[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-pages-ga":4,"grammar-page-ga-diultu-i-gclasail-choibhneasta":862,"grammar-lesson-path-ga-diultu-i-gclasail-choibhneasta-daoine-agus-rudai-a-aithint-b1":877,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4":961,"grammar-quick-check-01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4":995,"grammar-lesson-body-01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4-34p187f7eg":1018},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,807,812,817,822,827,832,837,842,847,852,857],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","ga","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":191,"displayOrder":192},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":191,"displayOrder":197},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":191,"displayOrder":202},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":191,"displayOrder":207},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":191,"displayOrder":212},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":191,"displayOrder":217},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":191,"displayOrder":222},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":191,"displayOrder":227},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":191,"displayOrder":232},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":191,"displayOrder":237},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":191,"displayOrder":242},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":191,"displayOrder":247},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":191,"displayOrder":252},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":191,"displayOrder":257},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":191,"displayOrder":262},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":191,"displayOrder":267},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":191,"displayOrder":272},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":191,"displayOrder":277},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":191,"displayOrder":282},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":191,"displayOrder":287},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":191,"displayOrder":292},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":191,"displayOrder":297},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":191,"displayOrder":302},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":191,"displayOrder":307},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":191,"displayOrder":312},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":191,"displayOrder":317},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":191,"displayOrder":322},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":191,"displayOrder":327},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":191,"displayOrder":332},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":191,"displayOrder":337},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":191,"displayOrder":342},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":191,"displayOrder":347},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":191,"displayOrder":352},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":191,"displayOrder":357},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":191,"displayOrder":362},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":191,"displayOrder":367},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":372,"displayOrder":373},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":372,"displayOrder":378},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":372,"displayOrder":383},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":372,"displayOrder":388},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":372,"displayOrder":393},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":372,"displayOrder":398},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":372,"displayOrder":403},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":372,"displayOrder":408},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":372,"displayOrder":413},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":372,"displayOrder":418},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":372,"displayOrder":423},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":372,"displayOrder":428},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":372,"displayOrder":433},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":372,"displayOrder":438},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":372,"displayOrder":443},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":372,"displayOrder":448},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":372,"displayOrder":453},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":372,"displayOrder":458},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":372,"displayOrder":463},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":372,"displayOrder":468},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":372,"displayOrder":473},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":372,"displayOrder":478},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":372,"displayOrder":483},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":372,"displayOrder":488},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":372,"displayOrder":493},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":372,"displayOrder":498},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":372,"displayOrder":503},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":372,"displayOrder":508},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":372,"displayOrder":513},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":372,"displayOrder":518},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":372,"displayOrder":523},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":372,"displayOrder":528},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":372,"displayOrder":533},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":372,"displayOrder":538},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":543,"displayOrder":544},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":543,"displayOrder":549},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":543,"displayOrder":554},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":543,"displayOrder":559},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":543,"displayOrder":564},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":543,"displayOrder":569},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":543,"displayOrder":574},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":543,"displayOrder":579},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":543,"displayOrder":584},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":543,"displayOrder":589},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":543,"displayOrder":594},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":543,"displayOrder":599},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":543,"displayOrder":604},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":543,"displayOrder":609},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":543,"displayOrder":614},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":543,"displayOrder":619},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":543,"displayOrder":624},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":543,"displayOrder":629},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":543,"displayOrder":634},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":543,"displayOrder":639},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":543,"displayOrder":644},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":543,"displayOrder":649},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":543,"displayOrder":654},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":543,"displayOrder":659},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":543,"displayOrder":664},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":543,"displayOrder":669},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":543,"displayOrder":674},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":543,"displayOrder":679},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":543,"displayOrder":684},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":543,"displayOrder":689},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":694,"displayOrder":695},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe","C1",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":694,"displayOrder":700},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":694,"displayOrder":705},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":694,"displayOrder":710},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":694,"displayOrder":715},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":694,"displayOrder":720},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":694,"displayOrder":725},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":694,"displayOrder":730},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":694,"displayOrder":735},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":694,"displayOrder":740},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":694,"displayOrder":745},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":694,"displayOrder":750},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":694,"displayOrder":755},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":694,"displayOrder":760},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":694,"displayOrder":765},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":694,"displayOrder":770},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":694,"displayOrder":775},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":694,"displayOrder":780},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":694,"displayOrder":785},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":694,"displayOrder":790},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":694,"displayOrder":795},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":694,"displayOrder":800},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":805,"displayOrder":806},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":805,"displayOrder":811},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":805,"displayOrder":816},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":805,"displayOrder":821},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":805,"displayOrder":826},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":805,"displayOrder":831},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":805,"displayOrder":836},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":805,"displayOrder":841},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":805,"displayOrder":846},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":805,"displayOrder":851},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":9,"level":805,"displayOrder":856},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":9,"level":805,"displayOrder":861},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":475,"title":476,"slug":477,"seoDescription":863,"content":864,"language":9,"level":372,"displayOrder":478,"grammarTopics":865,"createdAt":871,"updatedAt":872,"totalExercises":46,"vocabularyLists":873,"primaryTopicHub":874,"readyImages":876},"Foghlaim conas nach agus nár a úsáid i gclásail choibhneasta, leis an urú, an séimhiú agus foirmeacha diúltacha na mbriathra san aimsir chaite.","## 1. Rud nach bhfuil fíor\n\nÚsáideann tú clásal coibhneasta diúltach chun duine nó rud a aithint trí rud nach bhfuil fíor faoi. Is iad **nach** agus **nár** na príomhfhocail a úsáideann tú. Féachfaidh tú ar na hathruithe tosaigh ina ndiaidh agus ar fhoirmeacha tábhachtacha san aimsir chaite.\n\n:::example\nTá beirt sa seomra: labhraíonn duine amháin Gaeilge, ach ní labhraíonn an duine eile í.\n\nSeo an duine **nach labhraíonn Gaeilge**.\n:::\n\nNí leor **ní** nó **níor** a chur isteach sa chlásal coibhneasta. Bíonn foirm choibhneasta dhiúltach de dhíth.\n\n## 2. Nach agus an t-urú\n\nÚsáidtear **nach** san aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach. Úsáidtear é freisin sa mhodh coinníollach, mar shampla **an duine nach mbeadh anseo**, agus san aimsir ghnáthchaite, mar shampla **an duine nach n-óladh tae**. Tagann urú ar an mbriathar nuair is féidir é. Ní athraíonn gach consan: fanann **l**, mar shampla, gan athrú.\n\n| Abairt neamhspleách | Clásal coibhneasta diúltach |\n| --- | --- |\n| Ní thuigeann sé an cheist. | an dalta **nach dtuigeann an cheist** |\n| Ní chuireann sí siúcra sa tae. | an bhean **nach gcuireann siúcra sa tae** |\n| Ní labhraíonn sé Gaeilge. | an duine **nach labhraíonn Gaeilge** |\n| Ní bheidh sé anseo amárach. | an múinteoir **nach mbeidh anseo amárach** |\n\nLe guta, feicfidh tú **n-**: **an páiste nach n-itheann feoil**.\n\nTá foirmeacha ar leith ag roinnt briathra. Le **bí**, úsáid **nach bhfuil**, ní *nach tá*.\n\n:::example\nTá bosca amháin lán, ach níl an bosca eile lán. Cuir na leabhair sa bhosca **nach bhfuil lán**.\n:::\n\n## 3. Nár san aimsir chaite\n\nLe briathra rialta san aimsir chaite, úsáidtear **nár** agus séimhiú nuair is féidir é.\n\n| Abairt neamhspleách | Clásal coibhneasta diúltach |\n| --- | --- |\n| Níor cheannaigh mé an leabhar. | an leabhar **nár cheannaigh mé** |\n| Níor chríochnaigh sí an obair. | an obair **nár chríochnaigh sí** |\n| Níor fhág sé an teach. | an fear **nár fhág an teach** |\n| Níor ól mé an tae. | an tae **nár ól mé** |\n\nNí chuirtear **d’** i ndiaidh **nár**: **d’ól mé**, ach **an tae nár ól mé**.\n\n:::warning\nNá húsáid **nár** le gach briathar san aimsir chaite. Tá **nach** ag teastáil le roinnt briathra neamhrialta.\n:::\n\nSeo sé fhoirm thábhachtacha le foghlaim:\n\n| Briathar | Clásal diúltach san aimsir chaite |\n| --- | --- |\n| bí | an duine **nach raibh anseo** |\n| déan | an obair **nach ndearna mé** |\n| faigh | an litir **nach bhfuair mé** |\n| feic | an scannán **nach bhfaca mé** |\n| téigh | an dalta **nach ndeachaigh abhaile** |\n| abair | an rud **nach ndúirt mé** |\n\nNí bhaineann **nach** le gach briathar neamhrialta ach oiread: deirtear **an duine nár tháinig** agus **an scéal nár chuala mé**.\n\n## 4. Diúltú sa choibhneas díreach agus indíreach\n\nÚsáidtear **nach** agus **nár** sa dá chineál coibhnis. Má tá forainm nó forainm réamhfhoclach de dhíth sa choibhneas indíreach, coinnítear é sa leagan diúltach.\n\n:::example\n**Coibhneas díreach:**\n\nSeo an fear **a tháinig**. → Seo an fear **nár tháinig**.\n\nSeo an leabhar **a léigh mé**. → Seo an leabhar **nár léigh mé**.\n\n**Coibhneas indíreach:**\n\nSeo an duine **a bhfuil aithne agam air**. → Seo an duine **nach bhfuil aithne agam air**.\n\nSeo an bhean **ar labhair mé léi**. → Seo an bhean **nár labhair mé léi**.\n:::\n\n:::tip\nSa sampla **an duine nach bhfuil aithne agam air**, tagraíonn **air** don duine. Ná fág ar lár é nuair a dhéanann tú an clásal diúltach.\n:::\n\n## 5. Seiceáil an clásal\n\nSula gcríochnaíonn tú, seiceáil na pointí seo:\n\n- **An aimsir nó an modh:** úsáid **nach** san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach; úsáid **nár** le briathra rialta san aimsir chaite.\n- **An briathar:** seiceáil foirmeacha neamhrialta amhail **nach raibh** agus **nach bhfaca**.\n- **An t-athrú tosaigh:** urú i ndiaidh **nach**, séimhiú i ndiaidh **nár**, nuair is féidir iad.\n- **An tagairt:** coinnigh **air**, **léi** nó foirm eile má tá sí de dhíth sa choibhneas indíreach.\n\nCuimhnigh ar an gcodarsnacht: **Níor léigh mé an leabhar** → **Seo an leabhar nár léigh mé**.",[866],{"id":867,"name":868,"level":372,"language":9,"isCompleted":869,"completionPercentage":870,"totalExercises":106,"completedExercises":870},"01a1aafe-7f26-7f83-824d-9feb52428395","Daoine agus rudaí a aithint le clásail choibhneasta",false,0,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[],{"name":868,"slug":875,"language":9},"daoine-agus-rudai-a-aithint-b1",[],{"id":867,"name":868,"slug":875,"language":9,"level":372,"introduction":878,"lessonCount":21,"totalExercises":106,"objectives":879,"prerequisites":882,"lessons":884},"Tosaíonn tú leis an duine a dhéanann gníomh nó leis an rud a mbaineann sé leis. Ansin foghlaimíonn tú conas réamhfhocal nó sealbh a choinneáil sa tagairt, agus conas an dá chineál clásail a dhéanamh diúltach.",[880,881],"Coibhneas díreach nó indíreach a roghnú de réir ról an réamhtheachtaí.","Nach agus nár a úsáid gan tagairt riachtanach a chailleadh.",[883],"Bunord na habairte, an aimsir chaite agus forainmnigh réamhfhoclacha.",[885,910,932],{"id":465,"contentId":886,"slug":467,"title":466,"level":372,"summary":887,"order":11,"exercises":888},"pg_9163f08d-63f8-4773-8edd-cecf604d48dc","Aithníonn tú an réamhtheachtaí mar ainmní nó mar chuspóir sa choibhneas díreach, gan forainm breise.",[889,893,896,900,903,907],{"id":890,"title":891,"order":870,"type":892},"01a1aafe-8e1b-784a-8cc9-b957461b5810","An mhír a agus an aimsir chaite","word_select",{"id":894,"title":895,"order":11,"type":892},"01a1aafe-8e35-7581-adfd-c8f83eed2869","Cé a rinne an gníomh?",{"id":897,"title":898,"order":16,"type":899},"01a1aafe-8e4f-7259-ab41-2acb00ac5a81","An réamhtheachtaí mar ainmní","sentence_builder",{"id":901,"title":902,"order":21,"type":899},"01a1aafe-8e61-77e2-904f-4493be3a8ec8","An réamhtheachtaí mar chuspóir",{"id":904,"title":905,"order":26,"type":906},"01a1aafe-8e74-73bf-a10b-8b21bb2b3258","Ról an réamhtheachtaí","word_sort",{"id":908,"title":909,"order":31,"type":906},"01a1aafe-8e7b-7f89-87cb-c8d4054e5546","Foirm an bhriathair agus forainmneacha",{"id":470,"contentId":911,"slug":472,"title":471,"level":372,"summary":912,"order":16,"exercises":913},"pg_14577503-5ab0-4304-887b-686fd826b8f0","Coinníonn tú an tagairt réamhfhoclach nó shealbhach sa choibhneas indíreach agus roghnaíonn tú an fhoirm spleách.",[914,917,920,923,926,929],{"id":915,"title":916,"order":870,"type":892},"01a1aafe-8e82-7b83-8795-6e28b894c4bf","An ceangal leis an duine",{"id":918,"title":919,"order":11,"type":892},"01a1aafe-8ea1-7cf4-b1fc-7aad7869760f","An sealbhóir sa chlásal coibhneasta",{"id":921,"title":922,"order":16,"type":899},"01a1aafe-8ebe-7df0-b1c9-30348fad59e6","An ceangal réamhfhoclach in ord",{"id":924,"title":925,"order":21,"type":899},"01a1aafe-8ed1-7a30-b66b-697a37f856ff","An sealbhóir agus an dá a",{"id":927,"title":928,"order":26,"type":906},"01a1aafe-8ee4-7f8d-9556-283a981036a3","An coibhneas indíreach: ceangail agus foirmeacha",{"id":930,"title":931,"order":31,"type":906},"01a1aafe-8eeb-7c85-9a4a-d2ff3432e29e","An coibhneas indíreach: aithin an sealbhóir",{"id":475,"contentId":933,"slug":477,"title":476,"level":372,"summary":934,"order":21,"exercises":935},"pg_7083df5f-801b-408a-aeb1-9f70abd00a96","Déanann tú an dá chineál coibhnis diúltach le nach nó nár agus coinníonn tú na tagairtí riachtanacha.",[936,939,942,945,948,952,955,958],{"id":937,"title":938,"order":870,"type":892},"01a1aafe-a33c-71b4-8e6a-924668b9cb34","Nach agus nár: foirmeacha agus athruithe tosaigh",{"id":940,"title":941,"order":11,"type":892},"01a1aafe-a351-7eff-9507-eb9678b01f28","An aimsir chaite agus an tagairt indíreach",{"id":943,"title":944,"order":16,"type":899},"01a1aafe-a369-7e25-a08f-b8d1f441da41","Roghanna agus treoracha le nach agus nár",{"id":946,"title":947,"order":21,"type":899},"01a1aafe-a37b-7c4a-b3d3-fc1cef6692b2","Daoine agus tagairt i gclásail dhiúltacha",{"id":949,"title":950,"order":26,"type":951},"01a1aafe-a390-7b3a-8db4-a178f76d8293","Nach: aimsigh an earráid","find_and_fix",{"id":953,"title":954,"order":31,"type":951},"01a1aafe-a39a-73d8-8dd8-4bb497f4c38c","Nár: obair nach ndearnadh",{"id":956,"title":957,"order":36,"type":906},"01a1aafe-a3a2-730b-b6c3-9eb6645127eb","Clásail dhiúltacha: feidhm agus foirm",{"id":959,"title":960,"order":41,"type":906},"01a1aafe-a3a8-77b2-8e77-2d70e2b5f480","Diúltú coibhneasta: an aimsir chaite agus tagairt",[962,968,972,976,979,983,987,991],{"@id":963,"@type":964,"id":937,"grammarPage":965,"title":938,"instructions":966,"displayOrder":870,"type":892,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":967},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a33c-71b4-8e6a-924668b9cb34","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Roghnaigh an fhoirm cheart chun gach clásal coibhneasta diúltach a chríochnú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_43eddf5e-cc34-4397-be57-3879adcbdb43_hero.webp?v=1793870177",{"@id":969,"@type":964,"id":940,"grammarPage":965,"title":941,"instructions":970,"displayOrder":11,"type":892,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":971},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a351-7eff-9507-eb9678b01f28","Roghnaigh an leagan ceart. Tabhair aird ar na briathra neamhrialta agus ar an tagairt sa chlásal.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ff9971e9-b901-4d89-862c-8fed0ef892a3_hero.webp?v=1793870177",{"@id":973,"@type":964,"id":943,"grammarPage":965,"title":944,"instructions":974,"displayOrder":16,"type":899,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":869,"ogImageUrl":975},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a369-7e25-a08f-b8d1f441da41","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_72ff2ab5-c861-4845-b6b4-f203d2031faf_hero.webp?v=1793870177",{"@id":977,"@type":964,"id":946,"grammarPage":965,"title":947,"instructions":974,"displayOrder":21,"type":899,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":978},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a37b-7c4a-b3d3-fc1cef6692b2","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_657d218b-7073-40b6-985a-31bd06ba5ed0_hero.webp?v=1793870177",{"@id":980,"@type":964,"id":949,"grammarPage":965,"title":950,"instructions":981,"displayOrder":26,"type":951,"questionCount":46,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":982},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a390-7b3a-8db4-a178f76d8293","Tá focal mícheart amháin i ngach abairt. Roghnaigh é agus ansin roghnaigh an ceartúchán.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7460d4bb-5974-40fc-89f2-24004d690953_hero.webp?v=1793870177",{"@id":984,"@type":964,"id":953,"grammarPage":965,"title":954,"instructions":985,"displayOrder":31,"type":951,"questionCount":46,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":986},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a39a-73d8-8dd8-4bb497f4c38c","Aimsigh an focal mícheart i ngach abairt agus roghnaigh an ceartúchán cuí.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_be50892f-605b-4ed1-bcb5-26fc8f71825e_hero.webp?v=1793870177",{"@id":988,"@type":964,"id":956,"grammarPage":965,"title":957,"instructions":989,"displayOrder":36,"type":906,"questionCount":26,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":990},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a3a2-730b-b6c3-9eb6645127eb","Tapáil píosa agus ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a15bca8d-598e-42ee-9531-9015bda68325_hero.webp?v=1793870177",{"@id":992,"@type":964,"id":959,"grammarPage":965,"title":960,"instructions":993,"displayOrder":41,"type":906,"questionCount":26,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":994},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a3a8-77b2-8e77-2d70e2b5f480","Tapáil gach píosa agus ansin tapáil an colún a oireann dó.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6d813f8d-cdcc-4d26-b53e-b649a4277010_hero.webp?v=1793870177",{"id":937,"grammarPage":965,"title":938,"instructions":966,"seoTitle":996,"seoDescription":997,"displayOrder":870,"type":892,"questions":998,"ogImageUrl":967},"Nach agus nár: roghnaigh an fhoirm cheart","Cleachtadh roghnúcháin ar dhiúltú i gclásail choibhneasta: nach, nár agus athruithe tosaigh in abairtí faoi bhia, obair, taisteal agus cúrsaí scoile.",[999],{"id":1000,"sentenceTemplate":1001,"displayOrder":870,"explanation":1002,"exampleSentence":1003,"blanks":1004},"01a1aafe-a33c-74bc-8e6a-92466b29a578","Tá míniú eile ag teastáil ón dalta nach __1__ an riail.","Cuireann nach urú ar tuigeann sa chlásal láithreach seo: dtuigeann. Ní séimhiú ná an bhunfhoirm atá de dhíth.","Cabhraigh leis na daoine nach dtuigeann an fógra.",[1005],{"id":1006,"blankNumber":11,"options":1007},"01a1aafe-a33c-7400-8e6a-92466b0dea62",[1008,1011,1015],{"id":1009,"optionText":1010,"isCorrect":869,"displayOrder":870},"01a1aafe-a33c-72c8-8e6a-9246693ab6d0","thuigeann",{"id":1012,"optionText":1013,"isCorrect":1014,"displayOrder":11},"01a1aafe-a33c-7308-8e6a-92466974d940","dtuigeann",true,{"id":1016,"optionText":1017,"isCorrect":869,"displayOrder":16},"01a1aafe-a33c-7338-8e6a-92466a3ee281","tuigeann",{"html":1019,"toc":1020},"\u003Ch2 id=\"rud-nach-bhfuil-for\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Rud nach bhfuil fíor\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Úsáideann tú clásal coibhneasta diúltach chun duine nó rud a aithint trí rud nach bhfuil fíor faoi. Is iad \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> na príomhfhocail a úsáideann tú. Féachfaidh tú ar na hathruithe tosaigh ina ndiaidh agus ar fhoirmeacha tábhachtacha san aimsir chaite.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Tá beirt sa seomra: labhraíonn duine amháin Gaeilge, ach ní labhraíonn an duine eile í.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo an duine \u003Cstrong>nach labhraíonn Gaeilge\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ní leor \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong> a chur isteach sa chlásal coibhneasta. Bíonn foirm choibhneasta dhiúltach de dhíth.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"nach-agus-an-t-ur\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Nach agus an t-urú\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Úsáidtear \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> san aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach. Úsáidtear é freisin sa mhodh coinníollach, mar shampla \u003Cstrong>an duine nach mbeadh anseo\u003C\u002Fstrong>, agus san aimsir ghnáthchaite, mar shampla \u003Cstrong>an duine nach n-óladh tae\u003C\u002Fstrong>. Tagann urú ar an mbriathar nuair is féidir é. Ní athraíonn gach consan: fanann \u003Cstrong>l\u003C\u002Fstrong>, mar shampla, gan athrú.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Abairt neamhspleách\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Clásal coibhneasta diúltach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ní thuigeann sé an cheist.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an dalta \u003Cstrong>nach dtuigeann an cheist\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ní chuireann sí siúcra sa tae.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an bhean \u003Cstrong>nach gcuireann siúcra sa tae\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ní labhraíonn sé Gaeilge.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an duine \u003Cstrong>nach labhraíonn Gaeilge\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ní bheidh sé anseo amárach.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an múinteoir \u003Cstrong>nach mbeidh anseo amárach\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Le guta, feicfidh tú \u003Cstrong>n-\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>an páiste nach n-itheann feoil\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tá foirmeacha ar leith ag roinnt briathra. Le \u003Cstrong>bí\u003C\u002Fstrong>, úsáid \u003Cstrong>nach bhfuil\u003C\u002Fstrong>, ní \u003Cem>nach tá\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Tá bosca amháin lán, ach níl an bosca eile lán. Cuir na leabhair sa bhosca \u003Cstrong>nach bhfuil lán\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"nr-san-aimsir-chaite\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Nár san aimsir chaite\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Le briathra rialta san aimsir chaite, úsáidtear \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> agus séimhiú nuair is féidir é.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Abairt neamhspleách\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Clásal coibhneasta diúltach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Níor cheannaigh mé an leabhar.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an leabhar \u003Cstrong>nár cheannaigh mé\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Níor chríochnaigh sí an obair.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an obair \u003Cstrong>nár chríochnaigh sí\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Níor fhág sé an teach.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an fear \u003Cstrong>nár fhág an teach\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Níor ól mé an tae.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an tae \u003Cstrong>nár ól mé\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ní chuirtear \u003Cstrong>d’\u003C\u002Fstrong> i ndiaidh \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>d’ól mé\u003C\u002Fstrong>, ach \u003Cstrong>an tae nár ól mé\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ná húsáid \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> le gach briathar san aimsir chaite. Tá \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> ag teastáil le roinnt briathra neamhrialta.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Seo sé fhoirm thábhachtacha le foghlaim:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Briathar\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Clásal diúltach san aimsir chaite\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>bí\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an duine \u003Cstrong>nach raibh anseo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>déan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an obair \u003Cstrong>nach ndearna mé\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>faigh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an litir \u003Cstrong>nach bhfuair mé\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>feic\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an scannán \u003Cstrong>nach bhfaca mé\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>téigh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an dalta \u003Cstrong>nach ndeachaigh abhaile\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>abair\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>an rud \u003Cstrong>nach ndúirt mé\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ní bhaineann \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> le gach briathar neamhrialta ach oiread: deirtear \u003Cstrong>an duine nár tháinig\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>an scéal nár chuala mé\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"dilt-sa-choibhneas-dreach-agus-indreach\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Diúltú sa choibhneas díreach agus indíreach\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Úsáidtear \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> sa dá chineál coibhnis. Má tá forainm nó forainm réamhfhoclach de dhíth sa choibhneas indíreach, coinnítear é sa leagan diúltach.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Coibhneas díreach:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo an fear \u003Cstrong>a tháinig\u003C\u002Fstrong>. → Seo an fear \u003Cstrong>nár tháinig\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo an leabhar \u003Cstrong>a léigh mé\u003C\u002Fstrong>. → Seo an leabhar \u003Cstrong>nár léigh mé\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Coibhneas indíreach:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo an duine \u003Cstrong>a bhfuil aithne agam air\u003C\u002Fstrong>. → Seo an duine \u003Cstrong>nach bhfuil aithne agam air\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo an bhean \u003Cstrong>ar labhair mé léi\u003C\u002Fstrong>. → Seo an bhean \u003Cstrong>nár labhair mé léi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Sa sampla \u003Cstrong>an duine nach bhfuil aithne agam air\u003C\u002Fstrong>, tagraíonn \u003Cstrong>air\u003C\u002Fstrong> don duine. Ná fág ar lár é nuair a dhéanann tú an clásal diúltach.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"seiceil-an-clsal\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Seiceáil an clásal\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sula gcríochnaíonn tú, seiceáil na pointí seo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An aimsir nó an modh:\u003C\u002Fstrong> úsáid \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach; úsáid \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> le briathra rialta san aimsir chaite.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An briathar:\u003C\u002Fstrong> seiceáil foirmeacha neamhrialta amhail \u003Cstrong>nach raibh\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nach bhfaca\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An t-athrú tosaigh:\u003C\u002Fstrong> urú i ndiaidh \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong>, séimhiú i ndiaidh \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong>, nuair is féidir iad.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>An tagairt:\u003C\u002Fstrong> coinnigh \u003Cstrong>air\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>léi\u003C\u002Fstrong> nó foirm eile má tá sí de dhíth sa choibhneas indíreach.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Cuimhnigh ar an gcodarsnacht: \u003Cstrong>Níor léigh mé an leabhar\u003C\u002Fstrong> → \u003Cstrong>Seo an leabhar nár léigh mé\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n",[1021,1025,1029,1033,1037],{"id":1022,"text":1023,"depth":16,"number":1024},"rud-nach-bhfuil-for","Rud nach bhfuil fíor","1",{"id":1026,"text":1027,"depth":16,"number":1028},"nach-agus-an-t-ur","Nach agus an t-urú","2",{"id":1030,"text":1031,"depth":16,"number":1032},"nr-san-aimsir-chaite","Nár san aimsir chaite","3",{"id":1034,"text":1035,"depth":16,"number":1036},"dilt-sa-choibhneas-dreach-agus-indreach","Diúltú sa choibhneas díreach agus indíreach","4",{"id":1038,"text":1039,"depth":16,"number":1040},"seiceil-an-clsal","Seiceáil an clásal","5"]