[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-pages-ga":4,"grammar-page-ga-gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula":862,"grammar-lesson-path-ga-gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula-patruin-na-mumhan-chonnacht-agus-uladh-c1":1133,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13":1191,"grammar-quick-check-01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13":1210,"grammar-lesson-body-01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13-5gf8ifj62":1232},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,807,812,817,822,827,832,837,842,847,852,857],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","ga","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":191,"displayOrder":192},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":191,"displayOrder":197},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":191,"displayOrder":202},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":191,"displayOrder":207},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":191,"displayOrder":212},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":191,"displayOrder":217},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":191,"displayOrder":222},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":191,"displayOrder":227},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":191,"displayOrder":232},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":191,"displayOrder":237},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":191,"displayOrder":242},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":191,"displayOrder":247},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":191,"displayOrder":252},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":191,"displayOrder":257},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":191,"displayOrder":262},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":191,"displayOrder":267},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":191,"displayOrder":272},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":191,"displayOrder":277},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":191,"displayOrder":282},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":191,"displayOrder":287},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":191,"displayOrder":292},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":191,"displayOrder":297},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":191,"displayOrder":302},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":191,"displayOrder":307},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":191,"displayOrder":312},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":191,"displayOrder":317},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":191,"displayOrder":322},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":191,"displayOrder":327},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":191,"displayOrder":332},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":191,"displayOrder":337},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":191,"displayOrder":342},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":191,"displayOrder":347},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":191,"displayOrder":352},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":191,"displayOrder":357},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":191,"displayOrder":362},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":191,"displayOrder":367},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":372,"displayOrder":373},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":372,"displayOrder":378},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":372,"displayOrder":383},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":372,"displayOrder":388},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":372,"displayOrder":393},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":372,"displayOrder":398},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":372,"displayOrder":403},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":372,"displayOrder":408},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":372,"displayOrder":413},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":372,"displayOrder":418},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":372,"displayOrder":423},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":372,"displayOrder":428},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":372,"displayOrder":433},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":372,"displayOrder":438},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":372,"displayOrder":443},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":372,"displayOrder":448},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":372,"displayOrder":453},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":372,"displayOrder":458},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":372,"displayOrder":463},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":372,"displayOrder":468},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":372,"displayOrder":473},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":372,"displayOrder":478},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":372,"displayOrder":483},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":372,"displayOrder":488},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":372,"displayOrder":493},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":372,"displayOrder":498},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":372,"displayOrder":503},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":372,"displayOrder":508},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":372,"displayOrder":513},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":372,"displayOrder":518},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":372,"displayOrder":523},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":372,"displayOrder":528},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":372,"displayOrder":533},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":372,"displayOrder":538},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":543,"displayOrder":544},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":543,"displayOrder":549},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":543,"displayOrder":554},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":543,"displayOrder":559},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":543,"displayOrder":564},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":543,"displayOrder":569},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":543,"displayOrder":574},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":543,"displayOrder":579},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":543,"displayOrder":584},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":543,"displayOrder":589},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":543,"displayOrder":594},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":543,"displayOrder":599},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":543,"displayOrder":604},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":543,"displayOrder":609},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":543,"displayOrder":614},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":543,"displayOrder":619},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":543,"displayOrder":624},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":543,"displayOrder":629},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":543,"displayOrder":634},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":543,"displayOrder":639},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":543,"displayOrder":644},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":543,"displayOrder":649},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":543,"displayOrder":654},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":543,"displayOrder":659},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":543,"displayOrder":664},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":543,"displayOrder":669},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":543,"displayOrder":674},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":543,"displayOrder":679},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":543,"displayOrder":684},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":543,"displayOrder":689},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":694,"displayOrder":695},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe","C1",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":694,"displayOrder":700},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":694,"displayOrder":705},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":694,"displayOrder":710},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":694,"displayOrder":715},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":694,"displayOrder":720},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":694,"displayOrder":725},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":694,"displayOrder":730},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":694,"displayOrder":735},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":694,"displayOrder":740},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":694,"displayOrder":745},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":694,"displayOrder":750},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":694,"displayOrder":755},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":694,"displayOrder":760},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":694,"displayOrder":765},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":694,"displayOrder":770},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":694,"displayOrder":775},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":694,"displayOrder":780},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":694,"displayOrder":785},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":694,"displayOrder":790},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":694,"displayOrder":795},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":694,"displayOrder":800},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":805,"displayOrder":806},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":805,"displayOrder":811},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":805,"displayOrder":816},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":805,"displayOrder":821},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":805,"displayOrder":826},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":805,"displayOrder":831},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":805,"displayOrder":836},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":805,"displayOrder":841},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":805,"displayOrder":846},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":805,"displayOrder":851},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":9,"level":805,"displayOrder":856},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":9,"level":805,"displayOrder":861},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":787,"title":788,"slug":789,"seoDescription":863,"content":864,"language":9,"level":694,"displayOrder":790,"grammarTopics":865,"createdAt":871,"updatedAt":872,"totalExercises":26,"vocabularyLists":873,"primaryTopicHub":1130,"readyImages":1132},"Foirmeacha sainiúla i nGaeilge Uladh: diúltú le cha agus chan, ceisteanna le cad é, domh agus daofa, agus struchtúir choitianta sa chaint bheo.","## 1. Patrúin Uladh a aithint\n\nAgus tú ag léamh nó ag éisteacht le Gaeilge Uladh, tiocfaidh tú ar fhoirmeacha nach ionann iad agus na cinn is coitianta sa Chaighdeán Oifigiúil. Dírítear anseo ar dhiúltú le **cha\u002Fchan**, ar cheisteanna le **cad é**, ar na foirmeacha **domh** agus **daofa**, agus ar roinnt struchtúr coitianta sa chaint.\n\nIs é an sprioc atá agat ná na patrúin seo a thuiscint ina gcomhthéacs agus an bhrí chéanna a aithint faoi fhoirmeacha éagsúla. Baineann na samplaí go háirithe le Gaeilge bheo Thír Chonaill; ní cur síos iad ar gach cineál Gaeilge a labhraítear nó a labhraítí in Ulaidh.\n\n:::note\nNí hionann foirm chanúnach agus botún. Ní úsáideann gach cainteoir i dTír Chonaill na foirmeacha céanna, áfach, agus ní le hUltaigh amháin gach patrún a luaitear anseo.\n:::\n\n## 2. Diúltú le cha, chan agus char\n\nÚsáidtear **cha**, **chan** agus **char** mar mhíreanna diúltacha i nGaeilge Uladh. Freagraíonn **cha\u002Fchan** do **ní** sna samplaí thíos; úsáidtear **char** san aimsir chaite le briathra rialta, mar a úsáidtear **níor** sa chaighdeán. Ní leor focal amháin a mhalartú: caithfidh foirm an bhriathair agus an t-athrú tosaigh a bheith oiriúnach don phatrún.\n\n| Patrún i nGaeilge Uladh | Leagan comhfhreagrach sa chaighdeán | Rud le tabhairt faoi deara |\n| --- | --- | --- |\n| **Cha chreidim** é. | Ní chreidim é. | Séimhítear c. |\n| **Cha dtuigim** an cheist. | Ní thuigim an cheist. | Uraítear t i ndiaidh cha. |\n| **Cha tsílim** é. | Ní shílim é. | Cuirtear t- roimh s anseo. |\n| **Cha raibh** sí sa bhaile. | Ní raibh sí sa bhaile. | Úsáidtear an fhoirm spleách raibh. |\n| **Chan ólann** sé caife. | Ní ólann sé caife. | Tagann chan roimh ghuta anseo. |\n| **Chan fhuil** sé anseo. | Níl sé anseo. | Tagann chan roimh fh anseo. |\n| **Chan fhaca** mé é. | Ní fhaca mé é. | Úsáidtear chan leis an bhfoirm chaite neamhrialta fhaca. |\n| **Char chreid** mé é. | Níor chreid mé é. | Úsáidtear char leis an aimsir chaite rialta agus séimhítear c. |\n| **Chan é** sin mo mhála. | Ní hé sin mo mhála. | Is diúltú copaileach é seo. |\n\nSna patrúin seo, tagann **chan** roimh ghuta agus roimh **fh**, mar atá in **chan fhuil** agus **chan fhaca**. Tar éis **cha**, séimhítear consain áirithe, mar atá in **cha chreidim**, ach uraítear **d** agus **t**. In áit **s** a shéimhiú, is gnách **t-** a chur roimhe nuair atá guta nó **l, n, r** ina dhiaidh: **cha tsílim**, mar shampla. Ní hionann, mar sin, córas na n-athruithe tosaigh i ndiaidh **cha** agus an córas i ndiaidh **ní**.\n\n:::example\n— Ar chreid tú an scéal?\n\n— **Cha raibh** mé cinnte ar dtús. **Cha chreidim** focal de anois.\n\n— An é seo do mhála?\n\n— **Chan é**. Tá mo mhála féin sa charr.\n:::\n\n:::warning\nNá cuir riail ní i bhfeidhm go huathoibríoch i ndiaidh cha. Sa phatrún atá á fhoghlaim agat anseo, is é **cha dtuigim**, seachas **cha thuigim**, a fhreagraíonn do **ní thuigim**.\n:::\n\nTá **ní** agus **níor** le fáil i nGaeilge Uladh freisin. Ná bí ag súil le **cha\u002Fchan\u002Fchar** i ngach abairt dhiúltach ná i ngach comhthéacs gramadaí.\n\n## 3. Ceisteanna le cad é\n\nTá **cad é** an-choitianta i gceisteanna Uladh. Is fiú dhá struchtúr a aithint: ceist faoin rud a rinneadh agus ceist faoin gcaoi a bhfuil rud nó duine.\n\n| Struchtúr | Sampla | Brí |\n| --- | --- | --- |\n| **Cad é a…?** | **Cad é a rinne tú?** | Cén rud a rinne tú? |\n| **Cad é mar…?** | **Cad é mar atá tú?** | Conas atá tú? |\n| **Cad é mar…?** | **Cad é mar a rinne tú é?** | Conas a rinne tú é? |\n\nSa chéad sampla, is é toradh nó ábhar an ghnímh atá á lorg. Sa tríú sampla, is é an modh oibre atá á lorg. Tá ról gramadaí agus brí ag **mar**: ní focal breise gan fheidhm é.\n\nTabhair faoi deara freisin na foirmeacha **a rinne** agus **mar a rinne** sna samplaí Uladh. Tá **a rinne** sa leagan comhfhreagrach **Conas a rinne tú é?** freisin. Sa nath **Cén chaoi a ndearna tú é?**, atá coitianta i nGaeilge Chonnacht, úsáidtear **a ndearna**: ní gá go mbeadh an cineál céanna clásail choibhneasta sna leaganacha éagsúla.\n\n:::example\n— **Cad é a rinne tú?**\n\n— Rinne mé bord beag.\n\n— **Cad é mar a rinne tú é?**\n\n— D'úsáid mé seanadhmad agus lean mé plean simplí.\n:::\n\nFeicfidh tú na litrithe **caidé** agus **goidé** freisin i dtéacsanna Uladh, mar shampla **Caidé a rinne tú?** agus **Goidé mar atá tú?** Is é an struchtúr agus an difríocht sa bhrí is tábhachtaí anseo, seachas litriú amháin a chur i láthair mar litriú gach cainteora.\n\n## 4. Domh agus daofa i gcomhthéacs\n\nIs foirmeacha de na forainmnigh réamhfhoclacha le **do** iad **domh** agus **daofa**. Freagraíonn siad do **dom** agus **dóibh** faoi seach. Ní athraíonn an gaol idir an briathar agus an faighteoir de bharr na foirme canúnaí.\n\n| Foirm chanúnach | Foirm chaighdeánach | Sampla i gcomhthéacs |\n| --- | --- | --- |\n| **domh** | dom | Thug sí an eochair **domh**. |\n| **daofa** | dóibh | Bhí na páistí ag fanacht. Thug mé deoch **daofa**. |\n\nIs **domh** don chéad phearsa uatha; is **daofa** don tríú pearsa iolra. Ní dhá leagan den fhorainm céanna iad.\n\n:::tip\nAgus tú ag léamh, aimsigh an faighteoir: cé a fuair an eochair nó an deoch? Cabhraíonn sé sin leat an fhoirm chanúnach a nascadh leis an bpearsa cheart.\n:::\n\nNí gá córas iomlán na bhforainmneacha réamhfhoclacha a athrú de bhrí go bhfuil **domh** nó **daofa** i dtéacs. Aithin gach foirm ina comhthéacs féin.\n\n## 5. Ag gabháil agus fá dtaobh de\n\nTá úsáidí áirithe de **gabháil** an-choitianta i nGaeilge Uladh. Sa sampla seo, ciallaíonn **ag gabháil** an rud céanna le **ag dul**:\n\n:::example\nTá mé **ag gabháil abhaile** anois.\n\nTá mé **ag dul abhaile** anois.\n:::\n\nNí hionann sin agus a rá gur féidir **gabháil** agus **dul** a mhalartú i ngach nath. Tá úsáidí eile ag gabháil, agus is é comhthéacs na gluaiseachta abhaile a shoiléiríonn an bhrí anseo.\n\nÚsáidtear **fá dtaobh de** nuair atá ábhar cainte nó machnaimh á lua. Freagraíonn sé do **faoi** sa sampla seo:\n\n:::example\nBhí siad ag caint **fá dtaobh den chruinniú**.\n\nBhí siad ag caint **faoin chruinniú**.\n:::\n\n:::note\nI gcóras lárnach an Chaighdeáin Oifigiúil, is é **faoin gcruinniú** an fhoirm, le hurú. Baineann **faoin chruinniú** le córas an tséimhithe, atá coitianta i nGaeilge Uladh. Tá an bhrí chéanna ag an dá leagan anseo.\n:::\n\nFoghlaim **fá dtaobh de** mar aonad. Sa sampla, tagann **den** as **de + an**, agus tá séimhiú ar **chruinniú**. Ní riail ghinearálta é an t-urú in **dtaobh** gur gá gach ainmfhocal i ndiaidh **fá** a urú.\n\n## 6. Seicliosta don léitheoireacht\n\nNuair a thagann tú ar struchtúr Uladh nach bhfuil cleachtadh agat air:\n\n1. **Aimsigh a fheidhm:** an diúltú, ceist, tagairt do dhuine nó nath réamhfhoclach atá ann?\n2. **Aithin an patrún iomlán:** cha dtuigim; cad é mar a rinne tú é; thug sí domh é.\n3. **Cuir leagan comhfhreagrach leis:** ní thuigim; conas a rinne tú é; thug sí dom é.\n4. **Seiceáil an bhrí sa chomhthéacs:** ní hionann cad é a rinne tú agus cad é mar a rinne tú é.\n\nIs í an phríomhscil ná **an bhrí agus an struchtúr a aithint thar éagsúlacht foirmeacha**. Ní gá foirm chanúnach a cheartú chun í a thuiscint, agus ní gá gach gné chanúnach a úsáid le chéile chun Gaeilge Uladh a aithint.",[866],{"id":867,"name":868,"level":694,"language":9,"isCompleted":869,"completionPercentage":870,"totalExercises":66,"completedExercises":870},"01a1aafe-7f49-7edd-b10a-05ff981b717c","Patrúin na Mumhan, Chonnacht agus Uladh",false,0,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[874],{"id":875,"title":876,"vocabularyListWords":877,"isPublished":889},"01a1aafe-e6c6-7eda-adbf-0df177de671f","Focail: Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla",[878,890,905,921,935,949,960,971,981,991,1007,1018,1028,1038,1052,1070,1088,1102,1112],{"id":879,"vocabularyWord":880,"displayOrder":11},"01a1aafe-e6c6-7f92-adbf-0df177e5b759",{"id":881,"word":882,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":883,"audio":869},"01a1aafe-bbe1-7a38-9218-52a606c78745","cha",[884],{"id":885,"partOfSpeech":886,"definition":887,"exampleSentences":888,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20f-70bf-bd8d-774722e9f9ab","PARTICLE","Cáithnín diúltach is ea “cha” a úsáidtear i nGaeilge Uladh in ionad “ní” chun abairt dhiúltach a dhéanamh sa tréimhse láithreach, san aimsir fháistineach agus san aimsir chaite. Cuireann sé urú ar an mbriathar.","Cha bhfuil mé tuirseach anocht.\nCha dtuigim an focal sin.\nCha raibh sé sa bhaile aréir.",true,{"id":891,"vocabularyWord":892,"displayOrder":16},"01a1aafe-e6c7-7046-9583-f5d164ca0d86",{"id":893,"word":894,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":895,"audio":869},"01a1aafe-bbe2-79a9-bee2-e366b0b5b868","chan",[896,901],{"id":897,"partOfSpeech":898,"definition":899,"exampleSentences":900,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20f-7263-bd8d-77472390e120","VERB","Ceol a dhéanamh le do ghuth; amhrán a rá nó a sheinm leis an nguth. Is é \"chan\" an aimsir chaite (mar shampla: chan mé, chan sí).","Chan sí amhrán álainn ag an gcóisir aréir.\nChan na páistí amhrán Gaeilge ar scoil inné.\nChan mé le cairde liom sa chlub ceoil.",{"id":902,"partOfSpeech":898,"definition":903,"exampleSentences":904,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d20f-7307-bd8d-77472421cbc5","Focail, dán nó paidir a rá os ard nó a aithris. Is é \"chan\" an aimsir chaite.","Chan an file an dán os comhair an tslua.\nChan an sagart paidir ag tús an tsearmanais.\nChan na daltaí an rann le chéile sa rang.",{"id":906,"vocabularyWord":907,"displayOrder":21},"01a1aafe-e6c7-708a-9583-f5d1659c55b4",{"id":908,"word":909,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":910,"audio":869},"01a1aafe-bbe3-7906-a15f-198a89774c66","char",[911,916],{"id":912,"partOfSpeech":913,"definition":914,"exampleSentences":915,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20f-750f-bd8d-774724ccd27d","NOUN","Casadh, lúb nó cor i mbóthar, i rópa nó i rud éigin eile; athrú beag treo.","Tá car géar sa bhóthar in aice leis an scoil.\nChuir sé car sa rópa chun é a dhéanamh níos láidre.\nTar éis an chair sa abhainn, chonaic muid an teach.",{"id":917,"partOfSpeech":918,"definition":919,"exampleSentences":920,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d20f-757b-bd8d-7747257e15bf","COLLOCATION","Sa chnuasach 'ar char ar bith': ar aon chuma, in aon chor; úsáidtear le habairtí diúltacha chun béim a chur ar an diúltú.","Níl an t-airgead sin agam ar char ar bith.\nNí thaitníonn an aimsir fhuar liom ar char ar bith.\nNí raibh sé sásta ar char ar bith leis an toradh.",{"id":922,"vocabularyWord":923,"displayOrder":26},"01a1aafe-e6c7-70be-9583-f5d166375e62",{"id":924,"word":925,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":926,"audio":869},"01a1aafe-bc8e-74ae-a6be-18e6db1a204e","ní",[927,931],{"id":928,"partOfSpeech":886,"definition":929,"exampleSentences":930,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3eb-751b-bae2-fa158f3822f0","Cáithnín diúltach a chuirtear roimh bhriathar san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach, nó roimh an gcopail, chun rud a dhiúltú.","Ní thuigim an focal sin.\nNí fheicfidh mé thú amárach.\nNí múinteoir é Seán.",{"id":932,"partOfSpeech":913,"definition":933,"exampleSentences":934,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3eb-7563-bae2-fa15900d93a1","Rud nó cúis; aon rud atá ann nó a tharlaíonn, go háirithe nuair a bhíonn an focal \"rud\" i gceist.","Is iomaí ní a tharlaíonn sa saol.\nD'inis sé dom na nithe go léir a chonaic sé.\nTá ní amháin ag cur as dom.",{"id":936,"vocabularyWord":937,"displayOrder":31},"01a1aafe-e6c7-70f2-9583-f5d16728499d",{"id":938,"word":939,"frequency":56,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":940,"audio":869},"01a1aafe-be95-797d-88f8-dd1b21d330df","níor",[941,945],{"id":942,"partOfSpeech":886,"definition":943,"exampleSentences":944,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d939-716b-82b3-ad10fdd3eff2","Cáithnín diúltach a úsáidtear roimh bhriathar san aimsir chaite chun a rá nár tharla rud éigin. Cuireann sé séimhiú ar an mbriathar (ach amháin ar ghuta nó ar f roimh ghuta, mar a bhíonn i gcás \"níor ól\").","Níor ól mé caife ar maidin.\nNíor chuir sé fáilte romham.\nNíor thuig mé an cheist sin.",{"id":946,"partOfSpeech":886,"definition":947,"exampleSentences":948,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d939-71b3-82b3-ad10fe7ff77c","Cáithnín diúltach a úsáidtear leis an gcopail san aimsir chaite nó sa mhodh coinníollach, mar shampla chun rud nach bhfuil inmhianaithe nó ceart a chur in iúl.","Níor mhaith liom dul amach anocht.\nNíor chóir duit é sin a rá leis.\nNíor cheart dúinn bheith déanach don scoil.",{"id":950,"vocabularyWord":951,"displayOrder":36},"01a1aafe-e6c7-7122-9583-f5d1675588cc",{"id":952,"word":953,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":954,"audio":869},"01a1aafe-bbd0-7b74-8d1c-67d59cac9235","cad é",[955],{"id":956,"partOfSpeech":957,"definition":958,"exampleSentences":959,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20c-7b55-9514-11dbb8f441d5","PHRASE","Focal ceisteach a úsáidtear chun fiafraí cén rud, cén tuairim nó cén fhaisnéis atá i gceist; ciallaíonn sé \"cén rud é?\" nó \"céard é?\". Úsáidtear go minic i gCúige Uladh é.","Cad é seo i do làimh?\nCad é an t-am anois?\nCad é do thuairim faoin scannán sin?",{"id":961,"vocabularyWord":962,"displayOrder":41},"01a1aafe-e6c7-715e-9583-f5d167f22ff7",{"id":963,"word":964,"frequency":11,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":965,"audio":869},"01a1aafe-bfc9-7d3b-a063-4fbd68c2a8e9","caidé",[966],{"id":967,"partOfSpeech":968,"definition":969,"exampleSentences":970,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-dcd7-7401-ba5f-d9db7edbc9de","PRONOUN","Formáid cheisteach a úsáidtear chun ceist a chur faoi rud, faoi ghníomh nó faoi chúis; céard. Is í \"caidé\" an fhoirm scríofa agus labhartha a úsáidtear go minic i gcanúint Uladh.","Cad é an t-ainm atá ort?\nCad é a rinne tú inné?\nCad é seo atá agat i do lámh?",{"id":972,"vocabularyWord":973,"displayOrder":46},"01a1aafe-e6c7-71a6-9583-f5d168a985f6",{"id":974,"word":975,"frequency":11,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":976,"audio":869},"01a1aafe-be76-7f97-80e3-5c789de87f23","goidé",[977],{"id":978,"partOfSpeech":968,"definition":979,"exampleSentences":980,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d935-7b70-8f92-e32e91baf05b","Ceist-fhocal i gcanúint Uladh a chiallaíonn \"cad é\": úsáidtear é chun eolas a iarraidh faoi rud, faoi ghníomh nó faoi chúis.","Goidé atá tú ag déanamh anseo?\nGoidé an t-ainm atá ort?\nGoidé a bhí ar an mbord inné?",{"id":982,"vocabularyWord":983,"displayOrder":51},"01a1aafe-e6c7-71de-9583-f5d168cc9801",{"id":984,"word":985,"frequency":11,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":986,"audio":869},"01a1aafe-bdd7-78cf-b724-9aced3e318a8","cad é mar",[987],{"id":988,"partOfSpeech":957,"definition":989,"exampleSentences":990,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d785-7678-aa36-59249123dbc8","Slonn ceisteach i nGaeilge Uladh a chiallaíonn \"conas\" nó \"cén chaoi\". Úsáidtear é chun fiafraí de chaoi a bhfuil duine nó de chaoi ar tharla nó ar rinneadh rud éigin.","Cad é mar atá tú inniu?\nCad é mar a rinne tú an cáca blasta sin?\nCad é mar a chuaigh an cluiche aréir?",{"id":992,"vocabularyWord":993,"displayOrder":56},"01a1aafe-e6c7-7212-9583-f5d168e374a7",{"id":994,"word":995,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":996,"audio":869},"01a1aafe-bbe9-7619-9ab3-e70d5dba2967","conas",[997,1002],{"id":998,"partOfSpeech":999,"definition":1000,"exampleSentences":1001,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20f-7f93-bd8d-77472a1bf000","ADVERB","Focal ceisteach a úsáidtear chun ceist a chur faoin tslí nó faoin modh ina ndéantar rud, nó faoi staid duine nó ruda.","Conas atá tú inniu?\nConas a dhéanann tú caife?\nConas a théann tú ar scoil gach maidin?",{"id":1003,"partOfSpeech":1004,"definition":1005,"exampleSentences":1006,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d210-7062-ba82-006da5ce06ea","CONJUNCTION","Focal a thugann isteach ceist neamhdhíreach nó clásal a insíonn an tslí nó an modh ina ndéantar rud.","Níl a fhios agam conas a oscailt an doras.\nMhínigh an múinteoir dúinn conas a scríobhtar an focal sin.\nFoghlaimím conas Gaeilge a labhairt.",{"id":1008,"vocabularyWord":1009,"displayOrder":61},"01a1aafe-e6c7-7262-9583-f5d169c26e31",{"id":1010,"word":1011,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1012,"audio":869},"01a1aafe-bd38-770a-8fea-f8e8950776d2","domh",[1013],{"id":1014,"partOfSpeech":1015,"definition":1016,"exampleSentences":1017,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b4-730b-825c-4fa4250409a5","PREPOSITION","Is é «dom» (seanfhoirm: «domh») an réamhfhocal agus an forainm curtha le chéile: «do» + «mé». Úsáidtear é nuair a thugtar rud éigin don chainteoir, nuair a dhéantar rud ar son an chainteora, nó nuair a bhaineann rud leis an gcainteoir.","Thug mo mháthair bronntanas dom.\nAn dtabharfaidh tú an leabhar sin dom, le do thoil?\nIs maith an rud é sin dom.",{"id":1019,"vocabularyWord":1020,"displayOrder":66},"01a1aafe-e6c7-72a6-9583-f5d16ab8b78e",{"id":1021,"word":1022,"frequency":11,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1023,"audio":869},"01a1aafe-bd37-78da-ba12-e4adfbd77d4c","dom",[1024],{"id":1025,"partOfSpeech":1015,"definition":1026,"exampleSentences":1027,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b4-71fb-825c-4fa424d091ae","Is é 'dom' foirm den réamhfhocal 'do' agus den fhorainm 'mé' le chéile (do + mé). Úsáidtear é chun a thaispeáint gurb é an cainteoir an duine a fhaigheann rud, a bhfuil rud ar leas dó nó a mbaineann rud leis.","Thug sí leabhar dom inné.\nTabhair an t-arán dom, led thoil.\nTá an obair seo an-deacair dom.",{"id":1029,"vocabularyWord":1030,"displayOrder":71},"01a1aafe-e6c7-72e6-9583-f5d16b97e952",{"id":1031,"word":1032,"frequency":11,"level":805,"language":9,"partsOfSpeech":1033,"audio":869},"01a1aafe-c149-700e-9447-611678be677d","daofa",[1034],{"id":1035,"partOfSpeech":1015,"definition":1036,"exampleSentences":1037,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-e01a-7e54-b9a8-aeff357aca72","Foirm chanúnach (Ghaeilge Uladh) de 'dóibh', is é sin forainm réamhfhoclach den réamhfhocal 'do' sa tríú pearsa iolra.Ciallaíonn sé 'dóibh siúd' nó 'ar a son', agus úsáidtear é nuair a thugtar rud éigin do dhaoine nó nuair a dhéantar rud ar a son.","Thug mé leabhair dóibh inné.\nDúirt an múinteoir dóibh teacht isteach.\nBhí an teach rómhór dóibh.",{"id":1039,"vocabularyWord":1040,"displayOrder":76},"01a1aafe-e6c7-732e-9583-f5d16c6519b3",{"id":1041,"word":1042,"frequency":56,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1043,"audio":869},"01a1aafe-bf34-74a8-8222-1219eaa8dca0","dóibh",[1044,1048],{"id":1045,"partOfSpeech":1015,"definition":1046,"exampleSentences":1047,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-db03-79f4-a89b-4dcd922b10ea","An fhoirm de réamhfhocal an 'do' don tríú pearsa iolra: 'dóibh' = 'do iad'. Úsáidtear é chun an faighteoir nó an duine a bhfuil rud á thabhairt, á insint nó á dhéanamh dó a thaispeáint.","Thug mé airgead dóibh.\nDúirt an múinteoir dóibh an doras a dhúnadh.\nChuir sí litir dóibh an tseachtain seo caite.",{"id":1049,"partOfSpeech":1015,"definition":1050,"exampleSentences":1051,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-db03-7a44-a89b-4dcd924248f0","An fhoirm 'dóibh' den réamhfhocal 'do' nuair a chiallaíonn sé go bhfuil rud tairbheach, deacair nó ceadaithe ar mhaithe le grúpa daoine: 'ar a son' nó 'i leith na ndaoine sin'.","Tá an obair seo an-deacair dóibh.\nTá an bia sin go maith dóibh.\nNí dhéanfaidh sé aon dochar dóibh fanacht anseo.",{"id":1053,"vocabularyWord":1054,"displayOrder":81},"01a1aafe-e6c7-73a2-9583-f5d16ce72ad7",{"id":1055,"word":1056,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1057,"audio":869},"01a1aafe-bc51-71b8-9a5d-d016cb3b8f48","gabh",[1058,1062,1066],{"id":1059,"partOfSpeech":898,"definition":1060,"exampleSentences":1061,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-7c30-8ab2-a12773e446b3","Dul ó áit go háit; bogadh ar aghaidh nó teacht isteach (mar shampla: gabh isteach, gabh ar aghaidh).","Gabh isteach, led thoil.\nGabhann an bus thar an scoil gach maidin.\nGhabh sí abhaile go luath.",{"id":1063,"partOfSpeech":898,"definition":1064,"exampleSentences":1065,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e6-7c7c-8ab2-a127744f06d4","Rud a ghlacadh nó a fháil, go háirithe in abairtí béasa (mar shampla: gabh mo leithscéal, gabh buíochas).","Gabh mo leithscéal, an bhfuil an leabhar seo agat?\nGabhaim buíochas leat as do chabhair.\nGhabh sé leis an mbronntanas go sásta.",{"id":1067,"partOfSpeech":898,"definition":1068,"exampleSentences":1069,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d3e6-7cbc-8ab2-a127751c95c7","Duine a thógáil i ngéibheann nó a choinneáil mar chimí; duine a ghabháil.","Ghabh na gardaí an gadaí.\nGabhadh an fear aréir.\nGabhfaidh siad an buachaill atá ag goid.",{"id":1071,"vocabularyWord":1072,"displayOrder":86},"01a1aafe-e6c7-73e6-9583-f5d16d578136",{"id":1073,"word":1074,"frequency":41,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":1075,"audio":869},"01a1aafe-c08e-75b1-b532-1424819b6d91","gabháil",[1076,1080,1084],{"id":1077,"partOfSpeech":898,"definition":1078,"exampleSentences":1079,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-dea1-7a27-97f6-ab93c81e2cd7","Greim a fháil ar dhuine nó ar rud agus é a choinneáil; duine a thógáil i ngéibheann (mar a dhéanann na gardaí); rud a ghlacadh nó a thógáil. Is é \"gabháil\" ainmfhocal briathartha an bhriathair seo.","Bhí gabháil an ghadaí ina nuacht ar an raidió inné.\nTá na gardaí ag gabháil an fhir a bhris isteach sa siopa.\nTar éis na gabhála, cuireadh an fear os comhair na cúirte.",{"id":1081,"partOfSpeech":898,"definition":1082,"exampleSentences":1083,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-dea1-7b23-97f6-ab93c8c9a6c9","Buíochas nó leithscéal a chur in iúl do dhuine (mar shampla \"gabh buíochas\", \"gabh mo leithscéal\").","Tá mé ag gabháil buíochais leat as do chabhair.\nBhí an buachaill ag gabháil leithscéil leis an múinteoir.\nIs cuid den dea-bhéasaíocht é gabháil buíochais le duine.",{"id":1085,"partOfSpeech":898,"definition":1086,"exampleSentences":1087,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-dea1-7aa7-97f6-ab93c88ed9d6","Dul nó siúl ó áit go háit; bogadh ar aghaidh nó thar áit éigin.","Tá siad ag gabháil ar aghaidh go Gaillimh ar maidin.\nIs deas an rud é gabháil trí na coillte tar éis na scoile.\nBhí an bus ag gabháil thar bráid nuair a shroich mé an stad.",{"id":1089,"vocabularyWord":1090,"displayOrder":91},"01a1aafe-e6c7-7426-9583-f5d16e49754d",{"id":1091,"word":1092,"frequency":11,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1093,"audio":869},"01a1aafe-bf36-7770-a2d9-c5f7fcdb788b","dul",[1094,1098],{"id":1095,"partOfSpeech":898,"definition":1096,"exampleSentences":1097,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-db03-7c10-a89b-4dcd931471ed","Bogadh ó áit amháin go háit eile; triall nó taisteal go háit éigin. Is é «dul» ainmfhocal briathartha an bhriathair seo.","Táim ag dul go dtí an siopa anois.\nTá na páistí ag dul ar scoil gach lá.\nIs maith liom dul ar an trá sa samhradh.",{"id":1099,"partOfSpeech":898,"definition":1100,"exampleSentences":1101,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-db03-7c5c-a89b-4dcd933a3700","Athrú go staid nó go riocht eile; teacht chun bheith i ndálaí nua (mar shampla, i bhfeabhas, in olcas nó in aois).","Tá an aimsir ag dul i bhfeabhas.\nTá an scéal ag dul in olcas.\nTá mo mháthair ag dul in aois.",{"id":1103,"vocabularyWord":1104,"displayOrder":96},"01a1aafe-e6c7-7466-9583-f5d16f1afc4a",{"id":1105,"word":1106,"frequency":41,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":1107,"audio":869},"01a1aafe-bfdf-7f9e-b5a4-cefb85e50ab9","fá dtaobh de",[1108],{"id":1109,"partOfSpeech":1015,"definition":1110,"exampleSentences":1111,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-dcd9-71c4-9d52-f52480ee4282","Formhír chomhshuite a úsáidtear chun an t-ábhar a léiriú a bhfuil duine ag caint, ag scríobh nó ag smaoineamh air; ciallaíonn sé 'faoi' nó 'maidir le'.","Bhí siad ag caint fá dtaobh den chluiche aréir.\nNíl aon eolas agam fá dtaobh de na pleananna nua.\nCéard a cheapann tú fá dtaobh de seo?",{"id":1113,"vocabularyWord":1114,"displayOrder":101},"01a1aafe-e6c7-74a6-9583-f5d17005aae7",{"id":1115,"word":1116,"frequency":56,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1117,"audio":869},"01a1aafe-be5c-7382-b5fa-e9dbae4a87b1","faoi",[1118,1122,1126],{"id":1119,"partOfSpeech":1015,"definition":1120,"exampleSentences":1121,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d933-776f-aae9-f01be9adea2e","Focal a thaispeánann go bhfuil rud éigin thíos faoi rud eile, nó clúdaithe aige, nó i suíomh íseal ina choinne.","Tá an cat ina chodladh faoin mbord.\nChuir mé an bosca faoin leaba.\nShiúil na páistí faoin droichead.",{"id":1123,"partOfSpeech":1015,"definition":1124,"exampleSentences":1125,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d933-77b7-aae9-f01bea00656c","Focal a úsáidtear chun an t-ábhar a ainmniú nuair a labhraítear, nuair a scríobhtar nó nuair a smaoinítear ar rud; i dtaobh, maidir le.","Tá an múinteoir ag caint faoin scrúdú.\nLéigh mé leabhar faoi stair na hÉireann.\nCad a deir tú faoi sin?",{"id":1127,"partOfSpeech":1015,"definition":1128,"exampleSentences":1129,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d933-77fb-aae9-f01beae11791","Focal a thaispeánann an t-am a mbeidh rud éigin déanta faoina dheireadh, nó an tréimhse a ghabhfaidh thart sula dtarlóidh sé.","Beidh mé sa bhaile faoi a hocht a chlog.\nBeidh an obair críochnaithe faoin Aoine.\nTiocfaidh sí ar ais faoi cheann seachtaine.",{"name":868,"slug":1131,"language":9},"patruin-na-mumhan-chonnacht-agus-uladh-c1",[],{"id":867,"name":868,"slug":1131,"language":9,"level":694,"introduction":1134,"lessonCount":21,"totalExercises":66,"objectives":1135,"prerequisites":1138,"lessons":1140},"Aithin an bhrí chéanna faoi fhoirmeacha éagsúla sa Ghaeilge bheo. Tosaigh le pearsa agus spleáchas i bhfoirmeacha Muimhneacha, cuir patrúin Chonnachtacha le muid agus ceisteanna i gcomparáid leo, agus leathnaigh an léamh chuig diúltú, forainmneacha agus nathanna Uladh. Ní córas aonfhoirmeach amháin í aon chanúint.",[1136,1137],"Pearsa, aimsir agus gaol gramadaí a aithint i bpatrúin roghnaithe na dtrí mhórchanúint.","Leagan caighdeánach comhfhreagrach a úsáid mar mhíniú, gan foirm chanúnach bhailí a cheartú.",[1139],"Aimsirí coitianta, foirmeacha spleácha agus neamhspleácha, agus an coibhneas díreach agus indíreach.",[1141,1159,1175],{"id":777,"contentId":1142,"slug":779,"title":778,"level":694,"summary":1143,"order":11,"exercises":1144},"pg_6060020c-a913-4af3-b443-cdd0ef35b977","Aithin pearsa agus aimsir i bhfoirmeacha Muimhneacha táite, úsáid do agus an gaol idir foirmeacha spleácha agus neamhspleácha.",[1145,1149,1152,1156],{"id":1146,"title":1147,"order":870,"type":1148},"01a1aafe-a89b-7457-b275-8ea628f810d6","An phearsa agus an aimsir sna foirmeacha táite","word_select",{"id":1150,"title":1151,"order":11,"type":1148},"01a1aafe-a8ad-7a51-a222-25488f4fd1d2","Míreanna, foirmeacha spleácha agus comhthéacs",{"id":1153,"title":1154,"order":16,"type":1155},"01a1aafe-a8c1-7b73-bc59-1f7924ecd03c","Foirmeacha Muimhneacha: an ráiteas a thógáil","sentence_builder",{"id":1157,"title":1158,"order":21,"type":1155},"01a1aafe-a8d0-7d4f-ac5c-ec6537526817","Míreanna agus briathra: abairtí a chur le chéile",{"id":782,"contentId":1160,"slug":784,"title":783,"level":694,"summary":1161,"order":16,"exercises":1162},"pg_d5090df9-3bda-4902-9f77-a1e050fa8eee","Cuir foirmeacha le muid, céard, cén chaoi agus chuile i gcomparáid leis an gCaighdeán gan na patrúin Chonnachtacha a róghinearálú.",[1163,1166,1169,1172],{"id":1164,"title":1165,"order":870,"type":1148},"01a1aafe-a84a-7e7c-b35e-5fef34973279","Muid agus chuile: foirm, brí agus raon",{"id":1167,"title":1168,"order":11,"type":1148},"01a1aafe-a861-7abd-9f38-e4c0cf1f2dc6","Céard agus cén chaoi: ceisteanna sa chomhrá",{"id":1170,"title":1171,"order":16,"type":1155},"01a1aafe-a878-7bfa-9fea-05c652f9c9ed","Muid agus chuile in abairtí",{"id":1173,"title":1174,"order":21,"type":1155},"01a1aafe-a889-7c06-8a43-7a42d529e8d8","Céard agus cén chaoi: ord na gceisteanna",{"id":787,"contentId":1176,"slug":789,"title":788,"level":694,"summary":1177,"order":21,"exercises":1178},"pg_ea6efe8d-22fb-4c02-a811-8904c06913da","Léigh cha, chan agus char, ceisteanna le cad é, domh agus daofa, agus nathanna Ultacha ina gcomhthéacs gramadaí.",[1179,1182,1185,1188],{"id":1180,"title":1181,"order":870,"type":1148},"01a1aafe-a8e0-7b4f-9e80-88db2e4f4315","Diúltú i bpatrúin Uladh",{"id":1183,"title":1184,"order":11,"type":1148},"01a1aafe-a8f7-728e-9262-fbb9ab376118","Ceisteanna, faighteoirí agus nathanna Uladh",{"id":1186,"title":1187,"order":16,"type":1155},"01a1aafe-a911-72e4-bd72-d8b89ef3c330","Abairtí diúltacha i nGaeilge Uladh",{"id":1189,"title":1190,"order":21,"type":1155},"01a1aafe-a927-7ab2-b04b-cd1e60bb36de","Ceisteanna agus nathanna Uladh in ord",[1192,1198,1202,1206],{"@id":1193,"@type":1194,"id":1180,"grammarPage":1195,"title":1181,"instructions":1196,"displayOrder":870,"type":1148,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1197},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a8e0-7b4f-9e80-88db2e4f4315","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Roghnaigh an fhoirm a chomhlánaíonn patrún diúltach Uladh atá á chleachtadh anseo. Tá ní agus níor bailí i nGaeilge Uladh freisin.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_be9d1563-c5f3-4ebe-a95e-6733d9944259_hero.webp?v=1793870178",{"@id":1199,"@type":1194,"id":1183,"grammarPage":1195,"title":1184,"instructions":1200,"displayOrder":11,"type":1148,"questionCount":66,"blankCount":71,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1201},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a8f7-728e-9262-fbb9ab376118","Líon gach bearna. Coinnigh an bhrí chéanna sna hathleaganacha agus bain úsáid as an gcomhthéacs sna comhráite.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b0003dd3-5944-4235-b278-9123de9c3811_hero.webp?v=1793870178",{"@id":1203,"@type":1194,"id":1186,"grammarPage":1195,"title":1187,"instructions":1204,"displayOrder":16,"type":1155,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1205},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a911-72e4-bd72-d8b89ef3c330","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh sna patrúin Uladh atá sa cheacht. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e78737bd-2a2a-404e-88f4-05af2de371c8_hero.webp?v=1793870178",{"@id":1207,"@type":1194,"id":1189,"grammarPage":1195,"title":1190,"instructions":1208,"displayOrder":21,"type":1155,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1209},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-a927-7ab2-b04b-cd1e60bb36de","Cuir na píosaí in ord chun abairt nó ceist a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú. Coinnigh na foirmeacha Uladh atá sna píosaí.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b67553b0-8190-448e-b12c-9f14d958003e_hero.webp?v=1793870178",{"id":1180,"grammarPage":1195,"title":1181,"instructions":1196,"seoTitle":1211,"seoDescription":1212,"displayOrder":870,"type":1148,"questions":1213,"ogImageUrl":1197},"Diúltú Uladh: roghnaigh an fhoirm cheart","Cleachtadh roghnúcháin ar cha, chan agus char i nGaeilge Uladh, le habairtí faoi obair, taisteal agus an saol laethúil agus míniú ar na hathruithe tosaigh.",[1214],{"id":1215,"sentenceTemplate":1216,"displayOrder":870,"explanation":1217,"exampleSentence":1218,"blanks":1219},"01a1aafe-a8e0-7d4b-9e80-88db2f7d6ed6","Cha __1__ an fógra sin; tá an praghas ró-íseal le bheith fíor.","Séimhítear c i ndiaidh cha sa phatrún seo: cha chreidim. Ní fhágtar c lom agus ní uraítear é.","Cha chreideann an bainisteoir an leithscéal a thug mé.",[1220],{"id":1221,"blankNumber":11,"options":1222},"01a1aafe-a8e0-7cf3-9e80-88db2f7af4ba",[1223,1226,1229],{"id":1224,"optionText":1225,"isCorrect":869,"displayOrder":870},"01a1aafe-a8e0-7c5f-9e80-88db2ec45e82","creidim",{"id":1227,"optionText":1228,"isCorrect":889,"displayOrder":11},"01a1aafe-a8e0-7c9f-9e80-88db2f383a26","chreidim",{"id":1230,"optionText":1231,"isCorrect":869,"displayOrder":16},"01a1aafe-a8e0-7ccf-9e80-88db2f49031b","gcreidim",{"html":1233,"toc":1234},"\u003Ch2 id=\"patrin-uladh-a-aithint\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Patrúin Uladh a aithint\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Agus tú ag léamh nó ag éisteacht le Gaeilge Uladh, tiocfaidh tú ar fhoirmeacha nach ionann iad agus na cinn is coitianta sa Chaighdeán Oifigiúil. Dírítear anseo ar dhiúltú le \u003Cstrong>cha\u002Fchan\u003C\u002Fstrong>, ar cheisteanna le \u003Cstrong>cad é\u003C\u002Fstrong>, ar na foirmeacha \u003Cstrong>domh\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>daofa\u003C\u002Fstrong>, agus ar roinnt struchtúr coitianta sa chaint.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Is é an sprioc atá agat ná na patrúin seo a thuiscint ina gcomhthéacs agus an bhrí chéanna a aithint faoi fhoirmeacha éagsúla. Baineann na samplaí go háirithe le Gaeilge bheo Thír Chonaill; ní cur síos iad ar gach cineál Gaeilge a labhraítear nó a labhraítí in Ulaidh.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ní hionann foirm chanúnach agus botún. Ní úsáideann gach cainteoir i dTír Chonaill na foirmeacha céanna, áfach, agus ní le hUltaigh amháin gach patrún a luaitear anseo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"dilt-le-cha-chan-agus-char\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Diúltú le cha, chan agus char\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Úsáidtear \u003Cstrong>cha\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>chan\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>char\u003C\u002Fstrong> mar mhíreanna diúltacha i nGaeilge Uladh. Freagraíonn \u003Cstrong>cha\u002Fchan\u003C\u002Fstrong> do \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> sna samplaí thíos; úsáidtear \u003Cstrong>char\u003C\u002Fstrong> san aimsir chaite le briathra rialta, mar a úsáidtear \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong> sa chaighdeán. Ní leor focal amháin a mhalartú: caithfidh foirm an bhriathair agus an t-athrú tosaigh a bheith oiriúnach don phatrún.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Patrún i nGaeilge Uladh\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Leagan comhfhreagrach sa chaighdeán\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Rud le tabhairt faoi deara\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cha chreidim\u003C\u002Fstrong> é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní chreidim é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Séimhítear c.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cha dtuigim\u003C\u002Fstrong> an cheist.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní thuigim an cheist.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Uraítear t i ndiaidh cha.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cha tsílim\u003C\u002Fstrong> é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní shílim é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cuirtear t- roimh s anseo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cha raibh\u003C\u002Fstrong> sí sa bhaile.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní raibh sí sa bhaile.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Úsáidtear an fhoirm spleách raibh.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Chan ólann\u003C\u002Fstrong> sé caife.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní ólann sé caife.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tagann chan roimh ghuta anseo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Chan fhuil\u003C\u002Fstrong> sé anseo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Níl sé anseo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tagann chan roimh fh anseo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Chan fhaca\u003C\u002Fstrong> mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní fhaca mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Úsáidtear chan leis an bhfoirm chaite neamhrialta fhaca.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Char chreid\u003C\u002Fstrong> mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Níor chreid mé é.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Úsáidtear char leis an aimsir chaite rialta agus séimhítear c.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Chan é\u003C\u002Fstrong> sin mo mhála.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ní hé sin mo mhála.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Is diúltú copaileach é seo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sna patrúin seo, tagann \u003Cstrong>chan\u003C\u002Fstrong> roimh ghuta agus roimh \u003Cstrong>fh\u003C\u002Fstrong>, mar atá in \u003Cstrong>chan fhuil\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>chan fhaca\u003C\u002Fstrong>. Tar éis \u003Cstrong>cha\u003C\u002Fstrong>, séimhítear consain áirithe, mar atá in \u003Cstrong>cha chreidim\u003C\u002Fstrong>, ach uraítear \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>t\u003C\u002Fstrong>. In áit \u003Cstrong>s\u003C\u002Fstrong> a shéimhiú, is gnách \u003Cstrong>t-\u003C\u002Fstrong> a chur roimhe nuair atá guta nó \u003Cstrong>l, n, r\u003C\u002Fstrong> ina dhiaidh: \u003Cstrong>cha tsílim\u003C\u002Fstrong>, mar shampla. Ní hionann, mar sin, córas na n-athruithe tosaigh i ndiaidh \u003Cstrong>cha\u003C\u002Fstrong> agus an córas i ndiaidh \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>— Ar chreid tú an scéal?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Cha raibh\u003C\u002Fstrong> mé cinnte ar dtús. \u003Cstrong>Cha chreidim\u003C\u002Fstrong> focal de anois.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— An é seo do mhála?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Chan é\u003C\u002Fstrong>. Tá mo mhála féin sa charr.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ná cuir riail ní i bhfeidhm go huathoibríoch i ndiaidh cha. Sa phatrún atá á fhoghlaim agat anseo, is é \u003Cstrong>cha dtuigim\u003C\u002Fstrong>, seachas \u003Cstrong>cha thuigim\u003C\u002Fstrong>, a fhreagraíonn do \u003Cstrong>ní thuigim\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Tá \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong> le fáil i nGaeilge Uladh freisin. Ná bí ag súil le \u003Cstrong>cha\u002Fchan\u002Fchar\u003C\u002Fstrong> i ngach abairt dhiúltach ná i ngach comhthéacs gramadaí.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"ceisteanna-le-cad\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Ceisteanna le cad é\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tá \u003Cstrong>cad é\u003C\u002Fstrong> an-choitianta i gceisteanna Uladh. Is fiú dhá struchtúr a aithint: ceist faoin rud a rinneadh agus ceist faoin gcaoi a bhfuil rud nó duine.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Struchtúr\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Sampla\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Brí\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cad é a…?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cad é a rinne tú?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Cén rud a rinne tú?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cad é mar…?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cad é mar atá tú?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Conas atá tú?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cad é mar…?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Cad é mar a rinne tú é?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Conas a rinne tú é?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa chéad sampla, is é toradh nó ábhar an ghnímh atá á lorg. Sa tríú sampla, is é an modh oibre atá á lorg. Tá ról gramadaí agus brí ag \u003Cstrong>mar\u003C\u002Fstrong>: ní focal breise gan fheidhm é.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tabhair faoi deara freisin na foirmeacha \u003Cstrong>a rinne\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>mar a rinne\u003C\u002Fstrong> sna samplaí Uladh. Tá \u003Cstrong>a rinne\u003C\u002Fstrong> sa leagan comhfhreagrach \u003Cstrong>Conas a rinne tú é?\u003C\u002Fstrong> freisin. Sa nath \u003Cstrong>Cén chaoi a ndearna tú é?\u003C\u002Fstrong>, atá coitianta i nGaeilge Chonnacht, úsáidtear \u003Cstrong>a ndearna\u003C\u002Fstrong>: ní gá go mbeadh an cineál céanna clásail choibhneasta sna leaganacha éagsúla.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>— \u003Cstrong>Cad é a rinne tú?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Rinne mé bord beag.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Cad é mar a rinne tú é?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— D&#39;úsáid mé seanadhmad agus lean mé plean simplí.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Feicfidh tú na litrithe \u003Cstrong>caidé\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>goidé\u003C\u002Fstrong> freisin i dtéacsanna Uladh, mar shampla \u003Cstrong>Caidé a rinne tú?\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>Goidé mar atá tú?\u003C\u002Fstrong> Is é an struchtúr agus an difríocht sa bhrí is tábhachtaí anseo, seachas litriú amháin a chur i láthair mar litriú gach cainteora.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"domh-agus-daofa-i-gcomhthacs\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Domh agus daofa i gcomhthéacs\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Is foirmeacha de na forainmnigh réamhfhoclacha le \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> iad \u003Cstrong>domh\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>daofa\u003C\u002Fstrong>. Freagraíonn siad do \u003Cstrong>dom\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>dóibh\u003C\u002Fstrong> faoi seach. Ní athraíonn an gaol idir an briathar agus an faighteoir de bharr na foirme canúnaí.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Foirm chanúnach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Foirm chaighdeánach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Sampla i gcomhthéacs\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>domh\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dom\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Thug sí an eochair \u003Cstrong>domh\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>daofa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>dóibh\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bhí na páistí ag fanacht. Thug mé deoch \u003Cstrong>daofa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Is \u003Cstrong>domh\u003C\u002Fstrong> don chéad phearsa uatha; is \u003Cstrong>daofa\u003C\u002Fstrong> don tríú pearsa iolra. Ní dhá leagan den fhorainm céanna iad.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Agus tú ag léamh, aimsigh an faighteoir: cé a fuair an eochair nó an deoch? Cabhraíonn sé sin leat an fhoirm chanúnach a nascadh leis an bpearsa cheart.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ní gá córas iomlán na bhforainmneacha réamhfhoclacha a athrú de bhrí go bhfuil \u003Cstrong>domh\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>daofa\u003C\u002Fstrong> i dtéacs. Aithin gach foirm ina comhthéacs féin.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"ag-gabhil-agus-f-dtaobh-de\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Ag gabháil agus fá dtaobh de\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tá úsáidí áirithe de \u003Cstrong>gabháil\u003C\u002Fstrong> an-choitianta i nGaeilge Uladh. Sa sampla seo, ciallaíonn \u003Cstrong>ag gabháil\u003C\u002Fstrong> an rud céanna le \u003Cstrong>ag dul\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Tá mé \u003Cstrong>ag gabháil abhaile\u003C\u002Fstrong> anois.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tá mé \u003Cstrong>ag dul abhaile\u003C\u002Fstrong> anois.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ní hionann sin agus a rá gur féidir \u003Cstrong>gabháil\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>dul\u003C\u002Fstrong> a mhalartú i ngach nath. Tá úsáidí eile ag gabháil, agus is é comhthéacs na gluaiseachta abhaile a shoiléiríonn an bhrí anseo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Úsáidtear \u003Cstrong>fá dtaobh de\u003C\u002Fstrong> nuair atá ábhar cainte nó machnaimh á lua. Freagraíonn sé do \u003Cstrong>faoi\u003C\u002Fstrong> sa sampla seo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Bhí siad ag caint \u003Cstrong>fá dtaobh den chruinniú\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bhí siad ag caint \u003Cstrong>faoin chruinniú\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>I gcóras lárnach an Chaighdeáin Oifigiúil, is é \u003Cstrong>faoin gcruinniú\u003C\u002Fstrong> an fhoirm, le hurú. Baineann \u003Cstrong>faoin chruinniú\u003C\u002Fstrong> le córas an tséimhithe, atá coitianta i nGaeilge Uladh. Tá an bhrí chéanna ag an dá leagan anseo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Foghlaim \u003Cstrong>fá dtaobh de\u003C\u002Fstrong> mar aonad. Sa sampla, tagann \u003Cstrong>den\u003C\u002Fstrong> as \u003Cstrong>de + an\u003C\u002Fstrong>, agus tá séimhiú ar \u003Cstrong>chruinniú\u003C\u002Fstrong>. Ní riail ghinearálta é an t-urú in \u003Cstrong>dtaobh\u003C\u002Fstrong> gur gá gach ainmfhocal i ndiaidh \u003Cstrong>fá\u003C\u002Fstrong> a urú.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"seicliosta-don-litheoireacht\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Seicliosta don léitheoireacht\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nuair a thagann tú ar struchtúr Uladh nach bhfuil cleachtadh agat air:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Aimsigh a fheidhm:\u003C\u002Fstrong> an diúltú, ceist, tagairt do dhuine nó nath réamhfhoclach atá ann?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Aithin an patrún iomlán:\u003C\u002Fstrong> cha dtuigim; cad é mar a rinne tú é; thug sí domh é.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Cuir leagan comhfhreagrach leis:\u003C\u002Fstrong> ní thuigim; conas a rinne tú é; thug sí dom é.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Seiceáil an bhrí sa chomhthéacs:\u003C\u002Fstrong> ní hionann cad é a rinne tú agus cad é mar a rinne tú é.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Is í an phríomhscil ná \u003Cstrong>an bhrí agus an struchtúr a aithint thar éagsúlacht foirmeacha\u003C\u002Fstrong>. Ní gá foirm chanúnach a cheartú chun í a thuiscint, agus ní gá gach gné chanúnach a úsáid le chéile chun Gaeilge Uladh a aithint.\u003C\u002Fp>\n",[1235,1239,1243,1247,1251,1255],{"id":1236,"text":1237,"depth":16,"number":1238},"patrin-uladh-a-aithint","Patrúin Uladh a aithint","1",{"id":1240,"text":1241,"depth":16,"number":1242},"dilt-le-cha-chan-agus-char","Diúltú le cha, chan agus char","2",{"id":1244,"text":1245,"depth":16,"number":1246},"ceisteanna-le-cad","Ceisteanna le cad é","3",{"id":1248,"text":1249,"depth":16,"number":1250},"domh-agus-daofa-i-gcomhthacs","Domh agus daofa i gcomhthéacs","4",{"id":1252,"text":1253,"depth":16,"number":1254},"ag-gabhil-agus-f-dtaobh-de","Ag gabháil agus fá dtaobh de","5",{"id":1256,"text":1257,"depth":16,"number":1258},"seicliosta-don-litheoireacht","Seicliosta don léitheoireacht","6"]