[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-diultu-i-gclasail-choibhneasta":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4":26,"exercise-list-path-ga-none":89},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta","Foghlaim conas nach agus nár a úsáid i gclásail choibhneasta, leis an urú, an séimhiú agus foirmeacha diúltacha na mbriathra san aimsir chaite.","## 1. Rud nach bhfuil fíor\n\nÚsáideann tú clásal coibhneasta diúltach chun duine nó rud a aithint trí rud nach bhfuil fíor faoi. Is iad **nach** agus **nár** na príomhfhocail a úsáideann tú. Féachfaidh tú ar na hathruithe tosaigh ina ndiaidh agus ar fhoirmeacha tábhachtacha san aimsir chaite.\n\n:::example\nTá beirt sa seomra: labhraíonn duine amháin Gaeilge, ach ní labhraíonn an duine eile í.\n\nSeo an duine **nach labhraíonn Gaeilge**.\n:::\n\nNí leor **ní** nó **níor** a chur isteach sa chlásal coibhneasta. Bíonn foirm choibhneasta dhiúltach de dhíth.\n\n## 2. Nach agus an t-urú\n\nÚsáidtear **nach** san aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach. Úsáidtear é freisin sa mhodh coinníollach, mar shampla **an duine nach mbeadh anseo**, agus san aimsir ghnáthchaite, mar shampla **an duine nach n-óladh tae**. Tagann urú ar an mbriathar nuair is féidir é. Ní athraíonn gach consan: fanann **l**, mar shampla, gan athrú.\n\n| Abairt neamhspleách | Clásal coibhneasta diúltach |\n| --- | --- |\n| Ní thuigeann sé an cheist. | an dalta **nach dtuigeann an cheist** |\n| Ní chuireann sí siúcra sa tae. | an bhean **nach gcuireann siúcra sa tae** |\n| Ní labhraíonn sé Gaeilge. | an duine **nach labhraíonn Gaeilge** |\n| Ní bheidh sé anseo amárach. | an múinteoir **nach mbeidh anseo amárach** |\n\nLe guta, feicfidh tú **n-**: **an páiste nach n-itheann feoil**.\n\nTá foirmeacha ar leith ag roinnt briathra. Le **bí**, úsáid **nach bhfuil**, ní *nach tá*.\n\n:::example\nTá bosca amháin lán, ach níl an bosca eile lán. Cuir na leabhair sa bhosca **nach bhfuil lán**.\n:::\n\n## 3. Nár san aimsir chaite\n\nLe briathra rialta san aimsir chaite, úsáidtear **nár** agus séimhiú nuair is féidir é.\n\n| Abairt neamhspleách | Clásal coibhneasta diúltach |\n| --- | --- |\n| Níor cheannaigh mé an leabhar. | an leabhar **nár cheannaigh mé** |\n| Níor chríochnaigh sí an obair. | an obair **nár chríochnaigh sí** |\n| Níor fhág sé an teach. | an fear **nár fhág an teach** |\n| Níor ól mé an tae. | an tae **nár ól mé** |\n\nNí chuirtear **d’** i ndiaidh **nár**: **d’ól mé**, ach **an tae nár ól mé**.\n\n:::warning\nNá húsáid **nár** le gach briathar san aimsir chaite. Tá **nach** ag teastáil le roinnt briathra neamhrialta.\n:::\n\nSeo sé fhoirm thábhachtacha le foghlaim:\n\n| Briathar | Clásal diúltach san aimsir chaite |\n| --- | --- |\n| bí | an duine **nach raibh anseo** |\n| déan | an obair **nach ndearna mé** |\n| faigh | an litir **nach bhfuair mé** |\n| feic | an scannán **nach bhfaca mé** |\n| téigh | an dalta **nach ndeachaigh abhaile** |\n| abair | an rud **nach ndúirt mé** |\n\nNí bhaineann **nach** le gach briathar neamhrialta ach oiread: deirtear **an duine nár tháinig** agus **an scéal nár chuala mé**.\n\n## 4. Diúltú sa choibhneas díreach agus indíreach\n\nÚsáidtear **nach** agus **nár** sa dá chineál coibhnis. Má tá forainm nó forainm réamhfhoclach de dhíth sa choibhneas indíreach, coinnítear é sa leagan diúltach.\n\n:::example\n**Coibhneas díreach:**\n\nSeo an fear **a tháinig**. → Seo an fear **nár tháinig**.\n\nSeo an leabhar **a léigh mé**. → Seo an leabhar **nár léigh mé**.\n\n**Coibhneas indíreach:**\n\nSeo an duine **a bhfuil aithne agam air**. → Seo an duine **nach bhfuil aithne agam air**.\n\nSeo an bhean **ar labhair mé léi**. → Seo an bhean **nár labhair mé léi**.\n:::\n\n:::tip\nSa sampla **an duine nach bhfuil aithne agam air**, tagraíonn **air** don duine. Ná fág ar lár é nuair a dhéanann tú an clásal diúltach.\n:::\n\n## 5. Seiceáil an clásal\n\nSula gcríochnaíonn tú, seiceáil na pointí seo:\n\n- **An aimsir nó an modh:** úsáid **nach** san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach; úsáid **nár** le briathra rialta san aimsir chaite.\n- **An briathar:** seiceáil foirmeacha neamhrialta amhail **nach raibh** agus **nach bhfaca**.\n- **An t-athrú tosaigh:** urú i ndiaidh **nach**, séimhiú i ndiaidh **nár**, nuair is féidir iad.\n- **An tagairt:** coinnigh **air**, **léi** nó foirm eile má tá sí de dhíth sa choibhneas indíreach.\n\nCuimhnigh ar an gcodarsnacht: **Níor léigh mé an leabhar** → **Seo an leabhar nár léigh mé**.","ga","B1",94,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f26-7f83-824d-9feb52428395","Daoine agus rudaí a aithint le clásail choibhneasta",false,0,20,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",8,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"daoine-agus-rudai-a-aithint-b1",[],[27,37,44,53,59,67,74,82],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a33c-71b4-8e6a-924668b9cb34","GrammarExercise","01a1aafe-a33c-71b4-8e6a-924668b9cb34","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Nach agus nár: foirmeacha agus athruithe tosaigh","Roghnaigh an fhoirm cheart chun gach clásal coibhneasta diúltach a chríochnú.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_43eddf5e-cc34-4397-be57-3879adcbdb43_hero.webp?v=1793870177",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a351-7eff-9507-eb9678b01f28","01a1aafe-a351-7eff-9507-eb9678b01f28","An aimsir chaite agus an tagairt indíreach","Roghnaigh an leagan ceart. Tabhair aird ar na briathra neamhrialta agus ar an tagairt sa chlásal.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ff9971e9-b901-4d89-862c-8fed0ef892a3_hero.webp?v=1793870177",{"@id":45,"@type":29,"id":46,"grammarPage":31,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a369-7e25-a08f-b8d1f441da41","01a1aafe-a369-7e25-a08f-b8d1f441da41","Roghanna agus treoracha le nach agus nár","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_72ff2ab5-c861-4845-b6b4-f203d2031faf_hero.webp?v=1793870177",{"@id":54,"@type":29,"id":55,"grammarPage":31,"title":56,"instructions":48,"displayOrder":57,"type":50,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a37b-7c4a-b3d3-fc1cef6692b2","01a1aafe-a37b-7c4a-b3d3-fc1cef6692b2","Daoine agus tagairt i gclásail dhiúltacha",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_657d218b-7073-40b6-985a-31bd06ba5ed0_hero.webp?v=1793870177",{"@id":60,"@type":29,"id":61,"grammarPage":31,"title":62,"instructions":63,"displayOrder":64,"type":65,"questionCount":21,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":66},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a390-7b3a-8db4-a178f76d8293","01a1aafe-a390-7b3a-8db4-a178f76d8293","Nach: aimsigh an earráid","Tá focal mícheart amháin i ngach abairt. Roghnaigh é agus ansin roghnaigh an ceartúchán.",4,"find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7460d4bb-5974-40fc-89f2-24004d690953_hero.webp?v=1793870177",{"@id":68,"@type":29,"id":69,"grammarPage":31,"title":70,"instructions":71,"displayOrder":72,"type":65,"questionCount":21,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":73},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a39a-73d8-8dd8-4bb497f4c38c","01a1aafe-a39a-73d8-8dd8-4bb497f4c38c","Nár: obair nach ndearnadh","Aimsigh an focal mícheart i ngach abairt agus roghnaigh an ceartúchán cuí.",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_be50892f-605b-4ed1-bcb5-26fc8f71825e_hero.webp?v=1793870177",{"@id":75,"@type":29,"id":76,"grammarPage":31,"title":77,"instructions":78,"displayOrder":79,"type":80,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":81},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a3a2-730b-b6c3-9eb6645127eb","01a1aafe-a3a2-730b-b6c3-9eb6645127eb","Clásail dhiúltacha: feidhm agus foirm","Tapáil píosa agus ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.",6,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a15bca8d-598e-42ee-9531-9015bda68325_hero.webp?v=1793870177",{"@id":83,"@type":29,"id":84,"grammarPage":31,"title":85,"instructions":86,"displayOrder":87,"type":80,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":88},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a3a8-77b2-8e77-2d70e2b5f480","01a1aafe-a3a8-77b2-8e77-2d70e2b5f480","Diúltú coibhneasta: an aimsir chaite agus tagairt","Tapáil gach píosa agus ansin tapáil an colún a oireann dó.",7,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6d813f8d-cdcc-4d26-b53e-b649a4277010_hero.webp?v=1793870177",null]