[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7":26,"exercise-list-path-ga-none":77},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh","An coibhneas indíreach le réamhfhocail agus sealbh: úsáid a bhfuil agus a n-oibríonn, agus tagairt shoiléir le leis, léi, a mhac agus a hiníon.","Úsáideann tú an **coibhneas indíreach** nuair a bhaineann réamhfhocal nó sealbh leis an duine nó leis an rud atá á aithint agat. Foghlaimeoidh tú conas an ceangal sin a léiriú le **leis**, **léi**, **a mhac** agus foirmeacha eile. Dírímid anseo ar phatrúin choitianta san aimsir láithreach.\n\n## 1. An ceangal idir dhá abairt\n\nFéach ar an dá abairt seo:\n\n:::example\nSin an fear. Oibrím **leis**.\n\n→ Sin an fear **a n-oibrím leis**.\n:::\n\nTagraíonn **leis** don fhear. Fanann sé sa chlásal coibhneasta: léiríonn sé an ceangal idir **an fear** agus **oibrím**.\n\nTá patrún cosúil leis sin ann don sealbh:\n\n:::example\nSin an bhean. Tá **a mac** i mo rang.\n\n→ Sin an bhean **a bhfuil a mac i mo rang**.\n:::\n\nTagraíonn **a mac** do mhac na mná. Ní hí an bhean atá sa rang, ach a mac.\n\n## 2. An mhír a agus foirm an bhriathair\n\nSa choibhneas indíreach dearfach san aimsir láithreach, cuirtear **a** roimh an mbriathar. Cuireann an mhír seo **urú** ar an mbriathar nuair is féidir. Úsáidtear an fhoirm spleách den bhriathar: le **tá**, is í **bhfuil** an fhoirm a theastaíonn.\n\n| Abairt neamhspleách | Clásal coibhneasta indíreach | An ceangal |\n| --- | --- | --- |\n| Oibrím leis. | an fear **a n-oibrím leis** | leis an bhfear |\n| Labhraím léi gach lá. | an bhean **a labhraím léi gach lá** | leis an mbean |\n| Tá aithne agam orthu. | na daoine **a bhfuil aithne agam orthu** | ar na daoine |\n| Tá a mac anseo. | an bhean **a bhfuil a mac anseo** | mac na mná |\n\nFeiceann tú **n-** roimh an nguta in **a n-oibrím**. Ní athraíonn **l** in **a labhraím**, mar ní chuirtear urú ar **l**.\n\n:::warning\nNá húsáid **atá** in áit **a bhfuil** sa phatrún seo.\n\n✓ Sin an bhean **a bhfuil aithne agam uirthi**.\n\n✗ Sin an bhean atá aithne agam uirthi.\n:::\n\n## 3. Réamhfhocal: leis, léi, orthu\n\nNuair a bhíonn réamhfhocal sa bhunabairt, coinnigh an ceangal sin sa chlásal. Roghnaigh an forainm réamhfhoclach a oireann don duine nó don rud.\n\n- **le + é → leis**: an fear a n-oibrím **leis**;\n- **le + í → léi**: an bhean a n-oibrím **léi**;\n- **ar + iad → orthu**: na daoine a bhfuil aithne agam **orthu**.\n\n:::example\n**Ag an obair:** Seo an bhean **a n-oibrím léi**. Táimid san oifig chéanna.\n\n**Ag cóisir:** Tá na daoine **a bhfuil aithne agam orthu** sa chistin.\n\n**Sa chomharsanacht:** Sin an fear **a labhraím leis gach maidin**.\n:::\n\n:::tip\nTosaigh leis an abairt shimplí: **Oibrím léi.** Ansin ceangail í leis an ainmfhocal: **an bhean a n-oibrím léi**. Ná fág **léi** ar lár: is é a léiríonn an ceangal sa phatrún seo.\n:::\n\n## 4. Sealbh: a mhac, a mac, a gcuid\n\nSa chlásal sealbhach, tagraíonn an aidiacht shealbhach don duine nó do na daoine atá luaite roimh an gclásal. Leanann sí na gnáthrialacha maidir le hathruithe tosaigh.\n\n| An sealbhóir | Sampla | Brí an tsealbha |\n| --- | --- | --- |\n| Fear | an fear a bhfuil **a mhac** i mo rang | mac an fhir |\n| Bean | an bhean a bhfuil **a mac** i mo rang | mac na mná |\n| Fear | an fear a bhfuil **a iníon** i mo rang | iníon an fhir |\n| Bean | an bhean a bhfuil **a hiníon** i mo rang | iníon na mná |\n| Daoine | na tuismitheoirí a bhfuil **a gcuid páistí** sa scoil | páistí na dtuismitheoirí |\n\nIn **a bhfuil a mhac**, tá dhá fhocal **a** ann, ach tá dhá fheidhm éagsúla acu:\n\n1. Is mír choibhneasta é an chéad **a**: **a bhfuil**.\n2. Is aidiacht shealbhach é an dara **a**: **a mhac**.\n\n:::note\nRoghnaítear **a mhac** nó **a mac** de réir an tsealbhóra, ní de réir an mhic. Dá bhrí sin, deirtear **an fear a bhfuil a mhac anseo**, ach **an bhean a bhfuil a mac anseo**.\n:::\n\n## 5. Seiceáil an patrún\n\nSula scríobhann tú an clásal, déan na trí chéim seo:\n\n1. Aimsigh an ceangal: **Oibrím leis** nó **Tá a hiníon anseo**.\n2. Cuir an mhír choibhneasta agus foirm cheart an bhriathair isteach: **a n-oibrím**, **a bhfuil**.\n3. Coinnigh an tagairt cheart: **leis**, **léi**, **a mhac**, **a hiníon** nó **a gcuid páistí**.\n\n:::example\n**Réamhfhocal:** Sin an fear **a n-oibrím leis**.\n\n**Sealbh:** Sin an bhean **a bhfuil a hiníon anseo**.\n:::\n\nIs é an pointe lárnach ná an ceangal a choinneáil soiléir: cé leis a n-oibríonn tú, nó cé leis an mac, an iníon nó na páistí?","ga","B1",93,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f26-7f83-824d-9feb52428395","Daoine agus rudaí a aithint le clásail choibhneasta",false,0,20,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",6,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"daoine-agus-rudai-a-aithint-b1",[],[27,38,46,55,62,70],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":36,"isCompleted":16,"ogImageUrl":37},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8e82-7b83-8795-6e28b894c4bf","GrammarExercise","01a1aafe-8e82-7b83-8795-6e28b894c4bf","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An ceangal leis an duine","Roghnaigh an freagra ceart. Tagraíonn an forainm réamhfhoclach don duine nó do na daoine díreach roimh an gclásal.","word_select",12,15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b96df230-f7a1-468b-90e5-6c4290dffd6a_hero.webp?v=1793870171",{"@id":39,"@type":29,"id":40,"grammarPage":31,"title":41,"instructions":42,"displayOrder":43,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":44,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8ea1-7cf4-b1fc-7aad7869760f","01a1aafe-8ea1-7cf4-b1fc-7aad7869760f","An sealbhóir sa chlásal coibhneasta","Líon na bearnaí. Tagraíonn an aidiacht shealbhach don duine nó do na daoine díreach roimh an gclásal; coinnigh an bhrí sin i ngach freagra.",1,16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e579cf4b-4cc0-4d68-8c87-19ae84014609_hero.webp?v=1793870171",{"@id":47,"@type":29,"id":48,"grammarPage":31,"title":49,"instructions":50,"displayOrder":51,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":53,"isCompleted":16,"ogImageUrl":54},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8ebe-7df0-b1c9-30348fad59e6","01a1aafe-8ebe-7df0-b1c9-30348fad59e6","An ceangal réamhfhoclach in ord","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh sa Ghaeilge chaighdeánach. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Tagraíonn an forainm réamhfhoclach don duine díreach roimh an gclásal.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5272f47e-86d8-4c85-a520-9c1cc9db66fc_hero.webp?v=1793870171",{"@id":56,"@type":29,"id":57,"grammarPage":31,"title":58,"instructions":59,"displayOrder":60,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":53,"isCompleted":16,"ogImageUrl":61},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8ed1-7a30-b66b-697a37f856ff","01a1aafe-8ed1-7a30-b66b-697a37f856ff","An sealbhóir agus an dá a","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Tagraíonn an aidiacht shealbhach don duine nó do na daoine díreach roimh an gclásal.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_38936592-cbe9-487f-873a-4793743e619a_hero.webp?v=1793870171",{"@id":63,"@type":29,"id":64,"grammarPage":31,"title":65,"instructions":66,"displayOrder":67,"type":68,"questionCount":67,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":69},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8ee4-7f8d-9556-283a981036a3","01a1aafe-8ee4-7f8d-9556-283a981036a3","An coibhneas indíreach: ceangail agus foirmeacha","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.",4,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ac8b7711-4b2a-45a8-ac92-a374069fb7c5_hero.webp?v=1793870171",{"@id":71,"@type":29,"id":72,"grammarPage":31,"title":73,"instructions":74,"displayOrder":75,"type":68,"questionCount":67,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":76},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-8eeb-7c85-9a4a-d2ff3432e29e","01a1aafe-8eeb-7c85-9a4a-d2ff3432e29e","An coibhneas indíreach: aithin an sealbhóir","Tapáil gach píosa agus ansin an colún cuí. Lean an riail rangaithe ar gach bord.",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f0dcb0c3-a40d-4bb9-8b11-85fd11fec398_hero.webp?v=1793870171",null]