[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33":365,"exercise-list-path-ga-none":406},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":364},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite","Úsáid ar, níor agus nár san aimsir chaite chun ceisteanna a chur agus abairtí diúltacha a dhéanamh, le séimhiú agus na briathra neamhrialta is coitianta.","## 1. Ceisteanna agus diúltú faoin am atá thart\n\nÚsáid **ar**, **níor** agus **nár** le go leor briathra san aimsir chaite. Cabhraíonn siad leat ceist a chur, rud a dhiúltú nó iontas a chur in iúl. Tá patrúin eile ag roinnt briathra coitianta freisin.\n\n| An cineál abairte | Sampla | An úsáid |\n| --- | --- | --- |\n| Ceist | **Ar** dhún tú an doras? | Tá eolas uait. |\n| Abairt dhiúltach | **Níor** dhún mé an doras. | Deir tú nach ndearna tú é. |\n| Ceist dhiúltach | **Nár** dhún tú an doras? | Shíl tú gur dhún an duine é, nó tá iontas ort. |\n\n:::example\nTá an doras ar oscailt anois.\n\n— **Ar dhún** tú an doras aréir?\n\n— **Níor dhún**. Bhí sé róthe sa seomra.\n:::\n\n## 2. Séimhiú i ndiaidh ar, níor agus nár\n\nLe briathra rialta, cuir **ar**, **níor** nó **nár** roimh an mbriathar agus cuir séimhiú air más féidir. Feiceann tú an séimhiú sa litir **h**: *dún → dhún*, *bris → bhris*.\n\n| Abairt dhearfach | Ceist | Abairt dhiúltach | Ceist dhiúltach |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Dhún tú é. | **Ar dhún** tú é? | **Níor dhún** tú é. | **Nár dhún** tú é? |\n| Bhris sé é. | **Ar bhris** sé é? | **Níor bhris** sé é. | **Nár bhris** sé é? |\n| Cheannaigh sí é. | **Ar cheannaigh** sí é? | **Níor cheannaigh** sí é. | **Nár cheannaigh** sí é? |\n\nNí chuirtear séimhiú ar **l**, **n** ná **r**: **Ar léigh** tú an leabhar? **Níor rith** mé inné.\n\nMá tá **d’** roimh an mbriathar san abairt dhearfach, bain é i ndiaidh **ar**, **níor** agus **nár**.\n\n- **D’ól** tú é. → **Ar ól** tú é?\n- **D’imir** sí peil. → **Níor imir** sí peil.\n- **D’fhan** sé sa bhaile. → **Nár fhan** sé sa bhaile?\n\n:::warning\nNí choinníonn tú **d’** sna patrúin seo.\n\n✓ **Ar ól tú an tae?**\n\n✗ Ar d’ól tú an tae?\n\nLe **fan**, fanann an séimhiú: **níor fhan**, ní *níor fan*.\n:::\n\n## 3. Nár: ceist dhiúltach\n\nÚsáid **nár** nuair a shíleann tú go ndearna duine rud éigin agus nuair atá tú ag iarraidh é sin a sheiceáil. Is féidir iontas a chur in iúl leis freisin.\n\n:::example\n**Ceist gan tuairim roimh ré:**\n\n— **Ar cheannaigh** tú bainne?\n\n**Shíl tú gur cheannaigh an duine bainne:**\n\n— **Nár cheannaigh** tú bainne? Níl aon bhainne sa chuisneoir!\n:::\n\nSan fhreagra gearr, úsáid an briathar féin. Má rinne tú an rud, tabhair freagra dearfach. Mura ndearna tú é, tabhair freagra diúltach.\n\n| Ceist | Rinne tú é | Ní dhearna tú é |\n| --- | --- | --- |\n| Ar dhún tú é? | **Dhún.** | **Níor dhún.** |\n| Nár dhún tú é? | **Dhún.** | **Níor dhún.** |\n\n:::note\nFeicfidh tú **nár** i lár abairte freisin: **Dúirt sí nár cheannaigh sí bainne.** Ní ceist é sin: dúirt sí, “Níor cheannaigh mé bainne.”\n:::\n\n## 4. Sé bhriathar a bhfuil patrún eile acu\n\nLe **bí**, **déan**, **feic**, **téigh**, **faigh** agus **abair**, úsáid **an**, **ní** agus **nach** san aimsir chaite, seachas *ar*, *níor* agus *nár*. Foghlaim na foirmeacha seo mar aonad.\n\n| Briathar | Ceist | Abairt dhiúltach | Ceist dhiúltach |\n| --- | --- | --- | --- |\n| bí | **An raibh** tú ann? | **Ní raibh** mé ann. | **Nach raibh** tú ann? |\n| déan | **An ndearna** tú é? | **Ní dhearna** mé é. | **Nach ndearna** tú é? |\n| feic | **An bhfaca** tú é? | **Ní fhaca** mé é. | **Nach bhfaca** tú é? |\n| téigh | **An ndeachaigh** tú ann? | **Ní dheachaigh** mé ann. | **Nach ndeachaigh** tú ann? |\n| faigh | **An bhfuair** tú é? | **Ní bhfuair** mé é. | **Nach bhfuair** tú é? |\n| abair | **An ndúirt** tú é? | **Ní dúirt** mé é. | **Nach ndúirt** tú é? |\n\nNí chuirtear séimhiú ar **dúirt** i ndiaidh **ní**: **Ní dúirt mé é.**\n\n:::tip\nTabhair faoi deara **ní bhfuair**: tá **bhf** ann, fiú i ndiaidh **ní**.\n:::\n\nNí leanann gach briathar neamhrialta an patrún sin. Mar shampla: **Ar tháinig** sí? **Níor tháinig** sí. **Nár tháinig** sí?\n\n## 5. Seicliosta gairid\n\n1. **Roghnaigh an bhrí:** ceist le **ar**, diúltú le **níor**, nó ceist dhiúltach le **nár**.\n2. **Seiceáil an briathar:** le briathar rialta, cuir séimhiú air más féidir agus ná coinnigh **d’**.\n3. **Cuimhnigh ar na sé bhriathar eile:** **an raibh**, **an ndearna**, **an bhfaca**, **an ndeachaigh**, **an bhfuair**, **an ndúirt**.\n4. **Freagair leis an mbriathar:** **Ar dhún tú é? — Dhún. \u002F Níor dhún.**","ga","A2",52,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1aafe-7f0d-74a3-9806-b5a5608fd68b",false,0,6,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":38},"01a1aafe-e5a3-7f45-899b-165bd96583a8","Focail: Ar, níor agus nár san aimsir chaite",[25,51,65,84,102,121,132,146,160,175,189,204,220,235,255,270,289,300,315,334,349],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":39},"01a1aafe-e5a4-7076-8749-ee6d9db50c1b",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":32,"audio":15},"01a1aafe-bbb2-7630-914f-d7b8d66e7674","ar",10,"A1",[33,40,45],{"id":34,"partOfSpeech":35,"definition":36,"exampleSentences":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d208-761c-b76b-4ef1f4c81af2","PREPOSITION","Réamhfhocal a thaispeánann go bhfuil rud éigin ar dhromchla rud eile, nó os a chionn agus i dteagmháil leis.","Tá an leabhar ar an mbord.\nChuir sí hata ar a ceann.\nTá pictiúr mór ar an mballa.",true,1,{"id":41,"partOfSpeech":35,"definition":42,"exampleSentences":43,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d208-769c-b76b-4ef1f55c7a60","Réamhfhocal a úsáidtear le tuiscint, le mothúchán nó le staid choirp a chur in iúl, mar shampla ocras, tart nó brón, a bhíonn ar dhuine.","Tá ocras orm.\nTá tart ar an leanbh.\nTá brón orthu inniu.",2,{"id":46,"partOfSpeech":47,"definition":48,"exampleSentences":49,"isPrimary":15,"meaningOrder":50},"01a1ab92-d208-7714-b76b-4ef1f56d1bd8","PARTICLE","Cáithnín ceisteach a chuirtear roimh bhriathar san aimsir chaite chun ceist a chur.","Ar ith tú do lón?\nAr chuala tú an nuacht?\nAr tháinig sé abhaile inné?",3,{"id":52,"vocabularyWord":53,"displayOrder":44},"01a1aafe-e5a4-70e2-8749-ee6d9e037bba",{"id":54,"word":55,"frequency":30,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":56,"audio":15},"01a1aafe-be95-797d-88f8-dd1b21d330df","níor",[57,61],{"id":58,"partOfSpeech":47,"definition":59,"exampleSentences":60,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d939-716b-82b3-ad10fdd3eff2","Cáithnín diúltach a úsáidtear roimh bhriathar san aimsir chaite chun a rá nár tharla rud éigin. Cuireann sé séimhiú ar an mbriathar (ach amháin ar ghuta nó ar f roimh ghuta, mar a bhíonn i gcás \"níor ól\").","Níor ól mé caife ar maidin.\nNíor chuir sé fáilte romham.\nNíor thuig mé an cheist sin.",{"id":62,"partOfSpeech":47,"definition":63,"exampleSentences":64,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d939-71b3-82b3-ad10fe7ff77c","Cáithnín diúltach a úsáidtear leis an gcopail san aimsir chaite nó sa mhodh coinníollach, mar shampla chun rud nach bhfuil inmhianaithe nó ceart a chur in iúl.","Níor mhaith liom dul amach anocht.\nNíor chóir duit é sin a rá leis.\nNíor cheart dúinn bheith déanach don scoil.",{"id":66,"vocabularyWord":67,"displayOrder":50},"01a1aafe-e5a4-7132-8749-ee6d9e6bd5e6",{"id":68,"word":69,"frequency":39,"level":70,"language":9,"partsOfSpeech":71,"audio":15},"01a1aafe-c0ab-7828-aeca-8d5b75aba364","nár","B1",[72,76,80],{"id":73,"partOfSpeech":47,"definition":74,"exampleSentences":75,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1aafe-c0bb-7dc3-80ca-a263fcb939b5","Mír diúltach a úsáidtear roimh bhriathar san aimsir chaite agus sa mhodh coinníollach chun ceist dhiúltach a chur: 'nár' + séimhiú.","Nár thuig tú an cheist?\nNár chuir mé in iúl duit go raibh mé ag teacht?\nNár bhuail tú leis inné?",{"id":77,"partOfSpeech":47,"definition":78,"exampleSentences":79,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-dea3-7c91-9983-f8cb9aac25ac","Mír diúltach a úsáidtear i gclásal fochéimnithe nó i gclásal coibhneasta san aimsir chaite, in ionad 'níor': 'nár' + séimhiú.","Dúirt sí nár bhuail sí leis riamh.\nIs é an fear nár fhill abhaile é.\nShíl mé nár thaitin an scannán leat.",{"id":81,"partOfSpeech":47,"definition":82,"exampleSentences":83,"isPrimary":15,"meaningOrder":50},"01a1ab92-dea3-7cdd-9983-f8cb9b31c5de","Mír diúltach a úsáidtear sa mhodh foshuiteach chun mian nó guí dhiúltach a chur in iúl.","Nár lige Dia go dtarlódh a leithéid arís!\nNár chuire Dia isteach ort é!\nNár fhága an tubaiste choíche sinn!",{"id":85,"vocabularyWord":86,"displayOrder":101},"01a1aafe-e5a4-7172-8749-ee6d9f43bdd4",{"id":87,"word":88,"frequency":89,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":90,"audio":15},"01a1aafe-bc3e-7ea4-bfb3-b00f5b26ac83","dún",7,[91,96],{"id":92,"partOfSpeech":93,"definition":94,"exampleSentences":95,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3e5-754e-ada5-19c23aad2158","VERB","Rud a chur i ndáiríre ar dhóigh nach mbeidh sé oscailte a thuilleadh, mar shampla doras, fuinneog nó leabhar a dhúnadh. Is é \"dún\" an modh ordaitheach, uatha den bhriathar.","Dún an doras, le do thoil.\nDún do shúile agus téigh a chodladh.\nDúnann an siopa ag a sé a chlog gach tráthnóna.",{"id":97,"partOfSpeech":98,"definition":99,"exampleSentences":100,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3e5-759e-ada5-19c23adc5b92","NOUN","Foirgneamh daingean nó láthair láidir a tógadh fadó chun daoine a chosaint, go minic as cloch agus ar bharr cnoic.","Tá dún ársa ar bharr an chnoic.\nChuamar ar cuairt ar Dhún Aonghasa i nOileáin Árann.\nTá dúin chloiche le fáil ar fud na hÉireann.",4,{"id":103,"vocabularyWord":104,"displayOrder":120},"01a1aafe-e5a4-71b2-8749-ee6d9f5a706d",{"id":105,"word":106,"frequency":39,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":107,"audio":15},"01a1aafe-bdd6-76ca-b71f-2853a36e439a","bris",[108,112,116],{"id":109,"partOfSpeech":93,"definition":110,"exampleSentences":111,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d785-74dc-aa36-59248f8da978","Rud a scoilt nó a mhilleadh ina phíosaí, nó ar chaoi nach bhfuil sé slán a thuilleadh; rud a leagan nó a leadhbadh as a chéile.","Ná bris an fhuinneog leis an liathróid sin!\nBhris an leanbh an cupán ar an urlár.\nBhrisfeadh an ghaoth na craobhacha den chrann.",{"id":113,"partOfSpeech":93,"definition":114,"exampleSentences":115,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d785-7530-aa36-59248fe019d5","Gan riail, dlí, gealltanas nó comhaontú a choinneáil; gníomhú in aghaidh rud a socraíodh.","Ná bris do ghealltanas liom.\nBhris an tiománaí an dlí nuair a thiomáin sé róghasta.\nNíor bhris mé mo bhriathar riamh.",{"id":117,"partOfSpeech":93,"definition":118,"exampleSentences":119,"isPrimary":15,"meaningOrder":50},"01a1ab92-d785-7574-aa36-5924906d18f6","Tús a chur le rud, nó rud a chur ar ceal go tobann (mar shampla an lá ag breacadh, stoirm nó tost a stopadh).","Bhris an lá ar a sé a chlog ar maidin.\nBhris an stoirm ar an gcósta aréir.\nBhris guth an mhúinteora an tost sa seomra.",5,{"id":122,"vocabularyWord":123,"displayOrder":17},"01a1aafe-e5a4-71f2-8749-ee6d9fd54eac",{"id":124,"word":125,"frequency":126,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":127,"audio":15},"01a1aafe-bdde-7760-a1c3-79065df48d3c","ceannaigh",8,[128],{"id":129,"partOfSpeech":93,"definition":130,"exampleSentences":131,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d785-7e74-aa36-5924967b643c","Rud a fháil trí airgead a íoc as; ceannach a dhéanamh.","Ceannaigh bainne agus arán ón siopa, led thoil.\nCheannaigh mé carr nua an tseachtain seo caite.\nCeannóidh sí féin agus a deirfiúr bronntanais do na páistí.",{"id":133,"vocabularyWord":134,"displayOrder":89},"01a1aafe-e5a4-7232-8749-ee6da0871ca7",{"id":135,"word":136,"frequency":126,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":137,"audio":15},"01a1aafe-bc7e-71ce-a33e-22c7b81ddf78","léigh",[138,142],{"id":139,"partOfSpeech":93,"definition":140,"exampleSentences":141,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3ea-70a6-9450-7201dd371e48","Focail scríofa a thuiscint agus a rá os ard nó i do cheann; leabhar, nuachtán, litir nó téacs eile a léamh.","Léigh mé leabhar maith aréir.\nLéann Máire an nuachtán gach maidin.\nLéigh an scéal seo dúinn, led thoil.",{"id":143,"partOfSpeech":93,"definition":144,"exampleSentences":145,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3ea-70f2-9450-7201dde55104","Ábhar a staidéar nó a fhoghlaim, go háirithe ar scoil nó in ollscoil.","Léann sí leigheas san ollscoil.\nLéigh sé stair agus Gaeilge i gColáiste na hOllscoile.\nTáim ag léamh don scrúdú amárach.",{"id":147,"vocabularyWord":148,"displayOrder":126},"01a1aafe-e5a4-726e-8749-ee6da13dccd1",{"id":149,"word":150,"frequency":39,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":151,"audio":15},"01a1aafe-bc9e-748d-aeab-1400b01eceb1","rith",[152,156],{"id":153,"partOfSpeech":93,"definition":154,"exampleSentences":155,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3ec-7990-93e3-528c7a2a8d79","Corraigh go tapa ar do chosa, níos tapúla ná siúl.","Rith go dtí an doras!\nRitheann an buachaill go tapa chuig an scoil.\nRith mé abhaile tar éis na scoile.",{"id":157,"partOfSpeech":98,"definition":158,"exampleSentences":159,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3ec-79e0-93e3-528c7ab030ed","An gníomh a bhíonn ann nuair a bhogann duine nó ainmhí go tapa ar a chosa; rás nó turas gasta ar chosa.","Tá rith maith ag an gcapall sin.\nBhí rith fada againn sa pháirc inné.\nBhí sé ar a rith go dtí an stad bus.",{"id":161,"vocabularyWord":162,"displayOrder":174},"01a1aafe-e5a4-72a6-8749-ee6da1bf3d9f",{"id":163,"word":164,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":165,"audio":15},"01a1aafe-bc99-7742-9b07-dd9f288a4d73","ól",[166,170],{"id":167,"partOfSpeech":93,"definition":168,"exampleSentences":169,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3ec-7348-93e3-528c75b1fadc","Leacht a ghlacadh isteach sa chorp tríd an mbéal, mar shampla uisce, bainne, tae nó deoch eile.","Ól do bhainne, a Sheáin.\nÓlaim tae gach maidin.\nNí ólann sí caife san oíche.",{"id":171,"partOfSpeech":98,"definition":172,"exampleSentences":173,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3ec-73a8-93e3-528c75e27829","An gníomh a bhaineann le deoch a ól; freisin, ól deochanna alcóil.","Is maith liom ól uisce tar éis na reatha.\nTá cosc ar ól sa pháirc seo.\nBhí an t-ól go maith don tart ach ní don sláinte.",9,{"id":176,"vocabularyWord":177,"displayOrder":30},"01a1aafe-e5a4-72fa-8749-ee6da28ca9c8",{"id":178,"word":179,"frequency":89,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":180,"audio":15},"01a1aafe-be7f-7de7-9a01-6e23bc7c2674","imir",[181,185],{"id":182,"partOfSpeech":93,"definition":183,"exampleSentences":184,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d937-7072-8eae-5cffbcedf59b","Páirt a ghlacadh i gcluiche nó i spórt, nó cluiche a dhéanamh ar mhaithe le spraoi nó le comórtas.","Imríonn mé peil Ghaelach gach Satharn lena chairde.\nD'imir na páistí cártaí ar feadh na tráthnóna.\nNí imreoidh siad inniu mar tá sé ag cur báistí.",{"id":186,"partOfSpeech":93,"definition":187,"exampleSentences":188,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d937-70f6-8eae-5cffbd20d65b","Páirt nó ról a ghlacadh i ndráma, i scannán nó i gcás éigin; tionchar a bheith agat ar rud.","D'imir sí an phríomhpháirt sa dráma scoile.\nImríonn an múinteoir páirt mhór i saol na bpáistí.\nCén ról a imreoidh tú sa chlub nua?",{"id":190,"vocabularyWord":191,"displayOrder":203},"01a1aafe-e5a4-7332-8749-ee6da3123916",{"id":192,"word":193,"frequency":39,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":194,"audio":15},"01a1aafe-bc49-7227-bfb5-a8f2ae6bdef4","fan",[195,199],{"id":196,"partOfSpeech":93,"definition":197,"exampleSentences":198,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3e6-71d8-8ab2-a1276be034ea","Fan in áit amháin gan imeacht; fanacht i do chónaí nó i do sheasamh in áit éigin.","Fan sa bhaile inniu, tá sé ag cur báistí.\nFanaim anseo go dtí an Satharn.\nAn bhfanfaidh tú linn sa teach anocht?",{"id":200,"partOfSpeech":93,"definition":201,"exampleSentences":202,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3e6-7220-8ab2-a1276c740fa0","Fan le duine nó le rud éigin go dtiocfaidh sé nó go dtarlóidh sé; bheith ag feitheamh.","Fan nóiméad, le do thoil.\nFan liom, tá mé ag teacht!\nFan go dtiocfaidh an bus.",11,{"id":205,"vocabularyWord":206,"displayOrder":219},"01a1aafe-e5a4-7386-8749-ee6da32746a1",{"id":207,"word":208,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":209,"audio":15},"01a1aafe-bd1d-790e-8c83-1df8e5bb31c1","an",[210,214],{"id":211,"partOfSpeech":47,"definition":212,"exampleSentences":213,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d5b2-76a3-bbcf-8c91ce7370cb","Cáithnín ceisteach a chuirtear ar thús ceiste dírí chun fiafraí de dhuine an fíor rud nó nach fíor.","An bhfuil ocras ort?\nAn raibh tú ar scoil inné?\nAn ólann tú tae ar maidin?",{"id":215,"partOfSpeech":216,"definition":217,"exampleSentences":218,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d5b2-764f-bbcf-8c91ce40e8a3","ARTICLE","An t-alt cinnte a úsáidtear roimh ainmfhocal uatha chun duine nó rud ar leith a lua: an bord, an bhean, an t-uisce.","Tá an bord mór.\nTá an bhean sa chistin.\nÓlaim an t-uisce gach lá.",12,{"id":221,"vocabularyWord":222,"displayOrder":234},"01a1aafe-e5a4-73c2-8749-ee6da3f7c12f",{"id":223,"word":224,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":225,"audio":15},"01a1aafe-bc8e-74ae-a6be-18e6db1a204e","ní",[226,230],{"id":227,"partOfSpeech":47,"definition":228,"exampleSentences":229,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3eb-751b-bae2-fa158f3822f0","Cáithnín diúltach a chuirtear roimh bhriathar san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach, nó roimh an gcopail, chun rud a dhiúltú.","Ní thuigim an focal sin.\nNí fheicfidh mé thú amárach.\nNí múinteoir é Seán.",{"id":231,"partOfSpeech":98,"definition":232,"exampleSentences":233,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3eb-7563-bae2-fa15900d93a1","Rud nó cúis; aon rud atá ann nó a tharlaíonn, go háirithe nuair a bhíonn an focal \"rud\" i gceist.","Is iomaí ní a tharlaíonn sa saol.\nD'inis sé dom na nithe go léir a chonaic sé.\nTá ní amháin ag cur as dom.",13,{"id":236,"vocabularyWord":237,"displayOrder":254},"01a1aafe-e5a4-73f6-8749-ee6da45571fc",{"id":238,"word":239,"frequency":30,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":240,"audio":15},"01a1aafe-be8f-78a9-a0c1-f8cc72d42433","nach",[241,246,250],{"id":242,"partOfSpeech":243,"definition":244,"exampleSentences":245,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d938-7ad5-a76f-c2139ba79a7f","CONJUNCTION","Focal a úsáidtear le clásal tuairisceach diúltach a thosú, i.e. 'go' + 'ní'; leanann séimhiú nó urú é de ghnáth (nach bhfuil, nach dtagann), agus úsáidtear é tar éis briathra mar 'deir', 'tá a fhios agam' agus 'creid'.","Deir sí nach bhfuil sí tuirseach.\nTá a fhios agam nach dtiocfaidh sé anocht.\nCreidim nach bhfuil an freagra ceart.",{"id":247,"partOfSpeech":47,"definition":248,"exampleSentences":249,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d938-7b1d-a76f-c2139c6a5671","Mír a úsáidtear chun ceist dhiúltach a chur, go minic nuair a bhíonn an cainteoir ag súil le freagra dearfach nó ag lorg aontaithe.","Nach bhfuil tú ag teacht chuig an gcóisir?\nNach maith leat tae?\nNach álainn an lá é!",{"id":251,"partOfSpeech":47,"definition":252,"exampleSentences":253,"isPrimary":15,"meaningOrder":50},"01a1ab92-d938-7b61-a76f-c2139cc2f607","Mír choibhneasta dhiúltach a chiallaíonn 'nach' nó 'ar nach': úsáidtear í chun cur síos a dhéanamh ar dhuine nó ar rud nach ndéanann nó nach bhfuil rud éigin.","Is é an fear nach bhfuil anseo inniu mo dheartháir.\nSin an teach nach bhfuil díon air.\nTá cara agam nach ólann caife riamh.",14,{"id":256,"vocabularyWord":257,"displayOrder":269},"01a1aafe-e5a4-7436-8749-ee6da52d8c3f",{"id":258,"word":259,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":260,"audio":15},"01a1aafe-bbc4-7957-aba9-81710beb2b0a","bí",[261,265],{"id":262,"partOfSpeech":93,"definition":263,"exampleSentences":264,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d20b-71ca-8341-bf0af26698aa","An briathar substaintiúil. Úsáidtear é chun cur síos a dhéanamh ar dhuine nó ar rud, ar a staid, ar a chaighdeán nó ar a mhothúchán. San ordú, deirtear le duine a bheith ar an gcaoi áirithe sin.","Bí ciúin, led thoil.\nBí cúramach ar an mbóthar.\nBí go maith don mhadra.",{"id":266,"partOfSpeech":93,"definition":267,"exampleSentences":268,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d20b-725a-8341-bf0af2b7274c","An briathar substaintiúil a úsáidtear chun a rá cá bhfuil duine nó rud, nó go bhfuil sé i láthair nó ag déanamh rud éigin. San ordú, deirtear le duine a bheith in áit áirithe nó ag gabháil do ghníomh.","Bí ag an doras ar a hocht a chlog.\nBí anseo amárach.\nBí ag obair anois, a Sheáin.",15,{"id":271,"vocabularyWord":272,"displayOrder":288},"01a1aafe-e5a4-747a-8749-ee6da5dc4bee",{"id":273,"word":274,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":275,"audio":15},"01a1aafe-bbee-73d9-a91f-43bb14575b1f","déan",[276,280,284],{"id":277,"partOfSpeech":93,"definition":278,"exampleSentences":279,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d210-7a5e-ba82-006daa805fa1","Rud a chur i gcrích nó gníomh a dhéanamh; rud a chruthú nó a tháirgeadh (mar shampla bia a dhéanamh nó obair a dhéanamh).","Déanaim m'obair bhaile gach tráthnóna.\nRinne sí císte blasta inné.\nCad atá tú ag déanamh anois?",{"id":281,"partOfSpeech":93,"definition":282,"exampleSentences":283,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d210-7ab6-ba82-006dab0ecae0","Cuid de nathanna ina gcuirtear gníomh in iúl, nuair a úsáidtear le hainmfhocal (mar shampla déan iarracht, déan botún, déan cinneadh).","Déan iarracht arís, led thoil.\nRinne mé botún sa scrúdú.\nRinne siad cinneadh an teach a dhíol.",{"id":285,"partOfSpeech":93,"definition":286,"exampleSentences":287,"isPrimary":15,"meaningOrder":50},"01a1ab92-d210-7b02-ba82-006dab578a70","Duine nó rud a chur in iúl a bheith ina rud éigin, nó a athrú go rud éigin eile (mar shampla déan cairde, déan réidh).","Rinne siad cairde den bhuachaill nua.\nDéan réidh don turas, tá an bus ag teacht.\nRinne an teas fuacht den uisce.",16,{"id":290,"vocabularyWord":291,"displayOrder":299},"01a1aafe-e5a4-74ae-8749-ee6da6b3d96a",{"id":292,"word":293,"frequency":126,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":294,"audio":15},"01a1aafe-bc4b-7195-9cae-aae9eb250774","feic",[295],{"id":296,"partOfSpeech":98,"definition":297,"exampleSentences":298,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3e6-74d4-8ab2-a1276e466b8c","Gléas taistil a bhfuil dhá rotha air agus a ghluaiseann nuair a phedálann duine é.","Tá feic nua agam.\nTéim ar scoil ar mo fheic gach lá.\nTá an fheic sin dearg agus glas.",17,{"id":301,"vocabularyWord":302,"displayOrder":314},"01a1aafe-e5a4-74e2-8749-ee6da6be5ae0",{"id":303,"word":304,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":305,"audio":15},"01a1aafe-bd00-7f5a-84c1-d9cbe6b3a411","téigh",[306,310],{"id":307,"partOfSpeech":93,"definition":308,"exampleSentences":309,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d5b0-75b4-a075-2601225a19df","Bog ó áit amháin go háit eile; imigh nó taistil go dtí áit éigin.","Téim ar scoil gach lá.\nChuaigh sí go Corcaigh inné.\nAn rachaidh tú go dtí an siopa liom?",{"id":311,"partOfSpeech":93,"definition":312,"exampleSentences":313,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d5b0-75fc-a075-2601229cc46a","Tosaigh ag déanamh rud éigin nó bog isteach i staid nua (mar shampla, téigh ar aghaidh, téigh i bhfeabhas).","Chuaigh an aimsir i bhfeabhas ar maidin.\nTéigh ar aghaidh leis an obair, le do thoil.\nChuaigh an leanbh a chodladh ar a hocht a chlog.",18,{"id":316,"vocabularyWord":317,"displayOrder":333},"01a1aafe-e5a4-751a-8749-ee6da6f54407",{"id":318,"word":319,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":320,"audio":15},"01a1aafe-bc48-7200-aea1-a1235ade02bf","faigh",[321,325,329],{"id":322,"partOfSpeech":93,"definition":323,"exampleSentences":324,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d3e6-7040-8ab2-a12769fd6fb9","Rud a thabhairt isteach i do sheilbh nó rud a fháil ó dhuine éigin; teacht ar rud nó é a ghnóthú.","Faigheann Síle litir ó Mháire gach seachtain.\nFuair mé obair nua i mBaile Átha Cliath.\nAn bhfaighidh tú bainne ón siopa, led thoil?",{"id":326,"partOfSpeech":93,"definition":327,"exampleSentences":328,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3e6-7090-8ab2-a1276a67bda1","Cead nó cumas a bheith agat rud a dhéanamh (le \"faigh\" + an réamhfhocal \"le\" nó go díreach leis an bhforainm); i bhfocail eile, deis a bheith agat.","Ní bhfaighidh tú imeacht go dtí go mbeidh do chuid obair déanta agat.\nFuair na páistí imirt amuigh tar éis na scoile.\nAn bhfaighidh mé fón a úsáid anseo?",{"id":330,"partOfSpeech":93,"definition":331,"exampleSentences":332,"isPrimary":15,"meaningOrder":50},"01a1ab92-d3e6-70d8-8ab2-a1276afc67ec","Dul i gcruth nó i riocht áirithe, ag athrú de réir a chéile (mar shampla: bás a fháil, tinneas a fháil).","Fuair an seanfhear bás aréir.\nFaigheann sé tinn gach geimhreadh.\nFuair mé fliú an tseachtain seo caite.",19,{"id":335,"vocabularyWord":336,"displayOrder":348},"01a1aafe-e5a4-754e-8749-ee6da7e8dc21",{"id":337,"word":338,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":339,"audio":15},"01a1aafe-bb92-7b3e-ae7b-137a5f4a7b35","abair",[340,344],{"id":341,"partOfSpeech":93,"definition":342,"exampleSentences":343,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d204-7999-bd2e-dc1f72d7eea8","Focail a chur in iúl os ard; rud a rá le duine.","Abair \"dia duit\" leis an múinteoir.\nAbair liom cad atá uait.\nCad a deir tú? Abair arís é, le do thoil.",{"id":345,"partOfSpeech":93,"definition":346,"exampleSentences":347,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d204-7a1d-bd2e-dc1f73bddf80","Focal nó fuaim a fhuaimniú; rud a rá os ard mar chleachtadh.","Abair an focal sin go mall.\nAbair é i nGaeilge, le do thoil.\nAbair na huimhreacha ó haon go deich.",20,{"id":350,"vocabularyWord":351,"displayOrder":363},"01a1aafe-e5a4-7586-8749-ee6da8476880",{"id":352,"word":353,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":354,"audio":15},"01a1aafe-bcfe-7125-ab14-859abbbadb0b","tar",[355,359],{"id":356,"partOfSpeech":93,"definition":357,"exampleSentences":358,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1ab92-d5b0-71cc-a075-26011f21c35e","An modh ordaitheach den bhriathar neamhrialta “teacht”: úsáidtear é chun iarraidh ar dhuine bogadh nó taisteal go dtí an áit ina bhfuil an cainteoir.","Tar anseo, le do thoil.\nTar isteach agus suigh síos.\nTar liom go dtí an siopa.",{"id":360,"partOfSpeech":98,"definition":361,"exampleSentences":362,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d5b0-7210-a075-26011fd11f73","Substaint dhubh thiubh steaiceach a úsáidtear chun bóithre a dhéanamh agus chun adhmad nó bádóirí a chosaint ar an uisce.","Tá tar ar an mbóthar nua.\nChuir an fear tar ar bhun an bháid.\nBhí boladh láidir tar sa chlós.",21,[],[366,375,381,388,393,400],{"@id":367,"@type":368,"id":369,"grammarPage":370,"title":371,"instructions":372,"displayOrder":16,"type":373,"questionCount":219,"blankCount":254,"isCompleted":15,"ogImageUrl":374},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-98e1-7c56-9875-b5b4cb349548","GrammarExercise","01a1aafe-98e1-7c56-9875-b5b4cb349548","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ceisteanna agus freagraí faoin deireadh seachtaine","Roghnaigh an freagra ceart do gach bearna. Tabhair aird ar an gcineál abairte agus ar an méid a tharla.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6ab5ad7c-9806-4823-85a8-dd9aaabbbdc4_hero.webp?v=1793870174",{"@id":376,"@type":368,"id":377,"grammarPage":370,"title":378,"instructions":379,"displayOrder":39,"type":373,"questionCount":219,"blankCount":363,"isCompleted":15,"ogImageUrl":380},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-98f9-7511-ab70-8bfd9b19f402","01a1aafe-98f9-7511-ab70-8bfd9b19f402","Na patrúin eile: turas agus cuairt","Roghnaigh na foirmeacha cearta san aimsir chaite. Léigh na ceisteanna agus na habairtí iomlána sula bhfreagraíonn tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_535c836e-8000-4df1-935b-f930623279e2_hero.webp?v=1793870174",{"@id":382,"@type":368,"id":383,"grammarPage":370,"title":384,"instructions":385,"displayOrder":44,"type":386,"questionCount":30,"blankCount":30,"isCompleted":15,"ogImageUrl":387},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9918-7b87-a263-6df9a3a8b1e1","01a1aafe-9918-7b87-a263-6df9a3a8b1e1","Ar, níor agus nár: gníomhartha laethúla","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh i nGaeilge chaighdeánach. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Coinnigh an bantas leis na focail.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d0f71d89-8ad0-4376-93a3-82f61047f5fb_hero.webp?v=1793870174",{"@id":389,"@type":368,"id":390,"grammarPage":370,"title":391,"instructions":385,"displayOrder":50,"type":386,"questionCount":219,"blankCount":219,"isCompleted":15,"ogImageUrl":392},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9929-79c7-8373-f3ff48e8052a","01a1aafe-9929-79c7-8373-f3ff48e8052a","Na sé eisceacht: ceisteanna agus diúltuithe","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7bad9d5d-dac9-4312-9e1e-680d1ac22c8b_hero.webp?v=1793870174",{"@id":394,"@type":368,"id":395,"grammarPage":370,"title":396,"instructions":397,"displayOrder":101,"type":398,"questionCount":101,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":399},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-993c-7ded-a1b2-2b09c525b7a8","01a1aafe-993c-7ded-a1b2-2b09c525b7a8","Ar, níor agus nár: brí agus litriú","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_181c25c2-7af5-464c-91d6-4138c9f64ca2_hero.webp?v=1793870174",{"@id":401,"@type":368,"id":402,"grammarPage":370,"title":403,"instructions":404,"displayOrder":120,"type":398,"questionCount":101,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":405},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9943-7ce4-9748-a4e2d194ec90","01a1aafe-9943-7ce4-9748-a4e2d194ec90","Na heisceachtaí agus freagraí san aimsir chaite","Tapáil gach píosa agus ansin an colún ceart. Léigh an treoir ar gach bord sula roghnaíonn tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7f6ef152-b1cc-40a3-a9ca-0455024a8399_hero.webp?v=1793870174",null]