[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac":26,"exercise-list-path-ga-none":74},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha","Foirmeacha neamhspleácha agus spleácha de bí: tá, bhfuil, raibh agus beidh i ráitis, i gceisteanna agus in abairtí diúltacha sna trí phríomhaimsir.","## 1. Cén fhoirm de bí?\n\nDeir tú **Tá sé anseo**, ach **An bhfuil sé anseo?** Athraíonn foirm an bhriathair **bí** de réir na haimsire agus an fhocail a thagann roimhe. Féachfaimid ar ráitis, ar cheisteanna agus ar abairtí diúltacha san aimsir láithreach, chaite agus fháistineach.\n\n- Úsáidtear foirm **neamhspleách** i ngnáthráiteas: **Tá sé anseo.**\n- Úsáidtear foirm **spleách** i ndiaidh focail áirithe, mar shampla **an** i gceist: **An bhfuil sé anseo?**\n- Ní bhíonn dhá fhoirm dhifriúla ann i ngach aimsir.\n\n## 2. San aimsir láithreach: tá agus bhfuil\n\nIs é **tá** an fhoirm neamhspleách. Úsáidtear **bhfuil** i gceisteanna le **an** agus **nach**. Úsáidtear **níl** san abairt dhiúltach.\n\n| Cineál abairte | Sampla |\n| --- | --- |\n| Ráiteas | **Tá** Máire sa bhaile. |\n| Ceist | **An bhfuil** Máire sa bhaile? |\n| Abairt dhiúltach | **Níl** Máire sa bhaile. |\n| Ceist dhiúltach | **Nach bhfuil** Máire sa bhaile? |\n\nLe ceist dhiúltach, is minic a bhíonn tú ag súil le freagra dearfach. Mar shampla, ceapann tú go bhfuil Máire sa bhaile agus fiafraíonn tú: **Nach bhfuil Máire sa bhaile?**\n\n:::warning\nNí chuirtear **an** ná **ní** díreach roimh **tá** sna habairtí seo.\n\n- ✓ **An bhfuil sé réidh?**\n- ✗ An tá sé réidh?\n- ✓ **Níl sé réidh.**\n- ✗ Ní tá sé réidh.\n:::\n\n## 3. San aimsir chaite: bhí agus raibh\n\nIs é **bhí** an fhoirm neamhspleách. Úsáidtear an fhoirm spleách **raibh** i ndiaidh **an**, **ní** agus **nach**.\n\n| Cineál abairte | Sampla |\n| --- | --- |\n| Ráiteas | **Bhí** an siopa ar oscailt inné. |\n| Ceist | **An raibh** an siopa ar oscailt inné? |\n| Abairt dhiúltach | **Ní raibh** an siopa ar oscailt inné. |\n| Ceist dhiúltach | **Nach raibh** an siopa ar oscailt inné? |\n\n:::note\nLe **bí** san aimsir chaite, úsáid **an raibh** agus **ní raibh**, ní **ar bhí** ná **níor bhí**. Foghlaim na patrúin seo le chéile.\n:::\n\n:::example\nBhí tú ag an siopa inné. Tá ceist ag cara leat.\n\n— **An raibh** an siopa ar oscailt?\n\n— **Ní raibh. Bhí** sé dúnta.\n:::\n\n## 4. San aimsir fháistineach: beidh\n\nSan aimsir fháistineach, níl foirm spleách ar leith cosúil le **raibh** ann. Úsáidtear **beidh**, ach athraíonn a thús i ndiaidh **an**, **ní** agus **nach**.\n\n| Cineál abairte | Sampla |\n| --- | --- |\n| Ráiteas | **Beidh** an bus anseo go luath. |\n| Ceist | **An mbeidh** an bus anseo go luath? |\n| Abairt dhiúltach | **Ní bheidh** an bus anseo go luath. |\n| Ceist dhiúltach | **Nach mbeidh** an bus anseo go luath? |\n\nTugtar **urú** ar an athrú ó **b** go **mb** in **mbeidh**. Tugtar **séimhiú** ar an athrú ó **b** go **bh** in **bheidh**.\n\n:::tip\nCoinnigh na trí phatrún seo le chéile: **beidh — an mbeidh? — ní bheidh**.\n:::\n\n## 5. I ndiaidh go agus i bhfreagraí\n\nFeiceann tú na foirmeacha spleácha i ndiaidh **go** freisin, mar shampla le **Tá a fhios agam…**\n\n| Aimsir | Sampla |\n| --- | --- |\n| Láithreach | Tá a fhios agam **go bhfuil** Nóra sa bhaile anois. |\n| Chaite | Tá a fhios agam **go raibh** Nóra sa bhaile inné. |\n| Fháistineach | Tá a fhios agam **go mbeidh** Nóra sa bhaile amárach. |\n\nI bhfreagra gearr dearfach, úsáid an fhoirm neamhspleách. I bhfreagra diúltach, úsáid an patrún diúltach.\n\n:::example\n— **An bhfuil** an doras ar oscailt?\n\n— **Tá.** \u002F **Níl.**\n\n— **An raibh** an doras ar oscailt?\n\n— **Bhí.** \u002F **Ní raibh.**\n\n— **An mbeidh** an doras ar oscailt?\n\n— **Beidh.** \u002F **Ní bheidh.**\n:::\n\n## 6. Seiceáil thapa\n\n1. Roghnaigh an aimsir: **anois**, **inné** nó **amárach**.\n2. Seiceáil an focal roimh an mbriathar: **an**, **ní**, **nach** nó **go**.\n3. Roghnaigh an patrún ceart.\n\n| Ráiteas | Ceist | Diúltú | I ndiaidh go |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **tá** | **an bhfuil?** | **níl** | **go bhfuil** |\n| **bhí** | **an raibh?** | **ní raibh** | **go raibh** |\n| **beidh** | **an mbeidh?** | **ní bheidh** | **go mbeidh** |\n\nCuimhnigh: **An raibh sé anseo? — Bhí.** Ní gá an fhoirm spleách sa fhreagra dearfach.","ga","A2",54,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f0e-7c2f-b3df-851b686fce3b","Briathra neamhrialta sna príomhaimsirí",false,0,19,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",6,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"briathra-neamhrialta-sna-priomhaimsiri-a2",[],[27,37,44,53,59,67],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9b98-769c-b4b3-d04a5b725d50","GrammarExercise","01a1aafe-9b98-769c-b4b3-d04a5b725d50","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí i ráitis agus i gceisteanna","Roghnaigh an fhoirm cheart de bí i ngach abairt.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_751393c7-a7b0-42de-9541-b1ca48d5c736_hero.webp?v=1793870175",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9bb0-77a2-bf6e-07c36e6dde0f","01a1aafe-9bb0-77a2-bf6e-07c36e6dde0f","Bí i ndiaidh go agus i bhfreagraí","Roghnaigh an fhoirm cheart. Sna comhráite, lean an treoir faoin bhfreagra dearfach nó diúltach.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cdc26778-9cb0-4fdc-925a-a9ea21ca0e0a_hero.webp?v=1793870175",{"@id":45,"@type":29,"id":46,"grammarPage":31,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9bc6-78f9-95e4-f22429e779c8","01a1aafe-9bc6-78f9-95e4-f22429e779c8","Bí san aimsir láithreach agus chaite","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_767285ec-b846-4d96-8d0a-158740dd9b0f_hero.webp?v=1793870175",{"@id":54,"@type":29,"id":55,"grammarPage":31,"title":56,"instructions":48,"displayOrder":57,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9bd8-7ae2-841c-f2efe7ec9448","01a1aafe-9bd8-7ae2-841c-f2efe7ec9448","An aimsir fháistineach agus clásail le go",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e36f3dbe-a27b-4077-ba5c-3160889103b7_hero.webp?v=1793870175",{"@id":60,"@type":29,"id":61,"grammarPage":31,"title":62,"instructions":63,"displayOrder":64,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":66},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9bea-76cc-988b-a68d287da50c","01a1aafe-9bea-76cc-988b-a68d287da50c","Bí: abairtí agus foirmeacha a rangú","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.",4,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_29d5ae10-28c0-4385-9a0f-3657344f1016_hero.webp?v=1793870175",{"@id":68,"@type":29,"id":69,"grammarPage":31,"title":70,"instructions":71,"displayOrder":72,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":73},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9bf0-76e8-968e-8f66192889f3","01a1aafe-9bf0-76e8-968e-8f66192889f3","Bí: clásail agus freagraí a rangú","Tapáil gach píosa agus ansin tapáil an colún cuí dó.",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c106193a-2c73-4749-a3b3-4dfb2ffa17d2_hero.webp?v=1793870175",null]