[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-seimhiu-fuaim-agus-litriu":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae":26,"exercise-list-path-ga-none":68},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu","Aithin an séimhiú i bhfocail Ghaeilge: h sa litriú, na naoi gconsan a athraíonn, fuaimeanna coitianta agus samplaí simplí le mo agus do mar chabhair.","## 1. Cad is séimhiú ann?\n\nAthraíonn **séimhiú** tús focail: athraíonn an fhuaim agus an litriú. Sa litriú, cuirimid **h** i ndiaidh an chéad chonsain. Is consain iad litreacha mar **b**, **c** agus **m**.\n\n:::example\n**bád → mo bhád**\n\n**mála → mo mhála**\n\nTá **h** sa litriú anois. Tá fuaim eile ag tús an fhocail freisin.\n:::\n\n## 2. Na naoi gconsan\n\nIs féidir séimhiú a chur ar na naoi gconsan seo. Tar éis **mo** agus **do**, bíonn séimhiú ar na consain seo ag tús focail, ach ní ar **sc**, **sm**, **sp** ná **st**: **mo scoil**, **mo smig**, **do sparán**, **mo stól**.\n\n| Consan | Le séimhiú | Sampla |\n| --- | --- | --- |\n| b | **bh** | bád → mo **bhád** |\n| c | **ch** | cat → mo **chat** |\n| d | **dh** | doras → mo **dhoras** |\n| f | **fh** | fuinneog → **m'fhuinneog** |\n| g | **gh** | gairdín → mo **ghairdín** |\n| m | **mh** | mála → mo **mhála** |\n| p | **ph** | póca → mo **phóca** |\n| s | **sh** | súil → mo **shúil** |\n| t | **th** | teach → mo **theach** |\n\nNí chuirimid **h** i ndiaidh **l**, **n** ná **r** mar chomhartha séimhithe: **mo lámh**, **mo nead**, **mo rothar**.\n\n## 3. An fhuaim a chloiseann tú\n\nNí dhá fhuaim ar leith iad an consan agus **h**. Léiríonn siad fuaim nua le chéile.\n\n- **ph**: fuaim **f**, mar atá i **mo phóca**.\n- **sh** agus **th**: fuaim **h**, mar atá i **mo shúil** agus **mo theach**.\n- **fh**: ní chloistear an **f** ná an **h**. I **m'fhuinneog**, tosaíonn fuaim an ainmfhocail leis an nguta **u**.\n- **ch**: i **mo chat**, tá an fhuaim chéanna ag **ch** agus atá ag **ch** in **loch**.\n\n:::note\nNí bhíonn an fhuaim chéanna ag **bh**, **ch**, **dh**, **gh** nó **mh** i ngach focal. Bíonn tionchar ag na gutaí in aice leo ar an bhfuaim. Bíonn difríochtaí idir na canúintí freisin. Éist leis an bhfocal iomlán.\n\n**Sampla canúna — an Mhumhain agus Connacht:** in **mo bhád** agus **mo mhála**, is minic a chloistear fuaim **v** sa Mhumhain agus fuaim **w** i gConnacht.\n:::\n\n## 4. An litriú i bhfocail agus in abairtí\n\nCoinnigh an chéad litir. Cuir **h** díreach ina diaidh. Ní athraíonn an chuid eile den fhocal sna samplaí seo.\n\n:::example\n**peann → do pheann**\n\nCá bhfuil **do pheann**?\n\n**cóta → mo chóta**\n\nTá **mo chóta** anseo.\n\n**fón → m'fhón**\n\nTá **m'fhón** sa mhála.\n:::\n\n:::warning\nScríobh **mo bhád**, ní *mo hbád*. Tagann **h** i ndiaidh **b**, ní roimhe.\n\nScríobh **m'fhón**, ní *mo fhón*. Tá **fh** sa litriú, cé nach gcloiseann tú é. Roimh **fh** agus guta ina dhiaidh, úsáidimid **m'** agus **d'** in áit **mo** agus **do**: **m'fhón**, **d'fhón**.\n:::\n\n## 5. Seiceáil thapa\n\n1. Aithin an chéad chonsan: **mála → m**.\n2. Tar éis **mo** nó **do**, cuir **h** i ndiaidh ceann de na naoi gconsan thuas: **mo mhála**, **do mhála**. Ná cuir séimhiú ar **sc**, **sm**, **sp** ná **st**: **mo scoil**, **mo stól**. Roimh **fh** agus guta ina dhiaidh, úsáid **m'** nó **d'**: **m'fhón**, **d'fhón**.\n3. Abair an focal leis an bhfuaim nua, ní leis an mbunfhuaim.\n\nCuimhnigh: **consan + h** sa litriú; fuaim athraithe sa chaint. Le **fh**, ní chloistear an consan séimhithe.","ga","A1",4,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f06-767d-92a6-3b926aac0514","Séimhiú agus urú a aithint",false,0,9,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",5,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"seimhiu-agus-uru-a-aithint-a1",[],[27,37,45,54,60],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-94c7-76a0-be79-30fc3dee7942","GrammarExercise","01a1aafe-94c7-76a0-be79-30fc3dee7942","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","Séimhiú tar éis mo agus do","Roghnaigh an litriú ceart do gach bearna.","word_select",14,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8601a3a6-ecbb-473e-a41d-83f22a9edf5e_hero.webp?v=1793870173",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":43,"blankCount":43,"isCompleted":16,"ogImageUrl":44},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-94e1-7c79-8661-5f425575a225","01a1aafe-94e1-7c79-8661-5f425575a225","Eisceachtaí, giorrúcháin agus fuaimeanna","Roghnaigh an freagra ceart. Smaoinigh ar an litriú agus ar na fuaimeanna a mhínítear sa cheacht.",1,13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_07b47ac6-f0e4-478c-8737-26a96ea4642c_hero.webp?v=1793870173",{"@id":46,"@type":29,"id":47,"grammarPage":31,"title":48,"instructions":49,"displayOrder":50,"type":51,"questionCount":52,"blankCount":52,"isCompleted":16,"ogImageUrl":53},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-94f7-7a9b-b0f1-2b3a82bace4d","01a1aafe-94f7-7a9b-b0f1-2b3a82bace4d","Orduithe beaga le mo agus do","Cuir na píosaí san ord ceart chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f04f5de9-ff1b-4497-9ed3-4559eeea5b6f_hero.webp?v=1793870173",{"@id":55,"@type":29,"id":56,"grammarPage":31,"title":57,"instructions":49,"displayOrder":58,"type":51,"questionCount":52,"blankCount":52,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9505-7a0c-ad59-dfbec66d8a58","01a1aafe-9505-7a0c-ad59-dfbec66d8a58","Eisceachtaí agus focail ghiorraithe in abairtí",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b2394423-69e1-49cd-836c-2386b4ce05af_hero.webp?v=1793870173",{"@id":61,"@type":29,"id":62,"grammarPage":31,"title":63,"instructions":64,"displayOrder":11,"type":65,"questionCount":66,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":67},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9515-7164-a6c6-8d9eb65e0144","01a1aafe-9515-7164-a6c6-8d9eb65e0144","Séimhiú: litreacha, eisceachtaí agus fuaimeanna","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún ceart. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort",6,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_52a2095f-08a0-4f1a-ac54-c71dc75321a7_hero.webp?v=1793870173",null]