[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933":26,"exercise-list-path-ga-none":74},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir","Aithin an t-ainmní agus an cuspóir sa choibhneas díreach, úsáid an mhír a agus séimhiú i gceart, agus seachain forainm breise sna clásail choibhneasta.","## 1. Duine nó rud a aithint\n\nÚsáideann tú an coibhneas díreach chun eolas a thabhairt faoi dhuine nó faoi rud: **an bhean a scríobh an litir**, **an litir a scríobh an bhean**. Foghlaimeoidh tú conas an t-ainmní agus an cuspóir a aithint agus conas abairtí den dá chineál a dhéanamh.\n\nIs é an **t-ainmní** an duine nó an rud a dhéanann an gníomh sna samplaí seo. Is é an **cuspóir** an duine nó an rud a mbaineann an gníomh leis go díreach.\n\n- **Scríobh an bhean an litir.** Is í *an bhean* an t-ainmní.\n- San abairt chéanna, is í *an litir* an cuspóir: sin an rud a scríobh sí.\n\nTugtar **réamhtheachtaí** ar an ainmfhocal nó ar an ngrúpa ainmfhoclach a dtagann an clásal coibhneasta ina dhiaidh. In *an bhean a scríobh an litir*, is é **an bhean** an réamhtheachtaí.\n\n## 2. Nuair is ainmní é an réamhtheachtaí\n\nMá dhéanann an réamhtheachtaí an gníomh, cuir **a + briathar** ina dhiaidh. Ná cuir forainm breise isteach don ainmní céanna.\n\n**Scríobh an bhean an litir.** → **an bhean a scríobh an litir**\n\nSa chlásal seo, is í an bhean a rinne an scríobh. Tagann an cuspóir, **an litir**, i ndiaidh an bhriathair.\n\n:::example\n**Comhthéacs:** Tháinig roinnt daoine chuig an oifig inné.\n\nSeo an bhean **a scríobh an litir**.\n\nTá an fear **a d’oscail an doras** sa chistin anois.\n\nD’imigh na daltaí **a chríochnaigh an obair** abhaile.\n:::\n\nNí athraíonn ról an réamhtheachtaí de réir a uimhreach: is ainmní é **na daltaí** sa sampla deireanach, cé go bhfuil sé san iolra.\n\n## 3. Nuair is cuspóir é an réamhtheachtaí\n\nMá tá tú ag caint faoin rud a rinne duine, nó faoin duine a chonaic duine eile, is féidir leis an réamhtheachtaí a bheith ina chuspóir. Úsáidtear **a + briathar** arís, ach tagann an t-ainmní i ndiaidh an bhriathair.\n\n**Scríobh an bhean an litir.** → **an litir a scríobh an bhean**\n\n| Ról an réamhtheachtaí | Grúpa ainmfhoclach | Cé a rinne an gníomh? |\n| --- | --- | --- |\n| Ainmní | an bhean **a scríobh an litir** | an bhean |\n| Cuspóir | an litir **a scríobh an bhean** | an bhean |\n| Ainmní | an buachaill **a bhris an cupán** | an buachaill |\n| Cuspóir | an cupán **a bhris an buachaill** | an buachaill |\n\n:::example\n**Comhthéacs:** Cheannaigh Aoife leabhar inné. Léigh sí é aréir.\n\nTá an leabhar **a cheannaigh Aoife inné** ar an mbord.\n\nThaitin an leabhar **a léigh sí aréir** léi.\n:::\n\nSa dara sampla, is é **sí** an t-ainmní: léigh Aoife an leabhar. Ní forainm breise don leabhar é.\n\n## 4. An mhír a agus foirm an bhriathair\n\nIs í **a** an mhír choibhneasta sna samplaí dearfacha seo. Cuireann sí séimhiú ar chonsan más féidir é a shéimhiú: **bris → a bhris**, **ceannaigh → a cheannaigh**.\n\nSan aimsir chaite, bíonn **d’** roimh ghuta nó roimh **fh** agus guta ina dhiaidh sna briathra a leanann an gnáthphatrún: **a d’oscail**, **a d’fhág**. Ní choinnítear **do** roimh ghnáthchonsan: **a bhris**, ní *a do bhris*.\n\n| Bunabairt | Grúpa leis an gcoibhneas díreach |\n| --- | --- |\n| Bhris Nóra an cupán. | an cupán **a bhris Nóra** |\n| D’oscail Seán an doras. | an doras **a d’oscail Seán** |\n| D’fhág Máire an mála anseo. | an mála **a d’fhág Máire anseo** |\n| Chonaic mé an fear. | an fear **a chonaic mé** |\n\n:::note\nLe briathra neamhrialta, caithfidh tú an fhoirm cheart a aithint. Úsáidtear **a chonaic** sa choibhneas díreach, ní **a bhfaca**: *an fear a chonaic mé*. Díríonn na samplaí anseo ar an aimsir chaite; tá foirmeacha ar leith le foghlaim san aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach.\n:::\n\n## 5. Forainm breise agus débhríocht\n\nNá déan an réamhtheachtaí a athrá le forainm sa ról céanna laistigh den chlásal díreach.\n\n:::warning\n✓ Seo an bhean **a scríobh an litir**.\n\n✗ Seo an bhean *a scríobh sí an litir*.\n\nTá an dara leagan mícheart má tá **sí** ag tagairt don bhean chéanna mar ainmní.\n\n✓ Seo an litir **a scríobh an bhean**.\n\n✗ Seo an litir *a scríobh an bhean í*.\n\nNí chuirtear **í** isteach mar chuspóir breise don litir.\n:::\n\nNí leor an mhír **a** léi féin chun ról an réamhtheachtaí a aithint. Uaireanta bíonn dhá chiall indéanta.\n\n**an fear a chonaic an bhean**\n\n- Chonaic an fear an bhean: is ainmní é **an fear**.\n- Chonaic an bhean an fear: is cuspóir é **an fear**.\n\nIs minic a dhéanann an comhthéacs an bhrí soiléir. Mura bhfuil sé soiléir cé a chonaic cé, tabhair an t-eolas i mbunabairt ar dtús: **Chonaic an bhean fear ag an stáisiún. Bhí cóta dearg ar an bhfear sin.**\n\n## 6. Seiceáil an ról agus an fhoirm\n\nAgus clásal coibhneasta díreach á dhéanamh agat:\n\n1. Scríobh an bhunabairt: **Cheannaigh Aoife an leabhar.**\n2. Roghnaigh an réamhtheachtaí: **Aoife** nó **an leabhar**.\n3. Cuir **a** agus foirm cheart an bhriathair ina dhiaidh.\n4. Fág an cuspóir nó an t-ainmní eile sa chlásal, de réir na brí.\n5. Seiceáil nach bhfuil forainm breise agat don réamhtheachtaí céanna.\n\n**Ainmní:** Seo Aoife, **a cheannaigh an leabhar**.\n\n**Cuspóir:** Seo an leabhar **a cheannaigh Aoife**.\n\nIs é an difríocht lárnach ná ról an réamhtheachtaí: **cé a rinne an gníomh**, nó **cé nó cad a bhain leis an ngníomh mar chuspóir**.","ga","B1",92,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f26-7f83-824d-9feb52428395","Daoine agus rudaí a aithint le clásail choibhneasta",false,0,20,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",6,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"daoine-agus-rudai-a-aithint-b1",[],[27,37,44,53,59,67],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8e1b-784a-8cc9-b957461b5810","GrammarExercise","01a1aafe-8e1b-784a-8cc9-b957461b5810","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An mhír a agus an aimsir chaite","Roghnaigh an fhoirm cheart chun gach clásal coibhneasta díreach a chríochnú.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_243edd89-7b2d-4f2e-86da-afe9e5b7029b_hero.webp?v=1793870171",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8e35-7581-adfd-c8f83eed2869","01a1aafe-8e35-7581-adfd-c8f83eed2869","Cé a rinne an gníomh?","Úsáid an comhthéacs chun an ról nó an clásal ceart a roghnú. Coinnigh brí na bunabairte.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6cfd9c36-b541-42f1-8f8f-de3e88e49887_hero.webp?v=1793870171",{"@id":45,"@type":29,"id":46,"grammarPage":31,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8e4f-7259-ab41-2acb00ac5a81","01a1aafe-8e4f-7259-ab41-2acb00ac5a81","An réamhtheachtaí mar ainmní","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b6c93e69-23c1-4520-ae05-7ddab061a8d0_hero.webp?v=1793870171",{"@id":54,"@type":29,"id":55,"grammarPage":31,"title":56,"instructions":48,"displayOrder":57,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8e61-77e2-904f-4493be3a8ec8","01a1aafe-8e61-77e2-904f-4493be3a8ec8","An réamhtheachtaí mar chuspóir",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_878f290b-7fe1-4b77-915f-fa6fa2209c44_hero.webp?v=1793870171",{"@id":60,"@type":29,"id":61,"grammarPage":31,"title":62,"instructions":63,"displayOrder":64,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":66},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8e74-73bf-a10b-8b21bb2b3258","01a1aafe-8e74-73bf-a10b-8b21bb2b3258","Ról an réamhtheachtaí","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Úsáid an comhthéacs atá sa treoir.",4,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0e40115c-5d84-41a3-852b-9dfadcad3b7d_hero.webp?v=1793870171",{"@id":68,"@type":29,"id":69,"grammarPage":31,"title":70,"instructions":71,"displayOrder":72,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":73},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8e7b-7f89-87cb-c8d4054e5546","01a1aafe-8e7b-7f89-87cb-c8d4054e5546","Foirm an bhriathair agus forainmneacha","Tapáil gach píosa agus ansin an colún cuí. Lean an riail rangaithe atá ar gach clár.",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7f86f217-1650-495c-bf80-a461d7f84cb6_hero.webp?v=1793870171",null]