[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-page-ga-gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs":4,"grammar-pages-ga":27,"grammar-lesson-path-ga-gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs-patruin-na-mumhan-chonnacht-agus-uladh-c1":877,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd":935,"grammar-quick-check-01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd":954,"grammar-lesson-body-01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd-6ge819gd4":977},[],{"id":5,"title":6,"slug":7,"seoDescription":8,"content":9,"language":10,"level":11,"displayOrder":12,"grammarTopics":13,"createdAt":20,"updatedAt":21,"totalExercises":22,"vocabularyLists":23,"primaryTopicHub":24,"readyImages":26},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs","Foirmeacha briathartha i nGaeilge na Mumhan: bhíos, bhíodar agus chonac i gcomhthéacs, úsáid do, agus gaol foirmeacha spleácha agus neamhspleácha.","## 1. Foirmeacha áitiúla a thuiscint\n\nI gcomhrá agus i bprós a bhaineann le Gaeilge na Mumhan, casfar foirmeacha ar nós **bhíos**, **bhíodar** agus **chonac** ort. Foghlaimeoidh tú conas an phearsa agus an aimsir a aithint iontu, conas **do** a thuiscint rompu, agus conas iad a léamh taobh le foirmeacha spleácha.\n\nNí hionann Gaeilge na Mumhan i ngach ceantar. Is ar roinnt patrún coitianta, go háirithe san aimsir chaite, atá an bhéim anseo: ní paraidím iomlán d’aon chanúint áitiúil atá i gceist.\n\n- Aithin cé a rinne an gníomh ón bhfoirm bhriathartha féin.\n- Scar an difríocht chanúnach ón difríocht bhrí.\n- Tabhair aird ar an bhfoirm a leanann ceist nó diúltú.\n\n## 2. An phearsa laistigh den bhriathar\n\nTá foirmeacha táite an-choitianta i nGaeilge na Mumhan. Sna samplaí seo, cuireann an briathar an phearsa in iúl gan forainm ainmneach ar leith. Is leaganacha neodracha caighdeánacha iad na foirmeacha sa tríú colún, ní ceartúcháin ar na foirmeacha canúnacha.\n\n| Foirm a chloistear sa Mhumhain | Pearsa agus aimsir | Leagan caighdeánach comhfhreagrach |\n| --- | --- | --- |\n| **bhíos** | An chéad phearsa uatha, aimsir chaite | bhí mé |\n| **bhís** | An dara pearsa uatha, aimsir chaite | bhí tú |\n| **bhíodar** | An tríú pearsa iolra, aimsir chaite | bhí siad |\n| **chuadar** | An tríú pearsa iolra, aimsir chaite | chuaigh siad |\n| **thángadar** | An tríú pearsa iolra, aimsir chaite | tháinig siad |\n| **chonac** | An chéad phearsa uatha, aimsir chaite | chonaic mé |\n\n:::example\n**Bhíos** sa bhaile nuair a tháinig an scéala. — Bhí mé sa bhaile.\n\n**Bhís** ag obair an oíche sin, nach rabhais? — Bhí tú ag obair.\n\n**Chuadar** abhaile tar éis an chruinnithe. — Chuaigh siad abhaile.\n\n**Thángadar** ar ais maidin inné. — Tháinig siad ar ais.\n:::\n\nNí bhaineann gach ceann de na foirmeacha seo leis an Mumhain amháin. Is é a minicíocht agus a gcomhthéacs áitiúil a dhéanann suntasach iad, seachas teorainn dhocht idir cúigí.\n\n### Foirmeacha coitianta eile sa Mhumhain\n\nTá foirmeacha táite agus malairtí eile ar bhriathra sa tábla seo. Léiríonn **táim**, **déanfad** agus **raghad** an chéad phearsa uatha san aimsir láithreach nó san aimsir fháistineach. Sa tábla thíos, is é **déanfad** an fhoirm fháistineach de **déan**.\n\n| Foirm a chloistear sa Mhumhain | Pearsa agus aimsir | Leagan caighdeánach comhfhreagrach |\n| --- | --- | --- |\n| **táim** | An chéad phearsa uatha, aimsir láithreach | táim |\n| **déanfad** | An chéad phearsa uatha, aimsir fháistineach | déanfaidh mé |\n| **raghad** | An chéad phearsa uatha, aimsir fháistineach | rachaidh mé |\n| **dhein sé** | An tríú pearsa uatha, aimsir chaite | rinne sé |\n| **dheineas** | An chéad phearsa uatha, aimsir chaite | rinne mé |\n\nTá **táim** sa Chaighdeán freisin. Is malairt Mhuimhneach ar **rinne** é **dhein**. Sa phéire **dhein sé \u002F dheineas**, is é an forainm **sé** a ainmníonn an duine sa chéad sampla; ní foirm tháite é **dhein sé**. Tá an chéad phearsa uatha le fáil sa bhfoirm **dheineas** féin. Tá an dá shampla san aimsir chaite.\n\n## 3. An mhír do roimh an mbriathar\n\nIs minic a choinnítear an mhír **do** roimh fhoirmeacha san aimsir chaite i nGaeilge na Mumhan, fiú roimh chonsan. Feictear í freisin leis an aimsir ghnáthchaite agus leis an modh coinníollach. Ní hí **do** féin a insíonn duit cén aimsir nó modh atá ann: caithfidh tú foirm an bhriathair a scrúdú.\n\n| Sampla | Aimsir nó modh | Brí sa chomhthéacs |\n| --- | --- | --- |\n| **Do bhíos** ann inné. | Aimsir chaite | Bhí mé ann inné. |\n| **Do bhínn** ann gach samhradh agus mé óg. | Aimsir ghnáthchaite | Nós a bhí ann tráth. |\n| **Do bheinn** ann dá mbeadh an t-am agam. | Modh coinníollach | Bheinn ann dá mbeadh am agam. |\n\nSéimhítear an briathar i ndiaidh na míre sna samplaí seo. Roimh ghuta nó **fh** balbh, is é **d’** an leagan a úsáidtear: **d’ól**, **d’fhan**. Tá na foirmeacha sin sa Chaighdeán freisin.\n\n:::note\nSa chaint áitiúil sa Mhumhain, ní comhartha foirmiúlachta ná seandachta í **do** inti féin: féadfaidh **do bhíos** a bheith nádúrtha sa ghnáthchaint. Ní gá, áfach, go n-úsáidfeadh gach cainteoir an mhír i ngach áit a bhféadfadh sí teacht. Sa scríbhneoireacht, is féidir **do bhíos** nó **do bheinn** a úsáid chun an chaint áitiúil sin a léiriú; feictear iad i bprós liteartha freisin. Ní hé úsáid **do** roimh chonsan an gnáthnós i dtéacs caighdeánach neodrach. Braitheann an éifeacht stíle ar an gcomhthéacs scríofa, mar sin, seachas ar an mír féin.\n:::\n\n## 4. Chonac sa ráiteas, faca sa cheist\n\nNí leor deireadh pearsanta a aithint: bíonn foirmeacha ar leith ag briathra neamhrialta i ndiaidh míreanna áirithe. Is foirm neamhspleách den bhriathar **feic** í **chonac**, sa chéad phearsa uatha den aimsir chaite. Sa phatrún thíos, úsáidtear **faca** i ndiaidh **ní** agus **an**.\n\n:::example\n**Ráiteas Muimhneach:** Do **chonac** Máire ag an stáisiún inné.\n\n**Diúltú caighdeánach:** Ní **fhaca mé** í ar an traein.\n\n**Malairt Mhuimhneach sa chéad phearsa uatha:** Ní **fheaca** í ar an traein.\n\n**Ceist chaighdeánach:** An **bhfaca tú** í ag an stáisiún?\n:::\n\nSa leagan caighdeánach **ní fhaca mé**, cuireann **mé** an chéad phearsa in iúl. Sna foirmeacha Muimhneacha **chonac** agus **ní fheaca**, tá an chéad phearsa curtha in iúl san fhoirm féin. Cuireann **ní** séimhiú ar **faca**; cuireann **an** urú air.\n\n:::warning\nSa phatrún seo, ná coinnigh **chonac** díreach i ndiaidh **ní**, agus ná cuir **do** idir mír na ceiste agus an briathar.\n\nTá malairtí áitiúla eile ann, ach is patrún soiléir úsáideach é seo chun an chodarsnacht idir foirm neamhspleách agus foirm spleách a thuiscint.\n:::\n\n### Foirmeacha spleácha táite\n\nLe **bí**, feictear an phearsa sna foirmeacha spleácha táite freisin. Athraíonn an fhoirm neamhspleách go foirm spleách i ndiaidh **ní** nó **an**, ach fanann an phearsa agus an aimsir mar an gcéanna.\n\n| Ráiteas Muimhneach | Diúltú nó ceist Mhuimhneach | Leagan caighdeánach comhfhreagrach |\n| --- | --- | --- |\n| **Bhíos** ann. | Ní **rabhas** ann. | Bhí mé ann. \u002F Ní raibh mé ann. |\n| **Bhís** ann. | An **rabhais** ann? | Bhí tú ann. \u002F An raibh tú ann? |\n\nIs í an chéad phearsa uatha atá in **bhíos \u002F rabhas**, agus an dara pearsa uatha atá in **bhís \u002F rabhais**. Tá na ceithre fhoirm san aimsir chaite; ní gá **mé** ná **tú** a chur leo sna samplaí seo.\n\n## 5. Na foirmeacha in insint leanúnach\n\nLéigh an sliocht mar chuimhne phearsanta. Tugann na foirmeacha táite le fios cé atá i gceist; tugann na habairtí agus na tagairtí ama ord na n-imeachtaí le fios.\n\n:::example\nDo **bhíos** ag fanacht taobh amuigh den halla nuair a **thángadar**. Do **chonac** Máire ina measc, ach ní **fheaca** Seán. **Bhíodar** déanach, agus **chuadar** isteach láithreach. **Thugas** an litir do Mháire agus **dúrt** léi gur ó Sheán a tháinig sí. **Fuaireas** freagra ó Mháire an oíche sin, ach ní **bhfuaireas** aon scéala ó Sheán.\n:::\n\nIs é an scéalaí is ainmní do **bhíos**, **chonac**, **ní fheaca**, **thugas**, **dúrt**, **fuaireas** agus **ní bhfuaireas**. Tagraíonn **thángadar**, **bhíodar** agus **chuadar** don ghrúpa.\n\n| Foirm sa sliocht | Briathar | Gluais chaighdeánach |\n| --- | --- | --- |\n| ní **fheaca** Seán | feic | ní fhaca mé Seán |\n| **thugas** an litir | tabhair | thug mé an litir |\n| **dúrt** léi | abair | dúirt mé léi |\n| **fuaireas** freagra | faigh | fuair mé freagra |\n| ní **bhfuaireas** aon scéala | faigh | ní bhfuair mé aon scéala |\n\nTabhair faoi deara an t-urú in **ní bhfuaireas**: san aimsir chaite de **faigh**, úsáidtear **ní** le hurú, mar atá sa leagan caighdeánach **ní bhfuair mé** freisin.\n\nNí athraíonn an aimsir ach oiread: tá na briathra seo go léir san aimsir chaite. Is difríochtaí foirme agus comhréire atá i gceist, ní aistriú ó aimsir amháin go haimsir eile.\n\n## 6. Seicliosta don léitheoireacht\n\n1. **Aithin an briathar:** ceangail **chonac** le **feic**, agus **chuadar** le **téigh**.\n2. **Aithin an phearsa:** **bhíos** = mé; **bhís** = tú; **bhíodar** = siad.\n3. **Scrúdaigh an mhír:** déan idirdhealú idir **do chonac**, **ní fhaca mé** agus **an bhfaca tú**.\n4. **Seiceáil an aimsir nó an modh:** ní hionann **do bhíos**, **do bhínn** agus **do bheinn**.\n5. **Coinnigh an comhthéacs áitiúil san áireamh:** ná glac leis gur foirm eisiach Mhuimhneach í gach foirm a chloiseann tú sa Mhumhain.\n\nIs í an eochair ná **an bhrí chéanna a aithint faoi fhoirmeacha éagsúla**, gan na difríochtaí pearsanta, aimsire ná spleáchais a chailleadh.","ga","C1",154,[14],{"id":15,"name":16,"level":11,"language":10,"isCompleted":17,"completionPercentage":18,"totalExercises":19,"completedExercises":18},"01a1aafe-7f49-7edd-b10a-05ff981b717c","Patrúin na Mumhan, Chonnacht agus Uladh",false,0,12,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",4,[],{"name":16,"slug":25,"language":10},"patruin-na-mumhan-chonnacht-agus-uladh-c1",[],[28,34,39,44,48,53,58,63,68,73,78,83,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,202,207,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,388,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,695,700,705,710,715,720,725,730,735,740,745,750,755,760,765,770,775,780,785,790,795,796,801,806,811,816,822,827,832,837,842,847,852,857,862,867,872],{"id":29,"title":30,"slug":31,"language":10,"level":32,"displayOrder":33},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","A1",1,{"id":35,"title":36,"slug":37,"language":10,"level":32,"displayOrder":38},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":40,"title":41,"slug":42,"language":10,"level":32,"displayOrder":43},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":45,"title":46,"slug":47,"language":10,"level":32,"displayOrder":22},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",{"id":49,"title":50,"slug":51,"language":10,"level":32,"displayOrder":52},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":54,"title":55,"slug":56,"language":10,"level":32,"displayOrder":57},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":59,"title":60,"slug":61,"language":10,"level":32,"displayOrder":62},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":64,"title":65,"slug":66,"language":10,"level":32,"displayOrder":67},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":69,"title":70,"slug":71,"language":10,"level":32,"displayOrder":72},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":74,"title":75,"slug":76,"language":10,"level":32,"displayOrder":77},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":79,"title":80,"slug":81,"language":10,"level":32,"displayOrder":82},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":84,"title":85,"slug":86,"language":10,"level":32,"displayOrder":19},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":10,"level":32,"displayOrder":91},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":10,"level":32,"displayOrder":96},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":10,"level":32,"displayOrder":101},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":10,"level":32,"displayOrder":106},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":10,"level":32,"displayOrder":111},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":10,"level":32,"displayOrder":116},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":10,"level":32,"displayOrder":121},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":10,"level":32,"displayOrder":126},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":10,"level":32,"displayOrder":131},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":10,"level":32,"displayOrder":136},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":10,"level":32,"displayOrder":141},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":10,"level":32,"displayOrder":146},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":10,"level":32,"displayOrder":151},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":10,"level":32,"displayOrder":156},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":10,"level":32,"displayOrder":161},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":10,"level":32,"displayOrder":166},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":10,"level":32,"displayOrder":171},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":10,"level":32,"displayOrder":176},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":10,"level":32,"displayOrder":181},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":10,"level":32,"displayOrder":186},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":10,"level":32,"displayOrder":191},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":10,"level":32,"displayOrder":196},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":10,"level":32,"displayOrder":201},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":203,"title":204,"slug":205,"language":10,"level":32,"displayOrder":206},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":208,"title":209,"slug":210,"language":10,"level":211,"displayOrder":212},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":10,"level":211,"displayOrder":217},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":10,"level":211,"displayOrder":222},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":10,"level":211,"displayOrder":227},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":10,"level":211,"displayOrder":232},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":10,"level":211,"displayOrder":237},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":10,"level":211,"displayOrder":242},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":10,"level":211,"displayOrder":247},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":10,"level":211,"displayOrder":252},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":10,"level":211,"displayOrder":257},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":10,"level":211,"displayOrder":262},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":10,"level":211,"displayOrder":267},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":10,"level":211,"displayOrder":272},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":10,"level":211,"displayOrder":277},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":10,"level":211,"displayOrder":282},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":10,"level":211,"displayOrder":287},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":10,"level":211,"displayOrder":292},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":10,"level":211,"displayOrder":297},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":10,"level":211,"displayOrder":302},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":10,"level":211,"displayOrder":307},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":10,"level":211,"displayOrder":312},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":10,"level":211,"displayOrder":317},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":10,"level":211,"displayOrder":322},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":10,"level":211,"displayOrder":327},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":10,"level":211,"displayOrder":332},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":10,"level":211,"displayOrder":337},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":10,"level":211,"displayOrder":342},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":10,"level":211,"displayOrder":347},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":10,"level":211,"displayOrder":352},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":10,"level":211,"displayOrder":357},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":10,"level":211,"displayOrder":362},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":10,"level":211,"displayOrder":367},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":10,"level":211,"displayOrder":372},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":10,"level":211,"displayOrder":377},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":10,"level":211,"displayOrder":382},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":10,"level":211,"displayOrder":387},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":389,"title":390,"slug":391,"language":10,"level":392,"displayOrder":393},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":10,"level":392,"displayOrder":398},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":10,"level":392,"displayOrder":403},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":10,"level":392,"displayOrder":408},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":10,"level":392,"displayOrder":413},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":10,"level":392,"displayOrder":418},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":10,"level":392,"displayOrder":423},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":10,"level":392,"displayOrder":428},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":10,"level":392,"displayOrder":433},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":10,"level":392,"displayOrder":438},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":10,"level":392,"displayOrder":443},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":10,"level":392,"displayOrder":448},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":10,"level":392,"displayOrder":453},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":10,"level":392,"displayOrder":458},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":10,"level":392,"displayOrder":463},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":10,"level":392,"displayOrder":468},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":10,"level":392,"displayOrder":473},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":10,"level":392,"displayOrder":478},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":10,"level":392,"displayOrder":483},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":10,"level":392,"displayOrder":488},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":10,"level":392,"displayOrder":493},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":10,"level":392,"displayOrder":498},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":10,"level":392,"displayOrder":503},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":10,"level":392,"displayOrder":508},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":10,"level":392,"displayOrder":513},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":10,"level":392,"displayOrder":518},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":10,"level":392,"displayOrder":523},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":10,"level":392,"displayOrder":528},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":10,"level":392,"displayOrder":533},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":10,"level":392,"displayOrder":538},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":10,"level":392,"displayOrder":543},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":10,"level":392,"displayOrder":548},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":10,"level":392,"displayOrder":553},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":10,"level":392,"displayOrder":558},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":10,"level":563,"displayOrder":564},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":10,"level":563,"displayOrder":569},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":10,"level":563,"displayOrder":574},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":10,"level":563,"displayOrder":579},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":10,"level":563,"displayOrder":584},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":10,"level":563,"displayOrder":589},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":10,"level":563,"displayOrder":594},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":10,"level":563,"displayOrder":599},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":10,"level":563,"displayOrder":604},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":10,"level":563,"displayOrder":609},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":10,"level":563,"displayOrder":614},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":10,"level":563,"displayOrder":619},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":10,"level":563,"displayOrder":624},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":10,"level":563,"displayOrder":629},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":10,"level":563,"displayOrder":634},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":10,"level":563,"displayOrder":639},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":10,"level":563,"displayOrder":644},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":10,"level":563,"displayOrder":649},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":10,"level":563,"displayOrder":654},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":10,"level":563,"displayOrder":659},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":10,"level":563,"displayOrder":664},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":10,"level":563,"displayOrder":669},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":10,"level":563,"displayOrder":674},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":10,"level":563,"displayOrder":679},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":10,"level":563,"displayOrder":684},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":10,"level":563,"displayOrder":689},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":10,"level":563,"displayOrder":694},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":696,"title":697,"slug":698,"language":10,"level":563,"displayOrder":699},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":701,"title":702,"slug":703,"language":10,"level":563,"displayOrder":704},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":706,"title":707,"slug":708,"language":10,"level":563,"displayOrder":709},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":711,"title":712,"slug":713,"language":10,"level":11,"displayOrder":714},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe",137,{"id":716,"title":717,"slug":718,"language":10,"level":11,"displayOrder":719},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":721,"title":722,"slug":723,"language":10,"level":11,"displayOrder":724},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":726,"title":727,"slug":728,"language":10,"level":11,"displayOrder":729},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":731,"title":732,"slug":733,"language":10,"level":11,"displayOrder":734},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":736,"title":737,"slug":738,"language":10,"level":11,"displayOrder":739},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":741,"title":742,"slug":743,"language":10,"level":11,"displayOrder":744},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":746,"title":747,"slug":748,"language":10,"level":11,"displayOrder":749},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":751,"title":752,"slug":753,"language":10,"level":11,"displayOrder":754},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":756,"title":757,"slug":758,"language":10,"level":11,"displayOrder":759},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":761,"title":762,"slug":763,"language":10,"level":11,"displayOrder":764},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":766,"title":767,"slug":768,"language":10,"level":11,"displayOrder":769},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":771,"title":772,"slug":773,"language":10,"level":11,"displayOrder":774},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":776,"title":777,"slug":778,"language":10,"level":11,"displayOrder":779},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":781,"title":782,"slug":783,"language":10,"level":11,"displayOrder":784},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":786,"title":787,"slug":788,"language":10,"level":11,"displayOrder":789},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":791,"title":792,"slug":793,"language":10,"level":11,"displayOrder":794},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":5,"title":6,"slug":7,"language":10,"level":11,"displayOrder":12},{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":10,"level":11,"displayOrder":800},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":10,"level":11,"displayOrder":805},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":807,"title":808,"slug":809,"language":10,"level":11,"displayOrder":810},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":812,"title":813,"slug":814,"language":10,"level":11,"displayOrder":815},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":817,"title":818,"slug":819,"language":10,"level":820,"displayOrder":821},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":10,"level":820,"displayOrder":826},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":10,"level":820,"displayOrder":831},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":10,"level":820,"displayOrder":836},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":10,"level":820,"displayOrder":841},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":10,"level":820,"displayOrder":846},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":10,"level":820,"displayOrder":851},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":10,"level":820,"displayOrder":856},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":10,"level":820,"displayOrder":861},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":863,"title":864,"slug":865,"language":10,"level":820,"displayOrder":866},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":868,"title":869,"slug":870,"language":10,"level":820,"displayOrder":871},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":873,"title":874,"slug":875,"language":10,"level":820,"displayOrder":876},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":15,"name":16,"slug":25,"language":10,"level":11,"introduction":878,"lessonCount":43,"totalExercises":19,"objectives":879,"prerequisites":882,"lessons":884},"Aithin an bhrí chéanna faoi fhoirmeacha éagsúla sa Ghaeilge bheo. Tosaigh le pearsa agus spleáchas i bhfoirmeacha Muimhneacha, cuir patrúin Chonnachtacha le muid agus ceisteanna i gcomparáid leo, agus leathnaigh an léamh chuig diúltú, forainmneacha agus nathanna Uladh. Ní córas aonfhoirmeach amháin í aon chanúint.",[880,881],"Pearsa, aimsir agus gaol gramadaí a aithint i bpatrúin roghnaithe na dtrí mhórchanúint.","Leagan caighdeánach comhfhreagrach a úsáid mar mhíniú, gan foirm chanúnach bhailí a cheartú.",[883],"Aimsirí coitianta, foirmeacha spleácha agus neamhspleácha, agus an coibhneas díreach agus indíreach.",[885,903,919],{"id":5,"contentId":886,"slug":7,"title":6,"level":11,"summary":887,"order":33,"exercises":888},"pg_6060020c-a913-4af3-b443-cdd0ef35b977","Aithin pearsa agus aimsir i bhfoirmeacha Muimhneacha táite, úsáid do agus an gaol idir foirmeacha spleácha agus neamhspleácha.",[889,893,896,900],{"id":890,"title":891,"order":18,"type":892},"01a1aafe-a89b-7457-b275-8ea628f810d6","An phearsa agus an aimsir sna foirmeacha táite","word_select",{"id":894,"title":895,"order":33,"type":892},"01a1aafe-a8ad-7a51-a222-25488f4fd1d2","Míreanna, foirmeacha spleácha agus comhthéacs",{"id":897,"title":898,"order":38,"type":899},"01a1aafe-a8c1-7b73-bc59-1f7924ecd03c","Foirmeacha Muimhneacha: an ráiteas a thógáil","sentence_builder",{"id":901,"title":902,"order":43,"type":899},"01a1aafe-a8d0-7d4f-ac5c-ec6537526817","Míreanna agus briathra: abairtí a chur le chéile",{"id":797,"contentId":904,"slug":799,"title":798,"level":11,"summary":905,"order":38,"exercises":906},"pg_d5090df9-3bda-4902-9f77-a1e050fa8eee","Cuir foirmeacha le muid, céard, cén chaoi agus chuile i gcomparáid leis an gCaighdeán gan na patrúin Chonnachtacha a róghinearálú.",[907,910,913,916],{"id":908,"title":909,"order":18,"type":892},"01a1aafe-a84a-7e7c-b35e-5fef34973279","Muid agus chuile: foirm, brí agus raon",{"id":911,"title":912,"order":33,"type":892},"01a1aafe-a861-7abd-9f38-e4c0cf1f2dc6","Céard agus cén chaoi: ceisteanna sa chomhrá",{"id":914,"title":915,"order":38,"type":899},"01a1aafe-a878-7bfa-9fea-05c652f9c9ed","Muid agus chuile in abairtí",{"id":917,"title":918,"order":43,"type":899},"01a1aafe-a889-7c06-8a43-7a42d529e8d8","Céard agus cén chaoi: ord na gceisteanna",{"id":802,"contentId":920,"slug":804,"title":803,"level":11,"summary":921,"order":43,"exercises":922},"pg_ea6efe8d-22fb-4c02-a811-8904c06913da","Léigh cha, chan agus char, ceisteanna le cad é, domh agus daofa, agus nathanna Ultacha ina gcomhthéacs gramadaí.",[923,926,929,932],{"id":924,"title":925,"order":18,"type":892},"01a1aafe-a8e0-7b4f-9e80-88db2e4f4315","Diúltú i bpatrúin Uladh",{"id":927,"title":928,"order":33,"type":892},"01a1aafe-a8f7-728e-9262-fbb9ab376118","Ceisteanna, faighteoirí agus nathanna Uladh",{"id":930,"title":931,"order":38,"type":899},"01a1aafe-a911-72e4-bd72-d8b89ef3c330","Abairtí diúltacha i nGaeilge Uladh",{"id":933,"title":934,"order":43,"type":899},"01a1aafe-a927-7ab2-b04b-cd1e60bb36de","Ceisteanna agus nathanna Uladh in ord",[936,942,946,950],{"@id":937,"@type":938,"id":890,"grammarPage":939,"title":891,"instructions":940,"displayOrder":18,"type":892,"questionCount":19,"blankCount":19,"isCompleted":17,"ogImageUrl":941},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a89b-7457-b275-8ea628f810d6","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Léigh na sleachta agus roghnaigh an bhrí nó an cur síos a fhreagraíonn don fhoirm atá luaite.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c1d640f3-bace-41f4-b0c8-46b620d8fc7f_hero.webp?v=1793870178",{"@id":943,"@type":938,"id":894,"grammarPage":939,"title":895,"instructions":944,"displayOrder":33,"type":892,"questionCount":19,"blankCount":19,"isCompleted":17,"ogImageUrl":945},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a8ad-7a51-a222-25488f4fd1d2","Roghnaigh an fhoirm nó an cur síos cuí. Má iarrtar leagan caighdeánach, cloígh leis an raon sin; ní ceartúcháin ar an gcanúint iad na leaganacha caighdeánacha.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cc857dca-1d01-498e-9197-a70ac34c3328_hero.webp?v=1793870178",{"@id":947,"@type":938,"id":897,"grammarPage":939,"title":898,"instructions":948,"displayOrder":38,"type":899,"questionCount":77,"blankCount":77,"isCompleted":17,"ogImageUrl":949},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a8c1-7b73-bc59-1f7924ecd03c","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Coinnigh na ceannlitreacha agus an phoncaíocht mar atá.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_04888a48-a156-46c1-adaf-21675d8fc3cc_hero.webp?v=1793870178",{"@id":951,"@type":938,"id":901,"grammarPage":939,"title":902,"instructions":952,"displayOrder":43,"type":899,"questionCount":77,"blankCount":77,"isCompleted":17,"ogImageUrl":953},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a8d0-7d4f-ac5c-ec6537526817","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Coinnigh na ceannlitreacha agus an poncaíocht mar atá.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f2d24a19-d6e4-4acb-90cc-f174ed7ff24c_hero.webp?v=1793870178",{"id":890,"grammarPage":939,"title":891,"instructions":940,"seoTitle":955,"seoDescription":956,"displayOrder":18,"type":892,"questions":957,"ogImageUrl":941},"Briathra na Mumhan: pearsa agus aimsir","Cleachtadh roghnúcháin ar bhriathra na Mumhan: aithin pearsa agus aimsir i sleachta faoi obair, taisteal agus cuimhní, agus ceangail foirmeacha lena mbrí.",[958],{"id":959,"sentenceTemplate":960,"displayOrder":18,"explanation":961,"exampleSentence":962,"blanks":963},"01a1aafe-a89b-765b-b275-8ea62baeafdf","Sa nóta «Bhíos ag cócaireacht nuair a ghlaoigh an dochtúir», ciallaíonn «bhíos» __1__.","Tá an chéad phearsa uatha agus an aimsir chaite in bhíos féin: is é scríbhneoir an nóta a bhí ag cócaireacht, ní an léitheoir ná grúpa.","Nuair a osclaíodh an doras, bhíos leath i mo chodladh.",[964],{"id":965,"blankNumber":33,"options":966},"01a1aafe-a89b-760b-b275-8ea62ada51ef",[967,970,974],{"id":968,"optionText":969,"isCorrect":17,"displayOrder":18},"01a1aafe-a89b-7577-b275-8ea6294c47e1","bhí tú",{"id":971,"optionText":972,"isCorrect":973,"displayOrder":33},"01a1aafe-a89b-75bb-b275-8ea62a2332fa","bhí mé",true,{"id":975,"optionText":976,"isCorrect":17,"displayOrder":38},"01a1aafe-a89b-75e7-b275-8ea62a80a0a1","bhí siad",{"html":978,"toc":979},"\u003Ch2 id=\"foirmeacha-itila-a-thuiscint\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Foirmeacha áitiúla a thuiscint\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>I gcomhrá agus i bprós a bhaineann le Gaeilge na Mumhan, casfar foirmeacha ar nós \u003Cstrong>bhíos\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>bhíodar\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong> ort. Foghlaimeoidh tú conas an phearsa agus an aimsir a aithint iontu, conas \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> a thuiscint rompu, agus conas iad a léamh taobh le foirmeacha spleácha.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ní hionann Gaeilge na Mumhan i ngach ceantar. Is ar roinnt patrún coitianta, go háirithe san aimsir chaite, atá an bhéim anseo: ní paraidím iomlán d’aon chanúint áitiúil atá i gceist.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Aithin cé a rinne an gníomh ón bhfoirm bhriathartha féin.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Scar an difríocht chanúnach ón difríocht bhrí.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tabhair aird ar an bhfoirm a leanann ceist nó diúltú.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"an-phearsa-laistigh-den-bhriathar\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>An phearsa laistigh den bhriathar\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tá foirmeacha táite an-choitianta i nGaeilge na Mumhan. Sna samplaí seo, cuireann an briathar an phearsa in iúl gan forainm ainmneach ar leith. Is leaganacha neodracha caighdeánacha iad na foirmeacha sa tríú colún, ní ceartúcháin ar na foirmeacha canúnacha.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Foirm a chloistear sa Mhumhain\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pearsa agus aimsir\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Leagan caighdeánach comhfhreagrach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bhíos\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bhí mé\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bhís\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An dara pearsa uatha, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bhí tú\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bhíodar\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An tríú pearsa iolra, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bhí siad\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>chuadar\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An tríú pearsa iolra, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>chuaigh siad\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>thángadar\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An tríú pearsa iolra, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>tháinig siad\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>chonaic mé\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Bhíos\u003C\u002Fstrong> sa bhaile nuair a tháinig an scéala. — Bhí mé sa bhaile.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Bhís\u003C\u002Fstrong> ag obair an oíche sin, nach rabhais? — Bhí tú ag obair.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Chuadar\u003C\u002Fstrong> abhaile tar éis an chruinnithe. — Chuaigh siad abhaile.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Thángadar\u003C\u002Fstrong> ar ais maidin inné. — Tháinig siad ar ais.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ní bhaineann gach ceann de na foirmeacha seo leis an Mumhain amháin. Is é a minicíocht agus a gcomhthéacs áitiúil a dhéanann suntasach iad, seachas teorainn dhocht idir cúigí.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch3 id=\"foirmeacha-coitianta-eile-sa-mhumhain\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.1\u003C\u002Fspan>Foirmeacha coitianta eile sa Mhumhain\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Tá foirmeacha táite agus malairtí eile ar bhriathra sa tábla seo. Léiríonn \u003Cstrong>táim\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>déanfad\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>raghad\u003C\u002Fstrong> an chéad phearsa uatha san aimsir láithreach nó san aimsir fháistineach. Sa tábla thíos, is é \u003Cstrong>déanfad\u003C\u002Fstrong> an fhoirm fháistineach de \u003Cstrong>déan\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Foirm a chloistear sa Mhumhain\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pearsa agus aimsir\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Leagan caighdeánach comhfhreagrach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>táim\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha, aimsir láithreach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>táim\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>déanfad\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha, aimsir fháistineach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>déanfaidh mé\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>raghad\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha, aimsir fháistineach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>rachaidh mé\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>dhein sé\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An tríú pearsa uatha, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>rinne sé\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>dheineas\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An chéad phearsa uatha, aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>rinne mé\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Tá \u003Cstrong>táim\u003C\u002Fstrong> sa Chaighdeán freisin. Is malairt Mhuimhneach ar \u003Cstrong>rinne\u003C\u002Fstrong> é \u003Cstrong>dhein\u003C\u002Fstrong>. Sa phéire \u003Cstrong>dhein sé \u002F dheineas\u003C\u002Fstrong>, is é an forainm \u003Cstrong>sé\u003C\u002Fstrong> a ainmníonn an duine sa chéad sampla; ní foirm tháite é \u003Cstrong>dhein sé\u003C\u002Fstrong>. Tá an chéad phearsa uatha le fáil sa bhfoirm \u003Cstrong>dheineas\u003C\u002Fstrong> féin. Tá an dá shampla san aimsir chaite.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"an-mhr-do-roimh-an-mbriathar\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>An mhír do roimh an mbriathar\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Is minic a choinnítear an mhír \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> roimh fhoirmeacha san aimsir chaite i nGaeilge na Mumhan, fiú roimh chonsan. Feictear í freisin leis an aimsir ghnáthchaite agus leis an modh coinníollach. Ní hí \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> féin a insíonn duit cén aimsir nó modh atá ann: caithfidh tú foirm an bhriathair a scrúdú.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Sampla\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Aimsir nó modh\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Brí sa chomhthéacs\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Do bhíos\u003C\u002Fstrong> ann inné.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aimsir chaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bhí mé ann inné.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Do bhínn\u003C\u002Fstrong> ann gach samhradh agus mé óg.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aimsir ghnáthchaite\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nós a bhí ann tráth.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Do bheinn\u003C\u002Fstrong> ann dá mbeadh an t-am agam.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Modh coinníollach\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bheinn ann dá mbeadh am agam.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Séimhítear an briathar i ndiaidh na míre sna samplaí seo. Roimh ghuta nó \u003Cstrong>fh\u003C\u002Fstrong> balbh, is é \u003Cstrong>d’\u003C\u002Fstrong> an leagan a úsáidtear: \u003Cstrong>d’ól\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>d’fhan\u003C\u002Fstrong>. Tá na foirmeacha sin sa Chaighdeán freisin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Sa chaint áitiúil sa Mhumhain, ní comhartha foirmiúlachta ná seandachta í \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> inti féin: féadfaidh \u003Cstrong>do bhíos\u003C\u002Fstrong> a bheith nádúrtha sa ghnáthchaint. Ní gá, áfach, go n-úsáidfeadh gach cainteoir an mhír i ngach áit a bhféadfadh sí teacht. Sa scríbhneoireacht, is féidir \u003Cstrong>do bhíos\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>do bheinn\u003C\u002Fstrong> a úsáid chun an chaint áitiúil sin a léiriú; feictear iad i bprós liteartha freisin. Ní hé úsáid \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> roimh chonsan an gnáthnós i dtéacs caighdeánach neodrach. Braitheann an éifeacht stíle ar an gcomhthéacs scríofa, mar sin, seachas ar an mír féin.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"chonac-sa-riteas-faca-sa-cheist\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Chonac sa ráiteas, faca sa cheist\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ní leor deireadh pearsanta a aithint: bíonn foirmeacha ar leith ag briathra neamhrialta i ndiaidh míreanna áirithe. Is foirm neamhspleách den bhriathar \u003Cstrong>feic\u003C\u002Fstrong> í \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong>, sa chéad phearsa uatha den aimsir chaite. Sa phatrún thíos, úsáidtear \u003Cstrong>faca\u003C\u002Fstrong> i ndiaidh \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Ráiteas Muimhneach:\u003C\u002Fstrong> Do \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong> Máire ag an stáisiún inné.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Diúltú caighdeánach:\u003C\u002Fstrong> Ní \u003Cstrong>fhaca mé\u003C\u002Fstrong> í ar an traein.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Malairt Mhuimhneach sa chéad phearsa uatha:\u003C\u002Fstrong> Ní \u003Cstrong>fheaca\u003C\u002Fstrong> í ar an traein.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ceist chaighdeánach:\u003C\u002Fstrong> An \u003Cstrong>bhfaca tú\u003C\u002Fstrong> í ag an stáisiún?\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa leagan caighdeánach \u003Cstrong>ní fhaca mé\u003C\u002Fstrong>, cuireann \u003Cstrong>mé\u003C\u002Fstrong> an chéad phearsa in iúl. Sna foirmeacha Muimhneacha \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>ní fheaca\u003C\u002Fstrong>, tá an chéad phearsa curtha in iúl san fhoirm féin. Cuireann \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> séimhiú ar \u003Cstrong>faca\u003C\u002Fstrong>; cuireann \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong> urú air.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Sa phatrún seo, ná coinnigh \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong> díreach i ndiaidh \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong>, agus ná cuir \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> idir mír na ceiste agus an briathar.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tá malairtí áitiúla eile ann, ach is patrún soiléir úsáideach é seo chun an chodarsnacht idir foirm neamhspleách agus foirm spleách a thuiscint.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"foirmeacha-splecha-tite\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.1\u003C\u002Fspan>Foirmeacha spleácha táite\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Le \u003Cstrong>bí\u003C\u002Fstrong>, feictear an phearsa sna foirmeacha spleácha táite freisin. Athraíonn an fhoirm neamhspleách go foirm spleách i ndiaidh \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>an\u003C\u002Fstrong>, ach fanann an phearsa agus an aimsir mar an gcéanna.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ráiteas Muimhneach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Diúltú nó ceist Mhuimhneach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Leagan caighdeánach comhfhreagrach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bhíos\u003C\u002Fstrong> ann.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní \u003Cstrong>rabhas\u003C\u002Fstrong> ann.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bhí mé ann. \u002F Ní raibh mé ann.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bhís\u003C\u002Fstrong> ann.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>An \u003Cstrong>rabhais\u003C\u002Fstrong> ann?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bhí tú ann. \u002F An raibh tú ann?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Is í an chéad phearsa uatha atá in \u003Cstrong>bhíos \u002F rabhas\u003C\u002Fstrong>, agus an dara pearsa uatha atá in \u003Cstrong>bhís \u002F rabhais\u003C\u002Fstrong>. Tá na ceithre fhoirm san aimsir chaite; ní gá \u003Cstrong>mé\u003C\u002Fstrong> ná \u003Cstrong>tú\u003C\u002Fstrong> a chur leo sna samplaí seo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"na-foirmeacha-in-insint-leannach\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Na foirmeacha in insint leanúnach\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Léigh an sliocht mar chuimhne phearsanta. Tugann na foirmeacha táite le fios cé atá i gceist; tugann na habairtí agus na tagairtí ama ord na n-imeachtaí le fios.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Do \u003Cstrong>bhíos\u003C\u002Fstrong> ag fanacht taobh amuigh den halla nuair a \u003Cstrong>thángadar\u003C\u002Fstrong>. Do \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong> Máire ina measc, ach ní \u003Cstrong>fheaca\u003C\u002Fstrong> Seán. \u003Cstrong>Bhíodar\u003C\u002Fstrong> déanach, agus \u003Cstrong>chuadar\u003C\u002Fstrong> isteach láithreach. \u003Cstrong>Thugas\u003C\u002Fstrong> an litir do Mháire agus \u003Cstrong>dúrt\u003C\u002Fstrong> léi gur ó Sheán a tháinig sí. \u003Cstrong>Fuaireas\u003C\u002Fstrong> freagra ó Mháire an oíche sin, ach ní \u003Cstrong>bhfuaireas\u003C\u002Fstrong> aon scéala ó Sheán.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Is é an scéalaí is ainmní do \u003Cstrong>bhíos\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ní fheaca\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>thugas\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>dúrt\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>fuaireas\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>ní bhfuaireas\u003C\u002Fstrong>. Tagraíonn \u003Cstrong>thángadar\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>bhíodar\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>chuadar\u003C\u002Fstrong> don ghrúpa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Foirm sa sliocht\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Briathar\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gluais chaighdeánach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>ní \u003Cstrong>fheaca\u003C\u002Fstrong> Seán\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>feic\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ní fhaca mé Seán\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>thugas\u003C\u002Fstrong> an litir\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>tabhair\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>thug mé an litir\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>dúrt\u003C\u002Fstrong> léi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>abair\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dúirt mé léi\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>fuaireas\u003C\u002Fstrong> freagra\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>faigh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>fuair mé freagra\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>ní \u003Cstrong>bhfuaireas\u003C\u002Fstrong> aon scéala\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>faigh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ní bhfuair mé aon scéala\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Tabhair faoi deara an t-urú in \u003Cstrong>ní bhfuaireas\u003C\u002Fstrong>: san aimsir chaite de \u003Cstrong>faigh\u003C\u002Fstrong>, úsáidtear \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> le hurú, mar atá sa leagan caighdeánach \u003Cstrong>ní bhfuair mé\u003C\u002Fstrong> freisin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ní athraíonn an aimsir ach oiread: tá na briathra seo go léir san aimsir chaite. Is difríochtaí foirme agus comhréire atá i gceist, ní aistriú ó aimsir amháin go haimsir eile.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"seicliosta-don-litheoireacht\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Seicliosta don léitheoireacht\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Aithin an briathar:\u003C\u002Fstrong> ceangail \u003Cstrong>chonac\u003C\u002Fstrong> le \u003Cstrong>feic\u003C\u002Fstrong>, agus \u003Cstrong>chuadar\u003C\u002Fstrong> le \u003Cstrong>téigh\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Aithin an phearsa:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>bhíos\u003C\u002Fstrong> = mé; \u003Cstrong>bhís\u003C\u002Fstrong> = tú; \u003Cstrong>bhíodar\u003C\u002Fstrong> = siad.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Scrúdaigh an mhír:\u003C\u002Fstrong> déan idirdhealú idir \u003Cstrong>do chonac\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ní fhaca mé\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>an bhfaca tú\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Seiceáil an aimsir nó an modh:\u003C\u002Fstrong> ní hionann \u003Cstrong>do bhíos\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>do bhínn\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>do bheinn\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Coinnigh an comhthéacs áitiúil san áireamh:\u003C\u002Fstrong> ná glac leis gur foirm eisiach Mhuimhneach í gach foirm a chloiseann tú sa Mhumhain.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Is í an eochair ná \u003Cstrong>an bhrí chéanna a aithint faoi fhoirmeacha éagsúla\u003C\u002Fstrong>, gan na difríochtaí pearsanta, aimsire ná spleáchais a chailleadh.\u003C\u002Fp>\n",[980,984,988,992,996,1000,1004,1008],{"id":981,"text":982,"depth":38,"number":983},"foirmeacha-itila-a-thuiscint","Foirmeacha áitiúla a thuiscint","1",{"id":985,"text":986,"depth":38,"number":987},"an-phearsa-laistigh-den-bhriathar","An phearsa laistigh den bhriathar","2",{"id":989,"text":990,"depth":43,"number":991},"foirmeacha-coitianta-eile-sa-mhumhain","Foirmeacha coitianta eile sa Mhumhain","2.1",{"id":993,"text":994,"depth":38,"number":995},"an-mhr-do-roimh-an-mbriathar","An mhír do roimh an mbriathar","3",{"id":997,"text":998,"depth":38,"number":999},"chonac-sa-riteas-faca-sa-cheist","Chonac sa ráiteas, faca sa cheist","4",{"id":1001,"text":1002,"depth":43,"number":1003},"foirmeacha-splecha-tite","Foirmeacha spleácha táite","4.1",{"id":1005,"text":1006,"depth":38,"number":1007},"na-foirmeacha-in-insint-leannach","Na foirmeacha in insint leanúnach","5",{"id":1009,"text":1010,"depth":38,"number":1011},"seicliosta-don-litheoireacht","Seicliosta don léitheoireacht","6"]