[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-pages-ga":4,"grammar-page-ga-foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint":862,"grammar-lesson-path-ga-foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint-none":874,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14":875,"grammar-quick-check-01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14":904,"grammar-lesson-body-01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14-51y8zyg72":927},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,807,812,817,822,827,832,837,842,847,852,857],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","ga","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":191,"displayOrder":192},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":191,"displayOrder":197},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":191,"displayOrder":202},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":191,"displayOrder":207},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":191,"displayOrder":212},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":191,"displayOrder":217},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":191,"displayOrder":222},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":191,"displayOrder":227},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":191,"displayOrder":232},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":191,"displayOrder":237},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":191,"displayOrder":242},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":191,"displayOrder":247},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":191,"displayOrder":252},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":191,"displayOrder":257},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":191,"displayOrder":262},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":191,"displayOrder":267},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":191,"displayOrder":272},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":191,"displayOrder":277},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":191,"displayOrder":282},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":191,"displayOrder":287},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":191,"displayOrder":292},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":191,"displayOrder":297},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":191,"displayOrder":302},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":191,"displayOrder":307},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":191,"displayOrder":312},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":191,"displayOrder":317},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":191,"displayOrder":322},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":191,"displayOrder":327},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":191,"displayOrder":332},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":191,"displayOrder":337},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":191,"displayOrder":342},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":191,"displayOrder":347},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":191,"displayOrder":352},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":191,"displayOrder":357},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":191,"displayOrder":362},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":191,"displayOrder":367},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":372,"displayOrder":373},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":372,"displayOrder":378},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":372,"displayOrder":383},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":372,"displayOrder":388},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":372,"displayOrder":393},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":372,"displayOrder":398},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":372,"displayOrder":403},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":372,"displayOrder":408},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":372,"displayOrder":413},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":372,"displayOrder":418},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":372,"displayOrder":423},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":372,"displayOrder":428},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":372,"displayOrder":433},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":372,"displayOrder":438},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":372,"displayOrder":443},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":372,"displayOrder":448},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":372,"displayOrder":453},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":372,"displayOrder":458},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":372,"displayOrder":463},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":372,"displayOrder":468},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":372,"displayOrder":473},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":372,"displayOrder":478},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":372,"displayOrder":483},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":372,"displayOrder":488},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":372,"displayOrder":493},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":372,"displayOrder":498},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":372,"displayOrder":503},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":372,"displayOrder":508},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":372,"displayOrder":513},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":372,"displayOrder":518},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":372,"displayOrder":523},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":372,"displayOrder":528},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":372,"displayOrder":533},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":372,"displayOrder":538},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":543,"displayOrder":544},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":543,"displayOrder":549},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":543,"displayOrder":554},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":543,"displayOrder":559},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":543,"displayOrder":564},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":543,"displayOrder":569},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":543,"displayOrder":574},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":543,"displayOrder":579},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":543,"displayOrder":584},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":543,"displayOrder":589},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":543,"displayOrder":594},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":543,"displayOrder":599},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":543,"displayOrder":604},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":543,"displayOrder":609},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":543,"displayOrder":614},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":543,"displayOrder":619},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":543,"displayOrder":624},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":543,"displayOrder":629},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":543,"displayOrder":634},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":543,"displayOrder":639},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":543,"displayOrder":644},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":543,"displayOrder":649},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":543,"displayOrder":654},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":543,"displayOrder":659},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":543,"displayOrder":664},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":543,"displayOrder":669},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":543,"displayOrder":674},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":543,"displayOrder":679},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":543,"displayOrder":684},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":543,"displayOrder":689},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":694,"displayOrder":695},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe","C1",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":694,"displayOrder":700},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":694,"displayOrder":705},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":694,"displayOrder":710},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":694,"displayOrder":715},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":694,"displayOrder":720},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":694,"displayOrder":725},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":694,"displayOrder":730},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":694,"displayOrder":735},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":694,"displayOrder":740},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":694,"displayOrder":745},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":694,"displayOrder":750},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":694,"displayOrder":755},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":694,"displayOrder":760},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":694,"displayOrder":765},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":694,"displayOrder":770},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":694,"displayOrder":775},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":694,"displayOrder":780},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":694,"displayOrder":785},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":694,"displayOrder":790},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":694,"displayOrder":795},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":694,"displayOrder":800},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":805,"displayOrder":806},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":805,"displayOrder":811},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":805,"displayOrder":816},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":805,"displayOrder":821},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":805,"displayOrder":826},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":805,"displayOrder":831},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":805,"displayOrder":836},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":805,"displayOrder":841},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":805,"displayOrder":846},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":805,"displayOrder":851},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":9,"level":805,"displayOrder":856},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":9,"level":805,"displayOrder":861},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":681,"title":682,"slug":683,"seoDescription":863,"content":864,"language":9,"level":543,"displayOrder":684,"grammarTopics":865,"createdAt":870,"updatedAt":871,"totalExercises":26,"vocabularyLists":872,"readyImages":873},"Aithin foirmeacha táite agus scartha sa Ghaeilge, an phearsa a léiríonn siad, agus an difríocht idir patrúin sa chaighdeán scríofa agus sna canúintí.","Le foirmeacha **táite** agus **scartha**, is féidir an duine a dhéanann gníomh a chur in iúl ar dhá bhealach. Foghlaimeoidh tú conas na patrúin a aithint agus conas idirdhealú a dhéanamh idir foirm ghramadaí, an caighdeán scríofa agus nós canúna.\n\n## 1. An difríocht idir táite agus scartha\n\nI **bhfoirm tháite**, léiríonn deireadh an bhriathair an phearsa agus an uimhir. In **molaim**, léiríonn **-aim** gurb é an cainteoir féin a dhéanann an gníomh. Ní gá *mé* a chur leis mar ghnáthainmní.\n\nI **bhfoirm scartha**, tagann an t-ainmní ar leith i ndiaidh an bhriathair: **molann tú**, **mhol mé**, **molann Máire**.\n\n| Patrún | Sampla | Conas a aithníonn tú an t-ainmní? |\n| --- | --- | --- |\n| Foirm tháite | **Molaim** an leabhar. | Léiríonn deireadh an bhriathair an chéad phearsa uatha. |\n| Foirm scartha le forainm | **Molann tú** an leabhar. | Is é **tú** an t-ainmní. |\n| Foirm scartha le hainm | **Molann Máire** an leabhar. | Is í **Máire** an t-ainmní. |\n\nNí dhá aimsir dhifriúla iad *táite* agus *scartha*. Is dhá bhealach iad leis an bpearsa agus an uimhir a chur in iúl.\n\n## 2. Meascán sa chaighdeán scríofa\n\nNí córas táite amháin ná córas scartha amháin atá sa Chaighdeán Oifigiúil. Braitheann an fhoirm ar an bpearsa, ar an aimsir nó ar an modh, agus ar an mbriathar.\n\nSeo roinnt foirmeacha caighdeánacha. Ní tábla iomlán réimnithe é seo, agus ní liosta é de na malairtí uile atá inghlactha.\n\n| Aimsir nó modh | Pearsa agus uimhir | Sampla | Cineál |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Láithreach | An chéad phearsa uatha | **Molaim** an plean. | Táite |\n| Láithreach | An dara pearsa uatha | **Molann tú** an plean. | Scartha |\n| Láithreach | An chéad phearsa iolra | **Molaimid** an plean. | Táite |\n| Láithreach | An dara pearsa iolra | **Molann sibh** an plean. | Scartha |\n| Caite | An chéad phearsa uatha | **Mhol mé** an plean. | Scartha |\n| Caite | An chéad phearsa iolra | **Mholamar** an plean. | Táite |\n| Gnáthchaite | An chéad phearsa uatha | **Mholainn** an plean. | Táite |\n| Gnáthchaite | An dara pearsa uatha | **Mholtá** an plean. | Táite |\n| Gnáthchaite | An tríú pearsa iolra | **Mholaidís** an plean. | Táite |\n| Fáistineach | An chéad phearsa uatha | **Molfaidh mé** an plean. | Scartha |\n| Fáistineach | An chéad phearsa iolra | **Molfaimid** an plean. | Táite |\n| Coinníollach | An chéad phearsa uatha | **Mholfainn** an plean. | Táite |\n| Coinníollach | An dara pearsa uatha | **Mholfá** an plean. | Táite |\n| Coinníollach | An tríú pearsa iolra | **Mholfaidís** an plean. | Táite |\n\nTabhair faoi deara **molaim** ach **mhol mé**: ní leanann an chéad phearsa uatha an patrún céanna i ngach aimsir.\n\nSa mhodh coinníollach, tá foirm tháite sa dara pearsa uatha freisin: **mholfá**, i gcodarsnacht le **molann tú** san aimsir láithreach.\n\nBraitheann na roghanna ar an mbriathar freisin: sa chéad phearsa uatha den aimsir láithreach, tá **táim** agus **tá mé** araon caighdeánach. Is foirm tháite í **táim** agus is foirm scartha í **tá mé**; le **mol**, is í **molaim** an ghnáthfhoirm chaighdeánach sa phearsa agus san aimsir chéanna.\n\n:::tip\nFoghlaim an fhoirm in éineacht leis an bpearsa agus leis an aimsir nó leis an modh. Ní leor riail mar “úsáid foirm tháite le mé”.\n:::\n\n## 3. Malairtí canúna a aithint\n\nBíonn úsáid na bhfoirmeacha táite agus scartha éagsúil ó chanúint go canúint. Go ginearálta, tá raon níos leithne foirmeacha táite le cloisteáil i nGaeilge na Mumhan. Bíonn foirmeacha scartha níos coitianta i roinnt de na comhthéacsanna céanna i gConnachta agus in Ulaidh.\n\nNí riail gan eisceacht é sin: bíonn éagsúlacht laistigh de gach ceantar freisin.\n\n:::example\n**Foirm atá coitianta i nGaeilge na Mumhan:**\n\n**Bhíos** sa bhaile aréir.\n\n**An leagan scartha sa chaighdeán scríofa:**\n\n**Bhí mé** sa bhaile aréir.\n\nSa dá abairt, is é an cainteoir a bhí sa bhaile. Ní athraíonn an aimsir ná an t-ainmní.\n:::\n\nIs féidir **bhíos** a thuiscint mar fhoirm tháite a fhreagraíonn do **bhí mé**. Ní gá *mé* a chuardach mar fhocal ar leith chun an t-ainmní a aithint.\n\nSeo sé phéire eile. Léiríonn na lipéid nósanna canúna; ní chiallaíonn siad nach gcloistear na foirmeacha in áiteanna eile.\n\n| Canúint | Foirm atá coitianta inti | Foirm chomhfhreagrach |\n| --- | --- | --- |\n| Mumha | **Bhíodar** sa bhaile. — táite | **Bhí siad** sa bhaile. — scartha |\n| Mumha | **Mholas** an plean. — táite | **Mhol mé** an plean. — scartha |\n| Mumha | **Chonac** an bád. — táite | **Chonaic mé** an bád. — scartha |\n| Connachta agus Ulaidh | **Tá muid** réidh. — scartha | **Táimid** réidh. — táite |\n| Connachta agus Ulaidh | **Bhí muid** réidh. — scartha | **Bhíomar** réidh. — táite |\n| Connachta agus Ulaidh | **Molann muid** an plean. — scartha | **Molaimid** an plean. — táite |\n\nI ngach péire, fanann an aimsir, an phearsa agus an uimhir mar an gcéanna.\n\n:::note\nNí hionann **táite** agus **caighdeánach**, ná **scartha** agus **canúnach**. Tá an dá chineál sa chaighdeán agus sna canúintí. Ní botún í foirm toisc gur foirm chanúnach í.\n:::\n\n## 4. Ainmní agus béim\n\nI ngnáthráiteas neodrach, ná cuir forainm ainmneach leis an bhfoirm tháite amhail is nach raibh an phearsa léirithe cheana féin.\n\n- **Molaim an plean.** — gnáthráiteas.\n- **Molaimse an plean.** — cuirtear béim ar an gcainteoir leis an iarmhír **-se**.\n- **Mhol mé an plean.** — foirm scartha san aimsir chaite.\n- **Mhol mise an plean.** — foirm scartha agus béim ar an gcainteoir.\n\n:::warning\nChun gnáthráiteas gan bhéim a scríobh, roghnaigh **Molaim an plean**, seachas *Molaim mé an plean*. Tá an chéad phearsa uatha léirithe cheana féin in **molaim**.\n\nNí chuireann an treoir seo cosc ar gach forainm i ndiaidh briathair tháite: in **Feicim thú**, is é **thú** an cuspóir, ní an t-ainmní.\n:::\n\n## 5. An fhoirm chuí a roghnú\n\nAgus tú ag léamh nó ag scríobh, lean na céimeanna seo:\n\n1. **Aithin an aimsir nó an modh.** Ná meas gur aimsir eile atá ann de bharr foirme canúnaí.\n2. **Aimsigh an t-ainmní.** An bhfuil an phearsa sa chríoch bhriathartha nó i bhfocal ar leith?\n3. **Seiceáil comhthéacs na teanga.** An caighdeán scríofa atá de dhíth, nó an bhfuil caint chanúnach á léamh agat?\n4. **Seiceáil an fhoirm áirithe i bhfoclóir nó i dtábla réimnithe má tá amhras ort.** Aimsigh an briathar agus féach faoin aimsir nó faoin modh, faoin bpearsa agus faoin uimhir atá uait. Ná cum foirm tháite trí dheireadh briathair eile a chur léi.\n\nCuimhnigh ar an gcodarsnacht: **molaim** — pearsa léirithe sa bhriathar; **mhol mé** — ainmní ar leith. Ansin cuir ceist eile ort féin: an bhfuil an fhoirm oiriúnach don chaighdeán nó don chanúint atá á húsáid agat?",[866],{"id":867,"name":682,"level":543,"language":9,"isCompleted":868,"completionPercentage":869,"totalExercises":26,"completedExercises":869},"01a1aafe-7f3c-7f80-855d-da22bb469e9d",false,0,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[],[],null,[876,885,891,898],{"@id":877,"@type":878,"id":879,"grammarPage":880,"title":881,"instructions":882,"displayOrder":869,"type":883,"questionCount":71,"blankCount":71,"isCompleted":868,"ogImageUrl":884},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a7d4-703f-8416-b18bd7451b9c","GrammarExercise","01a1aafe-a7d4-703f-8416-b18bd7451b9c","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Pearsa agus aimsir sa chaighdeán scríofa","Roghnaigh an freagra a oireann don abairt agus don chomhthéacs. Coinnigh leis an gcaighdeán scríofa agus seiceáil cé atá ag labhairt nó ag gníomhú.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7f980d64-8698-4095-94c7-b1655af0b077_hero.webp?v=1793870178",{"@id":886,"@type":878,"id":887,"grammarPage":880,"title":888,"instructions":889,"displayOrder":11,"type":883,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":868,"ogImageUrl":890},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a7ea-7be8-987d-e5c382b301d2","01a1aafe-a7ea-7be8-987d-e5c382b301d2","Malairtí canúna, ainmní agus béim","Roghnaigh an leagan nó an cur síos a choinníonn an bhrí agus a oireann don chomhthéacs. Ná meas gur botún í foirm chanúnach.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bc786d72-5a88-4de3-957a-51dc7dab6475_hero.webp?v=1793870178",{"@id":892,"@type":878,"id":893,"grammarPage":880,"title":894,"instructions":895,"displayOrder":16,"type":896,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":868,"ogImageUrl":897},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a7fe-70b9-92a7-284405185e89","01a1aafe-a7fe-70b9-92a7-284405185e89","Pearsa sa bhriathar agus ainmní ar leith","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4a056615-9668-4db0-ab44-b27931e89612_hero.webp?v=1793870178",{"@id":899,"@type":878,"id":900,"grammarPage":880,"title":901,"instructions":902,"displayOrder":21,"type":896,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":868,"ogImageUrl":903},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a80d-7291-aa36-9f4849d5aa73","01a1aafe-a80d-7291-aa36-9f4849d5aa73","Malairtí canúna agus foirmeacha bí in ord","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú. Tá foirmeacha caighdeánacha agus foirmeacha canúna sa tacar.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f9ded116-605f-437a-a249-fb19f5a95f91_hero.webp?v=1793870178",{"id":879,"grammarPage":880,"title":881,"instructions":882,"seoTitle":905,"seoDescription":906,"displayOrder":869,"type":883,"questions":907,"ogImageUrl":884},"Foirmeacha táite agus scartha: pearsa agus aimsir","Cleachtadh roghnúcháin ar fhoirmeacha táite agus scartha sa chaighdeán scríofa, le habairtí faoi léamh, obair agus comhairle in aimsirí agus modhanna.",[908],{"id":909,"sentenceTemplate":910,"displayOrder":869,"explanation":911,"exampleSentence":912,"blanks":913},"01a1aafe-a7d4-7267-8416-b18bd9d60cb1","Sa ráiteas «Molaim an t-alt seo do léitheoirí óga», léirítear an t-ainmní __1__.","Léiríonn -aim an cainteoir féin. Níl forainm ainmneach ar leith ann; is é an t-alt an cuspóir, ní an t-ainmní.","Nuair a deirim molaim an siopa, is mise a thugann an moladh.",[914],{"id":915,"blankNumber":11,"options":916},"01a1aafe-a7d4-7217-8416-b18bd9bb9c18",[917,921,924],{"id":918,"optionText":919,"isCorrect":920,"displayOrder":869},"01a1aafe-a7d4-717f-8416-b18bd83c5488","sa chríoch bhriathartha",true,{"id":922,"optionText":923,"isCorrect":868,"displayOrder":11},"01a1aafe-a7d4-71bf-8416-b18bd9392e13","i bhforainm ar leith i ndiaidh an bhriathair",{"id":925,"optionText":926,"isCorrect":868,"displayOrder":16},"01a1aafe-a7d4-71ef-8416-b18bd9801201","in ainmfhocal ar leith i ndiaidh an bhriathair",{"html":928,"toc":929},"\u003Cp>Le foirmeacha \u003Cstrong>táite\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>scartha\u003C\u002Fstrong>, is féidir an duine a dhéanann gníomh a chur in iúl ar dhá bhealach. Foghlaimeoidh tú conas na patrúin a aithint agus conas idirdhealú a dhéanamh idir foirm ghramadaí, an caighdeán scríofa agus nós canúna.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"an-difrocht-idir-tite-agus-scartha\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>An difríocht idir táite agus scartha\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>I \u003Cstrong>bhfoirm tháite\u003C\u002Fstrong>, léiríonn deireadh an bhriathair an phearsa agus an uimhir. In \u003Cstrong>molaim\u003C\u002Fstrong>, léiríonn \u003Cstrong>-aim\u003C\u002Fstrong> gurb é an cainteoir féin a dhéanann an gníomh. Ní gá \u003Cem>mé\u003C\u002Fem> a chur leis mar ghnáthainmní.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>I \u003Cstrong>bhfoirm scartha\u003C\u002Fstrong>, tagann an t-ainmní ar leith i ndiaidh an bhriathair: \u003Cstrong>molann tú\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>mhol mé\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>molann Máire\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Patrún\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Sampla\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Conas a aithníonn tú an t-ainmní?\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Foirm tháite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molaim\u003C\u002Fstrong> an leabhar.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Léiríonn deireadh an bhriathair an chéad phearsa uatha.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Foirm scartha le forainm\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molann tú\u003C\u002Fstrong> an leabhar.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Is é \u003Cstrong>tú\u003C\u002Fstrong> an t-ainmní.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Foirm scartha le hainm\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molann Máire\u003C\u002Fstrong> an leabhar.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Is í \u003Cstrong>Máire\u003C\u002Fstrong> an t-ainmní.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ní dhá aimsir dhifriúla iad \u003Cem>táite\u003C\u002Fem> agus \u003Cem>scartha\u003C\u002Fem>. Is dhá bhealach iad leis an bpearsa agus an uimhir a chur in iúl.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"meascn-sa-chaighden-scrofa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Meascán sa chaighdeán scríofa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ní córas táite amháin ná córas scartha amháin atá sa Chaighdeán Oifigiúil. Braitheann an fhoirm ar an bpearsa, ar an aimsir nó ar an modh, agus ar an mbriathar.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo roinnt foirmeacha caighdeánacha. Ní tábla iomlán réimnithe é seo, agus ní liosta é de na malairtí uile atá inghlactha.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Aimsir nó modh\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pearsa agus uimhir\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Sampla\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Cineál\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Láithreach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molaim\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Láithreach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An dara pearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molann tú\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Láithreach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa iolra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molaimid\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Láithreach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An dara pearsa iolra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molann sibh\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Caite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mhol mé\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Caite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa iolra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholamar\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Gnáthchaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholainn\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Gnáthchaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An dara pearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholtá\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Gnáthchaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An tríú pearsa iolra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholaidís\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Fáistineach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molfaidh mé\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Fáistineach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa iolra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molfaimid\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Coinníollach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholfainn\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Coinníollach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An dara pearsa uatha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholfá\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Coinníollach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An tríú pearsa iolra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholfaidís\u003C\u002Fstrong> an plean.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Tabhair faoi deara \u003Cstrong>molaim\u003C\u002Fstrong> ach \u003Cstrong>mhol mé\u003C\u002Fstrong>: ní leanann an chéad phearsa uatha an patrún céanna i ngach aimsir.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa mhodh coinníollach, tá foirm tháite sa dara pearsa uatha freisin: \u003Cstrong>mholfá\u003C\u002Fstrong>, i gcodarsnacht le \u003Cstrong>molann tú\u003C\u002Fstrong> san aimsir láithreach.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Braitheann na roghanna ar an mbriathar freisin: sa chéad phearsa uatha den aimsir láithreach, tá \u003Cstrong>táim\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>tá mé\u003C\u002Fstrong> araon caighdeánach. Is foirm tháite í \u003Cstrong>táim\u003C\u002Fstrong> agus is foirm scartha í \u003Cstrong>tá mé\u003C\u002Fstrong>; le \u003Cstrong>mol\u003C\u002Fstrong>, is í \u003Cstrong>molaim\u003C\u002Fstrong> an ghnáthfhoirm chaighdeánach sa phearsa agus san aimsir chéanna.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Foghlaim an fhoirm in éineacht leis an bpearsa agus leis an aimsir nó leis an modh. Ní leor riail mar “úsáid foirm tháite le mé”.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"malairt-canna-a-aithint\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Malairtí canúna a aithint\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bíonn úsáid na bhfoirmeacha táite agus scartha éagsúil ó chanúint go canúint. Go ginearálta, tá raon níos leithne foirmeacha táite le cloisteáil i nGaeilge na Mumhan. Bíonn foirmeacha scartha níos coitianta i roinnt de na comhthéacsanna céanna i gConnachta agus in Ulaidh.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ní riail gan eisceacht é sin: bíonn éagsúlacht laistigh de gach ceantar freisin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Foirm atá coitianta i nGaeilge na Mumhan:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Bhíos\u003C\u002Fstrong> sa bhaile aréir.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>An leagan scartha sa chaighdeán scríofa:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Bhí mé\u003C\u002Fstrong> sa bhaile aréir.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa dá abairt, is é an cainteoir a bhí sa bhaile. Ní athraíonn an aimsir ná an t-ainmní.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Is féidir \u003Cstrong>bhíos\u003C\u002Fstrong> a thuiscint mar fhoirm tháite a fhreagraíonn do \u003Cstrong>bhí mé\u003C\u002Fstrong>. Ní gá \u003Cem>mé\u003C\u002Fem> a chuardach mar fhocal ar leith chun an t-ainmní a aithint.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Seo sé phéire eile. Léiríonn na lipéid nósanna canúna; ní chiallaíonn siad nach gcloistear na foirmeacha in áiteanna eile.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Canúint\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Foirm atá coitianta inti\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Foirm chomhfhreagrach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mumha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bhíodar\u003C\u002Fstrong> sa bhaile. — táite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bhí siad\u003C\u002Fstrong> sa bhaile. — scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mumha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mholas\u003C\u002Fstrong> an plean. — táite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mhol mé\u003C\u002Fstrong> an plean. — scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mumha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Chonac\u003C\u002Fstrong> an bád. — táite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Chonaic mé\u003C\u002Fstrong> an bád. — scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Connachta agus Ulaidh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Tá muid\u003C\u002Fstrong> réidh. — scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Táimid\u003C\u002Fstrong> réidh. — táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Connachta agus Ulaidh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bhí muid\u003C\u002Fstrong> réidh. — scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bhíomar\u003C\u002Fstrong> réidh. — táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Connachta agus Ulaidh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molann muid\u003C\u002Fstrong> an plean. — scartha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Molaimid\u003C\u002Fstrong> an plean. — táite\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>I ngach péire, fanann an aimsir, an phearsa agus an uimhir mar an gcéanna.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ní hionann \u003Cstrong>táite\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>caighdeánach\u003C\u002Fstrong>, ná \u003Cstrong>scartha\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>canúnach\u003C\u002Fstrong>. Tá an dá chineál sa chaighdeán agus sna canúintí. Ní botún í foirm toisc gur foirm chanúnach í.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"ainmn-agus-bim\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Ainmní agus béim\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>I ngnáthráiteas neodrach, ná cuir forainm ainmneach leis an bhfoirm tháite amhail is nach raibh an phearsa léirithe cheana féin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Molaim an plean.\u003C\u002Fstrong> — gnáthráiteas.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Molaimse an plean.\u003C\u002Fstrong> — cuirtear béim ar an gcainteoir leis an iarmhír \u003Cstrong>-se\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Mhol mé an plean.\u003C\u002Fstrong> — foirm scartha san aimsir chaite.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Mhol mise an plean.\u003C\u002Fstrong> — foirm scartha agus béim ar an gcainteoir.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Chun gnáthráiteas gan bhéim a scríobh, roghnaigh \u003Cstrong>Molaim an plean\u003C\u002Fstrong>, seachas \u003Cem>Molaim mé an plean\u003C\u002Fem>. Tá an chéad phearsa uatha léirithe cheana féin in \u003Cstrong>molaim\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ní chuireann an treoir seo cosc ar gach forainm i ndiaidh briathair tháite: in \u003Cstrong>Feicim thú\u003C\u002Fstrong>, is é \u003Cstrong>thú\u003C\u002Fstrong> an cuspóir, ní an t-ainmní.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"an-fhoirm-chu-a-roghn\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>An fhoirm chuí a roghnú\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Agus tú ag léamh nó ag scríobh, lean na céimeanna seo:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Aithin an aimsir nó an modh.\u003C\u002Fstrong> Ná meas gur aimsir eile atá ann de bharr foirme canúnaí.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Aimsigh an t-ainmní.\u003C\u002Fstrong> An bhfuil an phearsa sa chríoch bhriathartha nó i bhfocal ar leith?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Seiceáil comhthéacs na teanga.\u003C\u002Fstrong> An caighdeán scríofa atá de dhíth, nó an bhfuil caint chanúnach á léamh agat?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Seiceáil an fhoirm áirithe i bhfoclóir nó i dtábla réimnithe má tá amhras ort.\u003C\u002Fstrong> Aimsigh an briathar agus féach faoin aimsir nó faoin modh, faoin bpearsa agus faoin uimhir atá uait. Ná cum foirm tháite trí dheireadh briathair eile a chur léi.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Cuimhnigh ar an gcodarsnacht: \u003Cstrong>molaim\u003C\u002Fstrong> — pearsa léirithe sa bhriathar; \u003Cstrong>mhol mé\u003C\u002Fstrong> — ainmní ar leith. Ansin cuir ceist eile ort féin: an bhfuil an fhoirm oiriúnach don chaighdeán nó don chanúint atá á húsáid agat?\u003C\u002Fp>\n",[930,934,938,942,946],{"id":931,"text":932,"depth":16,"number":933},"an-difrocht-idir-tite-agus-scartha","An difríocht idir táite agus scartha","1",{"id":935,"text":936,"depth":16,"number":937},"meascn-sa-chaighden-scrofa","Meascán sa chaighdeán scríofa","2",{"id":939,"text":940,"depth":16,"number":941},"malairt-canna-a-aithint","Malairtí canúna a aithint","3",{"id":943,"text":944,"depth":16,"number":945},"ainmn-agus-bim","Ainmní agus béim","4",{"id":947,"text":948,"depth":16,"number":949},"an-fhoirm-chu-a-roghn","An fhoirm chuí a roghnú","5"]