[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379":138,"exercise-list-path-ga-none":176},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":135,"readyImages":137},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh","Aithin ainmfhocail sa cheathrú agus sa chúigiú díochlaonadh, agus foghlaim a n-inscne, a nginideach uatha agus a n-iolraí i bhfrásaí gearra coitianta.","## 1. Dhá phatrún ainmfhocail\n\nSa cheathrú agus sa chúigiú díochlaonadh, cabhraíonn an ginideach uatha leat an patrún a aithint. Foghlaimeoidh tú anseo na príomhdhifríochtaí, inscne roinnt ainmfhocal agus iolraí coitianta.\n\n- Sa **cheathrú díochlaonadh**, bíonn an fhoirm chéanna san ainmneach uatha agus sa ghinideach uatha: **dalta → dalta**.\n- Sa **chúigiú díochlaonadh**, críochnaíonn an ginideach uatha ar chonsan leathan: **cathair → cathrach**, **cara → carad**.\n\nNí leor deireadh an ainmnigh amháin chun an díochlaonadh a aithint. Foghlaim an ginideach agus an t-iolra leis an ainmfhocal.\n\n## 2. An ceathrú díochlaonadh\n\nNí athraíonn bunfhoirm an ainmfhocail sa ghinideach uatha. Tá ainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha sa díochlaonadh seo, ach tá a bhformhór firinscneach.\n\n| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Inscne | Frása sa ghinideach |\n| --- | --- | --- | --- |\n| dalta | dalta | firinscneach | cóipleabhar an dalta |\n| cailín | cailín | firinscneach | mála an chailín |\n| baile | baile | firinscneach | lár an bhaile |\n| banaltra | banaltra | baininscneach | obair na banaltra |\n\nIs minic a bhíonn guta ag deireadh ainmfhocail sa cheathrú díochlaonadh, mar atá in **dalta** agus **baile**. Baineann ainmfhocail a chríochnaíonn ar **-ín** leis freisin, mar shampla **cailín**.\n\n:::note\nIs inscne ghramadaí atá i gceist: tá **cailín** firinscneach, cé gur duine baineann atá i gceist leis.\n:::\n\n:::warning\nNí chiallaíonn “an fhoirm chéanna” nach mbíonn séimhiú ann. In **mála an chailín**, séimhítear **cailín** i ndiaidh an ailt sa ghinideach uatha firinscneach. Ní athraíonn deireadh an fhocail.\n:::\n\n## 3. An cúigiú díochlaonadh\n\nSa chúigiú díochlaonadh, bíonn consan leathan ag deireadh an ghinidigh uatha. Is minic a chuirtear consan leis nó a athraítear deireadh an fhocail. Níl aon deireadh amháin ann a oireann do gach ainmfhocal.\n\nTá formhór ainmfhocail an díochlaonta seo baininscneach, ach tá roinnt ainmfhocal firinscneach ann freisin, mar shampla **cara**.\n\n| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Inscne | Frása sa ghinideach |\n| --- | --- | --- | --- |\n| cathair | cathrach | baininscneach | lár na cathrach |\n| abhainn | abhann | baininscneach | bruach na habhann |\n| caora | caorach | baininscneach | olann na caorach |\n| cara | carad | firinscneach | teach an charad |\n\n:::example\nTá **cathair** mhór gar dúinn. Tá siopaí i lár **na cathrach**.\n\nTá **abhainn** taobh leis an teach. Tá crann ar bhruach **na habhann**.\n\nTá **cara** liom ina chónaí anseo. Seo teach **an charad**.\n:::\n\nIn **na habhann**, cuirtear **h** roimh an nguta i ndiaidh **na**. In **an charad**, séimhítear **carad**. Tarlaíonn na hathruithe tosaigh seo de bharr an ailt; is athrú ar leith é **abhainn → abhann** nó **cara → carad**.\n\n## 4. Iolraí coitianta\n\nNí féidir iolra gach ainmfhocail a thuar ón díochlaonadh amháin. Seo roinnt foirmeacha úsáideacha san ainmneach iolra.\n\n| Dí ochlaonadh | Uatha | Iolra |\n| --- | --- | --- |\n| An ceathrú | dalta | daltaí |\n| An ceathrú | cailín | cailíní |\n| An ceathrú | baile | bailte |\n| An cúigiú | cathair | cathracha |\n| An cúigiú | abhainn | aibhneacha |\n| An cúigiú | caora | caoirigh |\n| An cúigiú | cara | cairde |\n\n:::example\nTá na **daltaí** sa seomra ranga.\n\nTá **bailte** beaga agus **cathracha** móra sa tír.\n\nTá na **caoirigh** sa pháirc.\n\nTá mo **chairde** anseo inniu.\n:::\n\n:::tip\nFoghlaim trí fhoirm le chéile: **cathair — cathrach — cathracha**. Tugann siad an t-ainmneach uatha, an ginideach uatha agus an t-ainmneach iolra duit.\n:::\n\n## 5. Seiceáil an patrún\n\nNá cuir an riail chéanna i bhfeidhm ar gach focal a chríochnaíonn ar ghuta:\n\n- **dalta → dalta**: an ceathrú díochlaonadh;\n- **caora → caorach**: an cúigiú díochlaonadh;\n- **cara → carad**: an cúigiú díochlaonadh.\n\nAgus frása á chumadh agat:\n\n1. Aithin an t-ainmfhocal agus a inscne.\n2. Roghnaigh an fhoirm cheart: **cailín** ach **cathrach** sa ghinideach uatha.\n3. Seiceáil an t-alt agus an t-athrú tosaigh: **an chailín**, **na cathrach**.\n4. Más iolra atá uait, seiceáil an fhoirm iolra ar leith: **cailíní**, **cathracha**.\n\nAn phríomhdhifríocht le cuimhneamh uirthi: **dalta → dalta**, ach **cathair → cathrach**.","ga","B1",76,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f2b-794e-babd-87fb0956b581","Patrúin na gcúig dhíochlaonadh",false,0,23,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",5,[23],{"id":24,"title":25,"vocabularyListWords":26,"isPublished":40},"01a1aafe-e4f0-781b-90e9-b83a05174591","Focail: An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh",[27,47,63,78,94,104,115,125],{"id":28,"vocabularyWord":29,"displayOrder":41},"01a1aafe-e4f0-7887-90e9-b83a0576c231",{"id":30,"word":31,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":34,"audio":16},"01a1aafe-be46-78df-9c13-ec9b3cb026e5","dalta",7,"A2",[35,42],{"id":36,"partOfSpeech":37,"definition":38,"exampleSentences":39,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d931-7ed0-9b8f-3732511c2542","NOUN","Duine óg a bhíonn ag foghlaim i scoil agus a bhfuil múinteoir ag teagasc dó; scoláire.","Tá an dalta ag léamh leabhair sa seomra ranga.\nTá tríocha dalta sa rang seo.\nThug an múinteoir obair bhaile do na daltaí.",true,1,{"id":43,"partOfSpeech":37,"definition":44,"exampleSentences":45,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d931-7f2c-9b8f-373251b9ca87","Leanbh a thógann duine eile seachas a thuismitheoirí féin; leanbh altrama.","Bhí sí ina dalta ag a haintín nuair a bhí sí óg.\nTá an buachaill sin ina dalta ag an teaghlach sin le blianta.",2,{"id":48,"vocabularyWord":49,"displayOrder":46},"01a1aafe-e4f0-78bf-90e9-b83a0656bad3",{"id":50,"word":51,"frequency":52,"level":53,"language":9,"partsOfSpeech":54,"audio":16},"01a1aafe-bbd2-7a91-ab22-cddfd401d706","cailín",8,"A1",[55,59],{"id":56,"partOfSpeech":37,"definition":57,"exampleSentences":58,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d20c-7f75-9514-11dbba5f6453","Páiste baineann nó bean óg.","Is cailín deas í Áine.\nTá an cailín ag léamh leabhair sa chlós.\nTá triúr cailíní sa rang seo.",{"id":60,"partOfSpeech":37,"definition":61,"exampleSentences":62,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d20d-7054-8bb7-3c081574efd3","Bean óg a bhfuil caidreamh rómánsúil aici le fear nó le bean eile; cailín grá.","Tá cailín nua ag Seán.\nBhuail mé le cailín Phádraig inné.\nTá mo chailín ag teacht chuig an gcóisir liom.",{"id":64,"vocabularyWord":65,"displayOrder":77},"01a1aafe-e4f0-78e3-90e9-b83a06e842ba",{"id":66,"word":67,"frequency":52,"level":53,"language":9,"partsOfSpeech":68,"audio":16},"01a1aafe-bbb8-7ee7-a91d-0f3a37f39973","baile",[69,73],{"id":70,"partOfSpeech":37,"definition":71,"exampleSentences":72,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d209-766a-aef4-5b401ea3eb59","Ionad cónaithe ina bhfuil go leor tithe, siopaí agus daoine, atá níos mó ná sráidbhaile ach níos lú ná cathair.","Tá mé i mo chónaí i mbaile beag in aice na farraige.\nTá siopa nua oscailte sa bhaile.\nIs breá liom an baile seo mar tá na daoine an-chairdiúil.",{"id":74,"partOfSpeech":37,"definition":75,"exampleSentences":76,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d209-76fa-aef4-5b401ebb13f6","An áit a gcónaíonn duine lena theaghlach; an teach nó an áit a mbraitheann duine ar a shuaimhneas ann.","Tá an teaghlach ar fad sa bhaile anocht.\nFanaimid ag baile nuair a bhíonn an aimsir go dona.\nNíl aon bhaile níos fearr ná do bhaile féin.",3,{"id":79,"vocabularyWord":80,"displayOrder":93},"01a1aafe-e4f0-7907-90e9-b83a073959d9",{"id":81,"word":82,"frequency":41,"level":83,"language":9,"partsOfSpeech":84,"audio":16},"01a1aafe-c127-7959-b103-69908a882ec9","banaltra","C1",[85,89],{"id":86,"partOfSpeech":37,"definition":87,"exampleSentences":88,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-e018-7b5c-9dcc-bcc30b14f717","Bean atá oilte chun cúram a dhéanamh d'othair agus de dhaoine breoite in ospidéal, i gclinic nó sa bhaile.","Tá mo dheirfiúr ag obair mar bhanaltra in ospidéal an Phobail.\nThug an bhanaltra instealladh don othar agus d'fhéach sí ar a bhrú fola.\nBhí an-mheas ag na hothair ar an mbanaltra chineálta a d'fhreastail orthu ar feadh na hoíche.",{"id":90,"partOfSpeech":37,"definition":91,"exampleSentences":92,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-e018-7ba0-9dcc-bcc30b93cc03","Bean a thugann aire do leanbh nó a chothaíonn leanbh, go háirithe leanbh nach leanbh léi féin é; máthair altrama nó cóir chíche.","Sna scéalta ársa, ba bhanaltra don leanbh ríoga an bhean a thóg é.\nBhí banaltra ag an bpáiste óg sa teach mór nuair a bhí a mháthair breoite.\nChoinnigh an bhanaltra seanchas agus amhráin ina cuimhne agus í ag tabhairt aire don leanbh.",4,{"id":95,"vocabularyWord":96,"displayOrder":21},"01a1aafe-e4f0-7927-90e9-b83a07460357",{"id":97,"word":98,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":99,"audio":16},"01a1aafe-bddb-70c6-8f7b-eec6ee84ec05","cathair",[100],{"id":101,"partOfSpeech":37,"definition":102,"exampleSentences":103,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d785-7a90-aa36-592494645d32","Baile mór ina bhfuil go leor daoine ag cónaí agus ina bhfuil go leor foirgneamh, siopaí agus seirbhísí.","Tá cónaí orm i gcathair mhór.\nIs í Baile Átha Cliath cathair chaipitil na hÉireann.\nTá go leor cathracha áille san Iodáil.",{"id":105,"vocabularyWord":106,"displayOrder":114},"01a1aafe-e4f0-7947-90e9-b83a0755a119",{"id":107,"word":108,"frequency":52,"level":53,"language":9,"partsOfSpeech":109,"audio":16},"01a1aafe-bb93-7de5-9c2a-2b720fa59ba8","abhainn",[110],{"id":111,"partOfSpeech":37,"definition":112,"exampleSentences":113,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d204-7bf1-bd2e-dc1f74b51798","Uisce mór folaíochta a shníonn go leanúnach trasna na tíre agus a théann isteach san fharraige, in loch nó in abhainn eile.","Tá abhainn mhór in aice le mo theach.\nShnámh na leanaí san abhainn inné.\nIs í an tSionainn an abhainn is faide in Éirinn.",6,{"id":116,"vocabularyWord":117,"displayOrder":32},"01a1aafe-e4f0-7963-90e9-b83a080e8330",{"id":118,"word":119,"frequency":32,"level":53,"language":9,"partsOfSpeech":120,"audio":16},"01a1aafe-bbd4-7959-9861-533f88a4f711","caora",[121],{"id":122,"partOfSpeech":37,"definition":123,"exampleSentences":124,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d20d-749c-8bb7-3c081739d53d","Ainmhí feirme a bhfuil olann air agus a bhíonn ag innilt ar na páirceanna; ainmhí a thugann olann agus feoil.","Tá caora bhán sa pháirc.\nFeicim caoirigh ar an gcnoc.\nTá olann ag an gcaora.",{"id":126,"vocabularyWord":127,"displayOrder":52},"01a1aafe-e4f0-7983-90e9-b83a08f4ecd4",{"id":128,"word":129,"frequency":52,"level":53,"language":9,"partsOfSpeech":130,"audio":16},"01a1aafe-bbd5-7970-b4e4-32850cc4eab5","cara",[131],{"id":132,"partOfSpeech":37,"definition":133,"exampleSentences":134,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d20d-7674-8bb7-3c0817b85e68","Duine a bhfuil caidreamh measúil cairdiúil agat leis agus a thaitníonn leat; duine nach ball den teaghlach é, ach a bhfuil tú muiníneach as.","Is é Seán mo chara is fearr.\nTá cara agam atá ina chónaí i nGaillimh.\nChuaigh mé go dtí an phictiúrlann le mo chara inné.",{"name":15,"slug":136,"language":9},"patruin-na-gcuig-dhiochlaonadh-b1",[],[139,149,156,164,169],{"@id":140,"@type":141,"id":142,"grammarPage":143,"title":144,"instructions":145,"displayOrder":17,"type":146,"questionCount":147,"blankCount":147,"isCompleted":16,"ogImageUrl":148},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8cf4-74d1-8918-84c4afa413f4","GrammarExercise","01a1aafe-8cf4-74d1-8918-84c4afa413f4","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ginideach uatha agus inscne","Roghnaigh an freagra ceart. Sna frásaí sealbhacha, tá an ginideach uatha de dhíth.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d8f746ac-2a3d-40b6-b4a1-532b600c7bcb_hero.webp?v=1793870171",{"@id":150,"@type":141,"id":151,"grammarPage":143,"title":152,"instructions":153,"displayOrder":41,"type":146,"questionCount":147,"blankCount":154,"isCompleted":16,"ogImageUrl":155},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d07-7bf8-9d9a-34ed889aded5","01a1aafe-8d07-7bf8-9d9a-34ed889aded5","Iolraí agus foirmeacha i gcomhthéacs","Roghnaigh na foirmeacha caighdeánacha a mhúintear sa cheacht. Tá an t-ainmneach iolra de dhíth i gceisteanna 1–7; ina dhiaidh sin, tabhair aird ar an tuiseal agus ar an uimhir i ngach bearna.",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5e2aeb88-dd5e-4b09-88db-047fffbbf75a_hero.webp?v=1793870171",{"@id":157,"@type":141,"id":158,"grammarPage":143,"title":159,"instructions":160,"displayOrder":46,"type":161,"questionCount":162,"blankCount":162,"isCompleted":16,"ogImageUrl":163},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d20-7bc4-ac25-6a8de9b201ce","01a1aafe-8d20-7bc4-ac25-6a8de9b201ce","An ginideach uatha in abairtí","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.","sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0b9c4f23-15e6-4201-92d8-3c00ca025032_hero.webp?v=1793870171",{"@id":165,"@type":141,"id":166,"grammarPage":143,"title":167,"instructions":160,"displayOrder":77,"type":161,"questionCount":162,"blankCount":162,"isCompleted":16,"ogImageUrl":168},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d33-755a-ba8a-ab4d0dc0b5d7","01a1aafe-8d33-755a-ba8a-ab4d0dc0b5d7","Iolraí mar ainmní agus mar chuspóir","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c4cc351d-a61f-4f35-ae24-eb7aee549680_hero.webp?v=1793870171",{"@id":170,"@type":141,"id":171,"grammarPage":143,"title":172,"instructions":173,"displayOrder":93,"type":174,"questionCount":93,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":175},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d42-7469-993d-3f3bdfd0ce9a","01a1aafe-8d42-7469-993d-3f3bdfd0ce9a","Dhá dhíochlaonadh: foirmeacha a rangú","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d8e8e090-d47f-45c3-bbfc-0ade121d4929_hero.webp?v=1793870171",null]