[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf":144,"exercise-list-path-ga-none":182},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":141,"readyImages":143},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean","Foghlaim an t-alt uatha an le hainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha: an fear, an bhean, séimhiú bunúsach agus samplaí simplí coitianta.","## 1. Rud amháin: an fear, an bhean\n\nÚsáid **an** le hainmfhocal uatha nuair atá an duine nó an rud ar eolas againn. Ciallaíonn *uatha* duine amháin nó rud amháin. Mar shampla: **an fear**, **an bhean**, **an bord**. Is é **an** an t-alt uatha. Níl alt éiginnte sa Ghaeilge.\n\n:::example\nTá **bean** anseo. — Ní deirimid cén bhean.\n\nTá **an bhean** anseo. — Tá a fhios againn cén bhean.\n\nTá **an fear** anseo.\n\nTá **an bhean** anseo.\n\nTá **an bord** glan.\n:::\n\n## 2. An roimh an ainmfhocal\n\nCuir **an** roimh an ainmfhocal.\n\n| Ainmfhocal | Leis an alt | Nóta |\n| --- | --- | --- |\n| fear | **an fear** | Gan athrú |\n| bord | **an bord** | Gan athrú |\n| bean | **an bhean** | Mínítear an t-athrú i gCuid 3. |\n| fuinneog | **an fhuinneog** | Mínítear an t-athrú i gCuid 3. |\n\nTá dhá inscne ag ainmfhocail sa Ghaeilge: **firinscneach** agus **baininscneach**. Tá *fear* agus *bord* firinscneach. Tá *bean* agus *fuinneog* baininscneach.\n\n## 3. An bhean: séimhiú\n\nSna samplaí firinscneacha seo, ní athraíonn tús an ainmfhocail: **an fear**, **an bord**.\n\nLe go leor ainmfhocal baininscneach, cuir **h** i ndiaidh na chéad litreach. Tugtar **séimhiú** air seo. Athraíonn sé fuaim an fhocail freisin.\n\n| Ainmfhocal baininscneach | Leis an alt | Athrú |\n| --- | --- | --- |\n| bean | **an bhean** | b → bh |\n| bó | **an bhó** | b → bh |\n| cathaoir | **an chathaoir** | c → ch |\n| fuinneog | **an fhuinneog** | f → fh |\n\n:::note\nBíonn **fh** balbh de ghnáth. In **an fhuinneog**, ní fhuaimnítear **fh**: ná habair fuaim **f**.\n:::\n\n:::example\nTá **an bhean** sa teach.\n\nTá **an chathaoir** sa chistin.\n\nTá **an fhuinneog** oscailte.\n:::\n\n:::tip\nFoghlaim an t-ainmfhocal leis an alt: **bean — an bhean**, **bord — an bord**. Cabhraíonn an péire leat cuimhneamh ar an bhfoirm cheart.\n:::\n\n## 4. Ní bhíonn séimhiú ann i gcónaí\n\nNí chuirtear **h** i ndiaidh gach consain. Ní chuirtear séimhiú ar **d** ná **t** i ndiaidh **an**:\n\n- deoch → **an deoch**;\n- tír → **an tír**.\n\n:::warning\n✓ **an bhean** — ní *an bean*.\n\n✓ **an deoch** — ní *an dheoch*.\n\nTá an dá ainmfhocal baininscneach, ach ní shéimhítear **d** i ndiaidh **an**.\n:::\n\n:::note\nTá patrúin eile ann roimh ghuta agus roimh **s**. Tá siad ar an leathanach «An t-alt roimh ghuta agus s».\n:::\n\n## 5. Achoimre le cuimhneamh\n\n- Cuir **an** roimh an ainmfhocal uatha nuair atá an duine nó an rud ar eolas againn.\n- Fág spás: **an fear**.\n- Cuimhnigh ar an séimhiú: **bean → an bhean**.\n- Ná cuir séimhiú ar gach focal: **deoch → an deoch**.\n\n**An fear, an bhean, an bord, an chathaoir**: foghlaim na focail ina bpéirí.","ga","A1",10,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7efa-79e0-bf42-193a7222fb8b","Ainmfhocail agus an t-alt",false,0,18,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",5,[23],{"id":24,"title":25,"vocabularyListWords":26,"isPublished":40},"01a1aafe-e555-7a3b-a019-6a562180607b","Focail: An t-alt uatha: an fear agus an bhean",[27,47,62,77,88,98,113,127],{"id":28,"vocabularyWord":29,"displayOrder":41},"01a1aafe-e555-7acf-a019-6a56224ca6c3",{"id":30,"word":31,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":34,"audio":16},"01a1aafe-bfe7-744c-a363-232918151884","fear",8,"B1",[35,42],{"id":36,"partOfSpeech":37,"definition":38,"exampleSentences":39,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-dcd9-7be0-9d52-f5248717d94e","NOUN","Duine fásta fireann; fireannach nach leanbh ná buachaill é a thuilleadh.","Tá fear ard ina sheasamh ag an doras.\nChonaic mé fear ag siúl leis an madra sa pháirc.\nIs fear cineálta flaithiúil é m'uncail.",true,1,{"id":43,"partOfSpeech":37,"definition":44,"exampleSentences":45,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-dcd9-7c2c-9d52-f524876e8196","Fear pósta bean áirithe; an duine fireann a bhfuil bean phósta aige.","Tá fear Mháire ag obair in ospidéal i gCorcaigh.\nCasadh orm fear mo dheirféar ag an margadh inné.\nCá bhfuil d'fhear anocht?",2,{"id":48,"vocabularyWord":49,"displayOrder":46},"01a1aafe-e555-7b13-a019-6a56232ffa31",{"id":50,"word":51,"frequency":52,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":53,"audio":16},"01a1aafe-bbc8-7409-bc72-93153b9d50de","bord",7,[54,58],{"id":55,"partOfSpeech":37,"definition":56,"exampleSentences":57,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d20b-79d6-8341-bf0af55804e7","Píosa troscáin le barr cothrom agus cosa, a úsáidtear chun bia a ithe, chun oibre nó chun rudaí a leagan air.","Tá an leabhar ar an mbord.\nSuímid ag an mbord chun bia a ithe.\nTá bord nua againn sa chistin.",{"id":59,"partOfSpeech":37,"definition":60,"exampleSentences":61,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d20b-7a5a-8341-bf0af5cce62b","Grúpa daoine a roghnaítear chun eagraíocht, scoil nó comhlacht a stiúradh agus a bhainistiú.","Tá sí ar bhord na scoile.\nTá cruinniú ag bord an ospidéil inniu.\nRoghnaigh an bord stiúrthóir nua.",{"id":63,"vocabularyWord":64,"displayOrder":76},"01a1aafe-e555-7b3b-a019-6a5623f1ffa1",{"id":65,"word":66,"frequency":32,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":67,"audio":16},"01a1aafe-bbc0-7b95-86cb-0089285be2ec","bean",[68,72],{"id":69,"partOfSpeech":37,"definition":70,"exampleSentences":71,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d20a-798e-91fb-43c99aab0830","Duine fásta baineann; cailín atá fásta suas.","Tá bean ag an doras.\nIs múinteoir í an bhean sin.\nChonaic mé bean ard ar an mbus.",{"id":73,"partOfSpeech":37,"definition":74,"exampleSentences":75,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d20a-7a06-91fb-43c99b713cfa","Bean atá pósta le fear; céile baineann.","Is í Máire bean Sheáin.\nTá bean agus triúr clainne aige.\nThug sé bláthanna dá bhean.",3,{"id":78,"vocabularyWord":79,"displayOrder":87},"01a1aafe-e555-7b5f-a019-6a562434dc3e",{"id":80,"word":81,"frequency":32,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":82,"audio":16},"01a1aafe-bbc7-7527-b05d-406ed6a07552","bó",[83],{"id":84,"partOfSpeech":37,"definition":85,"exampleSentences":86,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d20b-780a-8341-bf0af50fa389","Ainmhí mór clúdaithe le gruaig a choinnítear ar fheirm chun bainne a fháil uaidh; baineann den chineál seo ainmhí.","Tá bó mhór bhán sa pháirc.\nTugann an bhó bainne dúinn gach lá.\nTá deich mbó ag an bhfeirmeoir.",4,{"id":89,"vocabularyWord":90,"displayOrder":21},"01a1aafe-e555-7b7f-a019-6a5624983c46",{"id":91,"word":92,"frequency":52,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":93,"audio":16},"01a1aafe-bbd8-7aec-a9e5-a71df1e97304","cathaoir",[94],{"id":95,"partOfSpeech":37,"definition":96,"exampleSentences":97,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d20d-7bfc-8bb7-3c081931abc4","Giota fearais a bhfuil ceathrú coise faoi agus cúl air, agus a shuíonn duine air; suíochán do dhuine amháin.","Suigh síos ar an gcathaoir, le do thoil.\nTá cathaoir nua agam sa seomra suí.\nTá an cat ina chodladh ar an gcathaoir.",{"id":99,"vocabularyWord":100,"displayOrder":112},"01a1aafe-e555-7b9f-a019-6a5624ef8b66",{"id":101,"word":102,"frequency":52,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":103,"audio":16},"01a1aafe-bc50-711a-85cd-94e63b950c7b","fuinneog",[104,108],{"id":105,"partOfSpeech":37,"definition":106,"exampleSentences":107,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d3e6-7ae4-8ab2-a12772a342e8","Oscailt i mballa tí nó foirgnimh, le gloine inti de ghnáth, a ligeann solas isteach agus a ligeann duit amharc amach.","Oscail an fhuinneog, le do thoil, mar tá sé an-te anseo.\nTá cat ina suí ar leac na fuinneoige.\nTá fuinneoga móra sa seomra ranga s'againne.",{"id":109,"partOfSpeech":37,"definition":110,"exampleSentences":111,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d3e6-7b2c-8ab2-a12772e447ac","Ceantar ar scáileán ríomhaire nó fóin ina bhfuil clár, comhad nó leathanach gréasáin le feiceáil.","Dhún mé an fhuinneog ar an ríomhaire.\nTá dhá fhuinneog oscailte agam ar an scáileán.\nCliceáil ar an bhfuinneog nua chun an leathanach gréasáin a fheiceáil.",6,{"id":114,"vocabularyWord":115,"displayOrder":52},"01a1aafe-e555-7bbf-a019-6a56256d2b79",{"id":116,"word":117,"frequency":32,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":118,"audio":16},"01a1aafe-bbf3-72f1-8d5a-af0d52ec0bc5","deoch",[119,123],{"id":120,"partOfSpeech":37,"definition":121,"exampleSentences":122,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d211-70e7-82bc-7e8de6e28447","Rud a ólann tú, mar shampla uisce, bainne, tae nó sú.","Ba mhaith liom deoch, led thoil.\nCén deoch is fearr leat?\nTugann Máire deoch uisce don mhadra.",{"id":124,"partOfSpeech":37,"definition":125,"exampleSentences":126,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d211-7143-82bc-7e8de78ffe7e","Deoch mheisciúil, mar shampla beoir nó fíon, a ólann daoine i dteach tábhairne nó ag cóisir.","Cheannaigh sé deoch dom sa teach tábhairne.\nAr mhaith leat deoch a ól linn anocht?\nTá deoch ag gach duine ag an gcóisir.",{"id":128,"vocabularyWord":129,"displayOrder":32},"01a1aafe-e555-7bdb-a019-6a5625be80fc",{"id":130,"word":131,"frequency":32,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":132,"audio":16},"01a1aafe-bd05-7499-807d-9026ecfab368","tír",[133,137],{"id":134,"partOfSpeech":37,"definition":135,"exampleSentences":136,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d5b0-7a98-a075-260126129983","Limistéar mór talaimh a bhfuil rialtas agus teorainneacha aige agus a bhfuil pobal ina chónaí ann; náisiún nó stát, mar Éire nó an Fhrainc.","Is í Éire an tír inar rugadh mé.\nCén tír as a dtagann tú?\nTá an tír seo an-álainn san earrach.",{"id":138,"partOfSpeech":37,"definition":139,"exampleSentences":140,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d5b0-7ae4-a075-26012708fb77","Talamh tirim, murab ionann agus an fharraige nó an t-uisce; an talamh a shroicheann long nó bád.","Chonaic na mairnéalaigh tír i bhfad uathu.\nTháinig an bád i dtír ag meán lae.\nChuaigh na hiascairí i dtír tar éis na stoirme.",{"name":15,"slug":142,"language":9},"ainmfhocail-agus-an-t-alt-a1",[],[145,155,162,169,175],{"@id":146,"@type":147,"id":148,"grammarPage":149,"title":150,"instructions":151,"displayOrder":17,"type":152,"questionCount":153,"blankCount":153,"isCompleted":16,"ogImageUrl":154},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9628-7072-8796-f5c6e623cd07","GrammarExercise","01a1aafe-9628-7072-8796-f5c6e623cd07","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","Duine nó rud amháin: leis an alt agus gan alt","Roghnaigh an frása ceart. Tabhair aird ar an alt, ar ord na bhfocal agus ar na litreacha.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f7a992b7-4cd5-4095-87dc-b140df17c4a6_hero.webp?v=1793870173",{"@id":156,"@type":147,"id":157,"grammarPage":149,"title":158,"instructions":159,"displayOrder":41,"type":152,"questionCount":153,"blankCount":160,"isCompleted":16,"ogImageUrl":161},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-963f-751f-b2a3-ac7e3c84bc26","01a1aafe-963f-751f-b2a3-ac7e3c84bc26","Séimhiú i ndiaidh an: cathain a athraíonn an focal?","Roghnaigh an fhoirm cheart den ainmfhocal i ndiaidh an. Ní athraíonn gach focal.",16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bca3a3d6-b644-4222-bce7-4dc420ca06be_hero.webp?v=1793870173",{"@id":163,"@type":147,"id":164,"grammarPage":149,"title":165,"instructions":166,"displayOrder":46,"type":167,"questionCount":11,"blankCount":11,"isCompleted":16,"ogImageUrl":168},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-965b-77a7-8553-23cd9c0899f3","01a1aafe-965b-77a7-8553-23cd9c0899f3","Abairtí faoin teach agus faoin bhfeirm","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9edbc965-d226-46b4-bf59-0279a822df2f_hero.webp?v=1793870173",{"@id":170,"@type":147,"id":171,"grammarPage":149,"title":172,"instructions":173,"displayOrder":76,"type":167,"questionCount":11,"blankCount":11,"isCompleted":16,"ogImageUrl":174},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-966b-7cc2-8adc-f0eebcfa0b44","01a1aafe-966b-7cc2-8adc-f0eebcfa0b44","Ceisteanna faoi dhaoine agus faoi rudaí","Cuir na píosaí in ord chun ceist a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_122eec92-9ee5-4632-bd92-d22ac358b6fc_hero.webp?v=1793870173",{"@id":176,"@type":147,"id":177,"grammarPage":149,"title":178,"instructions":179,"displayOrder":87,"type":180,"questionCount":112,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":181},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-967b-7804-87c8-69668b4f3643","01a1aafe-967b-7804-87c8-69668b4f3643","An t-alt uatha: focail agus abairtí a rangú","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún ceart. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_652e7eb4-6770-40e6-b45c-7e6646d4fb06_hero.webp?v=1793870173",null]