[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-an-triu-diochlaonadh":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca":121,"exercise-list-path-ga-none":158},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":118,"readyImages":120},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh","Foghlaim faoin tríú díochlaonadh: ginideach uatha ar -a, athruithe sa ghas, ainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha, agus iolraí coitianta.","## 1. An patrún bunúsach\n\nSa tríú díochlaonadh, críochnaíonn an **ginideach uatha ar -a**. Tá ainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha sa ghrúpa seo. Cabhróidh an patrún leat frásaí mar **ainm an mhúinteora** agus **dath na fola** a thuiscint agus a chumadh.\n\nIs éard is *díochlaonadh* ann ná grúpa ainmfhocal a bhfuil patrún cosúil acu nuair a athraíonn a bhfoirm de réir an tuisil.\n\nFaoi dheireadh, beidh tú in ann:\n\n- patrún an tríú díochlaonadh a aithint;\n- ginideach uatha roinnt ainmfhocal coitianta a dhéanamh;\n- an t-alt ceart a úsáid de réir inscne an ainmfhocail;\n- roinnt iolraí coitianta a aithint.\n\n## 2. An ginideach uatha a dhéanamh\n\nCuirtear **-a** leis an ngas. Má tá consan caol ag deireadh an ainmfhocail, leathnaítear é. Is minic a athraíonn an litriú dá bharr: **dochtúir → dochtúra**.\n\n| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Inscne |\n| --- | --- | --- |\n| múinteoir | **múinteora** | firinscneach |\n| dochtúir | **dochtúra** | firinscneach |\n| rud | **ruda** | firinscneach |\n| feoil | **feola** | baininscneach |\n| fuil | **fola** | baininscneach |\n| gluaiseacht | **gluaiseachta** | baininscneach |\n\nTá consan leathan ag deireadh **rud** agus **gluaiseacht** cheana féin. Cuirtear **-a** leo gan athrú eile ar an ngas.\n\nIn **fuil → fola**, athraíonn an guta freisin. Foghlaim an dá fhoirm le chéile: ní leor *-a* a chur leis an ainmneach i gcónaí.\n\n:::note\nNí féidir an díochlaonadh a aithint ó dheireadh an ainmnigh amháin. Mar shampla, tá **bád → báid** sa chéad díochlaonadh, ach tá **rud → ruda** sa tríú díochlaonadh. Foghlaim an ginideach agus an inscne leis an ainmfhocal.\n:::\n\n## 3. Inscne agus an t-alt\n\nNí insíonn an deireadh **-a** duit an bhfuil an t-ainmfhocal firinscneach nó baininscneach. Braitheann foirm an ailt agus an t-athrú tosaigh ar an inscne.\n\n| Inscne | Ainmneach leis an alt | Ginideach leis an alt | Frása |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Firinscneach | an múinteoir | **an mhúinteora** | ainm an mhúinteora |\n| Firinscneach | an dochtúir | **an dochtúra** | ainm an dochtúra |\n| Baininscneach | an fheoil | **na feola** | blas na feola |\n| Baininscneach | an fhuil | **na fola** | dath na fola |\n\nSa ghinideach uatha firinscneach, úsáidtear **an** agus cuirtear séimhiú de réir ghnáthrialacha an ailt. Ní shéimhítear **d** ná **t** tar éis an ailt: **an dochtúra**, ní *an dhochtúra*.\n\nSa ghinideach uatha baininscneach, úsáidtear **na**. Níl séimhiú ar **f** sna samplaí **na feola** agus **na fola**.\n\n:::example\n- Tá **an múinteoir** sa seomra. Tá ainm **an mhúinteora** ar an doras.\n- Tá **an dochtúir** anseo. Tá ainm **an dochtúra** ar an liosta.\n- Tá **an fheoil** te. Is maith liom blas **na feola**.\n:::\n\n:::warning\nNí comhartha iolra é **na** i gcónaí. Tá **na feola** agus **na fola** sa ghinideach uatha. Féach ar an ainmfhocal agus ar an gcomhthéacs, ní ar an alt amháin.\n:::\n\n## 4. Na hiolraí coitianta\n\nNí bhíonn aon deireadh iolra amháin ag gach ainmfhocal sa tríú díochlaonadh. Seo roinnt patrún úsáideach san ainmneach iolra.\n\n| Ainmneach uatha | Ainmneach iolra |\n| --- | --- |\n| múinteoir | **múinteoirí** |\n| dochtúir | **dochtúirí** |\n| rud | **rudaí** |\n| gluaiseacht | **gluaiseachtaí** |\n\nBíonn **-í** san iolra ag go leor ainmfhocal a chríochnaíonn ar **-óir** nó **-eoir**, mar **múinteoir → múinteoirí**. Foghlaim an t-iolra mar chuid den fhocal, áfach.\n\n:::example\n- Tá beirt **mhúinteoirí** sa seomra foirne.\n- Tá na **dochtúirí** ag obair inniu.\n- Tá trí **rud** sa mhála. Tá na **rudaí** sin trom.\n:::\n\nSa sampla deireanach, úsáidtear **rud** tar éis **trí**, ach úsáidtear an t-iolra **rudaí** tar éis **na**.\n\n## 5. Seiceáil an fhoirm\n\nNuair a úsáideann tú ainmfhocal den tríú díochlaonadh:\n\n1. Aithin an bhfuil an ginideach ag teastáil: **ainm an mhúinteora**.\n2. Seiceáil an gas agus an deireadh **-a**: **múinteoir → múinteora**, **fuil → fola**.\n3. Seiceáil an inscne sula gcuireann tú an t-alt leis: **an mhúinteora**, ach **na fola**.\n4. Má tá iolra ag teastáil, úsáid foirm iolra an fhocail: **múinteoirí**, **rudaí**.\n\n:::tip\nFoghlaim trí fhoirm le chéile nuair is cuí: **múinteoir — múinteora — múinteoirí**. Coinnigh an inscne leo freisin. Tabharfaidh sé sin bunús duit don ghinideach agus don iolra.\n:::","ga","B1",75,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f2b-794e-babd-87fb0956b581","Patrúin na gcúig dhíochlaonadh",false,0,23,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",5,[23],{"id":24,"title":25,"vocabularyListWords":26,"isPublished":40},"01a1aafe-e583-7f1e-81fb-45e68f15db2b","Focail: An tríú díochlaonadh",[27,47,62,78,89,103],{"id":28,"vocabularyWord":29,"displayOrder":41},"01a1aafe-e583-7f7e-81fb-45e68feabc3a",{"id":30,"word":31,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":34,"audio":16},"01a1aafe-be8e-7609-bf35-83a1a7b4542c","múinteoir",7,"A2",[35,42],{"id":36,"partOfSpeech":37,"definition":38,"exampleSentences":39,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d938-798d-a76f-c2139b254382","NOUN","Duine a oibríonn i scoil agus a mhúineann daltaí nó mic léinn.","Is múinteoir í mo mháthair i scoil na háite.\nTá an múinteoir ag scríobh ar an gclár bán.\nD'iarr an múinteoir ar na páistí a gcuid leabhar a oscailt.",true,1,{"id":43,"partOfSpeech":37,"definition":44,"exampleSentences":45,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d938-79d1-a76f-c2139b57d86a","Duine a thugann treoir nó ceachtanna i scil áirithe, mar shampla ceol, tiomáint nó spórt.","Is múinteoir ceoil é Seán agus bíonn ranganna aige gach Satharn.\nFuair mé múinteoir tiomána chun cabhrú liom don scrúdú.\nTá múinteoir snámha nua ag an linn snámha.",2,{"id":48,"vocabularyWord":49,"displayOrder":46},"01a1aafe-e584-7013-98ef-3a822adfb1d3",{"id":50,"word":51,"frequency":52,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":53,"audio":16},"01a1aafe-be54-7380-8e30-f52cf039f58a","dochtúir",8,[54,58],{"id":55,"partOfSpeech":37,"definition":56,"exampleSentences":57,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d932-7e39-b8be-889cd5913ab0","Duine atá oilte in leigheas agus a thugann cóir leighis do dhaoine breoite nó othair; duine a oibríonn in ospidéal nó i gclinic.","Chuaigh mé chuig an dochtúir mar bhí slaghdán orm.\nIs dochtúir í mo mháthair in ospidéal mór i mBaile Átha Cliath.\nDúirt an dochtúir liom níos mó uisce a ól agus a dhul a luí go luath.",{"id":59,"partOfSpeech":37,"definition":60,"exampleSentences":61,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d932-7e85-b8be-889cd6343e24","Teideal nó céim acadúil a thugtar do dhuine a bhfuil dochtúireacht (PhD) bainte amach aige nó aici i ndisciplín éigin, ar nós na staire nó na heolaíochta.","Tá an Dochtúir Ní Bhriain ag múineadh staire san ollscoil.\nRinneadh dochtúir den scoláire óg tar éis dó a thráchtas a chríochnú.\nIs dochtúir san fhealsúnacht é mo chara, ach ní dochtúir leighis é.",{"id":63,"vocabularyWord":64,"displayOrder":77},"01a1aafe-e584-703f-98ef-3a822b12d7fc",{"id":65,"word":66,"frequency":52,"level":67,"language":9,"partsOfSpeech":68,"audio":16},"01a1aafe-bca0-741f-a2d8-8f403e7b95bf","rud","A1",[69,73],{"id":70,"partOfSpeech":37,"definition":71,"exampleSentences":72,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d3ec-7c68-93e3-528c7c2204b9","Rud ar bith nach bhfuil ainmnithe nó a bhfuil a ainm anaithnid; réad, earra nó ábhar.","Cad é an rud sin ar an mbord?\nTá rud deas agam duit.\nCeannaíonn sí a lán rudaí sa siopa.",{"id":74,"partOfSpeech":37,"definition":75,"exampleSentences":76,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d3ec-7cac-93e3-528c7cff2c44","Ábhar, cás nó imeacht; rud a tharlaíonn nó a bhaineann le cúrsaí an tsaoil.","Is rud iontach é an tsíocháin.\nTharla rud aisteach inné.\nIs rud tábhachtach é an t-ábhar seo dom.",3,{"id":79,"vocabularyWord":80,"displayOrder":88},"01a1aafe-e584-7063-98ef-3a822b48d4bc",{"id":81,"word":82,"frequency":52,"level":67,"language":9,"partsOfSpeech":83,"audio":16},"01a1aafe-bc4d-71a6-abff-1d2be2805123","feoil",[84],{"id":85,"partOfSpeech":37,"definition":86,"exampleSentences":87,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d3e6-7740-8ab2-a12770503b5d","Colainn nó matán ainmhithe a itheann daoine mar bhia, mar shampla mairteoil, caoireoil nó muiceoil.","Ní itheann mo dheirfiúr feoil ar chor ar bith.\nCheannaigh mé feoil ag an mbúistéir inné.\nTá an fheoil agus na prátaí ar an bpláta.",4,{"id":90,"vocabularyWord":91,"displayOrder":21},"01a1aafe-e584-7087-98ef-3a822bbf3e90",{"id":92,"word":93,"frequency":52,"level":67,"language":9,"partsOfSpeech":94,"audio":16},"01a1aafe-bc4f-7172-835e-c7d7fd31d042","fuil",[95,99],{"id":96,"partOfSpeech":37,"definition":97,"exampleSentences":98,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-d3e6-7990-8ab2-a12772026909","An leacht dearg a shníonn tríd an gcorp i ndaoine agus in ainmhithe, agus a iompraíonn ocsaigin agus cothú go gach cuid den chorp.","Tá fuil ar do mhéar.\nThóg an dochtúir sampla fola uaim.\nBhí fuil ar an urlár tar éis na timpiste.",{"id":100,"partOfSpeech":37,"definition":101,"exampleSentences":102,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-d3e6-79e0-8ab2-a127724276b1","Gaol nó col ceathrair idir daoine a bhaineann leis an teaghlach céanna; clann nó muintir.","Is é mo dheartháir mo chuid fola féin.\nTá fuil na muintire sin ann ó dhúchas.",{"id":104,"vocabularyWord":105,"displayOrder":117},"01a1aafe-e584-70a7-98ef-3a822bf1756d",{"id":106,"word":107,"frequency":32,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":108,"audio":16},"01a1aafe-bfea-7043-8a03-dde58df7ab6b","gluaiseacht",[109,113],{"id":110,"partOfSpeech":37,"definition":111,"exampleSentences":112,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a1ab92-dcda-702a-8449-9425298372b0","An gníomh nó an próiseas a bhaineann le corp nó rud a bheith ag corraí nó ag bogadh ó áit go háit; corraí.","Chonaic mé gluaiseacht sa tor in aice leis an bhfál.\nTá gluaiseacht na réaltaí thar a bheith álainn san oíche.\nTar éis na timpiste, bhí gluaiseacht a láimhe teoranta.",{"id":114,"partOfSpeech":37,"definition":115,"exampleSentences":116,"isPrimary":16,"meaningOrder":46},"01a1ab92-dcda-707a-8449-942529c44718","Grúpa daoine a oibríonn le chéile ar son cuspóir sóisialta, polaitiúil nó cultúrtha.","Bhí sí gníomhach i ngluaiseacht na gcearta sibhialta.\nTá gluaiseacht na Gaelscolaíochta tar éis fás go mór in Éirinn.\nBhunaigh siad gluaiseacht nua chun an timpeallacht a chosaint.",6,{"name":15,"slug":119,"language":9},"patruin-na-gcuig-dhiochlaonadh-b1",[],[122,132,138,145,152],{"@id":123,"@type":124,"id":125,"grammarPage":126,"title":127,"instructions":128,"displayOrder":17,"type":129,"questionCount":130,"blankCount":130,"isCompleted":16,"ogImageUrl":131},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-978e-7199-8356-aee38921ed00","GrammarExercise","01a1aafe-978e-7199-8356-aee38921ed00","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An ginideach uatha: foirmeacha agus ailt","Roghnaigh an fhoirm cheart. Tá na hainmfhocail atá á gcleachtadh san uatha i ngach ceist.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3c2c41d1-5050-4514-850b-4256b703713a_hero.webp?v=1793870174",{"@id":133,"@type":124,"id":134,"grammarPage":126,"title":135,"instructions":136,"displayOrder":41,"type":129,"questionCount":130,"blankCount":130,"isCompleted":16,"ogImageUrl":137},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-97a2-7b98-9651-c83182c9573c","01a1aafe-97a2-7b98-9651-c83182c9573c","Uatha, iolra agus brí an ailt","Léigh an abairt iomlán agus roghnaigh an freagra ceart. Tabhair aird ar an tuiseal agus ar an uimhir.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_77bfce53-1d98-4177-9829-a59cc0e922f3_hero.webp?v=1793870174",{"@id":139,"@type":124,"id":140,"grammarPage":126,"title":141,"instructions":142,"displayOrder":46,"type":143,"questionCount":52,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":144},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-97b7-7346-939e-6bf64a858bb9","01a1aafe-97b7-7346-939e-6bf64a858bb9","Foirmeacha ainmfhocal: aimsigh an earráid","Tá focal mícheart amháin i ngach abairt. Roghnaigh é agus ansin roghnaigh an ceartúchán.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_aebcf3db-8b89-4407-a66c-286b300f4413_hero.webp?v=1793870174",{"@id":146,"@type":124,"id":147,"grammarPage":126,"title":148,"instructions":149,"displayOrder":77,"type":150,"questionCount":88,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":151},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-97c0-78dc-a64d-4c51d912c23e","01a1aafe-97c0-78dc-a64d-4c51d912c23e","An tríú díochlaonadh: foirmeacha agus inscne","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c8a260db-5939-41d6-84cd-87e26a325c9e_hero.webp?v=1793870174",{"@id":153,"@type":124,"id":154,"grammarPage":126,"title":155,"instructions":156,"displayOrder":88,"type":150,"questionCount":88,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":157},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-97c7-7569-bac5-c709f25f3ed9","01a1aafe-97c7-7569-bac5-c709f25f3ed9","An tríú díochlaonadh: tuiseal agus uimhir i gcomhthéacs","Tapáil gach píosa agus ansin an colún cuí. Léigh an comhthéacs sula roghnaíonn tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e1b556d3-50c4-4421-8f4f-37a43bce41da_hero.webp?v=1793870174",null]