis an tuarascáil a chur i gclásal ar leith: **Foilsíodh tuarascáil bhainisteoir sinsearach na cuideachta móire. Tá an tuarascáil conspóideach.**\n\nSa chéad leagan, aontaíonn **chonspóideach** le **tuarascáil** laistigh den fhrása. Sa dara leagan, is aidiacht fhaisnéiseach í **conspóideach**. Fanann **sinsearach** ag cáiliú an bhainisteora agus **móire** ag cáiliú na cuideachta sa dá leagan.\n:::\n\n:::warning\nNá cuir aontú na haidiachta tréithrí i bhfeidhm ar aidiacht fhaisnéiseach.\n\n✓ **Tá an scoil mór.**\n\n✓ **Doras na scoile móire.**\n\nNí hionann feidhm **mór** sa chéad abairt agus feidhm **móire** sa dara frása.\n:::\n\n## 6. Seicliosta don athléamh\n\n1. Aimsigh ceann an fhrása agus gach ainmfhocal eile ann.\n2. Ceangail gach aidiacht leis an ainmfhocal atá á cháiliú aici.\n3. Seiceáil inscne, uimhir, tuiseal agus athruithe tosaigh sa chomhthéacs iomlán.\n4. Má tá comhordú nó clásal ann, seiceáil an bhféadfadh dhá raon tagartha a bheith ann.\n5. Athscríobh an frása má bhíonn an bhrí ag brath ar thuairim an léitheora.\n\nIs í an phríomhcheist ná: **cén rud go díreach a bhfuil an tréith seo aige?** Roghnaigh an fhoirm agus an struchtúr a chuireann an freagra sin in iúl go soiléir.","ga","C1",139,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1aafe-7f42-7462-ac45-d31fca7e0656",false,0,6,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[],[],[23,33,40,49,56,65],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-86a3-77f6-936a-da53abd49fc5","GrammarExercise","01a1aafe-86a3-77f6-936a-da53abd49fc5","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aontú ag leibhéil éagsúla den fhrása","Roghnaigh an fhoirm a oireann don ainmfhocal atá á cháiliú agus don struchtúr iomlán.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9505ec16-2452-410b-a3bc-22bb76e18736_hero.webp?v=1793870169",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":37,"displayOrder":38,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":39},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-86be-7d32-a0da-4bca627b1710","01a1aafe-86be-7d32-a0da-4bca627b1710","Raon tagartha agus athscríobh soiléir","Léigh an comhthéacs agus roghnaigh an freagra a léiríonn an bhrí nó an struchtúr go cruinn.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e8358ebc-4088-42f8-812d-113cebbeabde_hero.webp?v=1793870169",{"@id":41,"@type":25,"id":42,"grammarPage":27,"title":43,"instructions":44,"displayOrder":45,"type":46,"questionCount":47,"blankCount":47,"isCompleted":15,"ogImageUrl":48},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-86d8-78ee-bb73-0328bc96cf99","01a1aafe-86d8-78ee-bb73-0328bc96cf99","Aidiachtaí agus spleáchais sa fhrása","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú. Tabhair aird ar aontú agus ar na spleáchais.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d515162b-c8a3-4923-8217-d01c5477dc53_hero.webp?v=1793870169",{"@id":50,"@type":25,"id":51,"grammarPage":27,"title":52,"instructions":53,"displayOrder":54,"type":46,"questionCount":47,"blankCount":47,"isCompleted":15,"ogImageUrl":55},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-86ec-7b1a-a619-3922b3463698","01a1aafe-86ec-7b1a-a619-3922b3463698","Spleáchais chasta agus aidiachtaí faisnéiseacha","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú. Aithin an t-ainmfhocal a bhaineann le gach aidiacht.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_33901d0f-3d97-47e0-8bf3-30c1df04a354_hero.webp?v=1793870169",{"@id":57,"@type":25,"id":58,"grammarPage":27,"title":59,"instructions":60,"displayOrder":61,"type":62,"questionCount":63,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":64},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8701-768d-9f97-9928077e8ad9","01a1aafe-8701-768d-9f97-9928077e8ad9","Aontú aidiachtaí i gcáipéisí agus i dtuairiscí","Tá focal mícheart amháin i ngach abairt. Roghnaigh é agus ansin roghnaigh an ceartúchán.",4,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5cc5543d-4837-4b35-b9c5-8236e4bf90c4_hero.webp?v=1793870169",{"@id":66,"@type":25,"id":67,"grammarPage":27,"title":68,"instructions":69,"displayOrder":70,"type":62,"questionCount":63,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":71},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-870a-71ec-8b20-d5a75b87e0a8","01a1aafe-870a-71ec-8b20-d5a75b87e0a8","Aidiachtaí i gcúrsaí pleanála agus comhairle","Aimsigh an focal mícheart agus roghnaigh an ceartúchán. Seiceáil cén t-ainmfhocal atá á cháiliú ag an aidiacht.",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_368768dd-9a04-4b49-b3c2-c51e99c31a9e_hero.webp?v=1793870169",null]