[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-pages-ga":4,"grammar-page-ga-ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite":862,"grammar-lesson-path-ga-ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite-none":1195,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33":1196,"grammar-quick-check-01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33":1237,"grammar-lesson-body-01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33-35m1vv6t2d":1259},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,807,812,817,822,827,832,837,842,847,852,857],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","ga","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":191,"displayOrder":192},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":191,"displayOrder":197},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":191,"displayOrder":202},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":191,"displayOrder":207},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":191,"displayOrder":212},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":191,"displayOrder":217},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":191,"displayOrder":222},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":191,"displayOrder":227},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":191,"displayOrder":232},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":191,"displayOrder":237},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":191,"displayOrder":242},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":191,"displayOrder":247},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":191,"displayOrder":252},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":191,"displayOrder":257},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":191,"displayOrder":262},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":191,"displayOrder":267},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":191,"displayOrder":272},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":191,"displayOrder":277},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":191,"displayOrder":282},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":191,"displayOrder":287},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":191,"displayOrder":292},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":191,"displayOrder":297},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":191,"displayOrder":302},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":191,"displayOrder":307},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":191,"displayOrder":312},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":191,"displayOrder":317},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":191,"displayOrder":322},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":191,"displayOrder":327},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":191,"displayOrder":332},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":191,"displayOrder":337},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":191,"displayOrder":342},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":191,"displayOrder":347},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":191,"displayOrder":352},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":191,"displayOrder":357},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":191,"displayOrder":362},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":191,"displayOrder":367},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":372,"displayOrder":373},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":372,"displayOrder":378},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":372,"displayOrder":383},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":372,"displayOrder":388},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":372,"displayOrder":393},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":372,"displayOrder":398},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":372,"displayOrder":403},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":372,"displayOrder":408},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":372,"displayOrder":413},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":372,"displayOrder":418},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":372,"displayOrder":423},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":372,"displayOrder":428},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":372,"displayOrder":433},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":372,"displayOrder":438},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":372,"displayOrder":443},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":372,"displayOrder":448},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":372,"displayOrder":453},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":372,"displayOrder":458},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":372,"displayOrder":463},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":372,"displayOrder":468},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":372,"displayOrder":473},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":372,"displayOrder":478},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":372,"displayOrder":483},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":372,"displayOrder":488},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":372,"displayOrder":493},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":372,"displayOrder":498},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":372,"displayOrder":503},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":372,"displayOrder":508},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":372,"displayOrder":513},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":372,"displayOrder":518},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":372,"displayOrder":523},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":372,"displayOrder":528},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":372,"displayOrder":533},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":372,"displayOrder":538},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":543,"displayOrder":544},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":543,"displayOrder":549},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":543,"displayOrder":554},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":543,"displayOrder":559},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":543,"displayOrder":564},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":543,"displayOrder":569},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":543,"displayOrder":574},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":543,"displayOrder":579},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":543,"displayOrder":584},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":543,"displayOrder":589},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":543,"displayOrder":594},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":543,"displayOrder":599},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":543,"displayOrder":604},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":543,"displayOrder":609},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":543,"displayOrder":614},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":543,"displayOrder":619},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":543,"displayOrder":624},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":543,"displayOrder":629},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":543,"displayOrder":634},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":543,"displayOrder":639},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":543,"displayOrder":644},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":543,"displayOrder":649},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":543,"displayOrder":654},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":543,"displayOrder":659},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":543,"displayOrder":664},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":543,"displayOrder":669},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":543,"displayOrder":674},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":543,"displayOrder":679},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":543,"displayOrder":684},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":543,"displayOrder":689},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":694,"displayOrder":695},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe","C1",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":694,"displayOrder":700},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":694,"displayOrder":705},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":694,"displayOrder":710},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":694,"displayOrder":715},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":694,"displayOrder":720},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":694,"displayOrder":725},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":694,"displayOrder":730},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":694,"displayOrder":735},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":694,"displayOrder":740},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":694,"displayOrder":745},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":694,"displayOrder":750},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":694,"displayOrder":755},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":694,"displayOrder":760},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":694,"displayOrder":765},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":694,"displayOrder":770},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":694,"displayOrder":775},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":694,"displayOrder":780},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":694,"displayOrder":785},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":694,"displayOrder":790},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":694,"displayOrder":795},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":694,"displayOrder":800},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":805,"displayOrder":806},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":805,"displayOrder":811},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":805,"displayOrder":816},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":805,"displayOrder":821},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":805,"displayOrder":826},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":805,"displayOrder":831},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":805,"displayOrder":836},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":805,"displayOrder":841},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":805,"displayOrder":846},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":805,"displayOrder":851},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":9,"level":805,"displayOrder":856},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":9,"level":805,"displayOrder":861},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":264,"title":265,"slug":266,"seoDescription":863,"content":864,"language":9,"level":191,"displayOrder":267,"grammarTopics":865,"createdAt":870,"updatedAt":871,"totalExercises":36,"vocabularyLists":872,"readyImages":1194},"Úsáid ar, níor agus nár san aimsir chaite chun ceisteanna a chur agus abairtí diúltacha a dhéanamh, le séimhiú agus na briathra neamhrialta is coitianta.","## 1. Ceisteanna agus diúltú faoin am atá thart\n\nÚsáid **ar**, **níor** agus **nár** le go leor briathra san aimsir chaite. Cabhraíonn siad leat ceist a chur, rud a dhiúltú nó iontas a chur in iúl. Tá patrúin eile ag roinnt briathra coitianta freisin.\n\n| An cineál abairte | Sampla | An úsáid |\n| --- | --- | --- |\n| Ceist | **Ar** dhún tú an doras? | Tá eolas uait. |\n| Abairt dhiúltach | **Níor** dhún mé an doras. | Deir tú nach ndearna tú é. |\n| Ceist dhiúltach | **Nár** dhún tú an doras? | Shíl tú gur dhún an duine é, nó tá iontas ort. |\n\n:::example\nTá an doras ar oscailt anois.\n\n— **Ar dhún** tú an doras aréir?\n\n— **Níor dhún**. Bhí sé róthe sa seomra.\n:::\n\n## 2. Séimhiú i ndiaidh ar, níor agus nár\n\nLe briathra rialta, cuir **ar**, **níor** nó **nár** roimh an mbriathar agus cuir séimhiú air más féidir. Feiceann tú an séimhiú sa litir **h**: *dún → dhún*, *bris → bhris*.\n\n| Abairt dhearfach | Ceist | Abairt dhiúltach | Ceist dhiúltach |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Dhún tú é. | **Ar dhún** tú é? | **Níor dhún** tú é. | **Nár dhún** tú é? |\n| Bhris sé é. | **Ar bhris** sé é? | **Níor bhris** sé é. | **Nár bhris** sé é? |\n| Cheannaigh sí é. | **Ar cheannaigh** sí é? | **Níor cheannaigh** sí é. | **Nár cheannaigh** sí é? |\n\nNí chuirtear séimhiú ar **l**, **n** ná **r**: **Ar léigh** tú an leabhar? **Níor rith** mé inné.\n\nMá tá **d’** roimh an mbriathar san abairt dhearfach, bain é i ndiaidh **ar**, **níor** agus **nár**.\n\n- **D’ól** tú é. → **Ar ól** tú é?\n- **D’imir** sí peil. → **Níor imir** sí peil.\n- **D’fhan** sé sa bhaile. → **Nár fhan** sé sa bhaile?\n\n:::warning\nNí choinníonn tú **d’** sna patrúin seo.\n\n✓ **Ar ól tú an tae?**\n\n✗ Ar d’ól tú an tae?\n\nLe **fan**, fanann an séimhiú: **níor fhan**, ní *níor fan*.\n:::\n\n## 3. Nár: ceist dhiúltach\n\nÚsáid **nár** nuair a shíleann tú go ndearna duine rud éigin agus nuair atá tú ag iarraidh é sin a sheiceáil. Is féidir iontas a chur in iúl leis freisin.\n\n:::example\n**Ceist gan tuairim roimh ré:**\n\n— **Ar cheannaigh** tú bainne?\n\n**Shíl tú gur cheannaigh an duine bainne:**\n\n— **Nár cheannaigh** tú bainne? Níl aon bhainne sa chuisneoir!\n:::\n\nSan fhreagra gearr, úsáid an briathar féin. Má rinne tú an rud, tabhair freagra dearfach. Mura ndearna tú é, tabhair freagra diúltach.\n\n| Ceist | Rinne tú é | Ní dhearna tú é |\n| --- | --- | --- |\n| Ar dhún tú é? | **Dhún.** | **Níor dhún.** |\n| Nár dhún tú é? | **Dhún.** | **Níor dhún.** |\n\n:::note\nFeicfidh tú **nár** i lár abairte freisin: **Dúirt sí nár cheannaigh sí bainne.** Ní ceist é sin: dúirt sí, “Níor cheannaigh mé bainne.”\n:::\n\n## 4. Sé bhriathar a bhfuil patrún eile acu\n\nLe **bí**, **déan**, **feic**, **téigh**, **faigh** agus **abair**, úsáid **an**, **ní** agus **nach** san aimsir chaite, seachas *ar*, *níor* agus *nár*. Foghlaim na foirmeacha seo mar aonad.\n\n| Briathar | Ceist | Abairt dhiúltach | Ceist dhiúltach |\n| --- | --- | --- | --- |\n| bí | **An raibh** tú ann? | **Ní raibh** mé ann. | **Nach raibh** tú ann? |\n| déan | **An ndearna** tú é? | **Ní dhearna** mé é. | **Nach ndearna** tú é? |\n| feic | **An bhfaca** tú é? | **Ní fhaca** mé é. | **Nach bhfaca** tú é? |\n| téigh | **An ndeachaigh** tú ann? | **Ní dheachaigh** mé ann. | **Nach ndeachaigh** tú ann? |\n| faigh | **An bhfuair** tú é? | **Ní bhfuair** mé é. | **Nach bhfuair** tú é? |\n| abair | **An ndúirt** tú é? | **Ní dúirt** mé é. | **Nach ndúirt** tú é? |\n\nNí chuirtear séimhiú ar **dúirt** i ndiaidh **ní**: **Ní dúirt mé é.**\n\n:::tip\nTabhair faoi deara **ní bhfuair**: tá **bhf** ann, fiú i ndiaidh **ní**.\n:::\n\nNí leanann gach briathar neamhrialta an patrún sin. Mar shampla: **Ar tháinig** sí? **Níor tháinig** sí. **Nár tháinig** sí?\n\n## 5. Seicliosta gairid\n\n1. **Roghnaigh an bhrí:** ceist le **ar**, diúltú le **níor**, nó ceist dhiúltach le **nár**.\n2. **Seiceáil an briathar:** le briathar rialta, cuir séimhiú air más féidir agus ná coinnigh **d’**.\n3. **Cuimhnigh ar na sé bhriathar eile:** **an raibh**, **an ndearna**, **an bhfaca**, **an ndeachaigh**, **an bhfuair**, **an ndúirt**.\n4. **Freagair leis an mbriathar:** **Ar dhún tú é? — Dhún. \u002F Níor dhún.**",[866],{"id":867,"name":265,"level":191,"language":9,"isCompleted":868,"completionPercentage":869,"totalExercises":36,"completedExercises":869},"01a1aafe-7f0d-74a3-9806-b5a5608fd68b",false,0,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[873],{"id":874,"title":875,"vocabularyListWords":876,"isPublished":888},"01a1aafe-e5a3-7f45-899b-165bd96583a8","Focail: Ar, níor agus nár san aimsir chaite",[877,898,912,930,946,964,974,988,1002,1016,1030,1044,1059,1073,1092,1106,1124,1134,1148,1166,1180],{"id":878,"vocabularyWord":879,"displayOrder":11},"01a1aafe-e5a4-7076-8749-ee6d9db50c1b",{"id":880,"word":881,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":882,"audio":868},"01a1aafe-bbb2-7630-914f-d7b8d66e7674","ar",[883,889,893],{"id":884,"partOfSpeech":885,"definition":886,"exampleSentences":887,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d208-761c-b76b-4ef1f4c81af2","PREPOSITION","Réamhfhocal a thaispeánann go bhfuil rud éigin ar dhromchla rud eile, nó os a chionn agus i dteagmháil leis.","Tá an leabhar ar an mbord.\nChuir sí hata ar a ceann.\nTá pictiúr mór ar an mballa.",true,{"id":890,"partOfSpeech":885,"definition":891,"exampleSentences":892,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d208-769c-b76b-4ef1f55c7a60","Réamhfhocal a úsáidtear le tuiscint, le mothúchán nó le staid choirp a chur in iúl, mar shampla ocras, tart nó brón, a bhíonn ar dhuine.","Tá ocras orm.\nTá tart ar an leanbh.\nTá brón orthu inniu.",{"id":894,"partOfSpeech":895,"definition":896,"exampleSentences":897,"isPrimary":868,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d208-7714-b76b-4ef1f56d1bd8","PARTICLE","Cáithnín ceisteach a chuirtear roimh bhriathar san aimsir chaite chun ceist a chur.","Ar ith tú do lón?\nAr chuala tú an nuacht?\nAr tháinig sé abhaile inné?",{"id":899,"vocabularyWord":900,"displayOrder":16},"01a1aafe-e5a4-70e2-8749-ee6d9e037bba",{"id":901,"word":902,"frequency":56,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":903,"audio":868},"01a1aafe-be95-797d-88f8-dd1b21d330df","níor",[904,908],{"id":905,"partOfSpeech":895,"definition":906,"exampleSentences":907,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d939-716b-82b3-ad10fdd3eff2","Cáithnín diúltach a úsáidtear roimh bhriathar san aimsir chaite chun a rá nár tharla rud éigin. Cuireann sé séimhiú ar an mbriathar (ach amháin ar ghuta nó ar f roimh ghuta, mar a bhíonn i gcás \"níor ól\").","Níor ól mé caife ar maidin.\nNíor chuir sé fáilte romham.\nNíor thuig mé an cheist sin.",{"id":909,"partOfSpeech":895,"definition":910,"exampleSentences":911,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d939-71b3-82b3-ad10fe7ff77c","Cáithnín diúltach a úsáidtear leis an gcopail san aimsir chaite nó sa mhodh coinníollach, mar shampla chun rud nach bhfuil inmhianaithe nó ceart a chur in iúl.","Níor mhaith liom dul amach anocht.\nNíor chóir duit é sin a rá leis.\nNíor cheart dúinn bheith déanach don scoil.",{"id":913,"vocabularyWord":914,"displayOrder":21},"01a1aafe-e5a4-7132-8749-ee6d9e6bd5e6",{"id":915,"word":916,"frequency":11,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":917,"audio":868},"01a1aafe-c0ab-7828-aeca-8d5b75aba364","nár",[918,922,926],{"id":919,"partOfSpeech":895,"definition":920,"exampleSentences":921,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1aafe-c0bb-7dc3-80ca-a263fcb939b5","Mír diúltach a úsáidtear roimh bhriathar san aimsir chaite agus sa mhodh coinníollach chun ceist dhiúltach a chur: 'nár' + séimhiú.","Nár thuig tú an cheist?\nNár chuir mé in iúl duit go raibh mé ag teacht?\nNár bhuail tú leis inné?",{"id":923,"partOfSpeech":895,"definition":924,"exampleSentences":925,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-dea3-7c91-9983-f8cb9aac25ac","Mír diúltach a úsáidtear i gclásal fochéimnithe nó i gclásal coibhneasta san aimsir chaite, in ionad 'níor': 'nár' + séimhiú.","Dúirt sí nár bhuail sí leis riamh.\nIs é an fear nár fhill abhaile é.\nShíl mé nár thaitin an scannán leat.",{"id":927,"partOfSpeech":895,"definition":928,"exampleSentences":929,"isPrimary":868,"meaningOrder":21},"01a1ab92-dea3-7cdd-9983-f8cb9b31c5de","Mír diúltach a úsáidtear sa mhodh foshuiteach chun mian nó guí dhiúltach a chur in iúl.","Nár lige Dia go dtarlódh a leithéid arís!\nNár chuire Dia isteach ort é!\nNár fhága an tubaiste choíche sinn!",{"id":931,"vocabularyWord":932,"displayOrder":26},"01a1aafe-e5a4-7172-8749-ee6d9f43bdd4",{"id":933,"word":934,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":935,"audio":868},"01a1aafe-bc3e-7ea4-bfb3-b00f5b26ac83","dún",[936,941],{"id":937,"partOfSpeech":938,"definition":939,"exampleSentences":940,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e5-754e-ada5-19c23aad2158","VERB","Rud a chur i ndáiríre ar dhóigh nach mbeidh sé oscailte a thuilleadh, mar shampla doras, fuinneog nó leabhar a dhúnadh. Is é \"dún\" an modh ordaitheach, uatha den bhriathar.","Dún an doras, le do thoil.\nDún do shúile agus téigh a chodladh.\nDúnann an siopa ag a sé a chlog gach tráthnóna.",{"id":942,"partOfSpeech":943,"definition":944,"exampleSentences":945,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e5-759e-ada5-19c23adc5b92","NOUN","Foirgneamh daingean nó láthair láidir a tógadh fadó chun daoine a chosaint, go minic as cloch agus ar bharr cnoic.","Tá dún ársa ar bharr an chnoic.\nChuamar ar cuairt ar Dhún Aonghasa i nOileáin Árann.\nTá dúin chloiche le fáil ar fud na hÉireann.",{"id":947,"vocabularyWord":948,"displayOrder":31},"01a1aafe-e5a4-71b2-8749-ee6d9f5a706d",{"id":949,"word":950,"frequency":11,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":951,"audio":868},"01a1aafe-bdd6-76ca-b71f-2853a36e439a","bris",[952,956,960],{"id":953,"partOfSpeech":938,"definition":954,"exampleSentences":955,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d785-74dc-aa36-59248f8da978","Rud a scoilt nó a mhilleadh ina phíosaí, nó ar chaoi nach bhfuil sé slán a thuilleadh; rud a leagan nó a leadhbadh as a chéile.","Ná bris an fhuinneog leis an liathróid sin!\nBhris an leanbh an cupán ar an urlár.\nBhrisfeadh an ghaoth na craobhacha den chrann.",{"id":957,"partOfSpeech":938,"definition":958,"exampleSentences":959,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d785-7530-aa36-59248fe019d5","Gan riail, dlí, gealltanas nó comhaontú a choinneáil; gníomhú in aghaidh rud a socraíodh.","Ná bris do ghealltanas liom.\nBhris an tiománaí an dlí nuair a thiomáin sé róghasta.\nNíor bhris mé mo bhriathar riamh.",{"id":961,"partOfSpeech":938,"definition":962,"exampleSentences":963,"isPrimary":868,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d785-7574-aa36-5924906d18f6","Tús a chur le rud, nó rud a chur ar ceal go tobann (mar shampla an lá ag breacadh, stoirm nó tost a stopadh).","Bhris an lá ar a sé a chlog ar maidin.\nBhris an stoirm ar an gcósta aréir.\nBhris guth an mhúinteora an tost sa seomra.",{"id":965,"vocabularyWord":966,"displayOrder":36},"01a1aafe-e5a4-71f2-8749-ee6d9fd54eac",{"id":967,"word":968,"frequency":46,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":969,"audio":868},"01a1aafe-bdde-7760-a1c3-79065df48d3c","ceannaigh",[970],{"id":971,"partOfSpeech":938,"definition":972,"exampleSentences":973,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d785-7e74-aa36-5924967b643c","Rud a fháil trí airgead a íoc as; ceannach a dhéanamh.","Ceannaigh bainne agus arán ón siopa, led thoil.\nCheannaigh mé carr nua an tseachtain seo caite.\nCeannóidh sí féin agus a deirfiúr bronntanais do na páistí.",{"id":975,"vocabularyWord":976,"displayOrder":41},"01a1aafe-e5a4-7232-8749-ee6da0871ca7",{"id":977,"word":978,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":979,"audio":868},"01a1aafe-bc7e-71ce-a33e-22c7b81ddf78","léigh",[980,984],{"id":981,"partOfSpeech":938,"definition":982,"exampleSentences":983,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ea-70a6-9450-7201dd371e48","Focail scríofa a thuiscint agus a rá os ard nó i do cheann; leabhar, nuachtán, litir nó téacs eile a léamh.","Léigh mé leabhar maith aréir.\nLéann Máire an nuachtán gach maidin.\nLéigh an scéal seo dúinn, led thoil.",{"id":985,"partOfSpeech":938,"definition":986,"exampleSentences":987,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3ea-70f2-9450-7201dde55104","Ábhar a staidéar nó a fhoghlaim, go háirithe ar scoil nó in ollscoil.","Léann sí leigheas san ollscoil.\nLéigh sé stair agus Gaeilge i gColáiste na hOllscoile.\nTáim ag léamh don scrúdú amárach.",{"id":989,"vocabularyWord":990,"displayOrder":46},"01a1aafe-e5a4-726e-8749-ee6da13dccd1",{"id":991,"word":992,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":993,"audio":868},"01a1aafe-bc9e-748d-aeab-1400b01eceb1","rith",[994,998],{"id":995,"partOfSpeech":938,"definition":996,"exampleSentences":997,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ec-7990-93e3-528c7a2a8d79","Corraigh go tapa ar do chosa, níos tapúla ná siúl.","Rith go dtí an doras!\nRitheann an buachaill go tapa chuig an scoil.\nRith mé abhaile tar éis na scoile.",{"id":999,"partOfSpeech":943,"definition":1000,"exampleSentences":1001,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3ec-79e0-93e3-528c7ab030ed","An gníomh a bhíonn ann nuair a bhogann duine nó ainmhí go tapa ar a chosa; rás nó turas gasta ar chosa.","Tá rith maith ag an gcapall sin.\nBhí rith fada againn sa pháirc inné.\nBhí sé ar a rith go dtí an stad bus.",{"id":1003,"vocabularyWord":1004,"displayOrder":51},"01a1aafe-e5a4-72a6-8749-ee6da1bf3d9f",{"id":1005,"word":1006,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1007,"audio":868},"01a1aafe-bc99-7742-9b07-dd9f288a4d73","ól",[1008,1012],{"id":1009,"partOfSpeech":938,"definition":1010,"exampleSentences":1011,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ec-7348-93e3-528c75b1fadc","Leacht a ghlacadh isteach sa chorp tríd an mbéal, mar shampla uisce, bainne, tae nó deoch eile.","Ól do bhainne, a Sheáin.\nÓlaim tae gach maidin.\nNí ólann sí caife san oíche.",{"id":1013,"partOfSpeech":943,"definition":1014,"exampleSentences":1015,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3ec-73a8-93e3-528c75e27829","An gníomh a bhaineann le deoch a ól; freisin, ól deochanna alcóil.","Is maith liom ól uisce tar éis na reatha.\nTá cosc ar ól sa pháirc seo.\nBhí an t-ól go maith don tart ach ní don sláinte.",{"id":1017,"vocabularyWord":1018,"displayOrder":56},"01a1aafe-e5a4-72fa-8749-ee6da28ca9c8",{"id":1019,"word":1020,"frequency":41,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1021,"audio":868},"01a1aafe-be7f-7de7-9a01-6e23bc7c2674","imir",[1022,1026],{"id":1023,"partOfSpeech":938,"definition":1024,"exampleSentences":1025,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d937-7072-8eae-5cffbcedf59b","Páirt a ghlacadh i gcluiche nó i spórt, nó cluiche a dhéanamh ar mhaithe le spraoi nó le comórtas.","Imríonn mé peil Ghaelach gach Satharn lena chairde.\nD'imir na páistí cártaí ar feadh na tráthnóna.\nNí imreoidh siad inniu mar tá sé ag cur báistí.",{"id":1027,"partOfSpeech":938,"definition":1028,"exampleSentences":1029,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d937-70f6-8eae-5cffbd20d65b","Páirt nó ról a ghlacadh i ndráma, i scannán nó i gcás éigin; tionchar a bheith agat ar rud.","D'imir sí an phríomhpháirt sa dráma scoile.\nImríonn an múinteoir páirt mhór i saol na bpáistí.\nCén ról a imreoidh tú sa chlub nua?",{"id":1031,"vocabularyWord":1032,"displayOrder":61},"01a1aafe-e5a4-7332-8749-ee6da3123916",{"id":1033,"word":1034,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1035,"audio":868},"01a1aafe-bc49-7227-bfb5-a8f2ae6bdef4","fan",[1036,1040],{"id":1037,"partOfSpeech":938,"definition":1038,"exampleSentences":1039,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-71d8-8ab2-a1276be034ea","Fan in áit amháin gan imeacht; fanacht i do chónaí nó i do sheasamh in áit éigin.","Fan sa bhaile inniu, tá sé ag cur báistí.\nFanaim anseo go dtí an Satharn.\nAn bhfanfaidh tú linn sa teach anocht?",{"id":1041,"partOfSpeech":938,"definition":1042,"exampleSentences":1043,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e6-7220-8ab2-a1276c740fa0","Fan le duine nó le rud éigin go dtiocfaidh sé nó go dtarlóidh sé; bheith ag feitheamh.","Fan nóiméad, le do thoil.\nFan liom, tá mé ag teacht!\nFan go dtiocfaidh an bus.",{"id":1045,"vocabularyWord":1046,"displayOrder":66},"01a1aafe-e5a4-7386-8749-ee6da32746a1",{"id":1047,"word":1048,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1049,"audio":868},"01a1aafe-bd1d-790e-8c83-1df8e5bb31c1","an",[1050,1054],{"id":1051,"partOfSpeech":895,"definition":1052,"exampleSentences":1053,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5b2-76a3-bbcf-8c91ce7370cb","Cáithnín ceisteach a chuirtear ar thús ceiste dírí chun fiafraí de dhuine an fíor rud nó nach fíor.","An bhfuil ocras ort?\nAn raibh tú ar scoil inné?\nAn ólann tú tae ar maidin?",{"id":1055,"partOfSpeech":1056,"definition":1057,"exampleSentences":1058,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b2-764f-bbcf-8c91ce40e8a3","ARTICLE","An t-alt cinnte a úsáidtear roimh ainmfhocal uatha chun duine nó rud ar leith a lua: an bord, an bhean, an t-uisce.","Tá an bord mór.\nTá an bhean sa chistin.\nÓlaim an t-uisce gach lá.",{"id":1060,"vocabularyWord":1061,"displayOrder":71},"01a1aafe-e5a4-73c2-8749-ee6da3f7c12f",{"id":1062,"word":1063,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1064,"audio":868},"01a1aafe-bc8e-74ae-a6be-18e6db1a204e","ní",[1065,1069],{"id":1066,"partOfSpeech":895,"definition":1067,"exampleSentences":1068,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3eb-751b-bae2-fa158f3822f0","Cáithnín diúltach a chuirtear roimh bhriathar san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach, nó roimh an gcopail, chun rud a dhiúltú.","Ní thuigim an focal sin.\nNí fheicfidh mé thú amárach.\nNí múinteoir é Seán.",{"id":1070,"partOfSpeech":943,"definition":1071,"exampleSentences":1072,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3eb-7563-bae2-fa15900d93a1","Rud nó cúis; aon rud atá ann nó a tharlaíonn, go háirithe nuair a bhíonn an focal \"rud\" i gceist.","Is iomaí ní a tharlaíonn sa saol.\nD'inis sé dom na nithe go léir a chonaic sé.\nTá ní amháin ag cur as dom.",{"id":1074,"vocabularyWord":1075,"displayOrder":76},"01a1aafe-e5a4-73f6-8749-ee6da45571fc",{"id":1076,"word":1077,"frequency":56,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1078,"audio":868},"01a1aafe-be8f-78a9-a0c1-f8cc72d42433","nach",[1079,1084,1088],{"id":1080,"partOfSpeech":1081,"definition":1082,"exampleSentences":1083,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d938-7ad5-a76f-c2139ba79a7f","CONJUNCTION","Focal a úsáidtear le clásal tuairisceach diúltach a thosú, i.e. 'go' + 'ní'; leanann séimhiú nó urú é de ghnáth (nach bhfuil, nach dtagann), agus úsáidtear é tar éis briathra mar 'deir', 'tá a fhios agam' agus 'creid'.","Deir sí nach bhfuil sí tuirseach.\nTá a fhios agam nach dtiocfaidh sé anocht.\nCreidim nach bhfuil an freagra ceart.",{"id":1085,"partOfSpeech":895,"definition":1086,"exampleSentences":1087,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d938-7b1d-a76f-c2139c6a5671","Mír a úsáidtear chun ceist dhiúltach a chur, go minic nuair a bhíonn an cainteoir ag súil le freagra dearfach nó ag lorg aontaithe.","Nach bhfuil tú ag teacht chuig an gcóisir?\nNach maith leat tae?\nNach álainn an lá é!",{"id":1089,"partOfSpeech":895,"definition":1090,"exampleSentences":1091,"isPrimary":868,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d938-7b61-a76f-c2139cc2f607","Mír choibhneasta dhiúltach a chiallaíonn 'nach' nó 'ar nach': úsáidtear í chun cur síos a dhéanamh ar dhuine nó ar rud nach ndéanann nó nach bhfuil rud éigin.","Is é an fear nach bhfuil anseo inniu mo dheartháir.\nSin an teach nach bhfuil díon air.\nTá cara agam nach ólann caife riamh.",{"id":1093,"vocabularyWord":1094,"displayOrder":81},"01a1aafe-e5a4-7436-8749-ee6da52d8c3f",{"id":1095,"word":1096,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1097,"audio":868},"01a1aafe-bbc4-7957-aba9-81710beb2b0a","bí",[1098,1102],{"id":1099,"partOfSpeech":938,"definition":1100,"exampleSentences":1101,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20b-71ca-8341-bf0af26698aa","An briathar substaintiúil. Úsáidtear é chun cur síos a dhéanamh ar dhuine nó ar rud, ar a staid, ar a chaighdeán nó ar a mhothúchán. San ordú, deirtear le duine a bheith ar an gcaoi áirithe sin.","Bí ciúin, led thoil.\nBí cúramach ar an mbóthar.\nBí go maith don mhadra.",{"id":1103,"partOfSpeech":938,"definition":1104,"exampleSentences":1105,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d20b-725a-8341-bf0af2b7274c","An briathar substaintiúil a úsáidtear chun a rá cá bhfuil duine nó rud, nó go bhfuil sé i láthair nó ag déanamh rud éigin. San ordú, deirtear le duine a bheith in áit áirithe nó ag gabháil do ghníomh.","Bí ag an doras ar a hocht a chlog.\nBí anseo amárach.\nBí ag obair anois, a Sheáin.",{"id":1107,"vocabularyWord":1108,"displayOrder":86},"01a1aafe-e5a4-747a-8749-ee6da5dc4bee",{"id":1109,"word":1110,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1111,"audio":868},"01a1aafe-bbee-73d9-a91f-43bb14575b1f","déan",[1112,1116,1120],{"id":1113,"partOfSpeech":938,"definition":1114,"exampleSentences":1115,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d210-7a5e-ba82-006daa805fa1","Rud a chur i gcrích nó gníomh a dhéanamh; rud a chruthú nó a tháirgeadh (mar shampla bia a dhéanamh nó obair a dhéanamh).","Déanaim m'obair bhaile gach tráthnóna.\nRinne sí císte blasta inné.\nCad atá tú ag déanamh anois?",{"id":1117,"partOfSpeech":938,"definition":1118,"exampleSentences":1119,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d210-7ab6-ba82-006dab0ecae0","Cuid de nathanna ina gcuirtear gníomh in iúl, nuair a úsáidtear le hainmfhocal (mar shampla déan iarracht, déan botún, déan cinneadh).","Déan iarracht arís, led thoil.\nRinne mé botún sa scrúdú.\nRinne siad cinneadh an teach a dhíol.",{"id":1121,"partOfSpeech":938,"definition":1122,"exampleSentences":1123,"isPrimary":868,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d210-7b02-ba82-006dab578a70","Duine nó rud a chur in iúl a bheith ina rud éigin, nó a athrú go rud éigin eile (mar shampla déan cairde, déan réidh).","Rinne siad cairde den bhuachaill nua.\nDéan réidh don turas, tá an bus ag teacht.\nRinne an teas fuacht den uisce.",{"id":1125,"vocabularyWord":1126,"displayOrder":91},"01a1aafe-e5a4-74ae-8749-ee6da6b3d96a",{"id":1127,"word":1128,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1129,"audio":868},"01a1aafe-bc4b-7195-9cae-aae9eb250774","feic",[1130],{"id":1131,"partOfSpeech":943,"definition":1132,"exampleSentences":1133,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-74d4-8ab2-a1276e466b8c","Gléas taistil a bhfuil dhá rotha air agus a ghluaiseann nuair a phedálann duine é.","Tá feic nua agam.\nTéim ar scoil ar mo fheic gach lá.\nTá an fheic sin dearg agus glas.",{"id":1135,"vocabularyWord":1136,"displayOrder":96},"01a1aafe-e5a4-74e2-8749-ee6da6be5ae0",{"id":1137,"word":1138,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1139,"audio":868},"01a1aafe-bd00-7f5a-84c1-d9cbe6b3a411","téigh",[1140,1144],{"id":1141,"partOfSpeech":938,"definition":1142,"exampleSentences":1143,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b0-75b4-a075-2601225a19df","Bog ó áit amháin go háit eile; imigh nó taistil go dtí áit éigin.","Téim ar scoil gach lá.\nChuaigh sí go Corcaigh inné.\nAn rachaidh tú go dtí an siopa liom?",{"id":1145,"partOfSpeech":938,"definition":1146,"exampleSentences":1147,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5b0-75fc-a075-2601229cc46a","Tosaigh ag déanamh rud éigin nó bog isteach i staid nua (mar shampla, téigh ar aghaidh, téigh i bhfeabhas).","Chuaigh an aimsir i bhfeabhas ar maidin.\nTéigh ar aghaidh leis an obair, le do thoil.\nChuaigh an leanbh a chodladh ar a hocht a chlog.",{"id":1149,"vocabularyWord":1150,"displayOrder":101},"01a1aafe-e5a4-751a-8749-ee6da6f54407",{"id":1151,"word":1152,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1153,"audio":868},"01a1aafe-bc48-7200-aea1-a1235ade02bf","faigh",[1154,1158,1162],{"id":1155,"partOfSpeech":938,"definition":1156,"exampleSentences":1157,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-7040-8ab2-a12769fd6fb9","Rud a thabhairt isteach i do sheilbh nó rud a fháil ó dhuine éigin; teacht ar rud nó é a ghnóthú.","Faigheann Síle litir ó Mháire gach seachtain.\nFuair mé obair nua i mBaile Átha Cliath.\nAn bhfaighidh tú bainne ón siopa, led thoil?",{"id":1159,"partOfSpeech":938,"definition":1160,"exampleSentences":1161,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e6-7090-8ab2-a1276a67bda1","Cead nó cumas a bheith agat rud a dhéanamh (le \"faigh\" + an réamhfhocal \"le\" nó go díreach leis an bhforainm); i bhfocail eile, deis a bheith agat.","Ní bhfaighidh tú imeacht go dtí go mbeidh do chuid obair déanta agat.\nFuair na páistí imirt amuigh tar éis na scoile.\nAn bhfaighidh mé fón a úsáid anseo?",{"id":1163,"partOfSpeech":938,"definition":1164,"exampleSentences":1165,"isPrimary":868,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d3e6-70d8-8ab2-a1276afc67ec","Dul i gcruth nó i riocht áirithe, ag athrú de réir a chéile (mar shampla: bás a fháil, tinneas a fháil).","Fuair an seanfhear bás aréir.\nFaigheann sé tinn gach geimhreadh.\nFuair mé fliú an tseachtain seo caite.",{"id":1167,"vocabularyWord":1168,"displayOrder":106},"01a1aafe-e5a4-754e-8749-ee6da7e8dc21",{"id":1169,"word":1170,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1171,"audio":868},"01a1aafe-bb92-7b3e-ae7b-137a5f4a7b35","abair",[1172,1176],{"id":1173,"partOfSpeech":938,"definition":1174,"exampleSentences":1175,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d204-7999-bd2e-dc1f72d7eea8","Focail a chur in iúl os ard; rud a rá le duine.","Abair \"dia duit\" leis an múinteoir.\nAbair liom cad atá uait.\nCad a deir tú? Abair arís é, le do thoil.",{"id":1177,"partOfSpeech":938,"definition":1178,"exampleSentences":1179,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d204-7a1d-bd2e-dc1f73bddf80","Focal nó fuaim a fhuaimniú; rud a rá os ard mar chleachtadh.","Abair an focal sin go mall.\nAbair é i nGaeilge, le do thoil.\nAbair na huimhreacha ó haon go deich.",{"id":1181,"vocabularyWord":1182,"displayOrder":111},"01a1aafe-e5a4-7586-8749-ee6da8476880",{"id":1183,"word":1184,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1185,"audio":868},"01a1aafe-bcfe-7125-ab14-859abbbadb0b","tar",[1186,1190],{"id":1187,"partOfSpeech":938,"definition":1188,"exampleSentences":1189,"isPrimary":888,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b0-71cc-a075-26011f21c35e","An modh ordaitheach den bhriathar neamhrialta “teacht”: úsáidtear é chun iarraidh ar dhuine bogadh nó taisteal go dtí an áit ina bhfuil an cainteoir.","Tar anseo, le do thoil.\nTar isteach agus suigh síos.\nTar liom go dtí an siopa.",{"id":1191,"partOfSpeech":943,"definition":1192,"exampleSentences":1193,"isPrimary":868,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5b0-7210-a075-26011fd11f73","Substaint dhubh thiubh steaiceach a úsáidtear chun bóithre a dhéanamh agus chun adhmad nó bádóirí a chosaint ar an uisce.","Tá tar ar an mbóthar nua.\nChuir an fear tar ar bhun an bháid.\nBhí boladh láidir tar sa chlós.",[],null,[1197,1206,1212,1219,1224,1231],{"@id":1198,"@type":1199,"id":1200,"grammarPage":1201,"title":1202,"instructions":1203,"displayOrder":869,"type":1204,"questionCount":66,"blankCount":76,"isCompleted":868,"ogImageUrl":1205},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-98e1-7c56-9875-b5b4cb349548","GrammarExercise","01a1aafe-98e1-7c56-9875-b5b4cb349548","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ceisteanna agus freagraí faoin deireadh seachtaine","Roghnaigh an freagra ceart do gach bearna. Tabhair aird ar an gcineál abairte agus ar an méid a tharla.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6ab5ad7c-9806-4823-85a8-dd9aaabbbdc4_hero.webp?v=1793870174",{"@id":1207,"@type":1199,"id":1208,"grammarPage":1201,"title":1209,"instructions":1210,"displayOrder":11,"type":1204,"questionCount":66,"blankCount":111,"isCompleted":868,"ogImageUrl":1211},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-98f9-7511-ab70-8bfd9b19f402","01a1aafe-98f9-7511-ab70-8bfd9b19f402","Na patrúin eile: turas agus cuairt","Roghnaigh na foirmeacha cearta san aimsir chaite. Léigh na ceisteanna agus na habairtí iomlána sula bhfreagraíonn tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_535c836e-8000-4df1-935b-f930623279e2_hero.webp?v=1793870174",{"@id":1213,"@type":1199,"id":1214,"grammarPage":1201,"title":1215,"instructions":1216,"displayOrder":16,"type":1217,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":868,"ogImageUrl":1218},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9918-7b87-a263-6df9a3a8b1e1","01a1aafe-9918-7b87-a263-6df9a3a8b1e1","Ar, níor agus nár: gníomhartha laethúla","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh i nGaeilge chaighdeánach. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Coinnigh an bantas leis na focail.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d0f71d89-8ad0-4376-93a3-82f61047f5fb_hero.webp?v=1793870174",{"@id":1220,"@type":1199,"id":1221,"grammarPage":1201,"title":1222,"instructions":1216,"displayOrder":21,"type":1217,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":868,"ogImageUrl":1223},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9929-79c7-8373-f3ff48e8052a","01a1aafe-9929-79c7-8373-f3ff48e8052a","Na sé eisceacht: ceisteanna agus diúltuithe","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7bad9d5d-dac9-4312-9e1e-680d1ac22c8b_hero.webp?v=1793870174",{"@id":1225,"@type":1199,"id":1226,"grammarPage":1201,"title":1227,"instructions":1228,"displayOrder":26,"type":1229,"questionCount":26,"blankCount":869,"isCompleted":868,"ogImageUrl":1230},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-993c-7ded-a1b2-2b09c525b7a8","01a1aafe-993c-7ded-a1b2-2b09c525b7a8","Ar, níor agus nár: brí agus litriú","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_181c25c2-7af5-464c-91d6-4138c9f64ca2_hero.webp?v=1793870174",{"@id":1232,"@type":1199,"id":1233,"grammarPage":1201,"title":1234,"instructions":1235,"displayOrder":31,"type":1229,"questionCount":26,"blankCount":869,"isCompleted":868,"ogImageUrl":1236},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9943-7ce4-9748-a4e2d194ec90","01a1aafe-9943-7ce4-9748-a4e2d194ec90","Na heisceachtaí agus freagraí san aimsir chaite","Tapáil gach píosa agus ansin an colún ceart. Léigh an treoir ar gach bord sula roghnaíonn tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7f6ef152-b1cc-40a3-a9ca-0455024a8399_hero.webp?v=1793870174",{"id":1200,"grammarPage":1201,"title":1202,"instructions":1203,"seoTitle":1238,"seoDescription":1239,"displayOrder":869,"type":1204,"questions":1240,"ogImageUrl":1205},"Ar, níor agus nár: roghnaigh an fhoirm","Cleachtadh roghnúcháin ar ar, níor agus nár san aimsir chaite, le habairtí faoi chúrsaí baile, spórt agus siopadóireacht, agus freagraí gearra orthu.",[1241],{"id":1242,"sentenceTemplate":1243,"displayOrder":869,"explanation":1244,"exampleSentence":1245,"blanks":1246},"01a1aafe-98e1-7e66-9875-b5b4cdd9b54b","Cuir ceist neodrach, gan tuairim roimh ré: __1__ ghlan tú an chistin Dé Sathairn?","Iarrtar ceist neodrach anseo, mar sin úsáidtear ar. Ceist dhiúltach is ea nár ghlan; abairt dhiúltach is ea níor ghlan.","Ar phéinteáil tú an balla inné?",[1247],{"id":1248,"blankNumber":11,"options":1249},"01a1aafe-98e1-7e16-9875-b5b4cd5b8baf",[1250,1253,1256],{"id":1251,"optionText":1252,"isCorrect":868,"displayOrder":869},"01a1aafe-98e1-7d6a-9875-b5b4cc12ba83","Nár",{"id":1254,"optionText":1255,"isCorrect":888,"displayOrder":11},"01a1aafe-98e1-7db2-9875-b5b4cc4b978d","Ar",{"id":1257,"optionText":1258,"isCorrect":868,"displayOrder":16},"01a1aafe-98e1-7dee-9875-b5b4cccedf3c","Níor",{"html":1260,"toc":1261},"\u003Ch2 id=\"ceisteanna-agus-dilt-faoin-am-at-thart\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Ceisteanna agus diúltú faoin am atá thart\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Úsáid \u003Cstrong>ar\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> le go leor briathra san aimsir chaite. Cabhraíonn siad leat ceist a chur, rud a dhiúltú nó iontas a chur in iúl. Tá patrúin eile ag roinnt briathra coitianta freisin.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>An cineál abairte\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Sampla\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>An úsáid\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ceist\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ar\u003C\u002Fstrong> dhún tú an doras?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tá eolas uait.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Abairt dhiúltach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Níor\u003C\u002Fstrong> dhún mé an doras.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir tú nach ndearna tú é.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ceist dhiúltach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nár\u003C\u002Fstrong> dhún tú an doras?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Shíl tú gur dhún an duine é, nó tá iontas ort.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Tá an doras ar oscailt anois.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Ar dhún\u003C\u002Fstrong> tú an doras aréir?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Níor dhún\u003C\u002Fstrong>. Bhí sé róthe sa seomra.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"simhi-i-ndiaidh-ar-nor-agus-nr\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Séimhiú i ndiaidh ar, níor agus nár\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Le briathra rialta, cuir \u003Cstrong>ar\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> roimh an mbriathar agus cuir séimhiú air más féidir. Feiceann tú an séimhiú sa litir \u003Cstrong>h\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>dún → dhún\u003C\u002Fem>, \u003Cem>bris → bhris\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Abairt dhearfach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ceist\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Abairt dhiúltach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ceist dhiúltach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Dhún tú é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ar dhún\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Níor dhún\u003C\u002Fstrong> tú é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nár dhún\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Bhris sé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ar bhris\u003C\u002Fstrong> sé é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Níor bhris\u003C\u002Fstrong> sé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nár bhris\u003C\u002Fstrong> sé é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Cheannaigh sí é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ar cheannaigh\u003C\u002Fstrong> sí é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Níor cheannaigh\u003C\u002Fstrong> sí é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nár cheannaigh\u003C\u002Fstrong> sí é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ní chuirtear séimhiú ar \u003Cstrong>l\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>n\u003C\u002Fstrong> ná \u003Cstrong>r\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Ar léigh\u003C\u002Fstrong> tú an leabhar? \u003Cstrong>Níor rith\u003C\u002Fstrong> mé inné.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Má tá \u003Cstrong>d’\u003C\u002Fstrong> roimh an mbriathar san abairt dhearfach, bain é i ndiaidh \u003Cstrong>ar\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>D’ól\u003C\u002Fstrong> tú é. → \u003Cstrong>Ar ól\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>D’imir\u003C\u002Fstrong> sí peil. → \u003Cstrong>Níor imir\u003C\u002Fstrong> sí peil.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>D’fhan\u003C\u002Fstrong> sé sa bhaile. → \u003Cstrong>Nár fhan\u003C\u002Fstrong> sé sa bhaile?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ní choinníonn tú \u003Cstrong>d’\u003C\u002Fstrong> sna patrúin seo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ \u003Cstrong>Ar ól tú an tae?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Ar d’ól tú an tae?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Le \u003Cstrong>fan\u003C\u002Fstrong>, fanann an séimhiú: \u003Cstrong>níor fhan\u003C\u002Fstrong>, ní \u003Cem>níor fan\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"nr-ceist-dhiltach\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Nár: ceist dhiúltach\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Úsáid \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> nuair a shíleann tú go ndearna duine rud éigin agus nuair atá tú ag iarraidh é sin a sheiceáil. Is féidir iontas a chur in iúl leis freisin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Ceist gan tuairim roimh ré:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Ar cheannaigh\u003C\u002Fstrong> tú bainne?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Shíl tú gur cheannaigh an duine bainne:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Nár cheannaigh\u003C\u002Fstrong> tú bainne? Níl aon bhainne sa chuisneoir!\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>San fhreagra gearr, úsáid an briathar féin. Má rinne tú an rud, tabhair freagra dearfach. Mura ndearna tú é, tabhair freagra diúltach.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ceist\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Rinne tú é\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ní dhearna tú é\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ar dhún tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Dhún.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Níor dhún.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nár dhún tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Dhún.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Níor dhún.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Feicfidh tú \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> i lár abairte freisin: \u003Cstrong>Dúirt sí nár cheannaigh sí bainne.\u003C\u002Fstrong> Ní ceist é sin: dúirt sí, “Níor cheannaigh mé bainne.”\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"s-bhriathar-a-bhfuil-patrn-eile-acu\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Sé bhriathar a bhfuil patrún eile acu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Le \u003Cstrong>bí\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>déan\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>feic\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>téigh\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>faigh\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>abair\u003C\u002Fstrong>, úsáid \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> san aimsir chaite, seachas \u003Cem>ar\u003C\u002Fem>, \u003Cem>níor\u003C\u002Fem> agus \u003Cem>nár\u003C\u002Fem>. Foghlaim na foirmeacha seo mar aonad.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Briathar\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ceist\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Abairt dhiúltach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ceist dhiúltach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>bí\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>An raibh\u003C\u002Fstrong> tú ann?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ní raibh\u003C\u002Fstrong> mé ann.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nach raibh\u003C\u002Fstrong> tú ann?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>déan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>An ndearna\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ní dhearna\u003C\u002Fstrong> mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nach ndearna\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>feic\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>An bhfaca\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ní fhaca\u003C\u002Fstrong> mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nach bhfaca\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>téigh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>An ndeachaigh\u003C\u002Fstrong> tú ann?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ní dheachaigh\u003C\u002Fstrong> mé ann.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nach ndeachaigh\u003C\u002Fstrong> tú ann?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>faigh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>An bhfuair\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ní bhfuair\u003C\u002Fstrong> mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nach bhfuair\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>abair\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>An ndúirt\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ní dúirt\u003C\u002Fstrong> mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nach ndúirt\u003C\u002Fstrong> tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ní chuirtear séimhiú ar \u003Cstrong>dúirt\u003C\u002Fstrong> i ndiaidh \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Ní dúirt mé é.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Tabhair faoi deara \u003Cstrong>ní bhfuair\u003C\u002Fstrong>: tá \u003Cstrong>bhf\u003C\u002Fstrong> ann, fiú i ndiaidh \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ní leanann gach briathar neamhrialta an patrún sin. Mar shampla: \u003Cstrong>Ar tháinig\u003C\u002Fstrong> sí? \u003Cstrong>Níor tháinig\u003C\u002Fstrong> sí. \u003Cstrong>Nár tháinig\u003C\u002Fstrong> sí?\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"seicliosta-gairid\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Seicliosta gairid\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Roghnaigh an bhrí:\u003C\u002Fstrong> ceist le \u003Cstrong>ar\u003C\u002Fstrong>, diúltú le \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong>, nó ceist dhiúltach le \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Seiceáil an briathar:\u003C\u002Fstrong> le briathar rialta, cuir séimhiú air más féidir agus ná coinnigh \u003Cstrong>d’\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Cuimhnigh ar na sé bhriathar eile:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>an raibh\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>an ndearna\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>an bhfaca\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>an ndeachaigh\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>an bhfuair\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>an ndúirt\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Freagair leis an mbriathar:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Ar dhún tú é? — Dhún. \u002F Níor dhún.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n",[1262,1266,1270,1274,1278],{"id":1263,"text":1264,"depth":16,"number":1265},"ceisteanna-agus-dilt-faoin-am-at-thart","Ceisteanna agus diúltú faoin am atá thart","1",{"id":1267,"text":1268,"depth":16,"number":1269},"simhi-i-ndiaidh-ar-nor-agus-nr","Séimhiú i ndiaidh ar, níor agus nár","2",{"id":1271,"text":1272,"depth":16,"number":1273},"nr-ceist-dhiltach","Nár: ceist dhiúltach","3",{"id":1275,"text":1276,"depth":16,"number":1277},"s-bhriathar-a-bhfuil-patrn-eile-acu","Sé bhriathar a bhfuil patrún eile acu","4",{"id":1279,"text":1280,"depth":16,"number":1281},"seicliosta-gairid","Seicliosta gairid","5"]