[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64":22,"exercise-list-path-ga-none":39},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte","Foghlaim an difríocht idir ainmfhocail chinnte agus éiginnte, úsáid an ailt, agus patrúin le hainmneacha dílse, sealbhóirí agus focail thaispeántacha.","Úsáideann tú ainmfhocail chinnte nuair is féidir a aithint cé hé nó cad é atá i gceist. Úsáideann tú ainmfhocail éiginnte nuair nach n-aithníonn tú duine nó rud ar leith don éisteoir. Cabhraíonn an t-alt, ainmneacha dílse agus focail shealbhacha leat an difríocht seo a chur in iúl.\n\n## 1. Rud nua agus rud atá ar eolas\n\nIs minic a úsáideann tú ainmfhocal **éiginnte** chun duine nó rud a lua den chéad uair. Nuair atá sé soiléir cén duine nó rud atá i gceist, is féidir leat ainmfhocal **cinnte** a úsáid.\n\n:::example\nChonaic mé **madra** sa pháirc. Bhí **an madra** ag rith i ndiaidh liathróide.\n\nSa chéad abairt, cuirimid madra nua sa scéal. Sa dara habairt, tagraíonn **an madra** don mhadra céanna.\n:::\n\nNí gá an rud a lua roimh ré i gcónaí. Is leor an comhthéacs uaireanta.\n\n:::example\nTá tú i seomra agus níl ach doras amháin ann. Deir tú: «Dún **an doras**, le do thoil.» Tá a fhios ag an éisteoir cén doras atá i gceist.\n:::\n\n## 2. Leis an alt agus gan alt\n\nNíl alt éiginnte sa Ghaeilge. Is féidir **leabhar** nó **leabhair** a úsáid gan alt chun tagairt éiginnte a dhéanamh. Úsáidtear **an** agus **na** le tagairt chinnte.\n\n| Uimhir | Éiginnte | Cinnte |\n| --- | --- | --- |\n| Uatha | Cheannaigh mé **leabhar**. | Léigh mé **an leabhar** a cheannaigh mé. |\n| Iolra | Cheannaigh mé **leabhair**. | Léigh mé **na leabhair** a cheannaigh mé. |\n\nNí gá **aon** a chur roimh ainmfhocal éiginnte. Is abairt iomlán nádúrtha í **Tá peann agam**.\n\n:::note\nNí chiallaíonn *éiginnte* nach bhfuil a fhios ag an gcainteoir cén rud atá i gceist. In **Cheannaigh mé leabhar inné**, tá a fhios agamsa cén leabhar a cheannaigh mé, ach ní aithním don éisteoir é.\n:::\n\n## 3. Cinnte gan alt díreach roimhe\n\nNí hé an t-alt an t-aon chomhartha cinnteachta. Is féidir le frása ainmfhoclach a bheith cinnte gan **an** ná **na** díreach roimh an bpríomhainmfhocal.\n\n| Patrún | Sampla | Cad a aithníonn an tagairt? |\n| --- | --- | --- |\n| Ainm dílis | Tá **Máire** anseo. | Ainm an duine |\n| Aidiacht shealbhach | Tá **mo mhála** anseo. | An focal **mo** |\n| Ainm dílis sa ghinideach | Tá **carr Sheáin** amuigh. | Ainm an úinéara |\n| Frása cinnte sa ghinideach | Tá **doras an tí** ar oscailt. | An frása **an tí** |\n\nSna patrúin seo, ná cuir alt breise roimh an bpríomhainmfhocal.\n\n:::warning\n✓ **mo mhála** — ní **an mo mhála**\n\n✓ **carr Sheáin** — ní **an carr Sheáin**\n\n✓ **doras an tí** — ní **an doras an tí**\n:::\n\nBíonn an t-alt mar chuid de roinnt ainmneacha dílse, mar shampla **an Fhrainc**. Mar sin, ní riail í go mbíonn gach ainm dílis gan alt.\n\n## 4. An leabhar seo agus leabhar nua\n\nLe hainmfhocal coitianta, úsáidtear an t-alt sa ghnáthphatrún taispeántach: **an leabhar seo**, **an bhean sin**, **na tithe úd**. Cuidíonn **seo**, **sin** agus **úd** leat duine nó rud a aithint.\n\nNí dhéanann aidiacht thuairisciúil, mar **nua**, ainmfhocal cinnte aisti féin.\n\n:::example\n- Tá **leabhar nua** agam. — Cuirim leabhar in aithne duit; níl sé aitheanta agat fós.\n- Cá bhfuil **an leabhar nua**? — Tá a fhios againn cén leabhar nua atá i gceist.\n- Is liomsa **an leabhar seo**. — Aithním an leabhar atá i gceist le **seo**.\n:::\n\n:::tip\nNá fiafraigh díot féin an bhfuil aidiacht leis an ainmfhocal amháin. Fiafraigh freisin: «An féidir leis an éisteoir an duine nó an rud atá i gceist a aithint?»\n:::\n\n## 5. Seicliosta na cinnteachta\n\n- **Tagairt nua nach bhfuil aitheanta don éisteoir:** is minic a bhíonn an t-ainmfhocal éiginnte — **madra**, **leabhair**.\n- **Tagairt atá soiléir ón scéal nó ón gcomhthéacs:** úsáidtear an t-alt go minic — **an madra**, **na leabhair**.\n- **Ainm dílis nó focal sealbhach:** is féidir leis an bhfrása a bheith cinnte gan alt breise — **Máire**, **mo mhála**.\n- **Ginideach cinnte:** ná cuir alt breise roimh an bpríomhainmfhocal sna patrúin **carr Sheáin** agus **doras an tí**.\n- **Patrún taispeántach:** coinnigh an t-alt in **an leabhar seo** agus **na leabhair sin**.","ga","B1",79,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1aafe-7f1e-7c43-bb54-8c112cffb270",false,0,2,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[],[],[23,33],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-87ed-76bf-a261-edd452bf5b66","GrammarExercise","01a1aafe-87ed-76bf-a261-edd452bf5b66","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Leis an alt agus gan alt","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Coinnigh an bantas mar atá.","sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_306f1729-ccce-4057-9628-bcd622a59f95_hero.webp?v=1793870170",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":29,"displayOrder":37,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":38},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8800-7e5c-98c0-cf8f227d178f","01a1aafe-8800-7e5c-98c0-cf8f227d178f","Ainmneacha agus sealbh sa teach",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0b50a964-1bc0-450f-a14c-acbeb4ff71dd_hero.webp?v=1793870170",null]