[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-pages-ga":4,"grammar-page-ga-an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha":862,"grammar-lesson-path-ga-an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha-none":874,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7":875,"grammar-quick-check-01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7":898,"grammar-lesson-body-01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7-7if142jhfl":921},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,807,812,817,822,827,832,837,842,847,852,857],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","ga","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":191,"displayOrder":192},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":191,"displayOrder":197},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":191,"displayOrder":202},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":191,"displayOrder":207},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":191,"displayOrder":212},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":191,"displayOrder":217},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":191,"displayOrder":222},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":191,"displayOrder":227},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":191,"displayOrder":232},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":191,"displayOrder":237},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":191,"displayOrder":242},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":191,"displayOrder":247},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":191,"displayOrder":252},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":191,"displayOrder":257},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":191,"displayOrder":262},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":191,"displayOrder":267},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":191,"displayOrder":272},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":191,"displayOrder":277},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":191,"displayOrder":282},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":191,"displayOrder":287},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":191,"displayOrder":292},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":191,"displayOrder":297},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":191,"displayOrder":302},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":191,"displayOrder":307},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":191,"displayOrder":312},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":191,"displayOrder":317},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":191,"displayOrder":322},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":191,"displayOrder":327},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":191,"displayOrder":332},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":191,"displayOrder":337},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":191,"displayOrder":342},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":191,"displayOrder":347},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":191,"displayOrder":352},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":191,"displayOrder":357},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":191,"displayOrder":362},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":191,"displayOrder":367},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":372,"displayOrder":373},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":372,"displayOrder":378},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":372,"displayOrder":383},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":372,"displayOrder":388},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":372,"displayOrder":393},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":372,"displayOrder":398},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":372,"displayOrder":403},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":372,"displayOrder":408},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":372,"displayOrder":413},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":372,"displayOrder":418},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":372,"displayOrder":423},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":372,"displayOrder":428},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":372,"displayOrder":433},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":372,"displayOrder":438},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":372,"displayOrder":443},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":372,"displayOrder":448},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":372,"displayOrder":453},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":372,"displayOrder":458},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":372,"displayOrder":463},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":372,"displayOrder":468},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":372,"displayOrder":473},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":372,"displayOrder":478},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":372,"displayOrder":483},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":372,"displayOrder":488},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":372,"displayOrder":493},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":372,"displayOrder":498},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":372,"displayOrder":503},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":372,"displayOrder":508},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":372,"displayOrder":513},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":372,"displayOrder":518},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":372,"displayOrder":523},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":372,"displayOrder":528},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":372,"displayOrder":533},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":372,"displayOrder":538},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":543,"displayOrder":544},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":543,"displayOrder":549},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":543,"displayOrder":554},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":543,"displayOrder":559},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":543,"displayOrder":564},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":543,"displayOrder":569},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":543,"displayOrder":574},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":543,"displayOrder":579},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":543,"displayOrder":584},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":543,"displayOrder":589},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":543,"displayOrder":594},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":543,"displayOrder":599},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":543,"displayOrder":604},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":543,"displayOrder":609},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":543,"displayOrder":614},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":543,"displayOrder":619},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":543,"displayOrder":624},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":543,"displayOrder":629},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":543,"displayOrder":634},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":543,"displayOrder":639},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":543,"displayOrder":644},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":543,"displayOrder":649},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":543,"displayOrder":654},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":543,"displayOrder":659},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":543,"displayOrder":664},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":543,"displayOrder":669},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":543,"displayOrder":674},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":543,"displayOrder":679},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":543,"displayOrder":684},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":543,"displayOrder":689},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":694,"displayOrder":695},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe","C1",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":694,"displayOrder":700},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":694,"displayOrder":705},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":694,"displayOrder":710},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":694,"displayOrder":715},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":694,"displayOrder":720},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":694,"displayOrder":725},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":694,"displayOrder":730},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":694,"displayOrder":735},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":694,"displayOrder":740},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":694,"displayOrder":745},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":694,"displayOrder":750},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":694,"displayOrder":755},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":694,"displayOrder":760},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":694,"displayOrder":765},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":694,"displayOrder":770},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":694,"displayOrder":775},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":694,"displayOrder":780},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":694,"displayOrder":785},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":694,"displayOrder":790},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":694,"displayOrder":795},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":694,"displayOrder":800},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":805,"displayOrder":806},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":805,"displayOrder":811},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":805,"displayOrder":816},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":805,"displayOrder":821},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":805,"displayOrder":826},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":805,"displayOrder":831},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":805,"displayOrder":836},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":805,"displayOrder":841},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":805,"displayOrder":846},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":805,"displayOrder":851},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":9,"level":805,"displayOrder":856},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":9,"level":805,"displayOrder":861},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":813,"title":814,"slug":815,"seoDescription":863,"content":864,"language":9,"level":805,"displayOrder":816,"grammarTopics":865,"createdAt":870,"updatedAt":871,"totalExercises":21,"vocabularyLists":872,"readyImages":873},"Aithin an foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha: a fhoirmeacha, coinníollacha samhalta agus mianta, agus an difear idir é agus an gnáthchaite sa scéal.","## 1. Foirm liteartha, brí neamhfhíorasach\n\nI dtéacs liteartha, féadfaidh an **foshuiteach caite** mian, coinníoll samhalta nó féidearthacht neamhfhíoraithe a chur in iúl. Ní leor an focal *caite* ina ainm chun an tagairt ama a aithint: caithfidh tú an clásal, an príomhchlásal agus comhthéacs an scéil a léamh le chéile.\n\nIs é cuspóir na léitheoireachta anseo idirdhealú a dhéanamh idir foirmeacha atá cosúil lena chéile, agus a thuiscint conas a chuireann an scríbhneoir fad idir an réaltacht agus saol na samhlaíochta. Samplaí cumtha chun na patrúin a léiriú atá thíos, ní sleachta as saothair fhoilsithe.\n\n## 2. An patrún tar éis dá\n\nIs áit thábhachtach é an clásal a thosaíonn le **dá** chun an foshuiteach caite a aithint. Cuireann **dá** urú ar an mbriathar nuair is féidir é. I gcás mórán briathra, is ionann foirm an fhoshuithigh chaite agus foirm an ghnáthchaite; is é an comhthéacs comhréire a dhéanann an difear soiléir.\n\nTá na foirmeacha sa tábla sa chéad phearsa uatha. Ní paraidím iomlán é.\n\n| Briathar | Gnáthchaite i bpríomhchlásal | Foshuiteach caite tar éis dá | Coinníollach i bpríomhchlásal |\n| --- | --- | --- | --- |\n| mol | mholainn | dá **molainn** | mholfainn |\n| cuir | chuirinn | dá **gcuirinn** | chuirfinn |\n| ceannaigh | cheannaínn | dá **gceannaínn** | cheannóinn |\n| bí | bhínn | dá **mbeinn** | bheinn |\n\nLéiríonn **bí** codarsnacht ar leith: ní hé **bhínn** foirm an fhoshuithigh chaite. Tá **beinn** mar bhunús le **dá mbeinn**, agus is ionann an fhoirm sin agus foirm spleách an choinníollaigh.\n\n:::note\nNí iarsma marbh liteartha é gach úsáid den fhoshuiteach caite. Tá **dá gcuirinn** agus **dá bhfeicinn** le fáil sa Ghaeilge chomhaimseartha freisin. Tá an patrún sin láidir sa traidisiún liteartha agus i nGaeilge na Mumhan, sa chaint chomh maith leis an scríbhneoireacht.\n\nTá an modh coinníollach tar éis **dá** coitianta freisin: **dá gcuirfinn**, **dá bhfeicfinn**. Tá an patrún seo forleathan sa chaint chomhaimseartha, go háirithe i gcanúintí Chonnacht agus Uladh, agus tagann sé isteach sa scríbhneoireacht freisin. Claontaí úsáide iad seo, ní teorainneacha dochta idir canúintí ná idir réimeanna. Féadfaidh **dá gcuirinn** agus **dá gcuirfinn** an coinníoll samhalta céanna a chur in iúl.\n\nNí fhianaise idirdhealaitheach é **dá mbeinn**: ní féidir rogha idir an dá mhodh a aithint ón bhfoirm sin amháin.\n:::\n\n### An chopail agus clásail eile\n\nLeis an gcopail, aithin **dá mba**: **Dá mba fhile é, chuirfeadh sé focail ar an uaigneas.** Is coinníoll faoi chéannacht nó faoi stádas atá ann; ní foirm den bhriathar **bí** é **mba**. Ní chruthaíonn an fhoirm chopail seo léi féin gur faoin am atá thart atá an abairt.\n\nNí le **dá** amháin a bhaineann an léamh seo. I bprós liteartha, féadfaidh foirmeacha den fhoshuiteach caite teacht i gclásail ama nó cuspóra a fhéachann chun cinn ó phointe tagartha san am atá thart, agus i gcoinníollacha diúltacha le **mura**.\n\n| Nasc | Sampla liteartha cumtha | An gaol atá le léamh |\n| --- | --- | --- |\n| sula | D’imigh sí **sula dtagadh sé**. | Bhí a theacht fós roimpi ag tráth a himeachta. |\n| go dtí go | Shocraigh sí fanacht **go dtí go dtagadh sé**. | Ba é a theacht an teorainn a bhí beartaithe leis an bhfanacht. |\n| ionas go | Scríobh sé an teachtaireacht arís **ionas go dtuigeadh sí** í. | Cuspóir a bhí sa tuiscint; ní dhearbhaítear gur thuig sí í. |\n| mura | **Mura gcuirinn** an cheist, ní bhfaighinn freagra. | Coinníoll diúltach samhalta, sa léamh seo. |\n\nNí éilíonn na naisc sin an foshuiteach caite i ngach comhthéacs. Cuir **D’imigh sí sular tháinig sé**, a chuireann eachtraí san am atá thart in ord, i gcomparáid leis an gcéad sampla. Féadfaidh **D’imíodh sí sula dtagadh sé gach oíche** nós athfhillteach a insint; ní leor **dtagadh** chun an foshuiteach a aithint. Ar an gcaoi chéanna, féadfaidh an sampla le **mura gcuirinn** nós san am atá thart a léiriú má thacaíonn an comhthéacs leis. Scrúdaigh an bhfuil nós á insint, cuspóir á lua nó eachtra fós á samhlú ó thaobh an charachtair de.\n\n## 3. Coinníoll agus toradh a dhealú\n\nSa phatrún seo, cuireann an foshuiteach caite an coinníoll samhalta i láthair, agus cuireann an modh coinníollach an toradh féideartha in iúl. Ná tabhair an lipéad céanna ar an dá bhriathar díreach toisc go mbaineann siad leis an saol samhalta céanna.\n\n:::example\n**Dá gcuirinn** an cheist uirthi, **d’inseodh** sí an fhírinne dom.\n\n- **Dá gcuirinn**: an gníomh a shamhlaítear mar choinníoll.\n- **D’inseodh**: an toradh a thiocfadh as an gcoinníoll sin.\n:::\n\nIs féidir leis an rogha sin leisce an scéalaí a nochtadh: samhlaíonn sé an cheist agus an freagra, ach ní deir sé gur chuir sé an cheist. Ní chruthaíonn an abairt inti féin ach oiread nach gcuirfidh sé í níos déanaí.\n\nDéan comparáid leis an ngnáthchaite:\n\n:::example\n**Chuirinn** an cheist uirthi gach oíche, agus **d’insíodh** sí an scéal céanna dom.\n\nAnseo, tugann **gach oíche** agus an dá bhriathar sa ghnáthchaite nós athfhillteach sa scéal le fios. Ní coinníoll samhalta atá ann.\n:::\n\n## 4. Ní hionann caite agus roimh anois\n\nNí chuireann an foshuiteach caite tagairt don am atá thart i bhfeidhm go huathoibríoch. Féadfaidh sé staid shamhalta san am i láthair nó gníomh féideartha amach anseo a léiriú.\n\n:::example\n**Dá mbeinn** sa bhaile anois, bheadh suaimhneas orm.\n\nTagraíonn **anois** don am i láthair; samhlaítear staid eile seachas an staid reatha.\n\n**Dá bhfeicinn** í amárach, labhróinn léi.\n\nTagraíonn **amárach** don todhchaí; ní eachtra a tharla cheana atá á hinsint.\n:::\n\nI scéal a insítear san aimsir chaite, d’fhéadfadh an pointe tagartha a bheith istigh i saol na gcarachtar seachas ag tráth na hinsinte. Scrúdaigh focail ama agus an méid atá tarlaithe sa scéal sula socraíonn tú cén uair a bhaineann an fhéidearthacht leis.\n\n:::example\nBhí mé ag súil lena teacht maidin an aonaigh. **Dá bhfeicinn í an lá sin, labhróinn léi.** Ach níor tháinig sí.\n\nSocraíonn **maidin an aonaigh** agus **an lá sin** an tagairt san am atá thart. Ag an bpointe sin sa scéal, bhí an teagmháil fós indéanta dar leis an scéalaí; insíonn **Ach níor tháinig sí** don léitheoir nár fíoraíodh an fhéidearthacht.\n:::\n\n:::warning\nNí insíonn **dá bhfeicinn** leis féin cén uair atá i gceist ná ar tharla an teagmháil. Socraíonn na focail ama an tagairt ama; léiríonn an scéal máguaird an féidearthacht oscailte nó rud nár tharla atá á shamhlú.\n:::\n\n## 5. Mian agus toradh fágtha ar lár\n\nIs féidir clásal **dá** a úsáid mar uaillmhian nó mar osna, gan príomhchlásal follasach ina dhiaidh. Sa litríocht, féadfaidh sé seo dúil, aiféala nó teannas mothúchánach a chur chun tosaigh.\n\n:::example\nÓ, **dá mbeinn** sa bhaile anois!\n\nÓ, **dá mairinn** go bhfeicfinn an lá sin!\n:::\n\nSa chéad sampla, is í an mhian le bheith sa bhaile atá chun tosaigh. Sa dara sampla, is í an mhian le maireachtáil go dtí lá a bhfuiltear ag súil leis atá i gceist. Ní tuairisc ar ghnáthnós san am atá thart é **dá mairinn**.\n\nNí gá toradh ar leith a chumadh don abairt. Is féidir leis an easpa príomhchlásail a bheith ina cuid den éifeacht liteartha: fágtar an mhian ar crochadh. Mar sin féin, ní mian gach clásal **dá** a sheasann leis féin. D’fhéadfadh sé a bheith ina fhreagra gearr nó ina abairt a briseadh; is é an comhthéacs a shocraíonn an léamh.\n\n## 6. Seicliosta don léamh cruinn\n\nAgus foirm fhéideartha den fhoshuiteach chaite os do chomhair, lean na céimeanna seo:\n\n1. **Aimsigh an clásal.** An bhfuil **dá** nó **mura** ann agus coinníoll á chur in iúl, nó **dá** agus mian? Le **sula**, **go dtí go** nó **ionas go**, scrúdaigh an gaol ama nó cuspóra.\n2. **Scrúdaigh an fhoirm.** Déan idirdhealú idir **dá gcuirinn**, **chuirinn** agus **chuirfinn**; aithin **dá gcuirfinn** mar phatrún comhaimseartha eile. Tabhair aird ar leith ar **bhínn**, **dá mbeinn** agus an gcopail **dá mba**.\n3. **Socraigh an tagairt ama.** Bain úsáid as focail ama, ord na n-eachtraí agus dearcadh an charachtair, ní as ainm an mhodha amháin.\n4. **Lorg an toradh nó an príomhchlásal.** I gcoinníoll, léigh briathar an toraidh ar leithligh; mura bhfuil toradh luaite, scrúdaigh an bhfuil mian nó abairt neamhiomlán i gceist. I gclásal ama nó cuspóra, aithin an gníomh lena mbaineann sé.\n5. **Meas an éifeacht liteartha.** An bhfuil an scéalaí ag samhlú rogha eile, ag cur leisce in iúl nó ag tabhairt gutha do mhian?\n\n### An seicliosta i bhfeidhm ar shliocht\n\nSliocht cumtha:\n\n> Bhí an litir i mo phóca agus mé ag fanacht léi ag an ngeata.  \n> Léinn a litreacha gach oíche, ach níor fhreagair mé an ceann deireanach.  \n> Dá gcuirinn an cheist uirthi anois, d’inseodh sí an fhírinne dom, dar liom.  \n> Ó, dá mbeinn chomh dána sin!  \n> Chuala mé a coiscéim agus chuir mé an litir i bhfolach.\n\n1. **An clásal:** cuireann **Dá gcuirinn…** coinníoll i láthair; is mian an dara clásal **dá**, mar a léiríonn **Ó** agus an osna sa chomhthéacs.\n2. **An fhoirm:** is gnáthchaite é **Léinn**, tacaithe ag **gach oíche**. Sa choinníoll, is foshuiteach caite é **gcuirinn** agus is coinníollach é **d’inseodh**. Ní dhéanann cruth **mbeinn** féin idirdhealú idir na modhanna.\n3. **An t-am:** tagraíonn **anois** don nóiméad ag an ngeata, istigh san insint chaite. Samhlaítear an cheist mar rogha atá fós ar fáil ag an nóiméad sin.\n4. **An toradh:** is é **d’inseodh sí an fhírinne dom** an toradh samhalta. Níl toradh follasach leis an mian **dá mbeinn chomh dána sin**.\n5. **An éifeacht:** cuireann **dar liom** teorainn le cinnteacht an toraidh: tuairim an scéalaí atá ann. Nochtann cur na litreach i bhfolach a leisce; ní dhearbhaíonn an sliocht nach gcuirfidh sé an cheist níos déanaí.\n\nIs é an t-idirdhealú lárnach ná **nós a insint** seachas **staid eile a shamhlú**. Cabhraíonn cruth an bhriathair leat, ach is í an chomhréir in éineacht leis an gcomhthéacs a thugann an léamh cruinn duit.",[866],{"id":867,"name":814,"level":805,"language":9,"isCompleted":868,"completionPercentage":869,"totalExercises":21,"completedExercises":869},"01a1aafe-7f4f-734e-8274-2280b2684390",false,0,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[],[],null,[876,885,891],{"@id":877,"@type":878,"id":879,"grammarPage":880,"title":881,"instructions":882,"displayOrder":869,"type":883,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":868,"ogImageUrl":884},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9060-7f2b-bbc7-8195582a2f12","GrammarExercise","01a1aafe-9060-7f2b-bbc7-8195582a2f12","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","Foirmeacha agus feidhmeanna sa choinníoll","Roghnaigh an fhoirm nó an cur síos a oireann don chomhthéacs. Tabhair aird ar an bpatrún sonraithe agus ar mhalairtí bailí.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_009668e0-251d-432d-af5c-15f560a57af9_hero.webp?v=1793870172",{"@id":886,"@type":878,"id":887,"grammarPage":880,"title":888,"instructions":889,"displayOrder":11,"type":883,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":868,"ogImageUrl":890},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9079-71b1-9325-d5f317761584","01a1aafe-9079-71b1-9325-d5f317761584","Am, dearcadh agus mian sa léamh liteartha","Léigh gach mionsliocht agus roghnaigh an léamh a dtacaíonn an comhthéacs leis. Ná socraigh an bhrí ó chruth an bhriathair amháin.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f1b518c1-e20e-43ac-a970-9ee6e950022b_hero.webp?v=1793870172",{"@id":892,"@type":878,"id":893,"grammarPage":880,"title":894,"instructions":895,"displayOrder":21,"type":896,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":868,"ogImageUrl":897},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9092-7165-8a49-7f706ca61dc1","01a1aafe-9092-7165-8a49-7f706ca61dc1","Mian agus clásail liteartha a ordú","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_76ddf0ae-217d-4823-a406-ed694f697bcd_hero.webp?v=1793870172",{"id":879,"grammarPage":880,"title":881,"instructions":882,"seoTitle":899,"seoDescription":900,"displayOrder":869,"type":883,"questions":901,"ogImageUrl":884},"An foshuiteach caite: foirmeacha agus codarsnacht","Cleachtadh roghnúcháin ar an bhfoshuiteach caite: foirmeacha briathra, coinníollacha agus torthaí i gcomhthéacs scéalta, nósanna agus mianta samhalta.",[902],{"id":903,"sentenceTemplate":904,"displayOrder":869,"explanation":905,"exampleSentence":906,"blanks":907},"01a1aafe-9061-7194-ad00-fc57d08b9073","Líon an bhearna leis an bhfoshuiteach caite de cuir: Dá __1__ mo lámh ar an doras, dhúiseoinn an leanbh.","Cuireann dá urú ar cuirinn, agus faightear gcuirinn. Is séimhiú atá in chuirinn; níl an t-urú riachtanach in cuirinn.","Dá gcuirinn an t-airgead i dtaisce, bheadh sé sábháilte.",[908],{"id":909,"blankNumber":11,"options":910},"01a1aafe-9061-7148-ad00-fc57d06fdf45",[911,914,918],{"id":912,"optionText":913,"isCorrect":868,"displayOrder":869},"01a1aafe-9061-70b0-ad00-fc57ce7ecf20","chuirinn",{"id":915,"optionText":916,"isCorrect":917,"displayOrder":11},"01a1aafe-9061-70f0-ad00-fc57cf4caf86","gcuirinn",true,{"id":919,"optionText":920,"isCorrect":868,"displayOrder":16},"01a1aafe-9061-7120-ad00-fc57cfa5efc5","cuirinn",{"html":922,"toc":923},"\u003Ch2 id=\"foirm-liteartha-br-neamhfhorasach\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Foirm liteartha, brí neamhfhíorasach\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>I dtéacs liteartha, féadfaidh an \u003Cstrong>foshuiteach caite\u003C\u002Fstrong> mian, coinníoll samhalta nó féidearthacht neamhfhíoraithe a chur in iúl. Ní leor an focal \u003Cem>caite\u003C\u002Fem> ina ainm chun an tagairt ama a aithint: caithfidh tú an clásal, an príomhchlásal agus comhthéacs an scéil a léamh le chéile.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Is é cuspóir na léitheoireachta anseo idirdhealú a dhéanamh idir foirmeacha atá cosúil lena chéile, agus a thuiscint conas a chuireann an scríbhneoir fad idir an réaltacht agus saol na samhlaíochta. Samplaí cumtha chun na patrúin a léiriú atá thíos, ní sleachta as saothair fhoilsithe.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"an-patrn-tar-is-d\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>An patrún tar éis dá\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Is áit thábhachtach é an clásal a thosaíonn le \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> chun an foshuiteach caite a aithint. Cuireann \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> urú ar an mbriathar nuair is féidir é. I gcás mórán briathra, is ionann foirm an fhoshuithigh chaite agus foirm an ghnáthchaite; is é an comhthéacs comhréire a dhéanann an difear soiléir.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tá na foirmeacha sa tábla sa chéad phearsa uatha. Ní paraidím iomlán é.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Briathar\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gnáthchaite i bpríomhchlásal\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Foshuiteach caite tar éis dá\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Coinníollach i bpríomhchlásal\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>mol\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>mholainn\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dá \u003Cstrong>molainn\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>mholfainn\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>cuir\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>chuirinn\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dá \u003Cstrong>gcuirinn\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>chuirfinn\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>ceannaigh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>cheannaínn\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dá \u003Cstrong>gceannaínn\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>cheannóinn\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>bí\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bhínn\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dá \u003Cstrong>mbeinn\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bheinn\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Léiríonn \u003Cstrong>bí\u003C\u002Fstrong> codarsnacht ar leith: ní hé \u003Cstrong>bhínn\u003C\u002Fstrong> foirm an fhoshuithigh chaite. Tá \u003Cstrong>beinn\u003C\u002Fstrong> mar bhunús le \u003Cstrong>dá mbeinn\u003C\u002Fstrong>, agus is ionann an fhoirm sin agus foirm spleách an choinníollaigh.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ní iarsma marbh liteartha é gach úsáid den fhoshuiteach caite. Tá \u003Cstrong>dá gcuirinn\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>dá bhfeicinn\u003C\u002Fstrong> le fáil sa Ghaeilge chomhaimseartha freisin. Tá an patrún sin láidir sa traidisiún liteartha agus i nGaeilge na Mumhan, sa chaint chomh maith leis an scríbhneoireacht.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tá an modh coinníollach tar éis \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> coitianta freisin: \u003Cstrong>dá gcuirfinn\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>dá bhfeicfinn\u003C\u002Fstrong>. Tá an patrún seo forleathan sa chaint chomhaimseartha, go háirithe i gcanúintí Chonnacht agus Uladh, agus tagann sé isteach sa scríbhneoireacht freisin. Claontaí úsáide iad seo, ní teorainneacha dochta idir canúintí ná idir réimeanna. Féadfaidh \u003Cstrong>dá gcuirinn\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>dá gcuirfinn\u003C\u002Fstrong> an coinníoll samhalta céanna a chur in iúl.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ní fhianaise idirdhealaitheach é \u003Cstrong>dá mbeinn\u003C\u002Fstrong>: ní féidir rogha idir an dá mhodh a aithint ón bhfoirm sin amháin.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"an-chopail-agus-clsail-eile\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.1\u003C\u002Fspan>An chopail agus clásail eile\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Leis an gcopail, aithin \u003Cstrong>dá mba\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Dá mba fhile é, chuirfeadh sé focail ar an uaigneas.\u003C\u002Fstrong> Is coinníoll faoi chéannacht nó faoi stádas atá ann; ní foirm den bhriathar \u003Cstrong>bí\u003C\u002Fstrong> é \u003Cstrong>mba\u003C\u002Fstrong>. Ní chruthaíonn an fhoirm chopail seo léi féin gur faoin am atá thart atá an abairt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ní le \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> amháin a bhaineann an léamh seo. I bprós liteartha, féadfaidh foirmeacha den fhoshuiteach caite teacht i gclásail ama nó cuspóra a fhéachann chun cinn ó phointe tagartha san am atá thart, agus i gcoinníollacha diúltacha le \u003Cstrong>mura\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Nasc\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Sampla liteartha cumtha\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>An gaol atá le léamh\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>sula\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>D’imigh sí \u003Cstrong>sula dtagadh sé\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bhí a theacht fós roimpi ag tráth a himeachta.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>go dtí go\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Shocraigh sí fanacht \u003Cstrong>go dtí go dtagadh sé\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ba é a theacht an teorainn a bhí beartaithe leis an bhfanacht.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>ionas go\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Scríobh sé an teachtaireacht arís \u003Cstrong>ionas go dtuigeadh sí\u003C\u002Fstrong> í.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cuspóir a bhí sa tuiscint; ní dhearbhaítear gur thuig sí í.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>mura\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mura gcuirinn\u003C\u002Fstrong> an cheist, ní bhfaighinn freagra.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Coinníoll diúltach samhalta, sa léamh seo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ní éilíonn na naisc sin an foshuiteach caite i ngach comhthéacs. Cuir \u003Cstrong>D’imigh sí sular tháinig sé\u003C\u002Fstrong>, a chuireann eachtraí san am atá thart in ord, i gcomparáid leis an gcéad sampla. Féadfaidh \u003Cstrong>D’imíodh sí sula dtagadh sé gach oíche\u003C\u002Fstrong> nós athfhillteach a insint; ní leor \u003Cstrong>dtagadh\u003C\u002Fstrong> chun an foshuiteach a aithint. Ar an gcaoi chéanna, féadfaidh an sampla le \u003Cstrong>mura gcuirinn\u003C\u002Fstrong> nós san am atá thart a léiriú má thacaíonn an comhthéacs leis. Scrúdaigh an bhfuil nós á insint, cuspóir á lua nó eachtra fós á samhlú ó thaobh an charachtair de.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"coinnoll-agus-toradh-a-dheal\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Coinníoll agus toradh a dhealú\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa phatrún seo, cuireann an foshuiteach caite an coinníoll samhalta i láthair, agus cuireann an modh coinníollach an toradh féideartha in iúl. Ná tabhair an lipéad céanna ar an dá bhriathar díreach toisc go mbaineann siad leis an saol samhalta céanna.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Dá gcuirinn\u003C\u002Fstrong> an cheist uirthi, \u003Cstrong>d’inseodh\u003C\u002Fstrong> sí an fhírinne dom.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Dá gcuirinn\u003C\u002Fstrong>: an gníomh a shamhlaítear mar choinníoll.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>D’inseodh\u003C\u002Fstrong>: an toradh a thiocfadh as an gcoinníoll sin.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Is féidir leis an rogha sin leisce an scéalaí a nochtadh: samhlaíonn sé an cheist agus an freagra, ach ní deir sé gur chuir sé an cheist. Ní chruthaíonn an abairt inti féin ach oiread nach gcuirfidh sé í níos déanaí.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Déan comparáid leis an ngnáthchaite:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Chuirinn\u003C\u002Fstrong> an cheist uirthi gach oíche, agus \u003Cstrong>d’insíodh\u003C\u002Fstrong> sí an scéal céanna dom.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Anseo, tugann \u003Cstrong>gach oíche\u003C\u002Fstrong> agus an dá bhriathar sa ghnáthchaite nós athfhillteach sa scéal le fios. Ní coinníoll samhalta atá ann.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"n-hionann-caite-agus-roimh-anois\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Ní hionann caite agus roimh anois\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ní chuireann an foshuiteach caite tagairt don am atá thart i bhfeidhm go huathoibríoch. Féadfaidh sé staid shamhalta san am i láthair nó gníomh féideartha amach anseo a léiriú.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Dá mbeinn\u003C\u002Fstrong> sa bhaile anois, bheadh suaimhneas orm.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tagraíonn \u003Cstrong>anois\u003C\u002Fstrong> don am i láthair; samhlaítear staid eile seachas an staid reatha.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Dá bhfeicinn\u003C\u002Fstrong> í amárach, labhróinn léi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tagraíonn \u003Cstrong>amárach\u003C\u002Fstrong> don todhchaí; ní eachtra a tharla cheana atá á hinsint.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>I scéal a insítear san aimsir chaite, d’fhéadfadh an pointe tagartha a bheith istigh i saol na gcarachtar seachas ag tráth na hinsinte. Scrúdaigh focail ama agus an méid atá tarlaithe sa scéal sula socraíonn tú cén uair a bhaineann an fhéidearthacht leis.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Bhí mé ag súil lena teacht maidin an aonaigh. \u003Cstrong>Dá bhfeicinn í an lá sin, labhróinn léi.\u003C\u002Fstrong> Ach níor tháinig sí.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Socraíonn \u003Cstrong>maidin an aonaigh\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>an lá sin\u003C\u002Fstrong> an tagairt san am atá thart. Ag an bpointe sin sa scéal, bhí an teagmháil fós indéanta dar leis an scéalaí; insíonn \u003Cstrong>Ach níor tháinig sí\u003C\u002Fstrong> don léitheoir nár fíoraíodh an fhéidearthacht.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ní insíonn \u003Cstrong>dá bhfeicinn\u003C\u002Fstrong> leis féin cén uair atá i gceist ná ar tharla an teagmháil. Socraíonn na focail ama an tagairt ama; léiríonn an scéal máguaird an féidearthacht oscailte nó rud nár tharla atá á shamhlú.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mian-agus-toradh-fgtha-ar-lr\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mian agus toradh fágtha ar lár\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Is féidir clásal \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> a úsáid mar uaillmhian nó mar osna, gan príomhchlásal follasach ina dhiaidh. Sa litríocht, féadfaidh sé seo dúil, aiféala nó teannas mothúchánach a chur chun tosaigh.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Ó, \u003Cstrong>dá mbeinn\u003C\u002Fstrong> sa bhaile anois!\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ó, \u003Cstrong>dá mairinn\u003C\u002Fstrong> go bhfeicfinn an lá sin!\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa chéad sampla, is í an mhian le bheith sa bhaile atá chun tosaigh. Sa dara sampla, is í an mhian le maireachtáil go dtí lá a bhfuiltear ag súil leis atá i gceist. Ní tuairisc ar ghnáthnós san am atá thart é \u003Cstrong>dá mairinn\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ní gá toradh ar leith a chumadh don abairt. Is féidir leis an easpa príomhchlásail a bheith ina cuid den éifeacht liteartha: fágtar an mhian ar crochadh. Mar sin féin, ní mian gach clásal \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> a sheasann leis féin. D’fhéadfadh sé a bheith ina fhreagra gearr nó ina abairt a briseadh; is é an comhthéacs a shocraíonn an léamh.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"seicliosta-don-lamh-cruinn\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Seicliosta don léamh cruinn\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Agus foirm fhéideartha den fhoshuiteach chaite os do chomhair, lean na céimeanna seo:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Aimsigh an clásal.\u003C\u002Fstrong> An bhfuil \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>mura\u003C\u002Fstrong> ann agus coinníoll á chur in iúl, nó \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> agus mian? Le \u003Cstrong>sula\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>go dtí go\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>ionas go\u003C\u002Fstrong>, scrúdaigh an gaol ama nó cuspóra.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Scrúdaigh an fhoirm.\u003C\u002Fstrong> Déan idirdhealú idir \u003Cstrong>dá gcuirinn\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>chuirinn\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>chuirfinn\u003C\u002Fstrong>; aithin \u003Cstrong>dá gcuirfinn\u003C\u002Fstrong> mar phatrún comhaimseartha eile. Tabhair aird ar leith ar \u003Cstrong>bhínn\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>dá mbeinn\u003C\u002Fstrong> agus an gcopail \u003Cstrong>dá mba\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Socraigh an tagairt ama.\u003C\u002Fstrong> Bain úsáid as focail ama, ord na n-eachtraí agus dearcadh an charachtair, ní as ainm an mhodha amháin.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Lorg an toradh nó an príomhchlásal.\u003C\u002Fstrong> I gcoinníoll, léigh briathar an toraidh ar leithligh; mura bhfuil toradh luaite, scrúdaigh an bhfuil mian nó abairt neamhiomlán i gceist. I gclásal ama nó cuspóra, aithin an gníomh lena mbaineann sé.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Meas an éifeacht liteartha.\u003C\u002Fstrong> An bhfuil an scéalaí ag samhlú rogha eile, ag cur leisce in iúl nó ag tabhairt gutha do mhian?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Ch3 id=\"an-seicliosta-i-bhfeidhm-ar-shliocht\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.1\u003C\u002Fspan>An seicliosta i bhfeidhm ar shliocht\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Sliocht cumtha:\u003C\u002Fp>\n\u003Cblockquote>\n\u003Cp>Bhí an litir i mo phóca agus mé ag fanacht léi ag an ngeata.\u003Cbr>Léinn a litreacha gach oíche, ach níor fhreagair mé an ceann deireanach.\u003Cbr>Dá gcuirinn an cheist uirthi anois, d’inseodh sí an fhírinne dom, dar liom.\u003Cbr>Ó, dá mbeinn chomh dána sin!\u003Cbr>Chuala mé a coiscéim agus chuir mé an litir i bhfolach.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fblockquote>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An clásal:\u003C\u002Fstrong> cuireann \u003Cstrong>Dá gcuirinn…\u003C\u002Fstrong> coinníoll i láthair; is mian an dara clásal \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong>, mar a léiríonn \u003Cstrong>Ó\u003C\u002Fstrong> agus an osna sa chomhthéacs.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An fhoirm:\u003C\u002Fstrong> is gnáthchaite é \u003Cstrong>Léinn\u003C\u002Fstrong>, tacaithe ag \u003Cstrong>gach oíche\u003C\u002Fstrong>. Sa choinníoll, is foshuiteach caite é \u003Cstrong>gcuirinn\u003C\u002Fstrong> agus is coinníollach é \u003Cstrong>d’inseodh\u003C\u002Fstrong>. Ní dhéanann cruth \u003Cstrong>mbeinn\u003C\u002Fstrong> féin idirdhealú idir na modhanna.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An t-am:\u003C\u002Fstrong> tagraíonn \u003Cstrong>anois\u003C\u002Fstrong> don nóiméad ag an ngeata, istigh san insint chaite. Samhlaítear an cheist mar rogha atá fós ar fáil ag an nóiméad sin.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An toradh:\u003C\u002Fstrong> is é \u003Cstrong>d’inseodh sí an fhírinne dom\u003C\u002Fstrong> an toradh samhalta. Níl toradh follasach leis an mian \u003Cstrong>dá mbeinn chomh dána sin\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An éifeacht:\u003C\u002Fstrong> cuireann \u003Cstrong>dar liom\u003C\u002Fstrong> teorainn le cinnteacht an toraidh: tuairim an scéalaí atá ann. Nochtann cur na litreach i bhfolach a leisce; ní dhearbhaíonn an sliocht nach gcuirfidh sé an cheist níos déanaí.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Is é an t-idirdhealú lárnach ná \u003Cstrong>nós a insint\u003C\u002Fstrong> seachas \u003Cstrong>staid eile a shamhlú\u003C\u002Fstrong>. Cabhraíonn cruth an bhriathair leat, ach is í an chomhréir in éineacht leis an gcomhthéacs a thugann an léamh cruinn duit.\u003C\u002Fp>\n",[924,928,932,936,940,944,948,952],{"id":925,"text":926,"depth":16,"number":927},"foirm-liteartha-br-neamhfhorasach","Foirm liteartha, brí neamhfhíorasach","1",{"id":929,"text":930,"depth":16,"number":931},"an-patrn-tar-is-d","An patrún tar éis dá","2",{"id":933,"text":934,"depth":21,"number":935},"an-chopail-agus-clsail-eile","An chopail agus clásail eile","2.1",{"id":937,"text":938,"depth":16,"number":939},"coinnoll-agus-toradh-a-dheal","Coinníoll agus toradh a dhealú","3",{"id":941,"text":942,"depth":16,"number":943},"n-hionann-caite-agus-roimh-anois","Ní hionann caite agus roimh anois","4",{"id":945,"text":946,"depth":16,"number":947},"mian-agus-toradh-fgtha-ar-lr","Mian agus toradh fágtha ar lár","5",{"id":949,"text":950,"depth":16,"number":951},"seicliosta-don-lamh-cruinn","Seicliosta don léamh cruinn","6",{"id":953,"text":954,"depth":21,"number":955},"an-seicliosta-i-bhfeidhm-ar-shliocht","An seicliosta i bhfeidhm ar shliocht","6.1"]