[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-chead-diochlaonadh":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc":151,"exercise-list-path-ga-none":202},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":148,"readyImages":150},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","Foghlaim patrún an chéad díochlaonta: consan leathan, caolú sa ghinideach uatha, athruithe mar fear\u002Ffir, agus iolraí coitianta mar báid agus bóithre.","Baineann ainmfhocail mar **bád**, **fear** agus **bóthar** leis an gcéad díochlaonadh. Foghlaimeoidh tú an patrún sa ghinideach uatha, athruithe mar **fear → fir**, agus iolraí coitianta mar **báid** agus **bóithre**.\n\n## 1. An patrún bunúsach\n\nIs grúpa ainmfhocal é *díochlaonadh*. Bíonn patrúin chosúla ag na hainmfhocail sa ghrúpa nuair a athraíonn a bhfoirm.\n\nSeo príomhphatrún an chéad díochlaonta:\n\n- Is ainmfhocal **firinscneach** é.\n- Críochnaíonn an t-ainmneach uatha ar **chonsan leathan**.\n- Déantar an consan deiridh **caol sa ghinideach uatha**.\n\nIs é an t-ainmneach uatha an bhunfhoirm a fheiceann tú san fhoclóir. Úsáidtear an ginideach, mar shampla, chun seilbh nó gaol a léiriú.\n\n:::example\nTá **bád** sa chuan.\n\nTá seol **an bháid** bán.\n\nIs é **bád** an t-ainmneach uatha; is é **báid** an ginideach uatha. Tagann séimhiú air anseo i ndiaidh **an**.\n:::\n\n## 2. Caolú sa ghinideach uatha\n\nSa litriú, bíonn **a, o, u** roimh chonsan deiridh leathan agus **e, i** roimh chonsan deiridh caol. Go minic, cuirtear **i** roimh an gconsan deiridh chun é a chaolú.\n\n| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Sampla leis an alt |\n| --- | --- | --- |\n| bád | **báid** | seol an bháid |\n| bord | **boird** | cos an bhoird |\n| cat | **cait** | eireaball an chait |\n| páipéar | **páipéir** | dath an pháipéir |\n\nTá dhá athrú le feiceáil in **an bháid**: an caolú ag deireadh an fhocail agus an séimhiú ag a thús. Is cuid de phatrún an díochlaonta é an caolú; baineann an séimhiú anseo leis an alt sa ghinideach uatha firinscneach.\n\n:::tip\nFoghlaim an dá fhoirm le chéile: **bád — báid**, **bord — boird**, **cat — cait**. Cabhraíonn sé sin leat an ginideach a úsáid gan an fhoirm a chumadh gach uair.\n:::\n\n## 3. Athruithe sa ghuta\n\nNí leor **i** a chur isteach i ngach focal. Athraíonn an guta i roinnt ainmfhocal coitianta, ach bíonn an consan deiridh caol sa ghinideach fós.\n\n| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Sampla leis an alt |\n| --- | --- | --- |\n| fear | **fir** | ainm an fhir |\n| ceann | **cinn** | barr an chinn |\n| mac | **mic** | aois an mhic |\n\n:::example\nTá **fear** ag an doras. Ní cuimhin liom ainm **an fhir**.\n\nTá **mac** ag Nóra. Deich mbliana atá in aois **an mhic**.\n:::\n\n:::warning\nNá cuir **i** isteach go meicniúil. Is iad **fir**, **cinn** agus **mic** na foirmeacha ginideacha, ní **feair**, **ceainn** ná **maic**. Seiceáil an foclóir mura bhfuil an fhoirm ar eolas agat.\n:::\n\n## 4. An t-iolra: patrún coitianta agus malairtí\n\nI mórán ainmfhocal den chéad díochlaonadh, is ionann foirm an ainmnigh iolra agus foirm an ghinidigh uatha.\n\n| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Ainmneach iolra |\n| --- | --- | --- |\n| bád | báid | **báid** |\n| cat | cait | **cait** |\n| fear | fir | **fir** |\n| bóthar | bóthair | **bóithre** |\n| doras | dorais | **doirse** |\n\nTaispeánann **bóithre** agus **doirse** nach leor an ginideach uatha chun gach iolra a thuar. Foghlaim an t-iolra mar aon leis an dá fhoirm uatha.\n\n:::example\nTá na **báid** sa chuan. — Ainmneach iolra: níos mó ná bád amháin.\n\nTá seol an **bháid** bán. — Ginideach uatha: seol a bhaineann le bád amháin.\n\nTá na **doirse** dúnta. — Is é **doirse**, seachas **dorais**, an t-ainmneach iolra.\n:::\n\n:::note\nBaineann an chéad díochlaonadh le patrún an ghinidigh uatha go príomha. Ní bhíonn an t-iolra céanna ag gach ainmfhocal sa ghrúpa. Tá rialacha an ghinidigh iolra le foghlaim ar leith.\n:::\n\n## 5. Seicliosta don úsáid\n\nNuair a fhoghlaimíonn tú ainmfhocal den chéad díochlaonadh:\n\n1. Foghlaim an bhunfhoirm agus an inscne: **bád**, firinscneach.\n2. Foghlaim an ginideach uatha: **báid**.\n3. Tabhair faoi deara aon athrú sa ghuta: **fear → fir**.\n4. Foghlaim an t-ainmneach iolra freisin: **báid**, ach **bóithre**.\n5. Cuir an fhoirm i bhfrása: **seol an bháid**.\n\nCuimhnigh ar an gcroíphatrún: **consan leathan san ainmneach uatha → consan caol sa ghinideach uatha**. Is patrún úsáideach é, ach foghlaim foirmeacha an fhocail le chéile chun botúin a sheachaint.","ga","B1",73,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f2b-794e-babd-87fb0956b581","Patrúin na gcúig dhíochlaonadh",false,0,23,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",7,[23],{"id":24,"title":25,"vocabularyListWords":26,"isPublished":39},"01a1aafe-e4f7-7434-b754-61e4c3628176","Focail: An chéad díochlaonadh",[27,41,56,68,83,98,117,127,137],{"id":28,"vocabularyWord":29,"displayOrder":40},"01a1aafe-e4f7-74b0-b754-61e4c4507998",{"id":30,"word":31,"frequency":21,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":33,"audio":16},"01a1aafe-bbb8-7103-a91d-0f3a36f982e0","bád","A1",[34],{"id":35,"partOfSpeech":36,"definition":37,"exampleSentences":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d209-7486-aef4-5b401e2ef80a","NOUN","Árthach beag a úsáidtear chun taisteal ar uisce, ar nós farraige, locha nó abhann.","Tá bád beag ag an iascaire.\nChuamar amach ar an bhfarraige i mbád.\nTá na báid ar fad sa chuan inniu.",true,1,{"id":42,"vocabularyWord":43,"displayOrder":55},"01a1aafe-e4f7-74f0-b754-61e4c49779e8",{"id":44,"word":45,"frequency":21,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":46,"audio":16},"01a1aafe-bbc8-7409-bc72-93153b9d50de","bord",[47,51],{"id":48,"partOfSpeech":36,"definition":49,"exampleSentences":50,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d20b-79d6-8341-bf0af55804e7","Píosa troscáin le barr cothrom agus cosa, a úsáidtear chun bia a ithe, chun oibre nó chun rudaí a leagan air.","Tá an leabhar ar an mbord.\nSuímid ag an mbord chun bia a ithe.\nTá bord nua againn sa chistin.",{"id":52,"partOfSpeech":36,"definition":53,"exampleSentences":54,"isPrimary":16,"meaningOrder":55},"01a1ab92-d20b-7a5a-8341-bf0af5cce62b","Grúpa daoine a roghnaítear chun eagraíocht, scoil nó comhlacht a stiúradh agus a bhainistiú.","Tá sí ar bhord na scoile.\nTá cruinniú ag bord an ospidéil inniu.\nRoghnaigh an bord stiúrthóir nua.",2,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":67},"01a1aafe-e4f7-7518-b754-61e4c4bd814c",{"id":59,"word":60,"frequency":61,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":62,"audio":16},"01a1aafe-bbd6-79cf-b2ed-8e6fd79c739a","cat",8,[63],{"id":64,"partOfSpeech":36,"definition":65,"exampleSentences":66,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d20d-7844-8bb7-3c081824b9e4","Ainmhí beag clúmhach ceithre chos a choinnítear mar pheata sa bhaile agus a ghlacann lucha.","Tá cat dubh agam sa bhaile.\nTá an cat ina chodladh ar an tolg.\nÓlann an cat bainne gach maidin.",3,{"id":69,"vocabularyWord":70,"displayOrder":82},"01a1aafe-e4f7-753c-b754-61e4c5036efe",{"id":71,"word":72,"frequency":61,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":73,"audio":16},"01a1aafe-bc9c-75d9-9ba3-a8169428dc40","páipéar",[74,78],{"id":75,"partOfSpeech":36,"definition":76,"exampleSentences":77,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d3ec-76f0-93e3-528c77d4ea79","Ábhar tanaí a úsáidtear chun scríobh, tarraingt nó cuimilt air, nó chun rudaí a fhilleadh.","Tá páipéar bán agam.\nScríobh mé an litir ar phíosa páipéir.\nCuir an páipéar sa bhosca athchúrsála.",{"id":79,"partOfSpeech":36,"definition":80,"exampleSentences":81,"isPrimary":16,"meaningOrder":55},"01a1ab92-d3ec-773c-93e3-528c7801e893","Foilseachán a thugann nuacht gach lá nó gach seachtain; nuachtán.","Léann m'athair an páipéar gach maidin.\nCheannaigh mé páipéar sa siopa.\nBhí an scéal sa pháipéar inné.",4,{"id":84,"vocabularyWord":85,"displayOrder":97},"01a1aafe-e4f7-7558-b754-61e4c527bc1b",{"id":86,"word":87,"frequency":61,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":88,"audio":16},"01a1aafe-bfe7-744c-a363-232918151884","fear",[89,93],{"id":90,"partOfSpeech":36,"definition":91,"exampleSentences":92,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-dcd9-7be0-9d52-f5248717d94e","Duine fásta fireann; fireannach nach leanbh ná buachaill é a thuilleadh.","Tá fear ard ina sheasamh ag an doras.\nChonaic mé fear ag siúl leis an madra sa pháirc.\nIs fear cineálta flaithiúil é m'uncail.",{"id":94,"partOfSpeech":36,"definition":95,"exampleSentences":96,"isPrimary":16,"meaningOrder":55},"01a1ab92-dcd9-7c2c-9d52-f524876e8196","Fear pósta bean áirithe; an duine fireann a bhfuil bean phósta aige.","Tá fear Mháire ag obair in ospidéal i gCorcaigh.\nCasadh orm fear mo dheirféar ag an margadh inné.\nCá bhfuil d'fhear anocht?",5,{"id":99,"vocabularyWord":100,"displayOrder":116},"01a1aafe-e4f7-7578-b754-61e4c5402498",{"id":101,"word":102,"frequency":61,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":103,"audio":16},"01a1aafe-bbda-7b52-a8ac-d656065b1075","ceann",[104,108,112],{"id":105,"partOfSpeech":36,"definition":106,"exampleSentences":107,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d20e-7103-bee9-76355fda38a8","An chuid den chorp ina bhfuil an aghaidh, an inchinn agus na súile; an chuid is airde de dhuine nó d'ainmhí.","Tá pian i mo cheann.\nBhuail sé a cheann ar an doras.\nChroith an múinteoir a cheann.",{"id":109,"partOfSpeech":36,"definition":110,"exampleSentences":111,"isPrimary":16,"meaningOrder":55},"01a1ab92-d20e-7187-bee9-7635606360e2","Aon rud amháin as grúpa nó as sraith; focal a úsáidtear in ionad ainmfhocail nuair is léir cén rud atá i gceist.","Ba mhaith liom an ceann dearg.\nCé acu ceann is fearr leat?\nTá dhá chat agam, agus tá ceann acu dubh.",{"id":113,"partOfSpeech":36,"definition":114,"exampleSentences":115,"isPrimary":16,"meaningOrder":67},"01a1ab92-d20e-71f7-bee9-763560f56c9e","An pointe nó an taobh is faide amach nó is airde de rud; barr nó deireadh.","Tá an siopa ag ceann an bhóthair.\nShuigh an t-athair ag ceann an bhoird.\nTá teach s'againne ag ceann na sráide.",6,{"id":118,"vocabularyWord":119,"displayOrder":21},"01a1aafe-e4f7-7598-b754-61e4c57860f8",{"id":120,"word":121,"frequency":21,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":122,"audio":16},"01a1aafe-bc80-7504-8286-c7be43a9163d","mac",[123],{"id":124,"partOfSpeech":36,"definition":125,"exampleSentences":126,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d3ea-73a2-9450-7201dfcb35e1","Páiste fireann i ndáil lena thuismitheoirí; buachaill nó fear a bhfuil athair agus máthair aige.","Is mac liom Seán.\nTá mac amháin agus iníon amháin ag mo dheirfiúr.\nTá mac Mháire ag imirt peile sa pháirc.",{"id":128,"vocabularyWord":129,"displayOrder":61},"01a1aafe-e4f7-75b8-b754-61e4c61c7f63",{"id":130,"word":131,"frequency":61,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":132,"audio":16},"01a1aafe-bbca-71b5-b83a-c002c855ff2d","bóthar",[133],{"id":134,"partOfSpeech":36,"definition":135,"exampleSentences":136,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d20b-7e06-8341-bf0af6791891","Slí leathan a bhíonn déanta de chlocha nó de tarra le haghaidh carranna, busanna agus gluaisteán eile, ag dul ó áit go háit.","Tá bóthar fada idir Corcaigh agus Baile Átha Cliath.\nBíonn an bóthar plódaithe ar maidin.\nSiúlaim ar an bpáirc in aice leis an mbóthar.",{"id":138,"vocabularyWord":139,"displayOrder":147},"01a1aafe-e4f7-75d8-b754-61e4c6910965",{"id":140,"word":141,"frequency":40,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":142,"audio":16},"01a1aafe-bc3b-71c3-959a-29b6db8c6278","doras",[143],{"id":144,"partOfSpeech":36,"definition":145,"exampleSentences":146,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a1ab92-d3e4-7eff-bb99-c2170e3ff9b2","An áit nó an chuid de theach, d'seomra nó d'fheithicil a osclaítear nó a dhúntar chun dul isteach nó amach.","Oscail an doras, le do thoil.\nTá an doras dúnta.\nTá doras mór dearg ar an teach.",9,{"name":15,"slug":149,"language":9},"patruin-na-gcuig-dhiochlaonadh-b1",[],[152,162,169,177,182,189,196],{"@id":153,"@type":154,"id":155,"grammarPage":156,"title":157,"instructions":158,"displayOrder":17,"type":159,"questionCount":160,"blankCount":160,"isCompleted":16,"ogImageUrl":161},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d47-7552-b26d-24bda01a802c","GrammarExercise","01a1aafe-8d47-7552-b26d-24bda01a802c","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An bunphatrún agus an ginideach uatha","Roghnaigh an freagra ceart do gach bearna. Tabhair aird ar an gcaolú agus ar an séimhiú.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_15009f7b-2e32-401c-9d1e-72bfdd83a2cf_hero.webp?v=1793870171",{"@id":163,"@type":154,"id":164,"grammarPage":156,"title":165,"instructions":166,"displayOrder":40,"type":159,"questionCount":160,"blankCount":167,"isCompleted":16,"ogImageUrl":168},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d5e-72c8-b126-96c9c1f0a5c3","01a1aafe-8d5e-72c8-b126-96c9c1f0a5c3","An t-iolra agus an dá fhoirm uatha","Roghnaigh na foirmeacha cearta. Déan idirdhealú idir an t-ainmneach iolra agus an ginideach uatha.",14,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_54a24091-150e-464e-9613-73ae8026b9b4_hero.webp?v=1793870171",{"@id":170,"@type":154,"id":171,"grammarPage":156,"title":172,"instructions":173,"displayOrder":55,"type":174,"questionCount":175,"blankCount":175,"isCompleted":16,"ogImageUrl":176},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d7b-764f-9a06-31cc0902c296","01a1aafe-8d7b-764f-9a06-31cc0902c296","An ginideach uatha i bhfrásaí","Cuir na píosaí san ord ceart chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b90189da-c147-47b1-a3ce-9001b5a6a56d_hero.webp?v=1793870171",{"@id":178,"@type":154,"id":179,"grammarPage":156,"title":180,"instructions":173,"displayOrder":67,"type":174,"questionCount":175,"blankCount":175,"isCompleted":16,"ogImageUrl":181},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d8b-7e23-ae03-c811b1009b70","01a1aafe-8d8b-7e23-ae03-c811b1009b70","An t-iolra i dtuairiscí agus in eachtraí","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c169a61d-2529-4de8-a95b-95660f4a4549_hero.webp?v=1793870171",{"@id":183,"@type":154,"id":184,"grammarPage":156,"title":185,"instructions":186,"displayOrder":82,"type":187,"questionCount":61,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":188},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8d9d-7d7b-9827-388d5a6c8f86","01a1aafe-8d9d-7d7b-9827-388d5a6c8f86","An ginideach uatha: aimsigh agus ceartaigh","Tá focal mícheart amháin i ngach abairt. Roghnaigh é agus ansin roghnaigh an ceartúchán.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_83ffce1d-195f-4f10-ab6f-195d871842f0_hero.webp?v=1793870171",{"@id":190,"@type":154,"id":191,"grammarPage":156,"title":192,"instructions":193,"displayOrder":97,"type":194,"questionCount":82,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":195},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8da7-7b22-ab36-2c9a02879190","01a1aafe-8da7-7b22-ab36-2c9a02879190","An chéad díochlaonadh: foirmeacha agus athruithe","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún ceart. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_feb68232-60d3-4864-ad53-296d1267f9e7_hero.webp?v=1793870171",{"@id":197,"@type":154,"id":198,"grammarPage":156,"title":199,"instructions":200,"displayOrder":116,"type":194,"questionCount":82,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":201},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8dae-7ec0-8171-6155cfa42e82","01a1aafe-8dae-7ec0-8171-6155cfa42e82","An chéad díochlaonadh: uatha agus iolra","Tapáil gach píosa agus ansin an colún lena mbaineann sé. Rangaigh na píosaí go léir.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_706681a9-9ff1-4a95-ab26-116b9bd50582_hero.webp?v=1793870171",null]