[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc":26,"exercise-list-path-ga-none":59},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart","Foghlaim conas dá agus an modh coinníollach a úsáid le tagairt don am atá thart, chun toradh eile a shamhlú agus aiféala faoi eachtra a chur in iúl.","Nuair a smaoiníonn tú ar eachtra atá thart, is féidir leat toradh eile a shamhlú: **Dá mbeadh a fhios agam, chabhróinn leat.** Úsáideann tú **dá** agus an modh coinníollach chun coinníoll nár comhlíonadh agus toradh samhlaithe a chur in iúl. Léiríonn an comhthéacs cén uair atá i gceist.\n\n## 1. Rud nár tharla a shamhlú\n\nI gcoinníoll frithfhíorasach, samhlaíonn tú cás atá contrártha leis na fíricí. Agus tú ag caint faoin am atá thart, ní féidir leat an eachtra féin a athrú, ach is féidir leat a rá cad a tharlódh faoi choinníoll eile.\n\n:::example\nNí raibh airgead agam inné, agus níor cheannaigh mé an ticéad.\n\n**Dá mbeadh airgead agam inné, cheannóinn an ticéad.**\n\nNíor inis tú dom go raibh cabhair uait, agus níor chabhraigh mé leat.\n\n**Dá n-inseofá dom go raibh cabhair uait, chabhróinn leat.**\n:::\n\nTá an patrún seo úsáideach chun:\n\n- aiféala a chur in iúl faoi dheis a cailleadh;\n- míniú a thabhairt ar thoradh nach bhfuarthas;\n- toradh eile ar eachtra a shamhlú.\n\n### Má nó dá faoin am atá thart\n\nÚsáid **má** nuair a fhágann tú oscailte an raibh an coinníoll fíor. Úsáid **dá** agus an modh coinníollach nuair a shamhlaíonn tú cás atá contrártha leis na fíricí san am atá thart.\n\n:::example\n**Má bhí tú ann inné, chonaic tú é.** — D’fhéadfadh sé a bheith fíor go raibh tú ann; níl sé sin á shéanadh.\n\n**Dá mbeifeá ann inné, d’fheicfeá é.** — Ní raibh tú ann; samhlaítear an toradh a bheadh ar an gcás eile.\n:::\n\n## 2. An coinníoll agus an toradh\n\nTá dhá chuid sa ghnáthphatrún: **dá + briathar sa mhodh coinníollach**, agus príomhchlásal a bhfuil briathar sa mhodh coinníollach ann freisin.\n\n| Cuid den abairt | Feidhm | Sampla |\n| --- | --- | --- |\n| An coinníoll | An cás eile a shamhlaítear | **Dá mbeadh airgead agam inné** |\n| An toradh | An rud a tharlódh sa chás sin | **cheannóinn an ticéad** |\n\nCuireann **dá** urú ar an mbriathar nuair is féidir: **dá mbeadh**, **dá dtiocfá**, **dá bhfaighinn**. Roimh ghuta, feiceann tú **n-**: **dá n-inseofá**.\n\nIs féidir ord na gclásal a athrú gan an bhunbhrí a athrú:\n\n:::example\n**Dá mbeadh airgead agam inné, cheannóinn an ticéad.**\n\n**Cheannóinn an ticéad dá mbeadh airgead agam inné.**\n:::\n\nÚsáidtear camóg de ghnáth nuair a thagann an coinníoll ar dtús.\n\n### Coinníoll diúltach: mura agus murach\n\nÚsáid **mura + modh coinníollach** chun coinníoll diúltach a chur in iúl. Is féidir **murach + ainmfhocal nó frása ainmfhoclach** a úsáid freisin chun rud a ainmniú ar chuir sé bac ar thoradh eile.\n\n:::example\nBhí an trácht trom inné, agus bhí mé déanach.\n\n**Mura mbeadh an trácht chomh trom sin inné, bheinn in am.**\n\n**Murach an trácht, bheinn in am.**\n:::\n\nSa chéad abairt, samhlaítear nach raibh an trácht chomh trom sin. Sa dara habairt, samhlaítear an toradh a bheadh ann gan an trácht a bheith ina bhac. Tagann an t-am atá thart ón gcomhthéacs sa dá chás.\n\n### An chopail sa choinníoll: dá mba\n\nNuair is gá an chopail chun duine nó rud a aithint nó a rangú, úsáidtear foirm ar nós **dá mba** sa choinníoll.\n\n:::example\nNíorbh é sin mo chinneadh inné.\n\n**Dá mba mise thú, ní dhéanfainn é.**\n\nNíor lá saoire é inné, agus chuaigh mé ag obair.\n\n**Dá mba lá saoire é inné, ní rachainn ag obair.**\n:::\n\nSa chéad sampla, samhlaím mé féin i do chás ag an am sin. Gan an comhthéacs sin, úsáidtear **Dá mba mise thú** go minic chun comhairle a thabhairt faoin am i láthair freisin.\n\n## 3. Conas an t-am atá thart a léiriú\n\nNí aimsir chaite ar leith den mhodh coinníollach atá sa phatrún seo. Is iad an comhthéacs agus focail ama a léiríonn gur faoin am atá thart atá tú ag caint.\n\n| Abairt | An t-am atá i gceist |\n| --- | --- |\n| **Dá mbeadh am agam amárach, chabhróinn leat.** | Cás samhlaithe sa todhchaí |\n| **Dá mbeadh am agam inné, chabhróinn leat.** | Cás frithfhíorasach san am atá thart |\n\nIs féidir tagairtí ar nós **inné**, **an tseachtain seo caite** agus **an uair sin** a úsáid. Ní gá iad a athrá má tá an t-am soiléir cheana féin.\n\n:::note\nNí léiríonn **dá mbeadh** ná **chabhróinn** an t-am atá thart astu féin. Gan comhthéacs, d’fhéadfadh abairt mar **Dá mbeadh am agam, chabhróinn leat** tagairt don am i láthair nó don todhchaí freisin.\n:::\n\n## 4. Gníomh críochnaithe agus toradh roimh spriocam\n\nMás mian leat béim a chur ar ghníomh a bheith críochnaithe roimh phointe áirithe, is féidir leat **tar éis + ainm briathartha** a úsáid leis an mbriathar **bí**.\n\n:::example\nNíor ghlaoigh tú orm roimh an gcruinniú, agus ní raibh an t-eolas agam in am.\n\n**Dá mbeifeá tar éis glaoch orm roimh an gcruinniú, bheadh an t-eolas agam in am.**\n:::\n\nIs féidir **bheadh + aidiacht bhriathartha** a úsáid chun toradh críochnaithe a shamhlú freisin:\n\n:::example\nNí raibh an ríomhaire ag obair inné, agus níor chríochnaigh mé an tuairisc.\n\n**Dá mbeadh an ríomhaire ag obair inné, bheadh an tuairisc críochnaithe agam faoi a cúig.**\n:::\n\nAnseo, léiríonn **críochnaithe agam** an toradh, agus socraíonn **faoi a cúig** an spriocam.\n\n:::warning\nNí gá **tar éis** ná aidiacht bhriathartha a chur i ngach abairt faoin am atá thart. Tá **Dá mbeadh airgead agam inné, cheannóinn an ticéad** iomlán agus nádúrtha mar atá.\n:::\n\n## 5. Seiceáil an bhrí agus an fhoirm\n\nSula n-úsáideann tú an patrún, cuir na ceisteanna seo ort féin:\n\n1. **Cad a tharla i ndáiríre?** Bíodh na fíricí soiléir sa chomhthéacs.\n2. **Cén coinníoll eile atá á shamhlú agam?** Úsáid **dá** agus an modh coinníollach, **dá mba** leis an gcopail, nó **mura \u002F murach** le coinníoll diúltach, de réir na bpatrún i mír 2.\n3. **Cén toradh eile a bheadh air?** Úsáid an modh coinníollach sa phríomhchlásal.\n4. **An bhfuil an t-am soiléir?** Cuir tagairt ama leis más gá.\n\n:::tip\nCuimhnigh ar an gcodarsnacht: **Ní raibh am agam inné, mar sin níor chabhraigh mé leat** — na fíricí. **Dá mbeadh am agam inné, chabhróinn leat** — an cás eile a shamhlaítear.\n:::","ga","B2",122,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f37-70ca-bded-2d9090337f7c","Coinníollacha diúltacha agus torthaí nár tharla",false,0,8,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",4,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"coinniollacha-diultacha-agus-torthai-b2",[],[27,37,44,53],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a092-7653-a613-1c6c64baef0b","GrammarExercise","01a1aafe-a092-7653-a613-1c6c64baef0b","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Na fíricí agus an cás eile","Roghnaigh an fhoirm cheart do gach bearna. Tabhair aird ar na fíricí agus ar an gcás atá á shamhlú.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_57fc1940-8b80-45c9-8027-8729c3312cce_hero.webp?v=1793870176",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a0a8-78e3-bdc3-22c606573e8c","01a1aafe-a0a8-78e3-bdc3-22c606573e8c","Bacainní agus torthaí críochnaithe","Líon gach bearna. Tabhair aird ar choinníollacha diúltacha, ar an gcopail agus ar ghníomhartha críochnaithe.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f753e666-a3d9-4ad6-b348-745c0aaf6e0c_hero.webp?v=1793870176",{"@id":45,"@type":29,"id":46,"grammarPage":31,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a0be-7c89-93e5-1bd797222e9f","01a1aafe-a0be-7c89-93e5-1bd797222e9f","Coinníollacha agus torthaí samhlaithe","Cuir na píosaí in ord. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú. Baineann gach abairt le cás samhlaithe inné: níor comhlíonadh an coinníoll agus níor tharla an toradh.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_631e2d84-bfea-4e70-b6e5-cb5a7be6e73f_hero.webp?v=1793870176",{"@id":54,"@type":29,"id":55,"grammarPage":31,"title":56,"instructions":48,"displayOrder":57,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a0cf-7f99-a422-c74912138262","01a1aafe-a0cf-7f99-a422-c74912138262","Diúltú, bacainní agus críochnú",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0ecdbe02-fb0b-4587-85cf-3cc6c11b6616_hero.webp?v=1793870176",null]