[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-pages-ga":4,"grammar-page-ga-an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu":862,"grammar-lesson-path-ga-an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu-gnathghniomhartha-san-aimsir-laithreach-a1":1246,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03":1308,"grammar-quick-check-01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03":1339,"grammar-lesson-body-01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03-2zvyggybd":1361},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,807,812,817,822,827,832,837,842,847,852,857],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","ga","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":191,"displayOrder":192},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":191,"displayOrder":197},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":191,"displayOrder":202},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":191,"displayOrder":207},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":191,"displayOrder":212},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":191,"displayOrder":217},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":191,"displayOrder":222},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":191,"displayOrder":227},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":191,"displayOrder":232},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":191,"displayOrder":237},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":191,"displayOrder":242},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":191,"displayOrder":247},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":191,"displayOrder":252},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":191,"displayOrder":257},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":191,"displayOrder":262},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":191,"displayOrder":267},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":191,"displayOrder":272},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":191,"displayOrder":277},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":191,"displayOrder":282},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":191,"displayOrder":287},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":191,"displayOrder":292},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":191,"displayOrder":297},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":191,"displayOrder":302},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":191,"displayOrder":307},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":191,"displayOrder":312},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":191,"displayOrder":317},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":191,"displayOrder":322},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":191,"displayOrder":327},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":191,"displayOrder":332},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":191,"displayOrder":337},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":191,"displayOrder":342},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":191,"displayOrder":347},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":191,"displayOrder":352},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":191,"displayOrder":357},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":191,"displayOrder":362},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":191,"displayOrder":367},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":372,"displayOrder":373},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":372,"displayOrder":378},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":372,"displayOrder":383},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":372,"displayOrder":388},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":372,"displayOrder":393},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":372,"displayOrder":398},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":372,"displayOrder":403},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":372,"displayOrder":408},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":372,"displayOrder":413},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":372,"displayOrder":418},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":372,"displayOrder":423},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":372,"displayOrder":428},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":372,"displayOrder":433},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":372,"displayOrder":438},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":372,"displayOrder":443},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":372,"displayOrder":448},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":372,"displayOrder":453},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":372,"displayOrder":458},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":372,"displayOrder":463},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":372,"displayOrder":468},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":372,"displayOrder":473},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":372,"displayOrder":478},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":372,"displayOrder":483},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":372,"displayOrder":488},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":372,"displayOrder":493},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":372,"displayOrder":498},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":372,"displayOrder":503},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":372,"displayOrder":508},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":372,"displayOrder":513},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":372,"displayOrder":518},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":372,"displayOrder":523},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":372,"displayOrder":528},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":372,"displayOrder":533},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":372,"displayOrder":538},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":543,"displayOrder":544},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":543,"displayOrder":549},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":543,"displayOrder":554},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":543,"displayOrder":559},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":543,"displayOrder":564},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":543,"displayOrder":569},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":543,"displayOrder":574},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":543,"displayOrder":579},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":543,"displayOrder":584},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":543,"displayOrder":589},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":543,"displayOrder":594},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":543,"displayOrder":599},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":543,"displayOrder":604},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":543,"displayOrder":609},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":543,"displayOrder":614},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":543,"displayOrder":619},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":543,"displayOrder":624},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":543,"displayOrder":629},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":543,"displayOrder":634},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":543,"displayOrder":639},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":543,"displayOrder":644},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":543,"displayOrder":649},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":543,"displayOrder":654},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":543,"displayOrder":659},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":543,"displayOrder":664},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":543,"displayOrder":669},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":543,"displayOrder":674},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":543,"displayOrder":679},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":543,"displayOrder":684},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":543,"displayOrder":689},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":694,"displayOrder":695},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe","C1",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":694,"displayOrder":700},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":694,"displayOrder":705},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":694,"displayOrder":710},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":694,"displayOrder":715},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":694,"displayOrder":720},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":694,"displayOrder":725},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":694,"displayOrder":730},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":694,"displayOrder":735},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":694,"displayOrder":740},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":694,"displayOrder":745},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":694,"displayOrder":750},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":694,"displayOrder":755},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":694,"displayOrder":760},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":694,"displayOrder":765},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":694,"displayOrder":770},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":694,"displayOrder":775},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":694,"displayOrder":780},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":694,"displayOrder":785},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":694,"displayOrder":790},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":694,"displayOrder":795},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":694,"displayOrder":800},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":805,"displayOrder":806},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":805,"displayOrder":811},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":805,"displayOrder":816},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":805,"displayOrder":821},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":805,"displayOrder":826},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":805,"displayOrder":831},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":805,"displayOrder":836},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":805,"displayOrder":841},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":805,"displayOrder":846},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":805,"displayOrder":851},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":9,"level":805,"displayOrder":856},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":9,"level":805,"displayOrder":861},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":133,"title":134,"slug":135,"seoDescription":863,"content":864,"language":9,"level":10,"displayOrder":136,"grammarTopics":865,"createdAt":871,"updatedAt":872,"totalExercises":41,"vocabularyLists":873,"primaryTopicHub":1243,"readyImages":1245},"Foghlaim an chéad réimniú san aimsir láithreach: deirí leathana agus caola, ord na bhfocal, abairtí diúltacha agus ceisteanna faoi ghníomhartha rialta.","## 1. Gníomhartha rialta\n\nÚsáideann tú an aimsir láithreach le labhairt faoi rudaí a dhéanann tú go minic: gach lá, gach maidin nó gach seachtain. Féach ar bhriathra sa chéad réimniú, mar **dún**, **bris** agus **cuir**.\n\n:::example\n**Dúnaim** an doras gach oíche.\n\n**Cuireann** Aoife bainne sa tae gach maidin.\n:::\n\n## 2. Na foirmeacha bunúsacha\n\nTosaigh leis an bhfréamh: **dún**, **bris**. Cuir deireadh léi chun an aimsir láithreach a dhéanamh.\n\nFéach ar an nguta deireanach san fhréamh:\n\n- **a, o, u**: gutaí leathana; mar shampla, **ú** in **dún**.\n- **e, i**: gutaí caola; mar shampla, **i** in **bris**.\n\n| Duine | Fréamh leathan: dún | Fréamh chaol: bris |\n| --- | --- | --- |\n| mé | dúnaim | brisim |\n| tú | dúnann tú | briseann tú |\n| sé \u002F sí | dúnann sé \u002F sí | briseann sé \u002F sí |\n| muid | dúnaimid | brisimid |\n| sibh | dúnann sibh | briseann sibh |\n| siad | dúnann siad | briseann siad |\n\nLe **mé**, is iad na deirí **-aim** agus **-im**. Le **tú, sé, sí, sibh, siad**, is iad **-ann** agus **-eann**. Sna foirmeacha **dúnaimid** agus **brisimid**, is iad **-aimid** agus **-imid** na deirí.\n\nSeo trí bhriathar choitianta eile leis an bpatrún leathan:\n\n- **glan** → **Glanaim** an bord gach lá.\n- **ól** → **Ólann sí** uisce gach maidin.\n- **fan** → **Fanaimid** leis an mbus gach maidin.\n\n:::tip\nTá an duine istigh sa bhriathar **dúnaim**: ní chuireann tú **mé** leis. Tá an duine istigh in **dúnaimid** freisin: ní chuireann tú **muid** leis.\n:::\n\n:::note\nCloiseann tú **dúnann muid** agus **briseann muid** freisin. Tá na foirmeacha sin ceart chomh maith le **dúnaimid** agus **brisimid**.\n:::\n\n## 3. Ord na bhfocal\n\nTagann an briathar ar dtús. Tagann an duine ina dhiaidh mura bhfuil an duine istigh sa bhriathar.\n\n| Briathar | Duine | An chuid eile |\n| --- | --- | --- |\n| Dúnann | Nóra | an doras gach oíche. |\n| Briseann | sé | ubh isteach sa bhabhla gach maidin. |\n| Cuirimid | — | bainne sa tae. |\n\n:::example\n**Cuirim** siúcra sa tae.\n\n**Cuireann tú** bainne sa chaife.\n\n**Cuireann siad** na leabhair ar an mbord gach lá.\n:::\n\n:::warning\nLe gníomh atá ar siúl anois, úsáideann tú patrún eile go minic:\n\n**Dúnaim an doras gach oíche.** — Rud a dhéanaim go rialta.\n\n**Tá mé ag dúnadh an dorais anois.** — Rud atá ar siúl anois.\n:::\n\n## 4. Abairtí diúltacha agus ceisteanna\n\nCuir **ní** roimh an mbriathar le habairt dhiúltach a dhéanamh. Cuireann **ní** séimhiú ar **d** agus **b**: **dh**, **bh**.\n\nCuir **an** roimh an mbriathar le ceist a chur. Cuireann **an** urú ar **d** agus **b**: **nd**, **mb**.\n\nLe **c**, úsáid **ch** tar éis **ní** agus **gc** tar éis **an**. Le **f**, úsáid **fh** tar éis **ní** agus **bhf** tar éis **an**. Le **ól**, ní athraíonn tús an bhriathair tar éis **ní** ná **an**.\n\n| Abairt | Abairt dhiúltach | Ceist |\n| --- | --- | --- |\n| Dúnann tú an doras. | Ní dhúnann tú an doras. | An ndúnann tú an doras? |\n| Briseann sí an ubh. | Ní bhriseann sí an ubh. | An mbriseann sí an ubh? |\n| Cuireann tú bainne sa tae. | Ní chuireann tú bainne sa tae. | An gcuireann tú bainne sa tae? |\n| Ólann sí uisce. | Ní ólann sí uisce. | An ólann sí uisce? |\n| Fanann sé leis an mbus. | Ní fhanann sé leis an mbus. | An bhfanann sé leis an mbus? |\n\nFanann deireadh an bhriathair mar an gcéanna.\n\n:::example\n— **An ndúnann tú** an fhuinneog gach oíche?\n\n— **Dúnaim.**\n\n— **An ndúnann tú** an doras freisin?\n\n— **Ní dhúnaim.**\n:::\n\nSan fhreagra gairid, úsáid an briathar arís. Tá an cheist thuas faoi **tú**, ach freagraíonn tú le **dúnaim** nó **ní dhúnaim**.\n\n## 5. Seiceáil do phatrún\n\n1. Roghnaigh an fhréamh: **dún** nó **bris**.\n2. Féach ar an nguta deireanach: leathan nó caol?\n3. Roghnaigh an deireadh ceart don duine: **dúnaim**, **briseann tú**, **dúnaimid**.\n4. Le habairt dhiúltach nó ceist, seiceáil tús an bhriathair: **ní dhúnann**, **an ndúnann**.\n\n**Dúnaim** an doras gach oíche. **Ní dhúnaim** an fhuinneog. **An ndúnann tú** í?",[866],{"id":867,"name":868,"level":10,"language":9,"isCompleted":869,"completionPercentage":870,"totalExercises":76,"completedExercises":870},"01a1aafe-7eff-7a74-acae-045a2a543833","Gnáthghníomhartha san aimsir láithreach",false,0,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[874],{"id":875,"title":876,"vocabularyListWords":877,"isPublished":889},"01a1aafe-e4e5-7ba5-946d-896f5c310122","Focail: An aimsir láithreach: an chéad réimniú",[878,895,913,931,946,960,974,985,995,1010,1024,1034,1044,1054,1065,1083,1093,1103,1117,1127,1137,1151,1165,1179,1189,1199,1213,1228],{"id":879,"vocabularyWord":880,"displayOrder":11},"01a1aafe-e4e5-7c1d-946d-896f5cca2af5",{"id":881,"word":882,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":883,"audio":869},"01a1aafe-bc3e-7ea4-bfb3-b00f5b26ac83","dún",[884,890],{"id":885,"partOfSpeech":886,"definition":887,"exampleSentences":888,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e5-754e-ada5-19c23aad2158","VERB","Rud a chur i ndáiríre ar dhóigh nach mbeidh sé oscailte a thuilleadh, mar shampla doras, fuinneog nó leabhar a dhúnadh. Is é \"dún\" an modh ordaitheach, uatha den bhriathar.","Dún an doras, le do thoil.\nDún do shúile agus téigh a chodladh.\nDúnann an siopa ag a sé a chlog gach tráthnóna.",true,{"id":891,"partOfSpeech":892,"definition":893,"exampleSentences":894,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e5-759e-ada5-19c23adc5b92","NOUN","Foirgneamh daingean nó láthair láidir a tógadh fadó chun daoine a chosaint, go minic as cloch agus ar bharr cnoic.","Tá dún ársa ar bharr an chnoic.\nChuamar ar cuairt ar Dhún Aonghasa i nOileáin Árann.\nTá dúin chloiche le fáil ar fud na hÉireann.",{"id":896,"vocabularyWord":897,"displayOrder":16},"01a1aafe-e4e5-7c55-946d-896f5d9f2639",{"id":898,"word":899,"frequency":11,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":900,"audio":869},"01a1aafe-bdd6-76ca-b71f-2853a36e439a","bris",[901,905,909],{"id":902,"partOfSpeech":886,"definition":903,"exampleSentences":904,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d785-74dc-aa36-59248f8da978","Rud a scoilt nó a mhilleadh ina phíosaí, nó ar chaoi nach bhfuil sé slán a thuilleadh; rud a leagan nó a leadhbadh as a chéile.","Ná bris an fhuinneog leis an liathróid sin!\nBhris an leanbh an cupán ar an urlár.\nBhrisfeadh an ghaoth na craobhacha den chrann.",{"id":906,"partOfSpeech":886,"definition":907,"exampleSentences":908,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d785-7530-aa36-59248fe019d5","Gan riail, dlí, gealltanas nó comhaontú a choinneáil; gníomhú in aghaidh rud a socraíodh.","Ná bris do ghealltanas liom.\nBhris an tiománaí an dlí nuair a thiomáin sé róghasta.\nNíor bhris mé mo bhriathar riamh.",{"id":910,"partOfSpeech":886,"definition":911,"exampleSentences":912,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d785-7574-aa36-5924906d18f6","Tús a chur le rud, nó rud a chur ar ceal go tobann (mar shampla an lá ag breacadh, stoirm nó tost a stopadh).","Bhris an lá ar a sé a chlog ar maidin.\nBhris an stoirm ar an gcósta aréir.\nBhris guth an mhúinteora an tost sa seomra.",{"id":914,"vocabularyWord":915,"displayOrder":21},"01a1aafe-e4e5-7c7d-946d-896f5e708c4f",{"id":916,"word":917,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":918,"audio":869},"01a1aafe-bbeb-752b-8b5c-4261bd1a5ec5","cuir",[919,923,927],{"id":920,"partOfSpeech":886,"definition":921,"exampleSentences":922,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d210-74ae-ba82-006da79f6aa8","Rud nó teachtaireacht a thabhairt le tabhairt do dhuine eile i bhfad uait; rud a thionlacan chuig áit éigin.","Cuir teachtaireacht chugam anocht.\nChuir Máire litir chuig a deirfiúr.\nCuirfidh mé r-phost chugat amárach.",{"id":924,"partOfSpeech":886,"definition":925,"exampleSentences":926,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d210-742a-ba82-006da7087d30","Rud a leagan nó a shocrú in áit áirithe; rud a thabhairt isteach nó anuas ar rud eile.","Cuir an leabhar ar an mbord, le do thoil.\nChuir mé an bainne sa chuisneoir.\nCuireann sí a cóta uirthi nuair a bhíonn sé fuar.",{"id":928,"partOfSpeech":886,"definition":929,"exampleSentences":930,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d210-751a-ba82-006da819db12","Síolta nó plandaí a chur sa talamh le go bhfásfaidh siad.","Cuir na síolta sa ghairdín i mí an Mhárta.\nChuir an feirmeoir prátaí sa pháirc.\nCuirimid bláthanna os comhair an tí gach earrach.",{"id":932,"vocabularyWord":933,"displayOrder":26},"01a1aafe-e4e5-7c9d-946d-896f5e9b5f47",{"id":934,"word":935,"frequency":11,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":936,"audio":869},"01a1aafe-be6b-7eed-8a8d-e819b187c4e0","glan",[937,942],{"id":938,"partOfSpeech":939,"definition":940,"exampleSentences":941,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d934-7997-ab2e-b988744848b1","ADJECTIVE","Gan salachar ná smál; néata agus úr.","Tá an seomra glan anois.\nCaith léine ghlan chun na scoile.\nTá an t-uisce san abhainn an-ghlan.",{"id":943,"partOfSpeech":886,"definition":944,"exampleSentences":945,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d934-79df-ab2e-b988745373a6","Salachar a bhaint de rud le huisce, le ceirt nó le scuab; rud a dhéanamh glan.","Glan do sheomra, led thoil.\nGhlan mé an chistin aréir.\nGlanaim na fuinneoga gach Satharn.",{"id":947,"vocabularyWord":948,"displayOrder":31},"01a1aafe-e4e5-7cbd-946d-896f5f39735b",{"id":949,"word":950,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":951,"audio":869},"01a1aafe-bc99-7742-9b07-dd9f288a4d73","ól",[952,956],{"id":953,"partOfSpeech":886,"definition":954,"exampleSentences":955,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ec-7348-93e3-528c75b1fadc","Leacht a ghlacadh isteach sa chorp tríd an mbéal, mar shampla uisce, bainne, tae nó deoch eile.","Ól do bhainne, a Sheáin.\nÓlaim tae gach maidin.\nNí ólann sí caife san oíche.",{"id":957,"partOfSpeech":892,"definition":958,"exampleSentences":959,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3ec-73a8-93e3-528c75e27829","An gníomh a bhaineann le deoch a ól; freisin, ól deochanna alcóil.","Is maith liom ól uisce tar éis na reatha.\nTá cosc ar ól sa pháirc seo.\nBhí an t-ól go maith don tart ach ní don sláinte.",{"id":961,"vocabularyWord":962,"displayOrder":36},"01a1aafe-e4e5-7cdd-946d-896f5fe28a04",{"id":963,"word":964,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":965,"audio":869},"01a1aafe-bc49-7227-bfb5-a8f2ae6bdef4","fan",[966,970],{"id":967,"partOfSpeech":886,"definition":968,"exampleSentences":969,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-71d8-8ab2-a1276be034ea","Fan in áit amháin gan imeacht; fanacht i do chónaí nó i do sheasamh in áit éigin.","Fan sa bhaile inniu, tá sé ag cur báistí.\nFanaim anseo go dtí an Satharn.\nAn bhfanfaidh tú linn sa teach anocht?",{"id":971,"partOfSpeech":886,"definition":972,"exampleSentences":973,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e6-7220-8ab2-a1276c740fa0","Fan le duine nó le rud éigin go dtiocfaidh sé nó go dtarlóidh sé; bheith ag feitheamh.","Fan nóiméad, le do thoil.\nFan liom, tá mé ag teacht!\nFan go dtiocfaidh an bus.",{"id":975,"vocabularyWord":976,"displayOrder":41},"01a1aafe-e4e5-7cf9-946d-896f609a310b",{"id":977,"word":978,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":979,"audio":869},"01a1aafe-bc83-7912-bedf-45a2694b2893","mé",[980],{"id":981,"partOfSpeech":982,"definition":983,"exampleSentences":984,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ea-77c6-9450-7201e3022563","PRONOUN","Forainm pearsanta den chéad phearsa uatha é \"mé\". Úsáideann an chainteoir é chun tagairt a dhéanamh dó féin nó di féin, mar shampla mar ghníomhaí nó mar réad an bhriathair.","Is mise Máire, agus tá mé i mo chónaí i nGaillimh.\nTá mé tuirseach inniu.\nChonaic sé mé ar an mbus ar maidin.",{"id":986,"vocabularyWord":987,"displayOrder":46},"01a1aafe-e4e5-7d19-946d-896f609d66b0",{"id":988,"word":989,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":990,"audio":869},"01a1aafe-bd0a-7949-a7e8-64dd0c263014","tú",[991],{"id":992,"partOfSpeech":982,"definition":993,"exampleSentences":994,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b1-71c9-b169-0d03a552de71","Forainm pearsanta den dara pearsa uatha é \"tú\". Úsáidtear é agus labhraítear leis an duine amháin a bhfuil an cainteoir ag caint leis nó léi.","Cén chaoi a bhfuil tú inniu?\nTá tú ag obair go crua.\nAn bhfuil tú i do chónaí i nGaillimh?",{"id":996,"vocabularyWord":997,"displayOrder":51},"01a1aafe-e4e5-7d49-946d-896f616f19bc",{"id":998,"word":999,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1000,"audio":869},"01a1aafe-bce0-7f1f-a9c5-d0784802319b","sé",[1001,1005],{"id":1002,"partOfSpeech":982,"definition":1003,"exampleSentences":1004,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5ac-7af3-a735-eb68250827e7","Forainm pearsanta den tríú pearsa uatha, firinscneach, mar ainmní: an fear, an buachaill nó an rud firinscneach a bhfuiltear ag caint air. Úsáidtear é freisin mar ábhar le haimsir nó le tuairisc ghinearálta (mar shampla: tá sé fuar).","Tá sé ag obair san oifig inniu.\nDeir sé go bhfuil ocras air.\nTá sé fuar agus tá sé ag cur báistí.",{"id":1006,"partOfSpeech":1007,"definition":1008,"exampleSentences":1009,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5ac-7bab-a735-eb68255ab12c","NUMERAL","An uimhir 6, a thagann i ndiaidh a cúig agus roimh a seacht. Nuair a úsáidtear roimh ainmfhocal é, séimhítear an focal a leanann é (mar shampla: sé chat).","Tá sé chat sa teach.\nTá sé bhord sa seomra ranga.\nCheannaigh mé sé úll sa siopa.",{"id":1011,"vocabularyWord":1012,"displayOrder":56},"01a1aafe-e4e5-7d69-946d-896f6250fdb1",{"id":1013,"word":1014,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1015,"audio":869},"01a1aafe-bce8-7775-b514-df0584f95f6a","sí",[1016,1020],{"id":1017,"partOfSpeech":982,"definition":1018,"exampleSentences":1019,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5ad-7cb6-8b5c-c7f0c34cdc8e","Forainm pearsanta den tríú pearsa uatha, baininscneach. Úsáidtear é le labhairt ar bhean, ar chailín nó ar rud baininscneach a luadh cheana.","Tá sí ag obair sa bhanc inniu.\nCá bhfuil sí anois?\nIs cara liom í Máire, agus tá sí an-lách.",{"id":1021,"partOfSpeech":892,"definition":1022,"exampleSentences":1023,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5ad-7d32-8b5c-c7f0c40d008f","Cnoc nó tulach ársa a chreidtear a bheith ina dhúchas ag na daoine sí sa bhéaloideas; áit chónaithe na síog.","Deirtear go bhfuil sí faoin gcnoc sin.\nNí théann aon duine in aice na sí san oíche.\nTá scéalta iomadúla faoin sí sin sa cheantar.",{"id":1025,"vocabularyWord":1026,"displayOrder":61},"01a1aafe-e4e5-7d85-946d-896f62994690",{"id":1027,"word":1028,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1029,"audio":869},"01a1aafe-bc89-71ac-9a1b-77033b994c3d","muid",[1030],{"id":1031,"partOfSpeech":982,"definition":1032,"exampleSentences":1033,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ea-7ef6-9450-7201e8da8dd9","Forainm pearsanta den chéad phearsa iolra: úsáidtear é nuair a labhraíonn an cainteoir ar an gcainteoir féin agus ar dhaoine eile le chéile (mise agus tusa, mise agus siadsan). Is ionann é agus „sinn“ nó „-imid“ i gcanúintí áirithe, go mór mór i Múmhain.","Tá muid sásta inniu.\nChonaic muid an scannán aréir.\nTéann muid ar scoil gach lá.",{"id":1035,"vocabularyWord":1036,"displayOrder":66},"01a1aafe-e4e5-7da5-946d-896f630a3d3a",{"id":1037,"word":1038,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1039,"audio":869},"01a1aafe-bceb-7111-a55c-23c30e656813","sibh",[1040],{"id":1041,"partOfSpeech":982,"definition":1042,"exampleSentences":1043,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5ae-7321-b756-2f5705a2be7e","Forainm pearsanta den dara pearsa iolra: úsáidtear é nuair a labhraítear le beirt nó níos mó daoine, mar réad an bhriathair nó tar éis réamhfhocail.","Feicim sibh sa chlós.\nTá an bia seo ar do shon sibh.\nCloisim sibh ag canadh sa seomra.",{"id":1045,"vocabularyWord":1046,"displayOrder":71},"01a1aafe-e4e5-7dc5-946d-896f632741b3",{"id":1047,"word":1048,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1049,"audio":869},"01a1aafe-bce9-7547-bc0a-8d1e969b184a","siad",[1050],{"id":1051,"partOfSpeech":982,"definition":1052,"exampleSentences":1053,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5ad-7f06-8b5c-c7f0c47f48f8","Forainm pearsanta den tríú pearsa iolra, a úsáidtear in áit níos mó ná duine amháin nó níos mó ná rud amháin a bhfuil trácht orthu cheana. Is ionann é agus 'they' i mBéarla.","Tá siad sa bhaile anocht.\nTéann siad ar scoil gach maidin.\nCá bhfuil siad anois?",{"id":1055,"vocabularyWord":1056,"displayOrder":76},"01a1aafe-e4e5-7de5-946d-896f6402c916",{"id":1057,"word":1058,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1059,"audio":869},"01a1aafe-bc52-736c-b743-4760af1513b5","gach",[1060],{"id":1061,"partOfSpeech":1062,"definition":1063,"exampleSentences":1064,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-7dbc-8ab2-a12775d9e4be","DETERMINER","Focal a chuirtear roimh ainmfhocal uatha chun gach duine nó gach rud i ngrúpa a chur in iúl, gan aon duine ná aon rud a fhágáil ar lár.","Téim ar scoil gach lá.\nTá gach duine sa seomra sásta.\nÓlann sí caife gach maidin.",{"id":1066,"vocabularyWord":1067,"displayOrder":81},"01a1aafe-e4e5-7e01-946d-896f64686897",{"id":1068,"word":1069,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1070,"audio":869},"01a1aafe-bc76-785b-9bc2-0c05d53af5bb","lá",[1071,1075,1079],{"id":1072,"partOfSpeech":892,"definition":1073,"exampleSentences":1074,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e9-76be-a80d-ddf21dfc4b61","Tréimhse 24 uair an chloig; an t-am ó mhaidin go hoíche nó ó mheán oíche go meán oíche.","Is lá breá é inniu.\nTá seacht lá i seachtain.\nCén lá atá ann inniu?",{"id":1076,"partOfSpeech":892,"definition":1077,"exampleSentences":1078,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e9-7702-a80d-ddf21e17e434","An t-am nuair a bhíonn solas na gréine ann, i gcodarsnacht leis an oíche.","Oibríonn sé i rith an lae agus codlaíonn sé san oíche.\nBíonn an lá níos faide sa samhradh.\nTá an lá ag éirí geal.",{"id":1080,"partOfSpeech":892,"definition":1081,"exampleSentences":1082,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d3e9-7746-a80d-ddf21e49903a","Dáta ar leith nó ócáid speisialta, mar shampla lá breithe nó lá saoire.","Is é an Satharn lá mo bhreithe.\nTá lá saoire againn amárach.\nCén lá a bheidh an cruinniú ann?",{"id":1084,"vocabularyWord":1085,"displayOrder":86},"01a1aafe-e4e5-7e1d-946d-896f64867cd4",{"id":1086,"word":1087,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1088,"audio":869},"01a1aafe-bd9e-7cf0-9e0f-4c3fc3b5de92","maidin",[1089],{"id":1090,"partOfSpeech":892,"definition":1091,"exampleSentences":1092,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1aafe-bdf2-776e-b567-52a7c75674a8","An chéad chuid den lá, ón uair a éiríonn an ghrian go meán lae.","Éirím go moch ar maidin.\nItheann an leanbh a bhricfeasta gach maidin.\nBhí an mhaidin fuar agus gruama.",{"id":1094,"vocabularyWord":1095,"displayOrder":91},"01a1aafe-e4e5-7e3d-946d-896f65395763",{"id":1096,"word":1097,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1098,"audio":869},"01a1aafe-bce2-7d4c-b164-e95dfd410de1","seachtain",[1099],{"id":1100,"partOfSpeech":892,"definition":1101,"exampleSentences":1102,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5ac-7f8f-a735-eb6826469906","Tréimhse seacht lá, mar shampla ó Dhomhnach go Satharn nó ó Luan go Domhnach.","Tá seacht lá sa tseachtain.\nBeidh mé ar saoire an tseachtain seo chugainn.\nChuaigh mé go Gaillimh an tseachtain seo caite.",{"id":1104,"vocabularyWord":1105,"displayOrder":96},"01a1aafe-e4e5-7e59-946d-896f65cf82fd",{"id":1106,"word":1107,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1108,"audio":869},"01a1aafe-bc98-7885-ab0d-bfd707a3b89f","oíche",[1109,1113],{"id":1110,"partOfSpeech":892,"definition":1111,"exampleSentences":1112,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ec-71f4-93e3-528c7547d621","An tréimhse dorcha idir luí na gréine agus éirí na gréine, nuair a théann daoine a chodladh de ghnáth.","Tá an oíche dorcha agus fuar.\nCodlaím go sámh gach oíche.\nOíche mhaith, a Sheáin, feicfidh mé amárach thú!",{"id":1114,"partOfSpeech":892,"definition":1115,"exampleSentences":1116,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3ec-7248-93e3-528c7572180c","Tráthnóna nó tréimhse istigh san oíche a chaitear ar ghníomhaíocht ar leith, mar shampla ceol, cóisir nó scléip.","Bhí oíche cheoil sa halla aréir.\nChaith mé oíche iontach le mo chairde.\nBeidh oíche scéalaíochta again sa leabharlann Dé hAoine.",{"id":1118,"vocabularyWord":1119,"displayOrder":101},"01a1aafe-e4e5-7e75-946d-896f6668c225",{"id":1120,"word":1121,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1122,"audio":869},"01a1aafe-bc3b-71c3-959a-29b6db8c6278","doras",[1123],{"id":1124,"partOfSpeech":892,"definition":1125,"exampleSentences":1126,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e4-7eff-bb99-c2170e3ff9b2","An áit nó an chuid de theach, d'seomra nó d'fheithicil a osclaítear nó a dhúntar chun dul isteach nó amach.","Oscail an doras, le do thoil.\nTá an doras dúnta.\nTá doras mór dearg ar an teach.",{"id":1128,"vocabularyWord":1129,"displayOrder":106},"01a1aafe-e4e5-7e91-946d-896f673c93c3",{"id":1130,"word":1131,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1132,"audio":869},"01a1aafe-bbba-7e13-ae74-be8ee44a17df","bainne",[1133],{"id":1134,"partOfSpeech":892,"definition":1135,"exampleSentences":1136,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d209-7c5e-aef4-5b402187903e","Deoch bhán a thagann ó bhó nó ó ainmhí eile agus a ólann daoine.","Ólaim gloine bainne gach maidin.\nTá bainne agus arán ar an mbord.\nAn bhfuil bainne agat don tae?",{"id":1138,"vocabularyWord":1139,"displayOrder":111},"01a1aafe-e4e5-7eb1-946d-896f67d46c74",{"id":1140,"word":1141,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1142,"audio":869},"01a1aafe-bcfc-700d-9eeb-0b90e8551f49","tae",[1143,1147],{"id":1144,"partOfSpeech":892,"definition":1145,"exampleSentences":1146,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5af-7ecc-8696-3da025be2f47","Deoch the a dhéantar trí uisce te a chur ar dhuilleoga tae triomaithe; deoch the a ólann daoine ar maidin nó tráthnóna.","Ólaim cupán tae gach maidin.\nAn bhfuil tae nó caife uait?\nChuir mo mháthair braon bainne i mo chupán tae.",{"id":1148,"partOfSpeech":892,"definition":1149,"exampleSentences":1150,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5af-7f14-8696-3da0266e1516","Béile éadrom i rith an tráthnóna, go minic le tae, arán agus rudaí eile; an béile deireanach sa lá in áiteanna áirithe.","Beidh an tae réidh ar a sé a chlog.\nD'ith muid ár dtae le chéile sa chistin.\nTar abhaile don tae, led thoil.",{"id":1152,"vocabularyWord":1153,"displayOrder":116},"01a1aafe-e4e5-7ecd-946d-896f68811f5e",{"id":1154,"word":1155,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1156,"audio":869},"01a1aafe-bbc8-7409-bc72-93153b9d50de","bord",[1157,1161],{"id":1158,"partOfSpeech":892,"definition":1159,"exampleSentences":1160,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20b-79d6-8341-bf0af55804e7","Píosa troscáin le barr cothrom agus cosa, a úsáidtear chun bia a ithe, chun oibre nó chun rudaí a leagan air.","Tá an leabhar ar an mbord.\nSuímid ag an mbord chun bia a ithe.\nTá bord nua againn sa chistin.",{"id":1162,"partOfSpeech":892,"definition":1163,"exampleSentences":1164,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d20b-7a5a-8341-bf0af5cce62b","Grúpa daoine a roghnaítear chun eagraíocht, scoil nó comhlacht a stiúradh agus a bhainistiú.","Tá sí ar bhord na scoile.\nTá cruinniú ag bord an ospidéil inniu.\nRoghnaigh an bord stiúrthóir nua.",{"id":1166,"vocabularyWord":1167,"displayOrder":121},"01a1aafe-e4e5-7ee9-946d-896f695df8ba",{"id":1168,"word":1169,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1170,"audio":869},"01a1aafe-bdba-7712-92ba-3871118dad53","uisce",[1171,1175],{"id":1172,"partOfSpeech":892,"definition":1173,"exampleSentences":1174,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1aafe-bdf4-7b83-9f8a-6416e5c2aeea","Leacht soiléir gan dath a ólaimid agus a úsáidimid chun ní a ní; titeann sé mar bháisteach agus is ann a bhíonn iasc ag snámh.","Ólaim gloine uisce gach maidin.\nTá an t-uisce fuar inniu.\nAn bhfuil braon uisce agat, le do thoil?",{"id":1176,"partOfSpeech":892,"definition":1177,"exampleSentences":1178,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d783-74ac-bee3-fdfe27ae0dbf","Corp mór uisce, mar a bhíonn in abhainn, i loch nó san fharraige; go minic san iolra, uiscí.","Tá uiscí doimhne timpeall an oileáin.\nBhí an bád ag seoladh ar uiscí ciúine an locha.\nTá uiscí na hÉireann glan go leor.",{"id":1180,"vocabularyWord":1181,"displayOrder":126},"01a1aafe-e4e5-7f05-946d-896f6a163812",{"id":1182,"word":1183,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1184,"audio":869},"01a1aafe-bbcc-7cf3-a575-0b3c0e67c5ee","bus",[1185],{"id":1186,"partOfSpeech":892,"definition":1187,"exampleSentences":1188,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20c-73e5-9514-11dbb72faa77","Feithicil mhór a iompraíonn go leor paisinéirí ar bhóithre, de ghnáth idir stadanna ar leith.","Téim ar scoil ar an mbus gach maidin.\nTá an bus déanach inniu.\nTá stad an bhus in aice le mo theach.",{"id":1190,"vocabularyWord":1191,"displayOrder":131},"01a1aafe-e4e5-7f21-946d-896f6ad1dda0",{"id":1192,"word":1193,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1194,"audio":869},"01a1aafe-bdb9-73d4-81c6-315397a1f828","ubh",[1195],{"id":1196,"partOfSpeech":892,"definition":1197,"exampleSentences":1198,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1aafe-bdf4-7a6b-9f8a-6416e5370254","Rud ubhchruthach a thagann ó chearc nó ó éan eile, agus a ithimid mar bhia; nó an rud a thagann ó éan nó ainmhí agus a bhfásann an t-óg ann.","D'ith mé ubh don bhricfeasta ar maidin.\nCheannaigh sí dosaen uibheacha sa siopa.\nTá ubh amháin fágtha sa chuisneoir.",{"id":1200,"vocabularyWord":1201,"displayOrder":136},"01a1aafe-e4e5-7f41-946d-896f6b690463",{"id":1202,"word":1203,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1204,"audio":869},"01a1aafe-bc50-711a-85cd-94e63b950c7b","fuinneog",[1205,1209],{"id":1206,"partOfSpeech":892,"definition":1207,"exampleSentences":1208,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-7ae4-8ab2-a12772a342e8","Oscailt i mballa tí nó foirgnimh, le gloine inti de ghnáth, a ligeann solas isteach agus a ligeann duit amharc amach.","Oscail an fhuinneog, le do thoil, mar tá sé an-te anseo.\nTá cat ina suí ar leac na fuinneoige.\nTá fuinneoga móra sa seomra ranga s'againne.",{"id":1210,"partOfSpeech":892,"definition":1211,"exampleSentences":1212,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e6-7b2c-8ab2-a12772e447ac","Ceantar ar scáileán ríomhaire nó fóin ina bhfuil clár, comhad nó leathanach gréasáin le feiceáil.","Dhún mé an fhuinneog ar an ríomhaire.\nTá dhá fhuinneog oscailte agam ar an scáileán.\nCliceáil ar an bhfuinneog nua chun an leathanach gréasáin a fheiceáil.",{"id":1214,"vocabularyWord":1215,"displayOrder":141},"01a1aafe-e4e5-7f5d-946d-896f6c08ed29",{"id":1216,"word":1217,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1218,"audio":869},"01a1aafe-bc8e-74ae-a6be-18e6db1a204e","ní",[1219,1224],{"id":1220,"partOfSpeech":1221,"definition":1222,"exampleSentences":1223,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3eb-751b-bae2-fa158f3822f0","PARTICLE","Cáithnín diúltach a chuirtear roimh bhriathar san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach, nó roimh an gcopail, chun rud a dhiúltú.","Ní thuigim an focal sin.\nNí fheicfidh mé thú amárach.\nNí múinteoir é Seán.",{"id":1225,"partOfSpeech":892,"definition":1226,"exampleSentences":1227,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3eb-7563-bae2-fa15900d93a1","Rud nó cúis; aon rud atá ann nó a tharlaíonn, go háirithe nuair a bhíonn an focal \"rud\" i gceist.","Is iomaí ní a tharlaíonn sa saol.\nD'inis sé dom na nithe go léir a chonaic sé.\nTá ní amháin ag cur as dom.",{"id":1229,"vocabularyWord":1230,"displayOrder":146},"01a1aafe-e4e5-7f79-946d-896f6c8894c7",{"id":1231,"word":1232,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1233,"audio":869},"01a1aafe-bd1d-790e-8c83-1df8e5bb31c1","an",[1234,1238],{"id":1235,"partOfSpeech":1221,"definition":1236,"exampleSentences":1237,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5b2-76a3-bbcf-8c91ce7370cb","Cáithnín ceisteach a chuirtear ar thús ceiste dírí chun fiafraí de dhuine an fíor rud nó nach fíor.","An bhfuil ocras ort?\nAn raibh tú ar scoil inné?\nAn ólann tú tae ar maidin?",{"id":1239,"partOfSpeech":1240,"definition":1241,"exampleSentences":1242,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b2-764f-bbcf-8c91ce40e8a3","ARTICLE","An t-alt cinnte a úsáidtear roimh ainmfhocal uatha chun duine nó rud ar leith a lua: an bord, an bhean, an t-uisce.","Tá an bord mór.\nTá an bhean sa chistin.\nÓlaim an t-uisce gach lá.",{"name":868,"slug":1244,"language":9},"gnathghniomhartha-san-aimsir-laithreach-a1",[],{"id":867,"name":868,"slug":1244,"language":9,"level":10,"introduction":1247,"lessonCount":16,"totalExercises":76,"objectives":1248,"prerequisites":1251,"lessons":1253},"Labhair faoi rudaí a dhéanann tú gach lá. Tosaigh le dúnaim agus brisim sa chéad réimniú, ansin cuir ceannaím agus bailím leo agus déan comparáid idir na deirí.",[1249,1250],"Foirmeacha coitianta den dá réimniú a úsáid.","Ceisteanna, diúltú agus freagraí gearra faoi ghnáthghníomhartha a dhéanamh.",[1252],"Gutaí leathana agus caola, séimhiú agus urú a aithint.",[1254,1283],{"id":133,"contentId":1255,"slug":135,"title":134,"level":10,"summary":1256,"order":11,"exercises":1257},"pg_800a5167-f7b6-4a86-8654-7d4b8960f4f5","Úsáid foirmeacha leathana agus caola den chéad réimniú le gnáthghníomhartha agus freagraí gearra.",[1258,1262,1265,1269,1272,1276,1280],{"id":1259,"title":1260,"order":870,"type":1261},"01a1aafe-8bcf-750a-8d66-43cad5647309","Gnáthshaol: foirmeacha agus ord focal","word_select",{"id":1263,"title":1264,"order":11,"type":1261},"01a1aafe-8be4-77de-8e7c-3237498c1ef7","Sa scoil: diúltú, ceisteanna agus freagraí",{"id":1266,"title":1267,"order":16,"type":1268},"01a1aafe-8bfa-7b2e-be26-c074ea59e458","Gnáthobair sa bhaile agus sa siopa","sentence_builder",{"id":1270,"title":1271,"order":21,"type":1268},"01a1aafe-8c0b-77ef-b6c3-25244ce2e052","Nósanna: diúltú agus ceisteanna",{"id":1273,"title":1274,"order":26,"type":1275},"01a1aafe-8c1b-7e90-bac9-85258a81c44b","An aimsir láithreach: aimsigh an earráid","find_and_fix",{"id":1277,"title":1278,"order":31,"type":1279},"01a1aafe-8c24-7149-93c5-1c8a706d2da5","Fréamhacha, daoine agus gnáthghníomhartha","word_sort",{"id":1281,"title":1282,"order":36,"type":1279},"01a1aafe-8c2a-703c-8a03-1e6e465a6330","Tús an bhriathair agus freagraí gairide",{"id":138,"contentId":1284,"slug":140,"title":139,"level":10,"summary":1285,"order":16,"exercises":1286},"pg_90c53795-856f-46a8-987d-d7d61c4e4d2c","Leathnaigh an aimsir láithreach go ceannaím, bailím, osclaím agus imrím.",[1287,1290,1293,1296,1299,1302,1305],{"id":1288,"title":1289,"order":870,"type":1261},"01a1aafe-8c2f-7e2d-9c95-0d81eeb00691","Nósanna sa bhaile agus sa chathair",{"id":1291,"title":1292,"order":11,"type":1261},"01a1aafe-8c45-79a5-a011-dabb07fe727e","Ceisteanna agus freagraí faoi ghnáthshaol",{"id":1294,"title":1295,"order":16,"type":1268},"01a1aafe-8c5d-760b-8e9d-a3f0e78f08b0","Nósanna beaga agus ord na bhfocal",{"id":1297,"title":1298,"order":21,"type":1268},"01a1aafe-8c6f-7b7c-9793-d304b860872a","Ceisteanna agus nósanna diúltacha",{"id":1300,"title":1301,"order":26,"type":1275},"01a1aafe-8c80-76b5-8795-7afd87e902b8","An dara réimniú: ceartaigh na briathra",{"id":1303,"title":1304,"order":31,"type":1279},"01a1aafe-8c88-7a97-af08-daf8b179fdc2","An dara réimniú: cé atá i gceist?",{"id":1306,"title":1307,"order":36,"type":1279},"01a1aafe-8c8e-7983-a8ea-095ccfbe8b9d","An dara réimniú: athruithe agus deirí",[1309,1315,1319,1323,1327,1331,1335],{"@id":1310,"@type":1311,"id":1259,"grammarPage":1312,"title":1260,"instructions":1313,"displayOrder":870,"type":1261,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1314},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8bcf-750a-8d66-43cad5647309","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","Roghnaigh an fhoirm cheart san aimsir láithreach. Léiríonn an duine idir lúibíní cé atá ag déanamh an ghnímh.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d7bda093-ef7b-4718-8eed-fc61ed5bc833_hero.webp?v=1793870171",{"@id":1316,"@type":1311,"id":1263,"grammarPage":1312,"title":1264,"instructions":1317,"displayOrder":11,"type":1261,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1318},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8be4-77de-8e7c-3237498c1ef7","Roghnaigh an fhoirm cheart san aimsir láithreach. Tabhair aird ar ní, an agus ar an duine atá ag caint.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7edf6808-09aa-4926-a2a5-7164eb646f32_hero.webp?v=1793870171",{"@id":1320,"@type":1311,"id":1266,"grammarPage":1312,"title":1267,"instructions":1321,"displayOrder":16,"type":1268,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1322},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8bfa-7b2e-be26-c074ea59e458","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh faoi ghnáthghníomh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_027042b3-7d42-42ca-9e90-98a325ce990c_hero.webp?v=1793870171",{"@id":1324,"@type":1311,"id":1270,"grammarPage":1312,"title":1271,"instructions":1325,"displayOrder":21,"type":1268,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1326},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8c0b-77ef-b6c3-25244ce2e052","Cuir na píosaí in ord chun abairt dhiúltach nó ceist a dhéanamh faoi ghnáthghníomh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bbcb794f-6d26-4f8f-bfff-891596132f12_hero.webp?v=1793870171",{"@id":1328,"@type":1311,"id":1273,"grammarPage":1312,"title":1274,"instructions":1329,"displayOrder":26,"type":1275,"questionCount":46,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1330},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8c1b-7e90-bac9-85258a81c44b","Tá focal mícheart amháin i ngach abairt. Roghnaigh é agus ansin roghnaigh an ceartúchán.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6b23f42a-f3e5-42f1-b76c-872b9695972d_hero.webp?v=1793870171",{"@id":1332,"@type":1311,"id":1277,"grammarPage":1312,"title":1278,"instructions":1333,"displayOrder":31,"type":1279,"questionCount":26,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1334},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8c24-7149-93c5-1c8a706d2da5","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún ceart. Cuir gach píosa i gcolún.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e2245af5-f64d-4edb-9de2-1dbf6302b981_hero.webp?v=1793870171",{"@id":1336,"@type":1311,"id":1281,"grammarPage":1312,"title":1282,"instructions":1337,"displayOrder":36,"type":1279,"questionCount":26,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1338},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8c2a-703c-8a03-1e6e465a6330","Tapáil gach píosa agus ansin an colún cuí. Úsáid gach píosa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ba3dffb2-4dba-466a-acdc-fd5c0e424af7_hero.webp?v=1793870171",{"id":1259,"grammarPage":1312,"title":1260,"instructions":1313,"seoTitle":1340,"seoDescription":1341,"displayOrder":870,"type":1261,"questions":1342,"ogImageUrl":1314},"An chéad réimniú: foirmeacha agus ord focal","Cleachtadh roghnúcháin ar an aimsir láithreach sa chéad réimniú: líon bearnaí faoi ghnáthshaol sa bhaile le foirmeacha pearsanta agus ord ceart focal.",[1343],{"id":1344,"sentenceTemplate":1345,"displayOrder":870,"explanation":1346,"exampleSentence":1347,"blanks":1348},"01a1aafe-8bcf-770e-8d66-43cad7add708","(mé) __1__ mo sheomra gach Satharn.","Tá an guta deireanach in glan leathan. Le mé, úsáidtear -aim: glanaim. Tagraíonn glanaimid do muid.","Glanaim an chistin tar éis an dinnéir.",[1349],{"id":1350,"blankNumber":11,"options":1351},"01a1aafe-8bcf-76ba-8d66-43cad7725a45",[1352,1355,1358],{"id":1353,"optionText":1354,"isCorrect":869,"displayOrder":870},"01a1aafe-8bcf-7622-8d66-43cad5fdf419","Glanim",{"id":1356,"optionText":1357,"isCorrect":889,"displayOrder":11},"01a1aafe-8bcf-7666-8d66-43cad60b15c4","Glanaim",{"id":1359,"optionText":1360,"isCorrect":869,"displayOrder":16},"01a1aafe-8bcf-7692-8d66-43cad6c65d09","Glanaimid",{"html":1362,"toc":1363},"\u003Ch2 id=\"gnomhartha-rialta\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Gníomhartha rialta\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Úsáideann tú an aimsir láithreach le labhairt faoi rudaí a dhéanann tú go minic: gach lá, gach maidin nó gach seachtain. Féach ar bhriathra sa chéad réimniú, mar \u003Cstrong>dún\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>bris\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>cuir\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Dúnaim\u003C\u002Fstrong> an doras gach oíche.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Cuireann\u003C\u002Fstrong> Aoife bainne sa tae gach maidin.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"na-foirmeacha-bunsacha\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Na foirmeacha bunúsacha\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tosaigh leis an bhfréamh: \u003Cstrong>dún\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>bris\u003C\u002Fstrong>. Cuir deireadh léi chun an aimsir láithreach a dhéanamh.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Féach ar an nguta deireanach san fhréamh:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>a, o, u\u003C\u002Fstrong>: gutaí leathana; mar shampla, \u003Cstrong>ú\u003C\u002Fstrong> in \u003Cstrong>dún\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>e, i\u003C\u002Fstrong>: gutaí caola; mar shampla, \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong> in \u003Cstrong>bris\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Duine\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Fréamh leathan: dún\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Fréamh chaol: bris\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>mé\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dúnaim\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>brisim\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>tú\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dúnann tú\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>briseann tú\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>sé \u002F sí\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dúnann sé \u002F sí\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>briseann sé \u002F sí\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>muid\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dúnaimid\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>brisimid\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>sibh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dúnann sibh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>briseann sibh\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>siad\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dúnann siad\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>briseann siad\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Le \u003Cstrong>mé\u003C\u002Fstrong>, is iad na deirí \u003Cstrong>-aim\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>-im\u003C\u002Fstrong>. Le \u003Cstrong>tú, sé, sí, sibh, siad\u003C\u002Fstrong>, is iad \u003Cstrong>-ann\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>-eann\u003C\u002Fstrong>. Sna foirmeacha \u003Cstrong>dúnaimid\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>brisimid\u003C\u002Fstrong>, is iad \u003Cstrong>-aimid\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>-imid\u003C\u002Fstrong> na deirí.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo trí bhriathar choitianta eile leis an bpatrún leathan:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>glan\u003C\u002Fstrong> → \u003Cstrong>Glanaim\u003C\u002Fstrong> an bord gach lá.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>ól\u003C\u002Fstrong> → \u003Cstrong>Ólann sí\u003C\u002Fstrong> uisce gach maidin.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>fan\u003C\u002Fstrong> → \u003Cstrong>Fanaimid\u003C\u002Fstrong> leis an mbus gach maidin.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Tá an duine istigh sa bhriathar \u003Cstrong>dúnaim\u003C\u002Fstrong>: ní chuireann tú \u003Cstrong>mé\u003C\u002Fstrong> leis. Tá an duine istigh in \u003Cstrong>dúnaimid\u003C\u002Fstrong> freisin: ní chuireann tú \u003Cstrong>muid\u003C\u002Fstrong> leis.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Cloiseann tú \u003Cstrong>dúnann muid\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>briseann muid\u003C\u002Fstrong> freisin. Tá na foirmeacha sin ceart chomh maith le \u003Cstrong>dúnaimid\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>brisimid\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"ord-na-bhfocal\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Ord na bhfocal\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tagann an briathar ar dtús. Tagann an duine ina dhiaidh mura bhfuil an duine istigh sa bhriathar.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Briathar\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Duine\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>An chuid eile\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Dúnann\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nóra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an doras gach oíche.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Briseann\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>sé\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ubh isteach sa bhabhla gach maidin.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Cuirimid\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>—\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bainne sa tae.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Cuirim\u003C\u002Fstrong> siúcra sa tae.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Cuireann tú\u003C\u002Fstrong> bainne sa chaife.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Cuireann siad\u003C\u002Fstrong> na leabhair ar an mbord gach lá.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Le gníomh atá ar siúl anois, úsáideann tú patrún eile go minic:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Dúnaim an doras gach oíche.\u003C\u002Fstrong> — Rud a dhéanaim go rialta.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tá mé ag dúnadh an dorais anois.\u003C\u002Fstrong> — Rud atá ar siúl anois.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"abairt-diltacha-agus-ceisteanna\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Abairtí diúltacha agus ceisteanna\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Cuir \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> roimh an mbriathar le habairt dhiúltach a dhéanamh. Cuireann \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> séimhiú ar \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>b\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>dh\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>bh\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Cuir \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong> roimh an mbriathar le ceist a chur. Cuireann \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong> urú ar \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>b\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>nd\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>mb\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Le \u003Cstrong>c\u003C\u002Fstrong>, úsáid \u003Cstrong>ch\u003C\u002Fstrong> tar éis \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>gc\u003C\u002Fstrong> tar éis \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong>. Le \u003Cstrong>f\u003C\u002Fstrong>, úsáid \u003Cstrong>fh\u003C\u002Fstrong> tar éis \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>bhf\u003C\u002Fstrong> tar éis \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong>. Le \u003Cstrong>ól\u003C\u002Fstrong>, ní athraíonn tús an bhriathair tar éis \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> ná \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Abairt\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Abairt dhiúltach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ceist\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Dúnann tú an doras.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní dhúnann tú an doras.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An ndúnann tú an doras?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Briseann sí an ubh.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní bhriseann sí an ubh.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An mbriseann sí an ubh?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Cuireann tú bainne sa tae.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní chuireann tú bainne sa tae.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An gcuireann tú bainne sa tae?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ólann sí uisce.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní ólann sí uisce.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An ólann sí uisce?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Fanann sé leis an mbus.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní fhanann sé leis an mbus.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An bhfanann sé leis an mbus?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Fanann deireadh an bhriathair mar an gcéanna.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>— \u003Cstrong>An ndúnann tú\u003C\u002Fstrong> an fhuinneog gach oíche?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Dúnaim.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>An ndúnann tú\u003C\u002Fstrong> an doras freisin?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Ní dhúnaim.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>San fhreagra gairid, úsáid an briathar arís. Tá an cheist thuas faoi \u003Cstrong>tú\u003C\u002Fstrong>, ach freagraíonn tú le \u003Cstrong>dúnaim\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>ní dhúnaim\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"seiceil-do-phatrn\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Seiceáil do phatrún\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Roghnaigh an fhréamh: \u003Cstrong>dún\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>bris\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Féach ar an nguta deireanach: leathan nó caol?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Roghnaigh an deireadh ceart don duine: \u003Cstrong>dúnaim\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>briseann tú\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>dúnaimid\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Le habairt dhiúltach nó ceist, seiceáil tús an bhriathair: \u003Cstrong>ní dhúnann\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>an ndúnann\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Dúnaim\u003C\u002Fstrong> an doras gach oíche. \u003Cstrong>Ní dhúnaim\u003C\u002Fstrong> an fhuinneog. \u003Cstrong>An ndúnann tú\u003C\u002Fstrong> í?\u003C\u002Fp>\n",[1364,1368,1372,1376,1380],{"id":1365,"text":1366,"depth":16,"number":1367},"gnomhartha-rialta","Gníomhartha rialta","1",{"id":1369,"text":1370,"depth":16,"number":1371},"na-foirmeacha-bunsacha","Na foirmeacha bunúsacha","2",{"id":1373,"text":1374,"depth":16,"number":1375},"ord-na-bhfocal","Ord na bhfocal","3",{"id":1377,"text":1378,"depth":16,"number":1379},"abairt-diltacha-agus-ceisteanna","Abairtí diúltacha agus ceisteanna","4",{"id":1381,"text":1382,"depth":16,"number":1383},"seiceil-do-phatrn","Seiceáil do phatrún","5"]