[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb":22,"exercise-list-path-ga-none":41},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe","Tagairt na bhforainmneacha i struchtúir ionannaithe: abairtí leabaithe, clásail choibhneasta agus bealaí le débhríocht a sheachaint i dtéacsanna casta.","## 1. Cé leis a mbaineann an tagairt?\n\nI struchtúr casta ionannaithe, ní leor an fhoirm cheart den chopail a roghnú. Caithfidh tú a léiriú go soiléir cé atá á aithint, cén t-eolas a shainaithníonn an duine sin, agus cé dó a dtagraíonn gach forainm. Tá sé sin tábhachtach go háirithe nuair a bhíonn abairt leabaithe nó clásal coibhneasta sa struchtúr.\n\nDíreoimid ar thrí scil:\n\n- **é, í agus iad** a cheangal leis an tagairt cheart;\n- teorainneacha na gclásal a aithint in abairt fhada;\n- débhríocht a sheachaint gan forainmneacha breise a chur isteach go meicniúil.\n\n## 2. An forainm agus an dá chuid den ionannú\n\nSan abairt **Is í Nóra an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste**, aithnítear Nóra mar an t-iarrthóir atá i gceist. Baineann **í** le Nóra; ní athraítear go **é** é de bharr gur ainmfhocal firinscneach é *iarrthóir*.\n\n| An duine nó na daoine atá á n-aithint | Abairt ionannaithe |\n| --- | --- |\n| Nóra | Is **í Nóra** an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste. |\n| Cian | Is **é Cian** an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste. |\n| Nóra agus Cian | Is **iad Nóra agus Cian** na hiarrthóirí a roghnaigh an coiste. |\n\nIs féidir forainm a úsáid in ionad an ainm má tá an duine soiléir ón gcomhthéacs:\n\n:::example\nTá Nóra ag fanacht taobh amuigh. **Is í an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste í.**\n\nTá Cian ag fanacht taobh amuigh. **Is é an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste é.**\n:::\n\nSa dá shampla dheireanacha, déanann an forainm deiridh tagairt don duine a luadh roimhe sin. Tá feidhm struchtúrach ag an bhforainm tosaigh sa phatrún ionannaithe freisin: ní dhá dhuine éagsúla atá i gceist leis an dá fhorainm.\n\nIn **Is í [an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste] í**, baineann an **í** deiridh leis an ionannú: ní cuspóir de **roghnaigh** é, cé go dtagann sé díreach i ndiaidh an chlásail choibhneasta. Má tá Nóra agus Máire araon sa chomhthéacs, ní leor **í** chun a shocrú cé acu atá á haithint. Ní mór an tagairt sin a aimsiú sa chomhthéacs nó an bhean a ainmniú. Tá débhríocht eile sa chlásal **a roghnaigh an coiste** féin; pléitear í i gCuid 4.\n\n:::warning\nNá cuir forainm deiridh le gach abairt ionannaithe. Sa ghnáthphatrún **Is í Nóra an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste**, tá Nóra ainmnithe cheana féin. Ní gá **í** eile a chur leis an deireadh.\n:::\n\n## 3. Ionannú laistigh d’abairt eile\n\nNuair a leabaítear an t-ionannú i ndiaidh briathair ar nós **ceapann** nó **deir**, fanann an ceangal idir an forainm agus an duine atá á aithint.\n\n:::example\n**Is í Nóra an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste.**\n\nCeapann Cian **gurb í Nóra an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste**.\n\nDeir Nóra **gurb é Cian an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste**.\n:::\n\nSa dara habairt, ní bhaineann **í** le Cian, cé gurb é Cian ainmní an bhriathair **ceapann**. Baineann sé le Nóra laistigh den abairt leabaithe. Sa tríú habairt, baineann **é** le Cian, ní le Nóra.\n\nChun abairt den chineál seo a léamh:\n\n1. Aimsigh an briathar sa phríomhchlásal: **ceapann** nó **deir** anseo.\n2. Aimsigh tús an ionannaithe leabaithe: **gurb í** nó **gurb é**.\n3. Léigh an t-ionannú mar aonad sula nascann tú a chuid forainmneacha leis an gcomhthéacs níos leithne.\n\n:::example\nTá Máire agus Nóra ag fanacht leis an toradh. **Ceapann Máire gurb í an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste í.**\n:::\n\nD’fhéadfadh an **í** deiridh tagairt do Mháire féin nó do Nóra, de réir an chomhthéacs. Ní cheanglaíonn ainmní **ceapann** an forainm leis féin go huathoibríoch, agus ní réitíonn an inscne an cheist anseo. Chun an tagairt a shocrú, scríobh **Ceapann Máire gurb í Máire an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste** nó **Ceapann Máire gurb í Nóra an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste**, de réir na brí atá uait.\n\n## 4. An ceangal leis an gclásal coibhneasta\n\nFéadfaidh an clásal coibhneasta an t-eolas a thabhairt a shainaithníonn an duine. Ach ní hionann ról an duine sin i ngach clásal.\n\n| Abairt | Ról an iarrthóra sa chlásal coibhneasta |\n| --- | --- |\n| Is í Nóra an t-iarrthóir **a roghnaigh an coiste**. | Dhá léamh: roghnaigh an coiste Nóra (cuspóir), nó roghnaigh Nóra an coiste (ainmní). |\n| Is í Nóra an t-iarrthóir **ar roghnaigh an coiste í**. | Roghnaigh an coiste Nóra: is í cuspóir an bhriathair í, agus seasann **í** di sa chlásal. |\n| Is í Nóra an t-iarrthóir **a labhair leis an gcoiste**. | Labhair Nóra leis an gcoiste: is í ainmní an bhriathair í. |\n| Is í Nóra an t-iarrthóir **ar labhair an coiste léi**. | Labhair an coiste le Nóra: tá an tagairt di in **léi**. |\n\nTá **an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste** débhríoch ann féin: is féidir **an coiste** a thuiscint mar ainmní nó mar chuspóir. Is minic a thugann an comhthéacs le fios gurb é an coiste a rinne an roghnú, ach ní ráthaíonn an struchtúr sin an léamh sin.\n\nSa choibhneas díreach **a roghnaigh an coiste**, ní bhíonn forainm ag líonadh áit an iarrthóra. Chun ról an iarrthóra mar chuspóir a shoiléiriú, is féidir an coibhneas indíreach **ar roghnaigh an coiste í** a úsáid. Athraítear **a** go **ar** anseo agus cuirtear **í** sa chlásal mar chuspóir; ní leor forainm a chur leis go meicniúil. Baineann an **í** sin le **roghnaigh**, murab ionann agus an **í** deiridh sa phatrún ionannaithe i gCuid 2.\n\nIn **a labhair leis an gcoiste**, is ainmní an iarrthóir agus ní chuirtear forainm breise isteach ina áit. In **ar labhair an coiste léi**, tá **léi** riachtanach don cheangal réamhfhoclach atá á chur in iúl.\n\n:::note\nNí hé an forainm i ndiaidh na copaile a chinneann ról an duine sa chlásal coibhneasta. Léiríonn struchtúr an chlásail féin an ról sin sa chodarsnacht **a labhair leis an gcoiste** agus **ar labhair an coiste léi**. Ní dhéanann sé idirdhealú idir ainmní agus cuspóir i gcónaí, áfach, mar a léiríonn **a roghnaigh an coiste**.\n:::\n\n## 5. Tagairt shoiléir i dtéacs fada\n\nNí leor inscne agus uimhir an fhorainm chun an tagairt a shocrú i gcónaí. Má luaitear beirt bhan, mar shampla, d’fhéadfadh **í** tagairt do cheachtar acu, de réir an chomhthéacs.\n\n:::example\n**Tagairt nach bhfuil soiléir ina haonar:**\n\nBhí Nóra agus Máire ag fanacht taobh amuigh. Dúirt Cian gurb í an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste í.\n\n**Tagairt shoiléir:**\n\nBhí Nóra agus Máire ag fanacht taobh amuigh. Dúirt Cian gurb í **Nóra** an t-iarrthóir a roghnaigh an coiste.\n:::\n\nNíl an chéad leagan míghramadúil, ach ní insíonn an sliocht seo dúinn cé acu bean atá i gceist. Sa dara leagan, réitíonn an t-ainm an débhríocht.\n\n:::example\n**Sliocht as tuairisc ar chruinniú:**\n\nChuir Aoife agus Bríd dhá cháipéis faoi bhráid na comhairle: plean iompair agus tuarascáil chostais. Dheimhnigh an cathaoirleach gurb í Bríd an t-innealtóir a bhí freagrach as an bplean. Dúirt sé gurb é an plean iompair an doiciméad a bheadh mar bhonn leis an gcomhairliúchán poiblí. Mhol Aoife go gcuirfí an cinneadh siar go dtí go mbeadh freagraí an phobail faighte. Ba é an moladh sin an pointe ba mhó a spreag díospóireacht, mar bhí roinnt comhaltaí ag iarraidh tosú ar an obair láithreach.\n:::\n\nSa sliocht seo, ainmnítear **Bríd** toisc nach leor **í** chun idirdhealú a dhéanamh idir an bheirt bhan. Aithnítear **an plean iompair** mar dhoiciméad ar leith, agus tagraíonn **an moladh sin** don smaoineamh iomlán an cinneadh a chur siar. Baineann **é** in **Ba é an moladh sin…** leis an moladh, ní leis an gcathaoirleach. Mar sin, ní daoine amháin a aithnítear sna struchtúir seo: is féidir rudaí agus smaointe a aithint freisin.\n\n:::tip\nAgus tú ag athléamh, seiceáil trí rud: **cé atá á aithint**, **cén clásal lena mbaineann gach forainm**, agus **an bhfuil níos mó ná tagairt amháin indéanta**. Má tá amhras ann, bain úsáid as an ainm arís seachas brath ar an ainm is gaire.\n:::","ga","C1",141,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1aafe-7f45-75e6-8145-f56705b52616",false,0,2,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[],[],[23,33],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9e11-7bb9-b5ed-48ae35867ac4","GrammarExercise","01a1aafe-9e11-7bb9-b5ed-48ae35867ac4","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","An duine atá á aithint","Roghnaigh an freagra a oireann don abairt nó don anailís. Tabhair aird ar theorainneacha na gclásal agus ar an gcomhthéacs.","word_select",13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8f25334d-3397-4b46-8505-89c0b8849ebc_hero.webp?v=1793870175",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":37,"displayOrder":38,"type":30,"questionCount":39,"blankCount":39,"isCompleted":15,"ogImageUrl":40},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-9e34-7313-97e5-8d51672db582","01a1aafe-9e34-7313-97e5-8d51672db582","Róil na gclásal agus tagairt shoiléir","Léigh gach sliocht agus roghnaigh an freagra. Déan idirdhealú idir ról sa chlásal coibhneasta agus tagairt san ionannú.",1,12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4892b848-caed-47d8-8be3-cb0860118959_hero.webp?v=1793870175",null]