[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc":26,"exercise-list-path-ga-none":53},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs","Éilips agus freagraí gairide sa Ghaeilge: roghnaigh an briathar nó an chopail chuí, coinnigh an t-eolas riachtanach agus seachain míthuiscint sa chomhrá.","## 1. An méid is gá a rá\n\nNí gá gach focal a athrá nuair atá an bhrí soiléir ón gcomhthéacs. Tugtar **éilips** ar fhocail a fhágáil ar lár ar an mbealach seo. Úsáidtear í go minic i gcomhrá, i bhfreagraí gairide agus i dteachtaireachtaí.\n\nSa cheacht seo, foghlaimeoidh tú conas freagra gairid oiriúnach a roghnú, an fhaisnéis riachtanach a choinneáil agus míthuiscint a sheachaint.\n\n:::example\n— Cá bhfuil an cruinniú?\n— **Sa leabharlann.**\n\nIs é an freagra iomlán ná: Tá an cruinniú sa leabharlann. Ní gá **tá an cruinniú** a athrá: tá sé soiléir ón gceist.\n:::\n\nNí abairt iomlán é gach freagra gairid ó thaobh na gramadaí de, ach is féidir leis teachtaireacht iomlán a chur in iúl sa chomhthéacs ceart.\n\n## 2. An briathar sa fhreagra\n\nI gceisteanna a fhreagraítear go dearfach nó go diúltach, is gnách **briathar na ceiste** a úsáid arís. Coinnigh an aimsir agus an phearsa chuí. Ní gá an chuid eile den cheist a athrá má tá sí intuigthe.\n\n| Ceist | Freagra dearfach | Freagra diúltach |\n| --- | --- | --- |\n| An bhfuil tú réidh? | **Tá. \u002F Táim.** | **Níl. \u002F Nílim.** |\n| An dtuigeann tú an scéal? | **Tuigim.** | **Ní thuigim.** |\n| Ar chríochnaigh tú an obair? | **Chríochnaigh. \u002F Chríochnaigh mé.** | **Níor chríochnaigh. \u002F Níor chríochnaigh mé.** |\n| An bhfaca tú Nóra? | **Chonaic. \u002F Chonaic mé.** | **Ní fhaca. \u002F Ní fhaca mé.** |\n| An mbeidh siad anseo amárach? | **Beidh.** | **Ní bheidh.** |\n| An ndéanfá é? | **Dhéanfainn.** | **Ní dhéanfainn.** |\n\nIs freagraí bailí iad **Tá** agus **Níl** ar **An bhfuil tú réidh?** Tá an chéad phearsa san fhoirm bhriathartha féin in **táim**, **nílim** agus **tuigim**. Sna freagraí **chríochnaigh mé** agus **chonaic mé**, tá **mé** ráite ar leith. Is féidir **Chríochnaigh** agus **Chonaic** a úsáid mar fhreagraí gairide freisin nuair is léir cé atá i gceist.\n\nSa cheist **An ndéanfá é?**, tá an briathar sa dara pearsa uatha sa mhodh coinníollach. Sa fhreagra **Dhéanfainn**, coinnítear an modh coinníollach, ach úsáidtear foirm tháite na chéad phearsan uatha: tá **mé** intuigthe san fhoirm féin.\n\n:::note\n**Canúint na Mumhan:** is sa Mhumhain is coitianta na foirmeacha **Táim** agus **Nílim**. Is foirmeacha caighdeánacha iad freisin, ní foirmeacha réigiúnacha amháin. Is féidir iad a úsáid mar fhreagraí ar **An bhfuil tú réidh?**\n:::\n\nTabhair faoi deara nach mbíonn an fhoirm chéanna den bhriathar le feiceáil sa cheist agus sa fhreagra i gcónaí: **an bhfaca → chonaic \u002F ní fhaca**.\n\n:::warning\nNí freagra dearfach ginearálta é **tá**, agus ní freagra diúltach ginearálta é **níl**. Lean briathar na ceiste.\n\n— Ar tháinig Seán?\n— **Tháinig. \u002F Níor tháinig.**\n:::\n\n## 3. Freagraí leis an gcopail\n\nNuair atá an chopail sa cheist, roghnaigh freagra a oireann don phatrún sin. Ná cuir **tá** in áit na copaile.\n\n| Ceist | Freagra dearfach | Freagra diúltach |\n| --- | --- | --- |\n| An múinteoir í Nóra? | **Is ea.** | **Ní hea.** |\n| An í Nóra an múinteoir nua? | **Is í.** | **Ní hí.** |\n| An maith leat caife? | **Is maith.** | **Ní maith.** |\n| Arbh í Nóra an múinteoir a bhí anseo inné? (aimsir chaite) | **Ba í.** | **Níorbh í.** |\n| Ar mhaith leat cupán tae? (modh coinníollach) | **Ba mhaith.** | **Níor mhaith.** |\n\nSa chéad cheist, táimid ag fiafraí an múinteoir í Nóra: is ceist **aicmithe** í, agus úsáidtear **Is ea \u002F Ní hea** sa fhreagra. Sa dara ceist, táimid ag fiafraí an í Nóra an múinteoir nua: is ceist **ionannaithe** í, agus úsáidtear **Is í \u002F Ní hí** sa fhreagra. Dá bhrí sin, ní hionann na freagraí gairide.\n\nIs leagan labhartha de **Is ea** é **Sea**. Sa dá shraith dheireanacha, tagraíonn **Arbh í…?** don am atá caite, agus úsáidtear **Ar mhaith leat…?** chun tairiscint a dhéanamh sa mhodh coinníollach. Bíonn foirmeacha na copaile san aimsir chaite agus sa mhodh coinníollach mar an gcéanna go minic; is ón gcomhthéacs a thuigtear an bhrí. Sa fhreagra **Ba mhaith**, fágtar **liom cupán tae** ar lár.\n\n:::example\n— An maith leat caife?\n— **Is maith**, ach is fearr liom tae.\n\nNí gá **liom caife** a athrá sa chéad chuid den fhreagra. Cuireann an dara cuid eolas nua leis.\n:::\n\n:::note\nNí hionann **is ea** agus freagra dearfach a oireann do gach ceist. Braitheann freagra na copaile ar struchtúr na ceiste.\n:::\n\n## 4. An t-eolas nua amháin\n\nLe ceisteanna ar nós **cé**, **cad**, **cá** agus **cathain**, is minic nach dtugaimid ach an t-eolas atá á lorg. Coinnigh an réamhfhocal má tá sé riachtanach sa fhreagra.\n\n| Ceist | Freagra gairid | Freagra iomlán |\n| --- | --- | --- |\n| Cad a cheannaigh tú? | **Arán.** | Cheannaigh mé arán. |\n| Cá bhfuil an eochair? | **Ar an mbord.** | Tá an eochair ar an mbord. |\n| Cé leis a raibh tú ag caint? | **Le Máire.** | Bhí mé ag caint le Máire. |\n| Cathain a bheidh tú ar ais? | **Amárach.** | Beidh mé ar ais amárach. |\n\nNí leor focal ar bith a bhaineann leis an ábhar: caithfidh an freagra an bhearna eolais sa cheist a líonadh. Mar shampla, léiríonn **le Máire** cé leis a raibh tú ag caint; léiríonn **faoi Mháire** cé a bhí mar ábhar cainte agaibh.\n\nIs féidir frása gairid a úsáid chun ceist a chur ar ais freisin.\n\n:::example\n— Tá mé ag dul abhaile anois. **Agus tusa?**\n— Beidh mé anseo go dtí a sé.\n\nTuigtear ceist ar nós *Cad atá tusa ag déanamh?* ón gcomhthéacs. Ní gá ach ciall na ceiste a bheith intuigthe, ní a foclaíocht go díreach, fad is atá an cheist soiléir.\n:::\n\n### Éilips thar chlásail agus thar chainteoirí\n\nIs féidir eolas a fháil ó chlásal roimhe sin, fiú mura ceist é. Coinnigh an chuid a chuireann duine nua nó codarsnacht in iúl.\n\n| Sampla | An méid atá intuigthe |\n| --- | --- |\n| Tá Nóra sásta, agus **mise freisin**. | Tá mise sásta freisin. |\n| Ní bheidh Áine ann, ach **beidh Pól**. | Beidh Pól ann. |\n\nSa chéad sampla, fágtar **tá** agus **sásta** ar lár sa dara clásal. Sa dara sampla, fágtar **ann** ar lár, ach coinnítear **beidh** chun an chodarsnacht idir an diúltú agus an dearbhú a léiriú.\n\n:::example\n— Tá mé sásta leis an bplean.\n— **Mise freisin.**\n\nTuigtear **Tá mise sásta leis an bplean freisin** ó chaint an chéad chainteora. Ní gá don fhaisnéis a bheith sa ráiteas céanna ná teacht ón gcainteoir céanna.\n:::\n\n## 5. Soiléireacht agus rogha stíle\n\nBíonn éilips nádúrtha nuair atá an t-ábhar úr i gcuimhne ag an mbeirt. Má tá roinnt daoine, áiteanna nó roghanna luaite, b'fhéidir go mbeadh freagra níos iomláine ag teastáil.\n\n:::example\n— An mbeidh Áine nó Pól ag an gcruinniú?\n— **Beidh Áine ann; ní bheidh Pól ann.**\n\nNí insíonn **Beidh** leis féin dúinn cé acu duine a bheidh ann.\n:::\n\nBíonn freagraí an-ghairid oiriúnach do chomhrá tapa. Uaireanta, áfach, cuidíonn focal buíochais nó míniú beag leis an bhfreagra a dhéanamh níos cairdiúla.\n\n— Ar mhaith leat cupán tae?\n— **Ba mhaith, go raibh maith agat.**\n\n:::note\n**Réim agus tuin:** bíonn **Mise freisin** nádúrtha i gcomhrá neamhfhoirmiúil. Ní bhíonn freagra lom míbhéasach ann féin, ach d'fhéadfadh **Ní bheidh** mar fhreagra ar chuireadh a bheith giorraisc, ag brath ar an tuin agus ar an gcaidreamh idir na cainteoirí. Is féidir **Ní bheidh, faraor; beidh mé ag obair** a rá chun an diúltú a mhaolú agus cúis a thabhairt.\n:::\n\nI scríbhneoireacht fhoirmiúil, is minic a bhíonn abairt iomlán níos soiléire, go háirithe mura bhfuil an cheist le feiceáil díreach roimh an bhfreagra.\n\nSula ngiorraíonn tú freagra, seiceáil na pointí seo:\n\n- **An bhfuil an t-eolas fágtha ar lár soiléir ón gcomhthéacs?**\n- **An oireann an briathar nó an chopail don cheist?**\n- **An bhfuil an réamhfhocal riachtanach coinnithe agat?**\n- **An léir cé hé nó céard é atá i gceist?**\n\n:::tip\nFág an t-eolas atá ar eolas cheana ar lár, ach coinnigh an méid a theastaíonn chun an freagra a thuiscint gan buille faoi thuairim.\n:::","ga","B2",134,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f3a-75fe-af85-a738f73f9abd","Eolas nua agus eolas intuigthe sa chomhrá",false,0,7,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",3,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"eolas-nua-agus-intuigthe-b2",[],[27,37,44],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a4b4-7d6d-87ec-bcf78519793d","GrammarExercise","01a1aafe-a4b4-7d6d-87ec-bcf78519793d","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Freagraí leis an mbriathar agus leis an gcopail","Roghnaigh an freagra gairid a oireann don cheist agus don eolas sa chomhrá.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8eedc624-59ee-463e-b166-b32573a19538_hero.webp?v=1793870177",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a4cb-7825-a945-7e3bc92a01d0","01a1aafe-a4cb-7825-a945-7e3bc92a01d0","An t-eolas riachtanach a choinneáil","Roghnaigh an freagra a líonann an bhearna eolais nó a chuireann an bhrí iarrtha in iúl go soiléir.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ea2228f9-4d54-4f82-bff0-933d157ca322_hero.webp?v=1793870177",{"@id":45,"@type":29,"id":46,"grammarPage":31,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a4e2-703f-a193-b4db2a5dd3ac","01a1aafe-a4e2-703f-a193-b4db2a5dd3ac","Ceisteanna, freagraí agus clásail a chur in ord","Cuir na píosaí in ord chun comhrá beag a dhéanamh: an cheist ar dtús agus an freagra gairid ina diaidh. Sa ráiteas le dhá chlásal, cuir an clásal iomlán roimh an gclásal giorraithe. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Coinnigh na ceannlitreacha agus an bantas mar atá siad.",2,"sentence_builder",11,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ea072525-8aef-4bce-9b99-680cb39b4185_hero.webp?v=1793870177",null]