[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-aibitir-agus-an-sineadh-fada":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c":26,"exercise-list-path-ga-none":58},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","Foghlaim na 18 litir in aibítir na Gaeilge, na gutaí agus na consain, agus úsáid an tsínte fhada i bhfocail mar lón agus féar sa ghnáthscríbhneoireacht.","## 1. Litreacha na Gaeilge\n\nÚsáideann tú litreacha chun focail a scríobh. Anseo, foghlaimeoidh tú aibítir na Gaeilge agus an síneadh fada: an marc atá ar **á, é, í, ó, ú**.\n\nTá **18 litir** i mbunaibítir na Gaeilge:\n\n**a, b, c, d, e, f, g, h, i, l, m, n, o, p, r, s, t, u**\n\n:::note\nFeicfidh tú litreacha eile i bhfocail agus in ainmneacha ó theangacha eile: **j** in *jab*, mar shampla.\n:::\n\n## 2. Gutaí agus consain\n\nTá cúig ghuta ann: **a, e, i, o, u**. Is consain iad na litreacha eile sa bhunaibítir.\n\n| Cineál litreach | Litreacha |\n| --- | --- |\n| Gutaí | **a, e, i, o, u** |\n| Consain | **b, c, d, f, g, h, l, m, n, p, r, s, t** |\n\nSa bhfocal **cat**, is guta é **a**. Is consain iad **c** agus **t**.\n\n## 3. An síneadh fada ar ghuta\n\nIs marc é an **síneadh fada**. Cuirtear os cionn guta é. Is gnách go léiríonn sé fuaim fhada.\n\n| Guta gan síneadh fada | Guta le síneadh fada | Sampla |\n| --- | --- | --- |\n| a | **á** | **bád** |\n| e | **é** | **mé** |\n| i | **í** | **sí** |\n| o | **ó** | **bó** |\n| u | **ú** | **tú** |\n\nNí litreacha breise san aibítir iad **á, é, í, ó, ú**: is gutaí iad a bhfuil síneadh fada orthu.\n\n:::tip\nAgus focal nua á fhoghlaim agat, foghlaim an litriú iomlán. Tabhair aird ar an síneadh fada freisin.\n:::\n\n## 4. Focal eile, brí eile\n\nUaireanta, athraíonn an síneadh fada brí an fhocail.\n\n| Gan síneadh fada | Le síneadh fada |\n| --- | --- |\n| **lon** — éan | **lón** — béile |\n| **fear** — duine | **féar** — rud glas a fhásann sa ghairdín |\n\n:::example\nTá **lon** sa ghairdín.\n\nTá **lón** agam.\n\nTá **fear** ag an doras.\n\nTá an **féar** glas.\n:::\n\n:::warning\nNí maisiú é an síneadh fada. Más é an béile atá i gceist agat, scríobh **lón**, ní **lon**.\n:::\n\n## 5. Ceannlitreacha agus seiceáil\n\nCoinnigh an síneadh fada ar cheannlitir freisin: **Á, É, Í, Ó, Ú**.\n\n:::example\n**Úna** is ainm dom.\n\nTá mé i mo chónaí in **Éirinn**.\n:::\n\nAgus tú ag scríobh, seiceáil na rudaí seo:\n\n- Tá cúig ghuta ann: **a, e, i, o, u**.\n- Téann an síneadh fada os cionn guta: **á, é, í, ó, ú**.\n- Is féidir leis an síneadh fada brí an fhocail a athrú: **lon → lón**.\n- Fanann an síneadh fada ar cheannlitir: **ú → Ú**.","ga","A1",1,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f09-7602-b230-246b1dfe1489","Ó litreacha go litriú",false,0,6,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",4,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"o-litreacha-go-litriu-a1",[],[27,37,43,51],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8993-7446-b12b-592091e77b34","GrammarExercise","01a1aafe-8993-7446-b12b-592091e77b34","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","Litreacha, gutaí agus consain","Roghnaigh an freagra ceart do gach bearna.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f9911a9a-ea03-4d20-bf1d-45530a1b5daf_hero.webp?v=1793870170",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":11,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-89b0-7ab0-b468-20975b8c59f4","01a1aafe-89b0-7ab0-b468-20975b8c59f4","An síneadh fada sa scríobh","Roghnaigh an litriú nó an litir cheart. Tabhair aird ar an mbrí agus ar na ceannlitreacha.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bdba005a-fadf-49bb-af52-660f2fb649c1_hero.webp?v=1793870170",{"@id":44,"@type":29,"id":45,"grammarPage":31,"title":46,"instructions":47,"displayOrder":48,"type":49,"questionCount":21,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":50},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-89cb-7a0e-9d74-4f0a1b4a25ca","01a1aafe-89cb-7a0e-9d74-4f0a1b4a25ca","Litreacha agus gutaí: cuir i ngrúpaí iad","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún ceart dó.",2,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ac357794-490c-4e46-843e-acc6b7dae44d_hero.webp?v=1793870170",{"@id":52,"@type":29,"id":53,"grammarPage":31,"title":54,"instructions":55,"displayOrder":56,"type":49,"questionCount":21,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":57},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-89d2-710d-9816-bf5b16a20073","01a1aafe-89d2-710d-9816-bf5b16a20073","An síneadh fada i bhfocail agus in ainmneacha","Tapáil focal, ansin tapáil an colún ceart dó. Féach go cúramach ar na síntí fada.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e2acd8bf-7506-4279-8a74-b842647cd324_hero.webp?v=1793870170",null]