[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ga":3,"grammar-pages-ga":4,"grammar-page-ga-oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama":862,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa":1374,"grammar-lesson-path-ga-oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama-raitis-agus-ceisteanna-indireacha-b1":1415,"grammar-quick-check-01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa":1455,"grammar-lesson-body-01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa-5gacsqlay":1477},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,807,812,817,822,827,832,837,842,847,852,857],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1aafe-801c-7377-b0ca-925821532f8c","An aibítir agus an síneadh fada","an-aibitir-agus-an-sineadh-fada","ga","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1aafe-81a1-76a3-b4f4-0017aeca1580","Consain leathana agus chaola","consain-leathana-agus-chaola",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1aafe-8150-7d79-bfb7-b8680a9300d3","Caol le caol agus leathan le leathan","caol-le-caol-agus-leathan-le-leathan",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1aafe-80c3-7227-931d-6781116b30ae","An séimhiú: fuaim agus litriú","an-seimhiu-fuaim-agus-litriu",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1aafe-80e5-72eb-b099-cf09a5505797","An t-urú: fuaim agus litriú","an-t-uru-fuaim-agus-litriu",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1aafe-82ac-7c76-b2ac-c555aa62751c","Mé, tú, sé agus sí: forainmnigh phearsanta","me-tu-se-agus-si-forainmnigh-phearsanta",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1aafe-8340-7ea2-9a30-e11e95a6d12b","Tá agus níl: cur síos agus suíomh","ta-agus-nil-cur-sios-agus-suiomh",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1aafe-804b-72da-94f6-92a7fd62b16b","An bhfuil agus nach bhfuil: ceisteanna agus freagraí","an-bhfuil-agus-nach-bhfuil-ceisteanna-agus-freagrai",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1aafe-825f-70ad-a561-1477a04ba170","Inscne an ainmfhocail","inscne-an-ainmfhocail",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1aafe-80d6-7e80-8e6d-4859e649b8bf","An t-alt uatha: an fear agus an bhean","an-t-alt-uatha-an-fear-agus-an-bhean",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1aafe-80d2-76b4-a0e4-bade7e68347b","An t-alt roimh ghuta agus s","an-t-alt-roimh-ghuta-agus-s",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1aafe-80df-7e48-ba99-3ff811987774","An t-iolra agus an t-alt na","an-t-iolra-agus-an-t-alt-na",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1aafe-8027-7baf-a4b9-669a7a80162d","An aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail","an-aidiacht-i-ndiaidh-an-ainmfhocail",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1aafe-828c-7a41-b872-c9c2a4332fe2","Is múinteoir mé: an chopail agus aicmiú","is-muinteoir-me-an-chopail-agus-aicmiu",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1aafe-8287-73e0-a789-dab935c8781e","Is mise: ainm agus aithne","is-mise-ainm-agus-aithne",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1aafe-8281-79b2-b37f-c0f17f001179","Is maith liom: rogha agus taitneamh","is-maith-liom-rogha-agus-taitneamh",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1aafe-826f-7d62-b01f-6990c52e3be2","Is agus tá: an difríocht bhunúsach","is-agus-ta-an-difriocht-bhunusach",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1aafe-7fd0-77ed-9baf-d44eecbaf96d","Ag agus na forainmnigh agam, agat, aige","ag-agus-na-forainmnigh-agam-agat-aige",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1aafe-8104-7f18-840f-f46e6cf47584","Ar agus le: mothúcháin agus caidreamh","ar-agus-le-mothuchain-agus-caidreamh",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1aafe-8258-7b5c-bc91-1d3eb3620a3b","I, ar agus ag: áit agus suíomh","i-ar-agus-ag-ait-agus-suiomh",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1aafe-82b7-795e-b75c-5e2691c5fc89","Mo agus do: sealbh phearsanta","mo-agus-do-sealbh-phearsanta",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1aafe-8328-7b34-95bb-058bd26c0672","Seo, sin agus siúd: taispeáint","seo-sin-agus-siud-taispeaint",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1aafe-815c-722c-81f3-c7542682ede8","Cé, cad agus cá: ceisteanna bunúsacha","ce-cad-agus-ca-ceisteanna-bunusacha",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1aafe-8156-7c00-9ef1-1a21c79cacfc","Cathain, conas agus cén fáth","cathain-conas-agus-cen-fath",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1aafe-7fca-7784-a15d-792fbe3e49ea","Ag agus an t-ainm briathartha: gníomh ar siúl","ag-agus-an-t-ainm-briathartha-gniomh-ar-siul",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1aafe-803d-788d-84da-4d65f7c4fd03","An aimsir láithreach: an chéad réimniú","an-aimsir-laithreach-an-chead-reimniu",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1aafe-8046-71ed-8882-76515b5bf1eb","An aimsir láithreach: an dara réimniú","an-aimsir-laithreach-an-dara-reimniu",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1aafe-8016-7d05-938e-fad3c9aeb77a","An agus ní leis an aimsir láithreach","an-agus-ni-leis-an-aimsir-laithreach",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1aafe-81de-7596-aecb-9b653fc54614","Dobhriathra ama agus minicíochta","dobhriathra-ama-agus-miniciochta",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1aafe-82c2-797c-8175-8167d08577f9","Na maoluimhreacha agus aois","na-maoluimhreacha-agus-aois",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1aafe-8100-7170-bfa0-2752d771f049","Aon, dhá agus trí le hainmfhocail","aon-dha-agus-tri-le-hainmfhocail",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1aafe-80db-72f1-8938-cdb6e4c2795e","An t-am ar an gclog","an-t-am-ar-an-gclog",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1aafe-7fd6-7da5-87c5-7df460a35f81","Agus, ach agus nó","agus-ach-agus-no",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a1aafe-8133-7251-8fe3-ce4c1df7a02d","Bhí agus beidh: tagairt bhunúsach don am","bhi-agus-beidh-tagairt-bhunusach-don-am",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a1aafe-82f0-7d8d-8abe-d9139d573c70","Ord na habairte: briathar, ainmní agus cuspóir","ord-na-habairte-briathar-ainmni-agus-cuspoir",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":191,"displayOrder":192},"01a1aafe-7fa5-7a04-949e-a76e00c1b807","A, ár agus bhur: sealbh agus athruithe tosaigh","a-ar-agus-bhur-sealbh-agus-athruithe-tosaigh","A2",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":191,"displayOrder":197},"01a1aafe-82b2-769b-abd9-0e46bce793c3","Mise, tusa agus féin: béim ar an bhforainm","mise-tusa-agus-fein-beim-ar-an-bhforainm",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":191,"displayOrder":202},"01a1aafe-81d8-7638-8889-c41dfda244ae","Do agus de: tabhairt agus bunús","do-agus-de-tabhairt-agus-bunus",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":191,"displayOrder":207},"01a1aafe-82db-76f5-ad0e-8f722c3bd594","Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse","o-chuig-agus-as-gluaiseacht-agus-foinse",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":191,"displayOrder":212},"01a1aafe-81ef-724f-ae3f-f9569d1dfc69","Faoi, roimh agus tar éis","faoi-roimh-agus-tar-eis",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":191,"displayOrder":217},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":191,"displayOrder":222},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":191,"displayOrder":227},"01a1aafe-8092-7af4-9ff8-069c41b1fd74","An ginideach: seilbh agus gaol","an-ginideach-seilbh-agus-gaol",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":191,"displayOrder":232},"01a1aafe-8097-74e9-90c5-9db662aa72e1","An ginideach uatha agus an t-alt","an-ginideach-uatha-agus-an-t-alt",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":191,"displayOrder":237},"01a1aafe-80f5-7d7e-aa7b-cc6d3efcafef","An tuiseal gairmeach: a Sheáin agus a Mháire","an-tuiseal-gairmeach-a-sheain-agus-a-mhaire",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":191,"displayOrder":242},"01a1aafe-8264-7b23-80f0-ee21def1b95b","Iolraí coitianta: patrúin agus eisceachtaí","iolrai-coitianta-patruin-agus-eisceachtai",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":191,"displayOrder":247},"01a1aafe-7ff8-7662-b0a3-9fd6a48fd275","Aidiachtaí san iolra","aidiachtai-san-iolra",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":191,"displayOrder":252},"01a1aafe-82d1-7a63-9f61-d9d3ee1e25fa","Níos agus is: comparáid agus sárchéim","nios-agus-is-comparaid-agus-sarcheim",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":191,"displayOrder":257},"01a1aafe-817a-7749-bcc3-f9e22a69cad8","Chomh agus le: comparáid chomhionann","chomh-agus-le-comparaid-chomhionann",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":191,"displayOrder":262},"01a1aafe-802d-712e-a842-4d9f1f181c32","An aimsir chaite: briathra rialta","an-aimsir-chaite-briathra-rialta",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":191,"displayOrder":267},"01a1aafe-8109-737e-b1dd-e2bfc5bd7c33","Ar, níor agus nár san aimsir chaite","ar-nior-agus-nar-san-aimsir-chaite",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":191,"displayOrder":272},"01a1aafe-8032-747f-958f-deee7be9f280","An aimsir fháistineach: briathra rialta","an-aimsir-fhaistineach-briathra-rialta",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":191,"displayOrder":277},"01a1aafe-8137-76b7-b5c0-a497bc1140ac","Bí: foirmeacha neamhspleácha agus spleácha","bi-foirmeacha-neamhspleacha-agus-spleacha",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":191,"displayOrder":282},"01a1aafe-81b7-70a7-9243-be6d0aa11b38","Déan, téigh agus tar sna príomhaimsirí","dean-teigh-agus-tar-sna-priomhaimsiri",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":191,"displayOrder":287},"01a1aafe-7fbd-71ec-98b2-ce70f9e66af0","Abair, faigh agus feic sna príomhaimsirí","abair-faigh-agus-feic-sna-priomhaimsiri",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":191,"displayOrder":292},"01a1aafe-8118-7ddc-955a-4bf639da53a4","Ba agus níorbh: an chopail san am atá thart","ba-agus-niorbh-an-chopail-san-am-ata-thart",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":191,"displayOrder":297},"01a1aafe-827b-787b-a317-25b2e7eb7d2a","Is liom é: úinéireacht leis an gcopail","is-liom-e-uineireacht-leis-an-gcopail",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":191,"displayOrder":302},"01a1aafe-811d-7f9c-b4b8-af06677926aa","Ba mhaith liom rud a dhéanamh","ba-mhaith-liom-rud-a-dheanamh",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":191,"displayOrder":307},"01a1aafe-8319-70e2-a0f4-9faef75ba75a","Rud a cheannach: cuspóir roimh an ainm briathartha","rud-a-cheannach-cuspoir-roimh-an-ainm-briathartha",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":191,"displayOrder":312},"01a1aafe-8275-7b90-9095-aae91eb8445b","Is féidir agus ní féidir: cumas agus cead","is-feidir-agus-ni-feidir-cumas-agus-cead",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":191,"displayOrder":317},"01a1aafe-8149-7d98-a3cc-731eebf9f877","Caithfidh agus tá orm: dualgas","caithfidh-agus-ta-orm-dualgas",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":191,"displayOrder":322},"01a1aafe-8353-7f7e-8110-df5722456115","Uimhreacha le hainmfhocail: trí go deich","uimhreacha-le-hainmfhocail-tri-go-deich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":191,"displayOrder":327},"01a1aafe-81b1-7daf-aabc-d1af4fef804a","Daoine a chomhaireamh: beirt go deichniúr","daoine-a-chomhaireamh-beirt-go-deichniur",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":191,"displayOrder":332},"01a1aafe-82f5-7c0c-ac4e-b6e80504e776","Orduimhreacha agus dátaí","orduimhreacha-agus-datai",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":191,"displayOrder":337},"01a1aafe-8243-7d80-8f57-f9fb7b92daa1","Go leor, mórán agus beagán","go-leor-moran-agus-beagan",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":191,"displayOrder":342},"01a1aafe-80fb-76f8-8cf5-c6346aa06fd2","Anseo, ansin agus ansiúd","anseo-ansin-agus-ansiud",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":191,"displayOrder":347},"01a1aafe-8291-7baa-ac84-4f54b775f109","Isteach agus istigh, amach agus amuigh","isteach-agus-istigh-amach-agus-amuigh",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":191,"displayOrder":352},"01a1aafe-82a7-7513-bdd8-262c29910dea","Mar agus toisc go: cúis shimplí","mar-agus-toisc-go-cuis-shimpli",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":191,"displayOrder":357},"01a1aafe-823c-7f8d-aafd-59d78e74bec1","Go agus nach tar éis sílim agus deir","go-agus-nach-tar-eis-silim-agus-deir",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":191,"displayOrder":362},"01a1aafe-8077-7952-9664-10d180268e0f","An duine atá anseo: tús leis an gclásal coibhneasta","an-duine-ata-anseo-tus-leis-an-gclasal-coibhneasta",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":191,"displayOrder":367},"01a1aafe-80a8-718c-a893-aa073406adce","An modh coinníollach i n-iarratais bhéasacha","an-modh-coinniollach-i-n-iarratais-bheasacha",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":372,"displayOrder":373},"01a1aafe-8054-77f9-b0af-58f9733513cc","An chéad díochlaonadh","an-chead-diochlaonadh","B1",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":372,"displayOrder":378},"01a1aafe-8072-73f7-8086-4db19363dcbf","An dara díochlaonadh","an-dara-diochlaonadh",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":372,"displayOrder":383},"01a1aafe-80f0-7c53-9927-b712cdc0ecca","An tríú díochlaonadh","an-triu-diochlaonadh",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":372,"displayOrder":388},"01a1aafe-804f-7ba8-a2ef-1d5b033ae379","An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh","an-ceathru-agus-an-cuigiu-diochlaonadh",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":372,"displayOrder":393},"01a1aafe-808d-7b46-93b7-23361890c6a8","An ginideach iolra: lagiolraí agus tréaniolraí","an-ginideach-iolra-lagiolrai-agus-treaniolrai",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":372,"displayOrder":398},"01a1aafe-7ff1-77a9-8ea2-8525681085f9","Aidiachtaí sa ghinideach","aidiachtai-sa-ghinideach",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":372,"displayOrder":403},"01a1aafe-7ffe-776e-9cb8-bce2fb0cfd64","Ainmfhocail chinnte agus éiginnte","ainmfhocail-chinnte-agus-eiginnte",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":372,"displayOrder":408},"01a1aafe-82ff-7f69-b8c3-5cc873f9a539","Réamhfhocail chomhshuite agus an ginideach","reamhfhocail-chomhshuite-agus-an-ginideach",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":372,"displayOrder":413},"01a1aafe-834f-74f5-95df-bc4756b4d821","Trí, thar, idir agus um","tri-thar-idir-agus-um",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":372,"displayOrder":418},"01a1aafe-812d-72d8-b270-221651bd3758","Beir, clois, ith, tabhair agus fan","beir-clois-ith-tabhair-agus-fan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":372,"displayOrder":423},"01a1aafe-8038-7016-85da-df77a3ca7660","An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart","an-aimsir-ghnathchaite-gnathaimh-san-am-ata-thart",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":372,"displayOrder":428},"01a1aafe-813d-7994-9f76-f684d7792436","Bíonn agus tá: nós agus staid reatha","bionn-agus-ta-nos-agus-staid-reatha",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":372,"displayOrder":433},"01a1aafe-80a2-77c6-9f8f-037a9c79fe06","An modh coinníollach: foirmeacha rialta agus neamhrialta","an-modh-coinniollach-foirmeacha-rialta-agus-neamhrialta",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":372,"displayOrder":438},"01a1aafe-82a1-76bb-9dc9-901ce3a5678e","Má agus dá: coinníoll oscailte agus hipitéis","ma-agus-da-coinnioll-oscailte-agus-hipiteis",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":372,"displayOrder":443},"01a1aafe-80be-74f7-96ba-5a3fa855c7ab","An saorbhriathar sna príomhaimsirí","an-saorbhriathar-sna-priomhaimsiri",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":372,"displayOrder":448},"01a1aafe-8022-7346-8336-7ae1058085d0","An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid","an-aidiacht-bhriathartha-toradh-agus-staid",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":372,"displayOrder":453},"01a1aafe-8345-788c-a180-1d3f97f91712","Tar éis agus i ndiaidh: gníomh atá críochnaithe","tar-eis-agus-i-ndiaidh-gniomh-ata-criochnaithe",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":372,"displayOrder":458},"01a1aafe-80cd-794e-8e61-e3ad0b13d37e","An t-ainm briathartha le forainm cuspóireach","an-t-ainm-briathartha-le-forainm-cuspoireach",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":372,"displayOrder":463},"01a1aafe-8180-73a8-83ea-80407d6baff4","Chun agus le: cuspóir agus rún","chun-agus-le-cuspoir-agus-run",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":372,"displayOrder":468},"01a1aafe-805e-7704-9185-616b8118f933","An coibhneas díreach: ainmní agus cuspóir","an-coibhneas-direach-ainmni-agus-cuspoir",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":372,"displayOrder":473},"01a1aafe-8063-7412-bad6-8ba95ac763b7","An coibhneas indíreach: réamhfhocal agus sealbh","an-coibhneas-indireach-reamhfhocal-agus-sealbh",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":372,"displayOrder":478},"01a1aafe-81cd-7516-b32e-f55937e00ee4","Diúltú i gclásail choibhneasta","diultu-i-gclasail-choibhneasta",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":372,"displayOrder":483},"01a1aafe-8174-756c-8f62-fa6b7f70ddeb","Ceisteanna indíreacha le an agus ar","ceisteanna-indireacha-le-an-agus-ar",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":372,"displayOrder":488},"01a1aafe-82d6-7773-8f2f-18e2a6d0143e","Nuair, sula agus go dtí go","nuair-sula-agus-go-dti-go",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":372,"displayOrder":493},"01a1aafe-8162-713a-80f7-2fb70d5ee244","Cé go agus in ainneoin: codarsnacht","ce-go-agus-in-ainneoin-codarsnacht",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":372,"displayOrder":498},"01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama","oraid-indireach-raitis-agus-tagairt-ama",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":372,"displayOrder":503},"01a1aafe-7fe4-79e9-8a21-8ee3766d8cb1","Aicmiú agus ionannú leis an gcopail","aicmiu-agus-ionannu-leis-an-gcopail",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":372,"displayOrder":508},"01a1aafe-816e-764e-a554-cd0db0794541","Ceisteanna agus freagraí leis an gcopail","ceisteanna-agus-freagrai-leis-an-gcopail",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":372,"displayOrder":513},"01a1aafe-8211-7242-8d75-346c64c78ad0","Foirmeacha neamhrialta na comparáide","foirmeacha-neamhrialta-na-comparaide",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":372,"displayOrder":518},"01a1aafe-824a-78a5-910a-3ed9c496e9b5","Go maith agus go tapa: dobhriathra modha","go-maith-agus-go-tapa-dobhriathra-modha",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":372,"displayOrder":523},"01a1aafe-818b-78c9-972e-08d5d01b6358","Codáin, céatadáin agus deachúlacha","codain-ceatadain-agus-deachulacha",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":372,"displayOrder":528},"01a1aafe-8358-7c8e-ac2d-d7516bd2bcd4","Uimhreacha os cionn deich le hainmfhocail","uimhreacha-os-cionn-deich-le-hainmfhocail",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":372,"displayOrder":533},"01a1aafe-7fc4-7252-89d6-526a442d07ca","Abairtí scoilte le is chun béim a chur ar rud","abairti-scoilte-le-is-chun-beim-a-chur-ar-rud",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":372,"displayOrder":538},"01a1aafe-8142-7927-8989-397e459d4b20","Cách, gach duine agus a chéile","cach-gach-duine-agus-a-cheile",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":543,"displayOrder":544},"01a1aafe-81fa-7476-bdb7-b45745c521f7","Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh","foirm-an-ainmnigh-in-ionad-an-ghinidigh","B2",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":543,"displayOrder":549},"01a1aafe-8332-72a0-bf21-612bcc955730","Sraitheanna ginideacha agus tagairt chinnte","sraitheanna-ginideacha-agus-tagairt-chinnte",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":543,"displayOrder":554},"01a1aafe-8004-74c1-884d-46ed88b9a31c","Ainmfhocail neamhrialta agus a ndíochlaonadh","ainmfhocail-neamhrialta-agus-a-ndiochlaonadh",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":543,"displayOrder":559},"01a1aafe-8323-7574-8dbd-a1b3051c0cc8","Séimhiú i ndiaidh ainmfhocail","seimhiu-i-ndiaidh-ainmfhocail",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":543,"displayOrder":564},"01a1aafe-830e-7e84-9b62-8d45eea70031","Réamhlitreacha h, n agus t: coinníollacha úsáide","reamhlitreacha-h-n-agus-t-coinniollacha-usaide",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":543,"displayOrder":569},"01a1aafe-8113-7cfd-b91b-47eedaf4473a","Athruithe tosaigh i bhfocail chomhshuite","athruithe-tosaigh-i-bhfocail-chomhshuite",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":543,"displayOrder":574},"01a1aafe-8205-7b97-b1c9-2104558eb46e","Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach","foirmeacha-cumaisc-na-copaile-gur-gurb-agus-nach",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":543,"displayOrder":579},"01a1aafe-8059-74f9-83f1-3acbc16b8eaf","An chopail sa choinníollach agus comparáid san am atá thart","an-chopail-sa-choinniollach-agus-comparaid-san-am-ata-thart",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":543,"displayOrder":584},"01a1aafe-80b9-7315-9ea8-877491841d5b","An saorbhriathar sa ghnáthchaite agus sa choinníollach","an-saorbhriathar-sa-ghnathchaite-agus-sa-choinniollach",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":543,"displayOrder":589},"01a1aafe-80b3-7670-be67-1e9712b5a97f","An saorbhriathar agus tá déanta: gníomh nó toradh","an-saorbhriathar-agus-ta-deanta-gniomh-no-toradh",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":543,"displayOrder":594},"01a1aafe-81c2-7398-8961-086fec4b3fc6","Díochlaonadh an ainm bhriathartha","diochlaonadh-an-ainm-bhriathartha",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":543,"displayOrder":599},"01a1aafe-81a6-7de8-84ef-228c8f1529a4","Cuspóirí cáilithe leis an ainm briathartha","cuspoiri-cailithe-leis-an-ainm-briathartha",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":543,"displayOrder":604},"01a1aafe-7fb6-74ee-b19e-a5bc13a54b42","Á dhéanamh agus á déanamh: sealbh agus tagairt","a-dheanamh-agus-a-deanamh-sealbh-agus-tagairt",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":543,"displayOrder":609},"01a1aafe-829b-7bb3-88c8-c6b1a9d773dc","Le déanamh agus le feiceáil: brí agus úsáid","le-deanamh-agus-le-feiceail-bri-agus-usaid",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":543,"displayOrder":614},"01a1aafe-80ad-7667-bc89-67fa5019b117","An modh foshuiteach i mbeannachtaí agus i mianta","an-modh-foshuiteach-i-mbeannachtai-agus-i-mianta",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":543,"displayOrder":619},"01a1aafe-8195-7be0-8274-a20fb86ed2dc","Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart","coinniollacha-frithfhiorasacha-san-am-ata-thart",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":543,"displayOrder":624},"01a1aafe-82bc-7bdd-bed9-49b372ff8556","Mura, murar agus murach","mura-murar-agus-murach",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":543,"displayOrder":629},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":543,"displayOrder":634},"01a1aafe-809c-7cc3-9d14-78a95e2b2c77","An méid a agus a bhfuil: coibhneas gan réamhtheachtaí sainráite","an-meid-a-agus-a-bhfuil-coibhneas-gan-reamhtheachtai-sainraite",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":543,"displayOrder":639},"01a1aafe-8200-711e-aa86-8f274d6985f8","Foirmeacha coibhneasta san aimsir láithreach agus fháistineach","foirmeacha-coibhneasta-san-aimsir-laithreach-agus-fhaistineach",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":543,"displayOrder":644},"01a1aafe-81ac-76ed-aa15-f7a00dc43948","Dá mhéad agus is ea: comhghaol","da-mhead-agus-is-ea-comhghaol",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":543,"displayOrder":649},"01a1aafe-826a-7394-9ee4-bfbd7fdae0d9","Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram","ion-go-ar-eagla-go-agus-sula-cuspoir-agus-reamhchuram",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":543,"displayOrder":654},"01a1aafe-7fdd-76e9-9ed8-ae4da6ad4515","Agus le clásal gan briathar: cúlra agus comhuaineacht","agus-le-clasal-gan-briathar-culra-agus-comhuaineacht",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":543,"displayOrder":659},"01a1aafe-82e0-7f98-a202-bb6a3f5bf0bc","Caint indíreach: orduithe agus iarratais","oraid-indireach-orduithe-agus-iarratais",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":543,"displayOrder":664},"01a1aafe-833c-704c-836b-f3bdc60bff20","Suas, thuas agus anuas: gluaiseacht agus suíomh","suas-thuas-agus-anuas-gluaiseacht-agus-suiomh",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":543,"displayOrder":669},"01a1aafe-832d-7729-aee4-4be13c1c6e75","Soir, thoir agus anoir: treonna agus bunús","soir-thoir-agus-anoir-treonna-agus-bunus",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":543,"displayOrder":674},"01a1aafe-834a-7587-8e9b-34a9bfbffc3b","Topaic agus fócas: ord focal marcáilte","topaic-agus-focas-ord-focal-marcailte",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":543,"displayOrder":679},"01a1aafe-81e3-7bce-bc73-db7b397795cc","Éilips agus freagraí gairide i gcomhthéacs","eilips-agus-freagrai-gairide-i-gcomhtheacs",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":543,"displayOrder":684},"01a1aafe-821d-75e9-9fc6-912ab8082c14","Foirmeacha táite agus scartha: caighdeán agus canúint","foirmeacha-taite-agus-scartha-caighdean-agus-canuint",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":543,"displayOrder":689},"01a1aafe-806d-72bc-a17d-a9ddf12eb9b9","An córas lárnach agus córas an tséimhithe","an-coras-larnach-agus-coras-an-tseimhithe",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":694,"displayOrder":695},"01a1aafe-8088-7c67-b41b-e62b5110d923","An ginideach i bhfrásaí fada cáilithe","an-ginideach-i-bhfrasai-fada-cailithe","C1",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":694,"displayOrder":700},"01a1aafe-800a-7309-bc46-79c0a697d1ce","Ainmneacha dílse, teidil agus an t-alt","ainmneacha-dilse-teidil-agus-an-t-alt",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":694,"displayOrder":705},"01a1aafe-7fea-7b68-99f6-44d9800062b4","Aidiachtaí i bhfrásaí ainmfhoclacha casta","aidiachtai-i-bhfrasai-ainmfhoclacha-casta",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":694,"displayOrder":710},"01a1aafe-8337-70cb-a28e-d53c520a8e84","Struchtúir mheasúnaithe agus mhothúchánacha leis an gcopail","struchtuir-mheasunaithe-agus-mhothuchanacha-leis-an-gcopail",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":694,"displayOrder":715},"01a1aafe-8167-7f69-8441-a276d172abfb","Ceangal agus tagairt i struchtúir chasta ionannaithe","ceangal-agus-tagairt-i-struchtuir-chasta-ionannaithe",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":694,"displayOrder":720},"01a1aafe-8010-793e-a796-493a019a055e","Ainmniú briathartha i dtéacsanna foirmiúla","ainmniu-briathartha-i-dteacsanna-foirmiula",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":694,"displayOrder":725},"01a1aafe-80c8-7714-a5c2-201f959f6145","An t-ainm briathartha: ainmní intuigthe agus débhríocht","an-t-ainm-briathartha-ainmni-intuigthe-agus-debhriocht",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":694,"displayOrder":730},"01a1aafe-81f4-7401-94fa-d64abce88e50","Féidearthacht, dóchúlacht agus cinnteacht","feidearthacht-dochulacht-agus-cinnteacht",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":694,"displayOrder":735},"01a1aafe-8083-75ac-83e6-f7984e368987","An foshuiteach i bhfo-chlásail fhoirmiúla","an-foshuiteach-i-bhfo-chlasail-fhoirmiula",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":694,"displayOrder":740},"01a1aafe-8186-750f-8048-28661a91ecab","Clásail choibhneasta neadaithe agus soiléireacht tagartha","clasail-choibhneasta-neadaithe-agus-soileireacht-tagartha",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":694,"displayOrder":745},"01a1aafe-8067-7a77-b7b0-fa1dd1f433db","An coibhneas sa chaint agus sa scríbhneoireacht","an-coibhneas-sa-chaint-agus-sa-scribhneoireacht",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":694,"displayOrder":750},"01a1aafe-8296-7836-951f-a5a5f9b9d6f1","Lamháltas agus argóint: bíodh go agus siúd is go","lamhaltas-agus-argoint-biodh-go-agus-siud-is-go",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":694,"displayOrder":755},"01a1aafe-82c7-7598-a4be-167395d31c8c","Nascairí foirmiúla: dá bhrí sin agus os a choinne sin","nascairi-foirmiula-da-bhri-sin-agus-os-a-choinne-sin",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":694,"displayOrder":760},"01a1aafe-8314-70f0-9c35-e33eab1a4634","Réamhtharraingt agus forainm tagartha","reamhtharraingt-agus-forainm-tagartha",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":694,"displayOrder":765},"01a1aafe-81c7-7beb-8770-dd4d96e4bc53","Diúltú codarsnach agus raon an diúltaithe","diultu-codarsnach-agus-raon-an-diultaithe",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":694,"displayOrder":770},"01a1aafe-8125-742e-a54c-91030151771b","Béim, teorannú agus amháin","beim-teorannu-agus-amhain",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":694,"displayOrder":775},"01a1aafe-8223-7232-add5-6a2882a57cbf","Foirmiúlacht agus nádúrthacht sa scríbhneoireacht","foirmiulacht-agus-nadurthacht-sa-scribhneoireacht",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":694,"displayOrder":780},"01a1aafe-8230-71d9-baf4-9369b91ff0cd","Gaeilge na Mumhan: foirmeacha briathartha i gcomhthéacs","gaeilge-na-mumhan-foirmeacha-briathartha-i-gcomhtheacs",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":694,"displayOrder":785},"01a1aafe-8229-7a44-b6eb-7deb1005e33a","Gaeilge Chonnacht: patrúin ghramadaí sa chaint","gaeilge-chonnacht-patruin-ghramadai-sa-chaint",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":694,"displayOrder":790},"01a1aafe-8236-76a8-8e49-2cc9fc17ed13","Gaeilge Uladh: foirmeacha agus struchtúir shainiúla","gaeilge-uladh-foirmeacha-agus-struchtuir-shainiula",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":694,"displayOrder":795},"01a1aafe-82cc-7740-b519-b1089ef34187","Nathanna réamhfhoclacha agus brí mheafarach","nathanna-reamhfhoclacha-agus-bri-mheafarach",157,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":9,"level":694,"displayOrder":800},"01a1aafe-819b-7351-aa2c-be56a055fe77","Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe","comhthathu-teacs-tagairt-agus-athra-rialaithe",158,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":9,"level":805,"displayOrder":806},"01a1aafe-8216-7f0d-835c-6c54709b1d52","Foirmeacha stairiúla sa nua-litríocht: léamh treoraithe","foirmeacha-stairiula-sa-nua-litriocht-leamh-treoraithe","C2",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":805,"displayOrder":811},"01a1aafe-80ea-7f6d-be56-071532f3e0cb","An tabharthach caomhnaithe i nathanna agus i gcanúintí","an-tabharthach-caomhnaithe-i-nathanna-agus-i-gcanuinti",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":805,"displayOrder":816},"01a1aafe-807c-7c67-8b0b-2e9670e8e6e7","An foshuiteach caite i dtéacsanna liteartha","an-foshuiteach-caite-i-dteacsanna-liteartha",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":805,"displayOrder":821},"01a1aafe-81e9-77fb-a57b-93a578ce4b46","Éilips na copaile i stíl liteartha","eilips-na-copaile-i-stil-liteartha",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":805,"displayOrder":826},"01a1aafe-8190-79a7-9866-ccbf2c9dd94f","Coibhneas casta i dtéacsanna dlí agus riaracháin","coibhneas-casta-i-dteacsanna-dli-agus-riarachain",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":805,"displayOrder":831},"01a1aafe-82eb-7bcf-8f81-e307a9e7a5e4","Ord focal agus comhthreomhaireacht sa reitric","ord-focal-agus-comhthreomhaireacht-sa-reitric",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":805,"displayOrder":836},"01a1aafe-8251-7b12-a8bb-018ccb90735a","Gramadach agus débhríocht d'aon ghnó","gramadach-agus-debhriocht-d-aon-ghno",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":805,"displayOrder":841},"01a1aafe-810d-7a31-90d3-0ebbe5009432","Athrú réime idir insint agus comhrá","athru-reime-idir-insint-agus-comhra",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":805,"displayOrder":846},"01a1aafe-831d-7f1c-9b9b-497e92611a29","Seanlitriú agus foirmeacha nua-aimseartha: léamh comparáideach","seanlitriu-agus-foirmeacha-nua-aimseartha-leamh-comparaideach",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":805,"displayOrder":851},"01a1aafe-81bc-7b33-914c-3a3ea072202e","Dílseacht chanúna agus comhsheasmhacht eagarthóireachta","dilseacht-chanuna-agus-comhsheasmhacht-eagarthoireachta",168,{"id":853,"title":854,"slug":855,"language":9,"level":805,"displayOrder":856},"01a1aafe-81d2-796c-92d8-f2df41279bc0","Dlús ainmfhoclach agus soiléireacht i bprós gairmiúil","dlus-ainmfhoclach-agus-soileireacht-i-bpros-gairmiuil",169,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":9,"level":805,"displayOrder":861},"01a1aafe-820b-7614-8c4b-f24e34d0072d","Foirmeacha gramadaí i seanfhocail agus i nathanna liteartha","foirmeacha-gramadai-i-seanfhocail-agus-i-nathanna-liteartha",170,{"id":495,"title":496,"slug":497,"seoDescription":863,"content":864,"language":9,"level":372,"displayOrder":498,"grammarTopics":865,"createdAt":871,"updatedAt":872,"totalExercises":36,"vocabularyLists":873,"primaryTopicHub":1371,"readyImages":1373},"Foghlaim conas ráitis a thabhairt sa chaint indíreach le go agus nach, agus conas aimsir an bhriathair, forainmneacha agus tagairtí ama a roghnú.","Nuair a insíonn tú do dhuine eile an méid a dúirt duine, úsáideann tú **caint indíreach**. Ní gá na focail chéanna a úsáid: roghnaíonn tú na forainmneacha, aimsir an bhriathair agus na focail ama de réir an chomhthéacs.\n\n## 1. Ó na focail féin go dtí an tuairisc\n\nSa chaint dhíreach, tugann tú focail an chainteora féin idir chomharthaí athfhriotail. Sa chaint indíreach, cuireann tú an ráiteas i ndiaidh **deir**, **dúirt** nó briathar eile den chineál céanna, ar nós **síleann** nó **ceapann**: **Síleann sé go bhfuil sé déanach.**\n\n:::example\n**Caint dhíreach:** Deir Nóra: “Tá mé tuirseach.”\n\n**Caint indíreach:** Deir Nóra **go bhfuil sí tuirseach**.\n:::\n\nAthraíonn **mé** go **sí** anseo mar is í Nóra atá tuirseach. Ní úsáidtear comharthaí athfhriotail timpeall an ráitis indírigh.\n\n## 2. Ráitis dhearfacha agus dhiúltacha\n\nLe briathar, úsáidtear **go** le ráiteas dearfach agus **nach** le ráiteas diúltach. Cuireann siad urú ar an mbriathar nuair is féidir: **go dtiocfaidh**, **nach mbeidh**, **go n-ólann sí**.\n\n| Ráiteas díreach | Ráiteas indíreach |\n| --- | --- |\n| “Tá an siopa ar oscailt.” | Deir sí **go bhfuil** an siopa ar oscailt. |\n| “Níl an siopa ar oscailt.” | Deir sí **nach bhfuil** an siopa ar oscailt. |\n| “Dhún an siopa.” | Deir sí **gur dhún** an siopa. |\n| “Níor dhún an siopa.” | Deir sí **nár dhún** an siopa. |\n\nSan aimsir chaite, úsáidtear **gur** agus **nár** le formhór na mbriathra, agus cuireann siad séimhiú ar an mbriathar: **gur dhún**, **nár dhún**. Imíonn **d’** tar éis na míre: “D’ól sí.” → Deir sé **gur ól** sí; “D’fhág sé.” → Deir sí **gur fhág** sé.\n\nCoinníonn roinnt briathra neamhrialta **go** agus **nach**, agus foirm spleách acu. Seo na cinn is minice:\n\n- **bhí → go raibh \u002F nach raibh**\n- **chuaigh → go ndeachaigh \u002F nach ndeachaigh**\n- **chonaic → go bhfaca \u002F nach bhfaca**\n- **dúirt → go ndúirt \u002F nach ndúirt**\n- **rinne → go ndearna \u002F nach ndearna**\n- **fuair → go bhfuair \u002F nach bhfuair**\n\n:::warning\nNí choinnítear **ní** ná **níor** tar éis **nach** nó **nár**.\n\n✓ Deir sí **nach bhfuil** sí réidh.\n\n✗ Deir sí nach níl sí réidh.\n:::\n\n### Leis an gcopail\n\nTá patrún eile ag an gcopail **is**. Úsáid **gur** sa dearfach, fiú san aimsir láithreach, agus **nach** sa diúltach. Nuair a thagraíonn an ráiteas don am a chuaigh thart tar éis **dúirt**, faigheann tú **gur** agus **nár** le séimhiú. Roimh **é**, **í**, **iad** agus roimh ghuta, úsáid **gurb** san aimsir láithreach agus **gurbh** nó **nárbh** san aimsir chaite.\n\n| Ráiteas díreach | Ráiteas indíreach |\n| --- | --- |\n| “Is múinteoir í.” | Deir sé **gur múinteoir** í. |\n| “Ní múinteoir í.” | Deir sé **nach múinteoir** í. |\n| “Is múinteoir í.” | Dúirt sé **gur mhúinteoir** í. |\n| “Ní múinteoir í.” | Dúirt sé **nár mhúinteoir** í. |\n| “Is é Seán an múinteoir.” | Deir sí **gurb é** Seán an múinteoir. |\n| “Is é Seán an múinteoir.” | Dúirt sí **gurbh é** Seán an múinteoir. |\n| “Ní hé Seán an múinteoir.” | Dúirt sí **nárbh é** Seán an múinteoir. |\n\nMá tá an ráiteas fíor fós, is féidir an aimsir láithreach a choinneáil tar éis **dúirt**: **Dúirt sé gur múinteoir í.** Is múinteoir í fós.\n\n## 3. Aimsir an bhriathair sa tuairisc\n\nNuair atá an briathar tuairisce san aimsir láithreach (**deir**), is minic a fhanann aimsir an ráitis mar a bhí:\n\n- “Tá mé gnóthach.” → Deir sé **go bhfuil** sé gnóthach.\n- “Chríochnaigh mé an obair.” → Deir sé **gur chríochnaigh** sé an obair.\n- “Tiocfaidh mé.” → Deir sé **go dtiocfaidh** sé.\n\nTar éis **dúirt**, smaoinigh ar an am atá i gceist. Má bhí an staid fíor tráth na cainte, is gnách an aimsir chaite a úsáid.\n\n:::example\n**Ag caint faoin lá inné:**\n\nDúirt Áine: “Tá mé tuirseach.”\n\nDúirt Áine **go raibh sí tuirseach**.\n:::\n\nFanann gníomh críochnaithe san aimsir chaite. Ní chúlaítear níos faide é, mar a dhéanfaí sa Bhéarla:\n\n- “Chríochnaigh mé an obair.” → Dúirt sé **gur chríochnaigh** sé an obair.\n\nLe gníomh rialta, roghnaigh de réir cé acu atá an nós fós ann nó nach bhfuil:\n\n- “Téim ann gach lá.” → Dúirt sé **go dtéann** sé ann gach lá. Tá an nós fós ann, mar sin fanann an aimsir ghnáthláithreach.\n- “Téim ann gach lá.” → Dúirt sé **go dtéadh** sé ann gach lá. Baineann an nós leis an am a bhí, mar sin úsáidtear an **aimsir ghnáthchaite**.\n\nMá bhí an gníomh fós le tarlú tráth na cainte, is minic a úsáidtear an **modh coinníollach** sa tuairisc.\n\n:::example\n**Dé Luain:** Dúirt Seán: “Tiocfaidh mé Dé Máirt.”\n\n**Ag insint an scéil Dé Céadaoin:** Dúirt Seán **go dtiocfadh sé Dé Máirt**.\n:::\n\nAnseo, léiríonn **go dtiocfadh** rud a bhí le tarlú tar éis do Sheán labhairt. Ní gá coinníoll le **dá** a bheith sa ráiteas.\n\nMá tá an gníomh fós le tarlú agus tú ag caint, is féidir an aimsir fháistineach a choinneáil: **Dúirt Seán go dtiocfaidh sé amárach.**\n\n:::note\nNí athraítear gach aimsir go huathoibríoch tar éis **dúirt**. Is féidir an aimsir láithreach a úsáid má chuirtear an t-eolas i láthair mar rud atá fíor fós: **Dúirt an múinteoir go bhfuil seacht lá sa tseachtain.**\n:::\n\n## 4. Cé atá i gceist, agus cén lá?\n\nRoghnaigh na forainmneacha de réir an duine a bhfuil tú ag caint faoi. Athraíonn **aidiachtaí sealbhacha** freisin nuair is gá: focail ar nós **mo**, **do** agus **a**, a léiríonn cé leis rud.\n\n:::example\nDeir Máire: “Tá **mo mhála** sa charr.”\n\nDeir Máire go bhfuil **a mála** sa charr.\n\nIs le Máire an mála sa dá abairt.\n:::\n\nLéiríonn **a** inscne an tsealbhóra: **a mála** le bean, **a mhála** le fear. Mar sin, faigheann tú **Deir Seán go bhfuil a mhála sa charr.**\n\nD’fhéadfadh **a mála** tagairt do bhean eile freisin. Chun a léiriú gur le Máire féin é, abair **Deir Máire go bhfuil a mála féin sa charr.**\n\nLuaigh an t-éisteoir le **le** nuair is gá, agus athraigh **tú** agus **mé** dá réir:\n\n- “Tá tú déanach,” a dúirt sí liom. → Dúirt sí liom **go raibh mé déanach**.\n- “Tá tú déanach,” a dúirt sí le Seán. → Dúirt sí leis **go raibh sé déanach**.\n\nBraitheann **inniu**, **amárach**, **inné** agus focail eile ama ar lá na cainte. Má thugann tú an tuairisc lá eile, seans go mbeidh focail eile ag teastáil.\n\n| Focail an chainteora | Rogha sa tuairisc níos déanaí |\n| --- | --- |\n| **inniu** | **an lá sin** |\n| **amárach** | **an lá dár gcionn** |\n| **inné** | **an lá roimhe sin** |\n| **anocht** | **an oíche sin** |\n| **aréir** | **an oíche roimhe sin** |\n| **anois** | **ag an am sin** |\n\n:::example\n**Dé Luain:** Dúirt Nóra: “Beidh mé saor amárach.”\n\n**Ag tabhairt na tuairisce Dé Céadaoin:** Dúirt Nóra **go mbeadh sí saor an lá dár gcionn**, Dé Máirt.\n:::\n\n:::tip\nNí hionann na roghanna sa tábla agus athruithe éigeantacha. Má thugann tú an tuairisc an lá céanna, d’fhéadfadh **amárach** a bheith oiriúnach fós. Úsáid ainm an lae nó dáta má bhíonn an tagairt doiléir.\n:::\n\n## 5. Seiceáil do thuairisc\n\n1. Roghnaigh **go \u002F nach**, nó **gur \u002F nár** nuair is cuí.\n2. Seiceáil cé dó a dtagraíonn **mé**, **tú**, **sé** agus **sí**.\n3. Roghnaigh aimsir an bhriathair de réir bhrí an ráitis agus am na cainte.\n4. Seiceáil an bhfuil **inniu**, **amárach** nó **inné** soiléir don éisteoir.\n\nIs í an sprioc **brí an ráitis a choinneáil**, ní gach focal a chóipeáil.",[866],{"id":867,"name":868,"level":372,"language":9,"isCompleted":869,"completionPercentage":870,"totalExercises":66,"completedExercises":870},"01a1aafe-7f2c-7906-89b8-f7f15cdf50ea","Ráitis agus ceisteanna i gcaint indíreach",false,0,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[874],{"id":875,"title":876,"vocabularyListWords":877,"isPublished":889},"01a1aafe-eb5e-71e6-a9d3-910636fa49d0","Focail: Caint indíreach: ráitis agus tagairt ama",[878,894,904,927,952,970,984,1002,1016,1030,1044,1054,1072,1090,1104,1115,1125,1140,1154,1176,1187,1205,1231,1246,1256,1267,1277,1287,1297,1307,1317,1327,1337,1347,1361],{"id":879,"vocabularyWord":880,"displayOrder":11},"01a1aafe-eb5e-7256-a9d3-9106377b7d02",{"id":881,"word":882,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":883,"audio":869},"01a1aafe-bb92-7b3e-ae7b-137a5f4a7b35","abair",[884,890],{"id":885,"partOfSpeech":886,"definition":887,"exampleSentences":888,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d204-7999-bd2e-dc1f72d7eea8","VERB","Focail a chur in iúl os ard; rud a rá le duine.","Abair \"dia duit\" leis an múinteoir.\nAbair liom cad atá uait.\nCad a deir tú? Abair arís é, le do thoil.",true,{"id":891,"partOfSpeech":886,"definition":892,"exampleSentences":893,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d204-7a1d-bd2e-dc1f73bddf80","Focal nó fuaim a fhuaimniú; rud a rá os ard mar chleachtadh.","Abair an focal sin go mall.\nAbair é i nGaeilge, le do thoil.\nAbair na huimhreacha ó haon go deich.",{"id":895,"vocabularyWord":896,"displayOrder":16},"01a1aafe-eb5e-7292-a9d3-91063877be18",{"id":897,"word":898,"frequency":41,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":899,"audio":869},"01a1aafe-c05c-7145-91b6-5a94bce3a6ff","síl",[900],{"id":901,"partOfSpeech":886,"definition":902,"exampleSentences":903,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-de9c-7a95-9a71-e75f4b005102","Smaoineamh nó tuairim a bheith agat faoi rud; creidiúint go bhfuil rud éigin amhlaidh. Úsáidtear go minic é le 'go' chun tuairim a chur in iúl.","Sílim go bhfuil an aimsir go deas inniu.\nShíl mé go raibh an doras dúnta, ach bhí sé ar oscailt.\nNá síl go bhfuil an ceart agat i gcónaí!",{"id":905,"vocabularyWord":906,"displayOrder":21},"01a1aafe-eb5e-72ba-a9d3-91063927d732",{"id":907,"word":908,"frequency":11,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":909,"audio":869},"01a1aafe-bfcc-790e-a239-afa291f75b6a","ceap",[910,914,918,922],{"id":911,"partOfSpeech":886,"definition":912,"exampleSentences":913,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-dcd7-77fd-ba5f-d9db81697f1d","Duine a roghnú nó a cheapadh i bpost nó in oifig.","Ceapadh í mar phríomhoide na scoile.\nCheap an rialtas coiste nua chun an scéal a scrúdú.\nCeapfar múinteoir nua sa bhliain nua.",{"id":915,"partOfSpeech":886,"definition":916,"exampleSentences":917,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-dcd7-776d-ba5f-d9db80b6df1a","Smaoineamh nó dearcadh a bheith agat faoi rud; creidiúint go bhfuil rud éigin amhlaidh.","Ceapaim go bhfuil an ceart agat.\nCheap mé go raibh an scoil dúnta inniu.\nCad a cheapann tú faoin scéal seo?",{"id":919,"partOfSpeech":886,"definition":920,"exampleSentences":921,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-dcd7-77b9-ba5f-d9db813397e5","Rud nua a chruthú nó a chumadh; plean, scéal nó leithscéal a dhéanamh suas.","Cheap an páiste scéal greannmhar faoi dhragan.\nCeapfaidh siad plean nua don samhradh.\nNíor cheap sé leithscéal maith ar bith.",{"id":923,"partOfSpeech":924,"definition":925,"exampleSentences":926,"isPrimary":869,"meaningOrder":26},"01a1ab92-dcd7-7841-ba5f-d9db81bc8c68","NOUN","Bloc nó stumpa adhmaid; píosa mór trom de rud éigin. Úsáidtear freisin in 'ceap magaidh', duine a bhfuil daoine ag gáire faoi.","Bhí an búistéir ag gearradh feola ar an gceap.\nShuigh an seanfhear ar cheap adhmaid cois tine.\nRinne siad ceap magaidh de ar an mbus.",{"id":928,"vocabularyWord":929,"displayOrder":26},"01a1aafe-eb5e-72da-a9d3-91063a04e7e8",{"id":930,"word":931,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":932,"audio":869},"01a1aafe-bc5a-76c5-baec-9686844c4c07","go",[933,938,943,948],{"id":934,"partOfSpeech":935,"definition":936,"exampleSentences":937,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e7-7730-9d82-b5cea8b899c2","CONJUNCTION","Focal a nascann abairt bhunúsach le clásal eile, tar éis briathar mar “deir”, “sílim” nó “tá a fhios agam”. Cuireann sé urú ar an bhfocal ina dhiaidh, mar shampla “go bhfuil” agus “go dtiocfaidh”.","Deir sé go bhfuil sé tinn.\nSílim go bhfuil an aimsir go breá inniu.\nTá a fhios agam go dtiocfaidh sí abhaile amárach.",{"id":939,"partOfSpeech":940,"definition":941,"exampleSentences":942,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e7-7778-9d82-b5cea9adad6a","PREPOSITION","Focal a thaispeánann an áit a bhfuil duine ag dul chuici, nó an t-am a mbíonn rud ag leanúint go dtí é.","Tá mé ag dul go Baile Átha Cliath ar an Satharn.\nSiúlaim go dtí an scoil gach lá.\nFan anseo go hocht a chlog.",{"id":944,"partOfSpeech":945,"definition":946,"exampleSentences":947,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d3e7-77bc-9d82-b5ceaa49415b","PARTICLE","Mír a chuirtear roimh aidiacht chun dobhriathar a dhéanamh di, mar shampla “go maith” agus “go mall”.","Tá Gaeilge mhaith ag Máire agus labhraíonn sí go soiléir.\nSiúlann an seanfhear go mall síos an bóthar.\nCanann na páistí go binn sa seomra ceoil.",{"id":949,"partOfSpeech":945,"definition":950,"exampleSentences":951,"isPrimary":869,"meaningOrder":26},"01a1ab92-d3e7-7800-9d82-b5ceaaf2b2d2","Mír a úsáidtear leis an modh foshuiteach chun dea-ghuí a chur in iúl, mar shampla “Go raibh maith agat” agus “Go n-éirí leat”.","Go raibh maith agat as do chabhair.\nGo n-éirí leat sa scrúdú amárach!\nGo mbeannaí Dia duit, a chara.",{"id":953,"vocabularyWord":954,"displayOrder":31},"01a1aafe-eb5e-72fa-a9d3-91063a3a4fb3",{"id":955,"word":956,"frequency":56,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":957,"audio":869},"01a1aafe-be8f-78a9-a0c1-f8cc72d42433","nach",[958,962,966],{"id":959,"partOfSpeech":935,"definition":960,"exampleSentences":961,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d938-7ad5-a76f-c2139ba79a7f","Focal a úsáidtear le clásal tuairisceach diúltach a thosú, i.e. 'go' + 'ní'; leanann séimhiú nó urú é de ghnáth (nach bhfuil, nach dtagann), agus úsáidtear é tar éis briathra mar 'deir', 'tá a fhios agam' agus 'creid'.","Deir sí nach bhfuil sí tuirseach.\nTá a fhios agam nach dtiocfaidh sé anocht.\nCreidim nach bhfuil an freagra ceart.",{"id":963,"partOfSpeech":945,"definition":964,"exampleSentences":965,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d938-7b1d-a76f-c2139c6a5671","Mír a úsáidtear chun ceist dhiúltach a chur, go minic nuair a bhíonn an cainteoir ag súil le freagra dearfach nó ag lorg aontaithe.","Nach bhfuil tú ag teacht chuig an gcóisir?\nNach maith leat tae?\nNach álainn an lá é!",{"id":967,"partOfSpeech":945,"definition":968,"exampleSentences":969,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d938-7b61-a76f-c2139cc2f607","Mír choibhneasta dhiúltach a chiallaíonn 'nach' nó 'ar nach': úsáidtear í chun cur síos a dhéanamh ar dhuine nó ar rud nach ndéanann nó nach bhfuil rud éigin.","Is é an fear nach bhfuil anseo inniu mo dheartháir.\nSin an teach nach bhfuil díon air.\nTá cara agam nach ólann caife riamh.",{"id":971,"vocabularyWord":972,"displayOrder":36},"01a1aafe-eb5e-731a-a9d3-91063acfdd50",{"id":973,"word":974,"frequency":56,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":975,"audio":869},"01a1aafe-c095-76f8-a005-c7d250c024a6","gur",[976,980],{"id":977,"partOfSpeech":935,"definition":978,"exampleSentences":979,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-dea2-76a9-8b70-108c31fb3383","Focal a thugann isteach clásal atá ag brath ar chlásal eile, agus a úsáidtear roimh an bhfoirm dhéanach den bhriathar 'is' (an chopail) i ndiaidh briathra mar 'dúirt', 'sílim' nó 'creidim'. Is é 'go' an bhunfhoirm.","Dúirt sé liom gur múinteoir í.\nCreidim gur duine macánta é Seán.\nIs léir dom gur botún mór é sin.",{"id":981,"partOfSpeech":935,"definition":982,"exampleSentences":983,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-dea2-76f9-8b70-108c32ce2813","Focal a thugann isteach clásal atá ag brath ar chlásal eile, agus a úsáidtear roimh bhriathar san aimsir chaite. Cuireann sé séimhiú ar chonsan tosaigh an bhriathair.","Dúirt Máire gur chuir sí an litir sa phost.\nChuala mé gur tháinig an bus go déanach.\nTá a fhios agam gur ghlan tú an teach inné.",{"id":985,"vocabularyWord":986,"displayOrder":41},"01a1aafe-eb5e-734a-a9d3-91063b87c81c",{"id":987,"word":988,"frequency":11,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":989,"audio":869},"01a1aafe-c0ab-7828-aeca-8d5b75aba364","nár",[990,994,998],{"id":991,"partOfSpeech":945,"definition":992,"exampleSentences":993,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1aafe-c0bb-7dc3-80ca-a263fcb939b5","Mír diúltach a úsáidtear roimh bhriathar san aimsir chaite agus sa mhodh coinníollach chun ceist dhiúltach a chur: 'nár' + séimhiú.","Nár thuig tú an cheist?\nNár chuir mé in iúl duit go raibh mé ag teacht?\nNár bhuail tú leis inné?",{"id":995,"partOfSpeech":945,"definition":996,"exampleSentences":997,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-dea3-7c91-9983-f8cb9aac25ac","Mír diúltach a úsáidtear i gclásal fochéimnithe nó i gclásal coibhneasta san aimsir chaite, in ionad 'níor': 'nár' + séimhiú.","Dúirt sí nár bhuail sí leis riamh.\nIs é an fear nár fhill abhaile é.\nShíl mé nár thaitin an scannán leat.",{"id":999,"partOfSpeech":945,"definition":1000,"exampleSentences":1001,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-dea3-7cdd-9983-f8cb9b31c5de","Mír diúltach a úsáidtear sa mhodh foshuiteach chun mian nó guí dhiúltach a chur in iúl.","Nár lige Dia go dtarlódh a leithéid arís!\nNár chuire Dia isteach ort é!\nNár fhága an tubaiste choíche sinn!",{"id":1003,"vocabularyWord":1004,"displayOrder":46},"01a1aafe-eb5e-73a2-a9d3-91063c435c02",{"id":1005,"word":1006,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1007,"audio":869},"01a1aafe-bd99-72d2-ab70-9bf6e7ef9c20","is",[1008,1012],{"id":1009,"partOfSpeech":886,"definition":1010,"exampleSentences":1011,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d780-7e48-aafb-5e3fdfb7c5ed","An chopail: briathar speisialta a úsáidtear chun duine nó rud a aithint nó a aicmiú (Is múinteoir í), nó chun tuairim, grá nó rogha a chur in iúl (Is maith liom é). Ní úsáidtear é chun staid nó gníomh a chur in iúl; úsáidtear an briathar “bí” chuige sin.","Is múinteoir mé.\nIs í Síle mo chara is fearr.\nIs maith liom tae te ar maidin.",{"id":1013,"partOfSpeech":935,"definition":1014,"exampleSentences":1015,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d780-7e98-aafb-5e3fdfd20636","Foirm ghearr de “agus”, a nasctar focail nó abairtí leis, go háirithe i gcaint an lae. Ciallaíonn sé “and” as Béarla.","Ceannaím bainne is arán gach lá.\nTá an aimsir fuar is fliuch inniu.\nBhí mé tuirseach is ocras orm tar éis na hoibre.",{"id":1017,"vocabularyWord":1018,"displayOrder":51},"01a1aafe-eb5e-73ca-a9d3-91063cc640c2",{"id":1019,"word":1020,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1021,"audio":869},"01a1aafe-bbc4-7957-aba9-81710beb2b0a","bí",[1022,1026],{"id":1023,"partOfSpeech":886,"definition":1024,"exampleSentences":1025,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d20b-71ca-8341-bf0af26698aa","An briathar substaintiúil. Úsáidtear é chun cur síos a dhéanamh ar dhuine nó ar rud, ar a staid, ar a chaighdeán nó ar a mhothúchán. San ordú, deirtear le duine a bheith ar an gcaoi áirithe sin.","Bí ciúin, led thoil.\nBí cúramach ar an mbóthar.\nBí go maith don mhadra.",{"id":1027,"partOfSpeech":886,"definition":1028,"exampleSentences":1029,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d20b-725a-8341-bf0af2b7274c","An briathar substaintiúil a úsáidtear chun a rá cá bhfuil duine nó rud, nó go bhfuil sé i láthair nó ag déanamh rud éigin. San ordú, deirtear le duine a bheith in áit áirithe nó ag gabháil do ghníomh.","Bí ag an doras ar a hocht a chlog.\nBí anseo amárach.\nBí ag obair anois, a Sheáin.",{"id":1031,"vocabularyWord":1032,"displayOrder":56},"01a1aafe-eb5e-73ea-a9d3-91063dad146e",{"id":1033,"word":1034,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1035,"audio":869},"01a1aafe-bd00-7f5a-84c1-d9cbe6b3a411","téigh",[1036,1040],{"id":1037,"partOfSpeech":886,"definition":1038,"exampleSentences":1039,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b0-75b4-a075-2601225a19df","Bog ó áit amháin go háit eile; imigh nó taistil go dtí áit éigin.","Téim ar scoil gach lá.\nChuaigh sí go Corcaigh inné.\nAn rachaidh tú go dtí an siopa liom?",{"id":1041,"partOfSpeech":886,"definition":1042,"exampleSentences":1043,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5b0-75fc-a075-2601229cc46a","Tosaigh ag déanamh rud éigin nó bog isteach i staid nua (mar shampla, téigh ar aghaidh, téigh i bhfeabhas).","Chuaigh an aimsir i bhfeabhas ar maidin.\nTéigh ar aghaidh leis an obair, le do thoil.\nChuaigh an leanbh a chodladh ar a hocht a chlog.",{"id":1045,"vocabularyWord":1046,"displayOrder":61},"01a1aafe-eb5e-740a-a9d3-91063e056730",{"id":1047,"word":1048,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1049,"audio":869},"01a1aafe-bc4b-7195-9cae-aae9eb250774","feic",[1050],{"id":1051,"partOfSpeech":924,"definition":1052,"exampleSentences":1053,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-74d4-8ab2-a1276e466b8c","Gléas taistil a bhfuil dhá rotha air agus a ghluaiseann nuair a phedálann duine é.","Tá feic nua agam.\nTéim ar scoil ar mo fheic gach lá.\nTá an fheic sin dearg agus glas.",{"id":1055,"vocabularyWord":1056,"displayOrder":66},"01a1aafe-eb5e-7426-a9d3-91063ec08f14",{"id":1057,"word":1058,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1059,"audio":869},"01a1aafe-bbee-73d9-a91f-43bb14575b1f","déan",[1060,1064,1068],{"id":1061,"partOfSpeech":886,"definition":1062,"exampleSentences":1063,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d210-7a5e-ba82-006daa805fa1","Rud a chur i gcrích nó gníomh a dhéanamh; rud a chruthú nó a tháirgeadh (mar shampla bia a dhéanamh nó obair a dhéanamh).","Déanaim m'obair bhaile gach tráthnóna.\nRinne sí císte blasta inné.\nCad atá tú ag déanamh anois?",{"id":1065,"partOfSpeech":886,"definition":1066,"exampleSentences":1067,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d210-7ab6-ba82-006dab0ecae0","Cuid de nathanna ina gcuirtear gníomh in iúl, nuair a úsáidtear le hainmfhocal (mar shampla déan iarracht, déan botún, déan cinneadh).","Déan iarracht arís, led thoil.\nRinne mé botún sa scrúdú.\nRinne siad cinneadh an teach a dhíol.",{"id":1069,"partOfSpeech":886,"definition":1070,"exampleSentences":1071,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d210-7b02-ba82-006dab578a70","Duine nó rud a chur in iúl a bheith ina rud éigin, nó a athrú go rud éigin eile (mar shampla déan cairde, déan réidh).","Rinne siad cairde den bhuachaill nua.\nDéan réidh don turas, tá an bus ag teacht.\nRinne an teas fuacht den uisce.",{"id":1073,"vocabularyWord":1074,"displayOrder":71},"01a1aafe-eb5e-7442-a9d3-91063f1fa4c4",{"id":1075,"word":1076,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1077,"audio":869},"01a1aafe-bc48-7200-aea1-a1235ade02bf","faigh",[1078,1082,1086],{"id":1079,"partOfSpeech":886,"definition":1080,"exampleSentences":1081,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e6-7040-8ab2-a12769fd6fb9","Rud a thabhairt isteach i do sheilbh nó rud a fháil ó dhuine éigin; teacht ar rud nó é a ghnóthú.","Faigheann Síle litir ó Mháire gach seachtain.\nFuair mé obair nua i mBaile Átha Cliath.\nAn bhfaighidh tú bainne ón siopa, led thoil?",{"id":1083,"partOfSpeech":886,"definition":1084,"exampleSentences":1085,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e6-7090-8ab2-a1276a67bda1","Cead nó cumas a bheith agat rud a dhéanamh (le \"faigh\" + an réamhfhocal \"le\" nó go díreach leis an bhforainm); i bhfocail eile, deis a bheith agat.","Ní bhfaighidh tú imeacht go dtí go mbeidh do chuid obair déanta agat.\nFuair na páistí imirt amuigh tar éis na scoile.\nAn bhfaighidh mé fón a úsáid anseo?",{"id":1087,"partOfSpeech":886,"definition":1088,"exampleSentences":1089,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d3e6-70d8-8ab2-a1276afc67ec","Dul i gcruth nó i riocht áirithe, ag athrú de réir a chéile (mar shampla: bás a fháil, tinneas a fháil).","Fuair an seanfhear bás aréir.\nFaigheann sé tinn gach geimhreadh.\nFuair mé fliú an tseachtain seo caite.",{"id":1091,"vocabularyWord":1092,"displayOrder":76},"01a1aafe-eb5e-745e-a9d3-91063fa192d0",{"id":1093,"word":1094,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1095,"audio":869},"01a1aafe-bcfe-7125-ab14-859abbbadb0b","tar",[1096,1100],{"id":1097,"partOfSpeech":886,"definition":1098,"exampleSentences":1099,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b0-71cc-a075-26011f21c35e","An modh ordaitheach den bhriathar neamhrialta “teacht”: úsáidtear é chun iarraidh ar dhuine bogadh nó taisteal go dtí an áit ina bhfuil an cainteoir.","Tar anseo, le do thoil.\nTar isteach agus suigh síos.\nTar liom go dtí an siopa.",{"id":1101,"partOfSpeech":924,"definition":1102,"exampleSentences":1103,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5b0-7210-a075-26011fd11f73","Substaint dhubh thiubh steaiceach a úsáidtear chun bóithre a dhéanamh agus chun adhmad nó bádóirí a chosaint ar an uisce.","Tá tar ar an mbóthar nua.\nChuir an fear tar ar bhun an bháid.\nBhí boladh láidir tar sa chlós.",{"id":1105,"vocabularyWord":1106,"displayOrder":81},"01a1aafe-eb5e-747e-a9d3-91064064905b",{"id":1107,"word":1108,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1109,"audio":869},"01a1aafe-bc83-7912-bedf-45a2694b2893","mé",[1110],{"id":1111,"partOfSpeech":1112,"definition":1113,"exampleSentences":1114,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ea-77c6-9450-7201e3022563","PRONOUN","Forainm pearsanta den chéad phearsa uatha é \"mé\". Úsáideann an chainteoir é chun tagairt a dhéanamh dó féin nó di féin, mar shampla mar ghníomhaí nó mar réad an bhriathair.","Is mise Máire, agus tá mé i mo chónaí i nGaillimh.\nTá mé tuirseach inniu.\nChonaic sé mé ar an mbus ar maidin.",{"id":1116,"vocabularyWord":1117,"displayOrder":86},"01a1aafe-eb5e-749a-a9d3-910640da27f7",{"id":1118,"word":1119,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1120,"audio":869},"01a1aafe-bd0a-7949-a7e8-64dd0c263014","tú",[1121],{"id":1122,"partOfSpeech":1112,"definition":1123,"exampleSentences":1124,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5b1-71c9-b169-0d03a552de71","Forainm pearsanta den dara pearsa uatha é \"tú\". Úsáidtear é agus labhraítear leis an duine amháin a bhfuil an cainteoir ag caint leis nó léi.","Cén chaoi a bhfuil tú inniu?\nTá tú ag obair go crua.\nAn bhfuil tú i do chónaí i nGaillimh?",{"id":1126,"vocabularyWord":1127,"displayOrder":91},"01a1aafe-eb5e-74b6-a9d3-91064172704a",{"id":1128,"word":1129,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1130,"audio":869},"01a1aafe-bce0-7f1f-a9c5-d0784802319b","sé",[1131,1135],{"id":1132,"partOfSpeech":1112,"definition":1133,"exampleSentences":1134,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5ac-7af3-a735-eb68250827e7","Forainm pearsanta den tríú pearsa uatha, firinscneach, mar ainmní: an fear, an buachaill nó an rud firinscneach a bhfuiltear ag caint air. Úsáidtear é freisin mar ábhar le haimsir nó le tuairisc ghinearálta (mar shampla: tá sé fuar).","Tá sé ag obair san oifig inniu.\nDeir sé go bhfuil ocras air.\nTá sé fuar agus tá sé ag cur báistí.",{"id":1136,"partOfSpeech":1137,"definition":1138,"exampleSentences":1139,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5ac-7bab-a735-eb68255ab12c","NUMERAL","An uimhir 6, a thagann i ndiaidh a cúig agus roimh a seacht. Nuair a úsáidtear roimh ainmfhocal é, séimhítear an focal a leanann é (mar shampla: sé chat).","Tá sé chat sa teach.\nTá sé bhord sa seomra ranga.\nCheannaigh mé sé úll sa siopa.",{"id":1141,"vocabularyWord":1142,"displayOrder":96},"01a1aafe-eb5e-74d2-a9d3-910642548233",{"id":1143,"word":1144,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1145,"audio":869},"01a1aafe-bce8-7775-b514-df0584f95f6a","sí",[1146,1150],{"id":1147,"partOfSpeech":1112,"definition":1148,"exampleSentences":1149,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d5ad-7cb6-8b5c-c7f0c34cdc8e","Forainm pearsanta den tríú pearsa uatha, baininscneach. Úsáidtear é le labhairt ar bhean, ar chailín nó ar rud baininscneach a luadh cheana.","Tá sí ag obair sa bhanc inniu.\nCá bhfuil sí anois?\nIs cara liom í Máire, agus tá sí an-lách.",{"id":1151,"partOfSpeech":924,"definition":1152,"exampleSentences":1153,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d5ad-7d32-8b5c-c7f0c40d008f","Cnoc nó tulach ársa a chreidtear a bheith ina dhúchas ag na daoine sí sa bhéaloideas; áit chónaithe na síog.","Deirtear go bhfuil sí faoin gcnoc sin.\nNí théann aon duine in aice na sí san oíche.\nTá scéalta iomadúla faoin sí sin sa cheantar.",{"id":1155,"vocabularyWord":1156,"displayOrder":101},"01a1aafe-eb5e-74f2-a9d3-91064256c8a0",{"id":1157,"word":1158,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1159,"audio":869},"01a1aafe-bc79-7bbe-9c51-d926971dea35","le",[1160,1164,1168,1172],{"id":1161,"partOfSpeech":940,"definition":1162,"exampleSentences":1163,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e9-7ada-a80d-ddf2209ff44e","Focal a úsáidtear chun duine nó rud a lua atá in éineacht le duine nó le rud eile; i dteannta.","Tá mé ag siúl leis an madra.\nChuaigh Máire go dtí an siopa le Seán.\nÓlaim tae le bainne gach maidin.",{"id":1165,"partOfSpeech":940,"definition":1166,"exampleSentences":1167,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d3e9-7b2e-a80d-ddf2219167c7","Focal a thaispeánann an uirlis nó an modh a úsáidtear chun rud a dhéanamh; trí chabhair rud éigin.","Scríobh sé an litir le peann.\nOsclaíonn tú an doras le heochair.\nBhuail sí an liathróid le maide.",{"id":1169,"partOfSpeech":940,"definition":1170,"exampleSentences":1171,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d3e9-7b72-a80d-ddf221a15a8b","Focal a thaispeánann úinéireacht nó leas i rud, go háirithe leis an mbriathar substainteach 'is'; ar leis é.","Is liomsa an leabhar seo.\nIs le Peadar an teach mór sin.\nCé leis an cóta atá ar an gcathaoir?",{"id":1173,"partOfSpeech":940,"definition":1174,"exampleSentences":1175,"isPrimary":869,"meaningOrder":26},"01a1ab92-d3e9-7bb6-a80d-ddf2227ac791","Focal a úsáidtear roimh ainmfhocal briathartha chun rud atá le déanamh nó ag teastáil a chur in iúl.","Tá obair le déanamh agam anocht.\nNíl aon rud le ceannach sa siopa seo.\nTá cuid mhór le foghlaim againn.",{"id":1177,"vocabularyWord":1178,"displayOrder":106},"01a1aafe-eb5e-750e-a9d3-9106426b4e12",{"id":1179,"word":1180,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1181,"audio":869},"01a1aafe-bc86-74d1-9076-207fc18aac73","mo",[1182],{"id":1183,"partOfSpeech":1184,"definition":1185,"exampleSentences":1186,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3ea-7ade-9450-7201e521bbb5","DETERMINER","Aidiacht shealbhach den chéad phearsa uatha. Úsáidtear í chun a rá go mbaineann rud nó duine liom féin. Cuireann sí séimhiú ar an gconsan tosaigh (mo bhád, mo chara).","Is é Seán mo chara.\nTá mo mhadra sa ghairdín.\nSeo mo theach nua.",{"id":1188,"vocabularyWord":1189,"displayOrder":111},"01a1aafe-eb5e-752e-a9d3-9106435c9ff0",{"id":1190,"word":1191,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1192,"audio":869},"01a1aafe-bbf5-738a-9efe-749cf460bff0","do",[1193,1197,1201],{"id":1194,"partOfSpeech":1184,"definition":1195,"exampleSentences":1196,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d211-7427-82bc-7e8de9df334c","Aidiacht shealbhach den dara pearsa uatha; taispeánann sí go bhfuil rud éigin ag an duine a bhfuil tú ag labhairt leis nó go mbaineann sé leis.","Cá bhfuil do chóta?\nIs breá liom do theach.\nCá bhfuil d'athair inniu?",{"id":1198,"partOfSpeech":940,"definition":1199,"exampleSentences":1200,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d211-73db-82bc-7e8de9d37d1c","Réamhfhocal a thaispeánann cé dó a bhfuil rud éigin ar fáil, nó cé a bhfuil gníomh dírithe air; ciallaíonn sé \"chun\" nó \"ar son\" duine nó ruda.","Scríobh mé litir do mo mháthair.\nTabhair an bainne do na páistí.\nCheannaigh sí bronntanas do Sheán.",{"id":1202,"partOfSpeech":945,"definition":1203,"exampleSentences":1204,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d211-746b-82bc-7e8dea55f6ee","Mír bhriathartha a chuirtear roimh bhriathar san aimsir chaite, go háirithe sa Ghaeilge scríofa nó fhoirmiúil; séimhíonn sí tús an bhriathair.","Do chuaigh sé abhaile go luath.\nDo ghlan sí an teach ar maidin.\nDo bhuail mé le Máire inné.",{"id":1206,"vocabularyWord":1207,"displayOrder":116},"01a1aafe-eb5e-754a-a9d3-9106437dd8bf",{"id":1208,"word":1209,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1210,"audio":869},"01a1aafe-bb8f-7ea7-a059-dcbb779c035d","a",[1211,1215,1219,1223,1227],{"id":1212,"partOfSpeech":1184,"definition":1213,"exampleSentences":1214,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d204-7251-bd2e-dc1f6f8745c9","Aidiacht shealbhach a chiallaíonn 'his', 'her' nó 'their': leanann séimhiú í nuair is leis an bhfear an rud (a mhadra), h roimh ghuta nuair is leis an mbean é (a hathair), agus urú nuair is leo siúd é (a gcarr).","Tá a mhadra ag an doras.\nTá a hathair sa bhaile inniu.\nTá a gcuid leabhar ar an mbord.",{"id":1216,"partOfSpeech":945,"definition":1217,"exampleSentences":1218,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d204-7389-bd2e-dc1f707ce4a3","Partaicil ghairmeach a úsáidtear nuair a labhraítear le duine nó a thugtar glaoch air; leanann séimhiú í de ghnáth (a Sheáin, a mhamaí).","A Sheáin, tar anseo, le do thoil!\nA mhúinteoir, an bhfuil cead agam imeacht?\nA chara, conas atá tú inniu?",{"id":1220,"partOfSpeech":945,"definition":1221,"exampleSentences":1222,"isPrimary":869,"meaningOrder":21},"01a1ab92-d204-7445-bd2e-dc1f70b5543f","Partaicil choibhneasta a nascann an chlásal coibhneasta leis an ainmfhocal; leanann séimhiú í sa tsaorbhriathar agus sa bhfoirm dhearfach den aimsir chaite (an fear a bhuail mé).","An fear a chonaic mé inné, is múinteoir é.\nIs é seo an leabhar a léigh mé aréir.\nAn bhean a bhíonn ag obair anseo, is cara liom í.",{"id":1224,"partOfSpeech":945,"definition":1225,"exampleSentences":1226,"isPrimary":869,"meaningOrder":26},"01a1ab92-d204-74c5-bd2e-dc1f71867fc5","Partaicil uimhreach a úsáidtear roimh uimhreacha nuair a chomhairimid nó nuair a labhraímid ar uimhir léi féin (a haon, a dó, a trí).","A haon, a dó, a trí, a ceathair.\nIs é a seacht an uimhir is fearr liom.\nCuir a hocht agus a dó le chéile.",{"id":1228,"partOfSpeech":945,"definition":1229,"exampleSentences":1230,"isPrimary":869,"meaningOrder":31},"01a1ab92-d204-7541-bd2e-dc1f721491b2","Partaicil bhriathartha a chuirtear roimh an mbriathar-ainm nuair a bhíonn an cuspóir roimhe (an doras a oscailt); leanann séimhiú í.","Tá mé ag iarraidh an doras a oscailt.\nIs maith liom bia blasta a ithe.\nTá sé in am an obair bhaile a dhéanamh.",{"id":1232,"vocabularyWord":1233,"displayOrder":121},"01a1aafe-eb5e-7566-a9d3-91064476cf5e",{"id":1234,"word":1235,"frequency":46,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1236,"audio":869},"01a1aafe-be5e-76b3-8f8f-e5f56ae031e8","féin",[1237,1241],{"id":1238,"partOfSpeech":1112,"definition":1239,"exampleSentences":1240,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d933-7a13-aae9-f01beb8d54fe","Focal a chuirtear i ndiaidh ainmfhocail nó forainm chun béim a chur ar an duine nó ar an rud atá i gceist, nó chun an duine céanna a chur in iúl (mar shampla: mé féin, tú féin, sé féin).","Rinne mé féin an obair go léir inné.\nTá Máire féin ag teacht chuig an gcóisir.\nNí maith leis labhairt faoi féin.",{"id":1242,"partOfSpeech":1243,"definition":1244,"exampleSentences":1245,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d933-7a5b-aae9-f01bebb85e27","ADVERB","Focal a chuireann béim ar fhocal eile, go háirithe focal ama, le brí cosúil le 'fiú' nó 'go cinnte' (mar shampla: anois féin, inniu féin).","Anois féin tá an aimsir go hálainn.\nInniu féin tá sé ag cur báistí.\nTá an bhean sin cliste, agus tá sí lách féin.",{"id":1247,"vocabularyWord":1248,"displayOrder":126},"01a1aafe-eb5e-7582-a9d3-91064489d1d3",{"id":1249,"word":1250,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1251,"audio":869},"01a1aafe-bc72-70cd-9d26-db15fc57d805","inniu",[1252],{"id":1253,"partOfSpeech":1243,"definition":1254,"exampleSentences":1255,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e9-723a-a80d-ddf21c545477","Sa lá atá ann anois; ar an lá seo, an lá atá i láthair.","Tá an aimsir go maith inniu.\nCad atá á dhéanamh agat inniu?\nTá mé sa bhaile inniu mar tá an scoil dúnta.",{"id":1257,"vocabularyWord":1258,"displayOrder":131},"01a1aafe-eb5e-759e-a9d3-910644e17e79",{"id":1259,"word":1260,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1261,"audio":869},"01a1aafe-bba6-7aaf-b5c4-fe6f2d3b1dcc","an lá sin",[1262],{"id":1263,"partOfSpeech":1264,"definition":1265,"exampleSentences":1266,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d206-7ed4-919b-f8c2efbfa7c5","PHRASE","An lá áirithe úd a luadh cheana nó atá ar eolas ag an éisteoir; úsáidtear é le labhairt ar lá ar leith sa chaite nó sa todhchaí.","Bhí an ghrian ag taitneamh an lá sin.\nChuaigh mé go dtí an trá leis mo chairde an lá sin.\nAn lá sin, d'fhan mé sa bhaile le mo mhamaí.",{"id":1268,"vocabularyWord":1269,"displayOrder":136},"01a1aafe-eb5e-75ba-a9d3-910645036eb3",{"id":1270,"word":1271,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1272,"audio":869},"01a1aafe-bba3-7130-958f-0592501e5384","amárach",[1273],{"id":1274,"partOfSpeech":1243,"definition":1275,"exampleSentences":1276,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d206-78e0-919b-f8c2ed0c4fea","An lá i ndiaidh an lae inniu; ag tagairt don lá a thiocfaidh amach anseo láithreach.","Feicfidh mé thú amárach.\nBeidh an aimsir go breá amárach.\nTá scrúdú agam amárach ar scoil.",{"id":1278,"vocabularyWord":1279,"displayOrder":141},"01a1aafe-eb5e-75d6-a9d3-91064507da71",{"id":1280,"word":1281,"frequency":41,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1282,"audio":869},"01a1aafe-bdc3-71d3-8031-148dd6b00be6","an lá dár gcionn",[1283],{"id":1284,"partOfSpeech":1264,"definition":1285,"exampleSentences":1286,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d783-7eac-bee3-fdfe2e292b7c","Nath a chiallaíonn an lá díreach tar éis lá áirithe a luaitear nó a bhfuiltear ag caint air, go háirithe i scéal faoin am atá caite; an chéad lá eile.","Chuaigh mé go Gaillimh Dé hAoine, agus an lá dár gcionn d'fhill mé abhaile.\nBhí cóisir mhór againn oíche Shathairn, agus an lá dár gcionn bhí tuirse orainn go léir.\nThit sneachta go trom san oíche, agus an lá dár gcionn bhí an scoil dúnta.",{"id":1288,"vocabularyWord":1289,"displayOrder":146},"01a1aafe-eb5e-75fe-a9d3-910645c618fb",{"id":1290,"word":1291,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1292,"audio":869},"01a1aafe-bc70-7e38-a243-a2985cdce968","inné",[1293],{"id":1294,"partOfSpeech":1243,"definition":1295,"exampleSentences":1296,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d3e9-713a-a80d-ddf21bd4b0d5","An lá roimh an lá inniu; an lá a chuaigh thart díreach roimh an lá atá ann anois.","Bhí mé ag obair inné.\nChonaic mé mo chara inné sa siopa.\nBhí an aimsir go maith inné, ach tá sé ag cur báistí inniu.",{"id":1298,"vocabularyWord":1299,"displayOrder":151},"01a1aafe-eb5e-761a-a9d3-91064633ea44",{"id":1300,"word":1301,"frequency":41,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1302,"audio":869},"01a1aafe-bdc3-7f03-8031-148dd7126d01","an lá roimhe sin",[1303],{"id":1304,"partOfSpeech":1264,"definition":1305,"exampleSentences":1306,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d784-7010-8bb1-b2e7293d02a0","Frása ama a chiallaíonn an lá díreach sular tharla rud éigin a bhfuil trácht air san insint nó sa scéal san am atá caite; an lá a tháinig díreach roimh lá áirithe.","Bhí an aimsir go hálainn an lá roimhe sin, ach bhí sé ag stealladh báistí ar maidin.\nChonaic mé Máire an lá roimhe sin agus ní raibh a fhios aici faoin scéal.\nBhí an cluiche mór againn an lá roimhe sin, mar sin bhí gach duine traochta.",{"id":1308,"vocabularyWord":1309,"displayOrder":156},"01a1aafe-eb5e-7636-a9d3-9106466caccd",{"id":1310,"word":1311,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1312,"audio":869},"01a1aafe-bba7-7d8d-ba2a-c35fc1b35e7b","anocht",[1313],{"id":1314,"partOfSpeech":1243,"definition":1315,"exampleSentences":1316,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d207-70fa-86f0-bf1141680790","Sa tráthnóna nó san oíche atá ag teacht inniu; an oíche seo atá ann anois nó atá le teacht.","Beidh mé ag obair anocht.\nAn bhfuil tú saor anocht?\nTá an ghealach an-geal anocht.",{"id":1318,"vocabularyWord":1319,"displayOrder":161},"01a1aafe-eb5e-7656-a9d3-910646fe56b3",{"id":1320,"word":1321,"frequency":16,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1322,"audio":869},"01a1aafe-bdc5-7cc9-82ca-b3981f71b275","an oíche sin",[1323],{"id":1324,"partOfSpeech":1264,"definition":1325,"exampleSentences":1326,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d784-721c-8bb1-b2e72b0f094b","Frása ama a chiallaíonn an oíche áirithe sin a luadh cheana, nó an oíche úd san am atá caite. Úsáidtear mar fhrása cuspóireachta ama é, mar shampla chun insint faoi rud a tharla san oíche sin.","Bhí stoirm mhór ann an oíche sin, agus níor chodail aon duine.\nChuaigh mé a luí go luath an oíche sin mar bhí tuirse an domhain orm.\nChonaic sí réalta geal sa spéir an oíche sin.",{"id":1328,"vocabularyWord":1329,"displayOrder":166},"01a1aafe-eb5e-7672-a9d3-910647ebfc6f",{"id":1330,"word":1331,"frequency":11,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":1332,"audio":869},"01a1aafe-bfc2-7910-bbb5-082b507ec02d","aréir",[1333],{"id":1334,"partOfSpeech":1243,"definition":1335,"exampleSentences":1336,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-dcd6-79e7-b050-2b88d4c2afbd","San oíche a chuaigh thart, an oíche roimh an lá inniu; san oíche aréir.","Chonaic mé scannán maith aréir.\nBhí an aimsir an-fhliuch aréir agus bhí stoirm mhór ann.\nNíor chodail mé go maith aréir mar bhí an leanbh ag caoineadh.",{"id":1338,"vocabularyWord":1339,"displayOrder":171},"01a1aafe-eb5e-7692-a9d3-9106481fac52",{"id":1340,"word":1341,"frequency":16,"level":191,"language":9,"partsOfSpeech":1342,"audio":869},"01a1aafe-bdc4-7e46-9880-3760216ca9f9","an oíche roimhe sin",[1343],{"id":1344,"partOfSpeech":1264,"definition":1345,"exampleSentences":1346,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d784-7118-8bb1-b2e72a316594","Frása seasta (\"an oíche roimhe sin\") a chiallaíonn an oíche a tháinig díreach roimh lá nó roimh imeacht áirithe a bhfuiltear ag trácht air san am atá caite.","Bhí mé tinn an oíche roimhe sin, mar sin d'fhan mé sa bhaile.\nBhí an cluiche mór ar siúl Dé Sathairn, agus bhí cóisir againn an oíche roimhe sin.\nNí raibh codladh ar bith agam an oíche roimhe sin mar bhí an scrúdú ar maidin.",{"id":1348,"vocabularyWord":1349,"displayOrder":176},"01a1aafe-eb5e-76ae-a9d3-910648ef3eb5",{"id":1350,"word":1351,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1352,"audio":869},"01a1aafe-bba8-7e45-816b-75afc7387e95","anois",[1353,1357],{"id":1354,"partOfSpeech":1243,"definition":1355,"exampleSentences":1356,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-d207-72da-86f0-bf11425805c3","San am atá ann faoi láthair; an uair seo, ag an nóiméad seo.","Tá mé ag obair anois.\nCaithfidh tú teacht abhaile anois.\nTá an aimsir go maith anois.",{"id":1358,"partOfSpeech":1243,"definition":1359,"exampleSentences":1360,"isPrimary":869,"meaningOrder":16},"01a1ab92-d207-73aa-86f0-bf1142df979e","Úsáidtear é chun cur síos a dhéanamh ar an chéad rud eile a tharlóidh nó chun aird a tharraingt ar rud, mar atá 'ansin' nó 'mar sin de' i gcomhrá.","Anois, éist liom go cúramach.\nAnois, cad atá le déanamh againn?\nAnois, tosóimid leis an gceacht.",{"id":1362,"vocabularyWord":1363,"displayOrder":181},"01a1aafe-eb5e-76ca-a9d3-9106495c4909",{"id":1364,"word":1365,"frequency":41,"level":372,"language":9,"partsOfSpeech":1366,"audio":869},"01a1aafe-bfbc-7ee3-81fb-06d6a073dfb4","ag an am sin",[1367],{"id":1368,"partOfSpeech":1264,"definition":1369,"exampleSentences":1370,"isPrimary":889,"meaningOrder":11},"01a1ab92-dcd6-727b-b050-2b88ce6d03b4","Frangfhocal a chuireann in iúl an tréimhse nó an pointe ama áirithe sin a luadh cheana, go háirithe san am atá caite; san am úd.","Ní raibh teilifís againn sa teach ag an am sin.\nBhí mo sheanathair ina chónaí i nGaillimh ag an am sin.\nAg an am sin, bhí an baile i bhfad níos lú ná mar atá sé anois.",{"name":868,"slug":1372,"language":9},"raitis-agus-ceisteanna-indireacha-b1",[],[1375,1384,1390,1397,1402,1409],{"@id":1376,"@type":1377,"id":1378,"grammarPage":1379,"title":1380,"instructions":1381,"displayOrder":870,"type":1382,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1383},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b25b-7c9d-8a4e-c87feef3cdba","GrammarExercise","01a1aafe-b25b-7c9d-8a4e-c87feef3cdba","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-82e6-771b-a624-b67addbdd8aa","Ráitis a thuairisciú: foirmeacha an bhriathair","Roghnaigh an fhoirm a choinníonn brí an ráitis dhírigh sa tuairisc.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b73616a2-5ade-4353-aaad-68c7a78fe8d9_hero.webp?v=1793870180",{"@id":1385,"@type":1377,"id":1386,"grammarPage":1379,"title":1387,"instructions":1388,"displayOrder":11,"type":1382,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1389},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b273-70fb-8201-3af046a312fe","01a1aafe-b273-70fb-8201-3af046a312fe","Cé atá ag caint, agus cén lá atá i gceist?","Coinnigh brí na bhfocal bunaidh. Roghnaigh an freagra de réir an duine, an lae agus an chomhthéacs atá luaite.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d3e8ba3f-9689-4720-85b4-d784d0452e0d_hero.webp?v=1793870181",{"@id":1391,"@type":1377,"id":1392,"grammarPage":1379,"title":1393,"instructions":1394,"displayOrder":16,"type":1395,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1396},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b290-7797-9f3a-dbe81c0013ca","01a1aafe-b290-7797-9f3a-dbe81c0013ca","Ráitis le deir agus dúirt a chur in ord","Cuir na píosaí in ord chun ráiteas indíreach a dhéanamh. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_041d57da-6325-42c8-a564-e748ed7ee0e9_hero.webp?v=1793870181",{"@id":1398,"@type":1377,"id":1399,"grammarPage":1379,"title":1400,"instructions":1394,"displayOrder":21,"type":1395,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1401},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b2a8-7933-89f4-22b9174b233d","01a1aafe-b2a8-7933-89f4-22b9174b233d","Ag tuairisciú focail a dúradh","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2d1cd985-fedd-4207-97a8-1222ea1610c5_hero.webp?v=1793870181",{"@id":1403,"@type":1377,"id":1404,"grammarPage":1379,"title":1405,"instructions":1406,"displayOrder":26,"type":1407,"questionCount":26,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1408},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b2bd-7eaa-a281-340c53002550","01a1aafe-b2bd-7eaa-a281-340c53002550","Na míreanna sa chaint indíreach","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Cuir gach píosa i gcolún.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ba9e043a-3fab-4766-bb91-452886f9bc32_hero.webp?v=1793870181",{"@id":1410,"@type":1377,"id":1411,"grammarPage":1379,"title":1412,"instructions":1413,"displayOrder":31,"type":1407,"questionCount":26,"blankCount":870,"isCompleted":869,"ogImageUrl":1414},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b2c3-7daa-9574-a5b7956ebccc","01a1aafe-b2c3-7daa-9574-a5b7956ebccc","An duine agus an t-am sa tuairisc","Tapáil gach píosa agus ansin an colún cuí. Lean an comhthéacs atá tugtha ar gach bord.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_59ed689a-72b2-49cf-b52c-46b86cad0479_hero.webp?v=1793870181",{"id":867,"name":868,"slug":1372,"language":9,"level":372,"introduction":1416,"lessonCount":16,"totalExercises":66,"objectives":1417,"prerequisites":1420,"lessons":1422},"Tuairiscíonn tú ráiteas ar dtús agus coinníonn tú a bhrí trí na forainmneacha agus an tagairt ama a choigeartú. Ansin cuireann tú ceist isteach in abairt eile agus roghnaíonn tú an nó ar in áit na míre ráitis.",[1418,1419],"Ráiteas duine eile a thuairisciú gan athrú aimsire meicniúil.","Ceist indíreach a scaradh ó ráiteas indíreach.",[1421],"Go bhfuil, an bhfuil agus na príomhaimsirí.",[1423,1433],{"id":495,"contentId":1424,"slug":497,"title":496,"level":372,"summary":1425,"order":11,"exercises":1426},"pg_0369bcb3-f391-4bac-ac3e-dd752d372cfa","Tuairiscíonn tú ráitis le go, gur, nach nó nár agus athraíonn tú tagairtí pearsanta agus ama de réir an chomhthéacs.",[1427,1428,1429,1430,1431,1432],{"id":1378,"title":1380,"order":870,"type":1382},{"id":1386,"title":1387,"order":11,"type":1382},{"id":1392,"title":1393,"order":16,"type":1395},{"id":1399,"title":1400,"order":21,"type":1395},{"id":1404,"title":1405,"order":26,"type":1407},{"id":1411,"title":1412,"order":31,"type":1407},{"id":480,"contentId":1434,"slug":482,"title":481,"level":372,"summary":1435,"order":16,"exercises":1436},"pg_dbebcbce-ba03-4549-819c-e6f8efd3bbe4","Cuireann tú ceist le an nó ar isteach in abairt eile agus déanann tú idirdhealú idir ceist agus ráiteas indíreach.",[1437,1440,1443,1446,1449,1452],{"id":1438,"title":1439,"order":870,"type":1382},"01a1aafe-9eae-7627-9d4e-b8047e9b4030","Ceisteanna indíreacha: eolas agus pleananna",{"id":1441,"title":1442,"order":11,"type":1382},"01a1aafe-9ecb-7602-a535-2ebca70b9ca9","Ceisteanna indíreacha: imeachtaí a tharla",{"id":1444,"title":1445,"order":16,"type":1395},"01a1aafe-9ee3-75a9-9bf4-32a05fa8b776","Ceisteanna indíreacha: anois agus amach anseo",{"id":1447,"title":1448,"order":21,"type":1395},"01a1aafe-9ef3-7c4e-8294-efc9f0d161a5","Ceisteanna indíreacha: fiosrú faoin am atá thart",{"id":1450,"title":1451,"order":26,"type":1407},"01a1aafe-9f05-7668-a27e-ec00406b4146","Ceisteanna indíreacha: rangú foirmeacha",{"id":1453,"title":1454,"order":31,"type":1407},"01a1aafe-9f0b-7de2-8e1a-32acc919c3dc","Ceisteanna indíreacha: brí agus struchtúr",{"id":1378,"grammarPage":1379,"title":1380,"instructions":1381,"seoTitle":1456,"seoDescription":1457,"displayOrder":870,"type":1382,"questions":1458,"ogImageUrl":1383},"Caint indíreach: roghnaigh foirm an bhriathair","Cleachtadh bearnaí ar an gcaint indíreach: roghnaigh foirmeacha dearfacha agus diúltacha i ráitis faoi obair, taisteal agus seirbhísí sa cheantar áitiúil.",[1459],{"id":1460,"sentenceTemplate":1461,"displayOrder":870,"explanation":1462,"exampleSentence":1463,"blanks":1464},"01a1aafe-b25c-701a-8a26-644bade9a3b1","Deir an tiománaí: “Tá an bus lán.” Deir an tiománaí __1__ an bus lán.","Tá an ráiteas dearfach agus san aimsir láithreach: úsáidtear go bhfuil, ní go tá. D’athródh nach bhfuil an bhrí.","Deir an cócaire go bhfuil an dinnéar réidh.",[1465],{"id":1466,"blankNumber":11,"options":1467},"01a1aafe-b25b-7f21-8a4e-c87ff1cf6552",[1468,1471,1474],{"id":1469,"optionText":1470,"isCorrect":869,"displayOrder":870},"01a1aafe-b25b-7e31-8a4e-c87fefe294cf","go tá",{"id":1472,"optionText":1473,"isCorrect":889,"displayOrder":11},"01a1aafe-b25b-7e91-8a4e-c87ff008ad41","go bhfuil",{"id":1475,"optionText":1476,"isCorrect":869,"displayOrder":16},"01a1aafe-b25b-7ed9-8a4e-c87ff0d24a47","nach bhfuil",{"html":1478,"toc":1479},"\u003Cp>Nuair a insíonn tú do dhuine eile an méid a dúirt duine, úsáideann tú \u003Cstrong>caint indíreach\u003C\u002Fstrong>. Ní gá na focail chéanna a úsáid: roghnaíonn tú na forainmneacha, aimsir an bhriathair agus na focail ama de réir an chomhthéacs.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"na-focail-fin-go-dt-an-tuairisc\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Ó na focail féin go dtí an tuairisc\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa chaint dhíreach, tugann tú focail an chainteora féin idir chomharthaí athfhriotail. Sa chaint indíreach, cuireann tú an ráiteas i ndiaidh \u003Cstrong>deir\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>dúirt\u003C\u002Fstrong> nó briathar eile den chineál céanna, ar nós \u003Cstrong>síleann\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>ceapann\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Síleann sé go bhfuil sé déanach.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Caint dhíreach:\u003C\u002Fstrong> Deir Nóra: “Tá mé tuirseach.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Caint indíreach:\u003C\u002Fstrong> Deir Nóra \u003Cstrong>go bhfuil sí tuirseach\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Athraíonn \u003Cstrong>mé\u003C\u002Fstrong> go \u003Cstrong>sí\u003C\u002Fstrong> anseo mar is í Nóra atá tuirseach. Ní úsáidtear comharthaí athfhriotail timpeall an ráitis indírigh.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"ritis-dhearfacha-agus-dhiltacha\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Ráitis dhearfacha agus dhiúltacha\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Le briathar, úsáidtear \u003Cstrong>go\u003C\u002Fstrong> le ráiteas dearfach agus \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> le ráiteas diúltach. Cuireann siad urú ar an mbriathar nuair is féidir: \u003Cstrong>go dtiocfaidh\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nach mbeidh\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>go n-ólann sí\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ráiteas díreach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ráiteas indíreach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Tá an siopa ar oscailt.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir sí \u003Cstrong>go bhfuil\u003C\u002Fstrong> an siopa ar oscailt.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Níl an siopa ar oscailt.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir sí \u003Cstrong>nach bhfuil\u003C\u002Fstrong> an siopa ar oscailt.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Dhún an siopa.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir sí \u003Cstrong>gur dhún\u003C\u002Fstrong> an siopa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Níor dhún an siopa.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir sí \u003Cstrong>nár dhún\u003C\u002Fstrong> an siopa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>San aimsir chaite, úsáidtear \u003Cstrong>gur\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> le formhór na mbriathra, agus cuireann siad séimhiú ar an mbriathar: \u003Cstrong>gur dhún\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nár dhún\u003C\u002Fstrong>. Imíonn \u003Cstrong>d’\u003C\u002Fstrong> tar éis na míre: “D’ól sí.” → Deir sé \u003Cstrong>gur ól\u003C\u002Fstrong> sí; “D’fhág sé.” → Deir sí \u003Cstrong>gur fhág\u003C\u002Fstrong> sé.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Coinníonn roinnt briathra neamhrialta \u003Cstrong>go\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong>, agus foirm spleách acu. Seo na cinn is minice:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>bhí → go raibh \u002F nach raibh\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>chuaigh → go ndeachaigh \u002F nach ndeachaigh\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>chonaic → go bhfaca \u002F nach bhfaca\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>dúirt → go ndúirt \u002F nach ndúirt\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>rinne → go ndearna \u002F nach ndearna\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>fuair → go bhfuair \u002F nach bhfuair\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ní choinnítear \u003Cstrong>ní\u003C\u002Fstrong> ná \u003Cstrong>níor\u003C\u002Fstrong> tar éis \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Deir sí \u003Cstrong>nach bhfuil\u003C\u002Fstrong> sí réidh.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Deir sí nach níl sí réidh.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"leis-an-gcopail\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.1\u003C\u002Fspan>Leis an gcopail\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Tá patrún eile ag an gcopail \u003Cstrong>is\u003C\u002Fstrong>. Úsáid \u003Cstrong>gur\u003C\u002Fstrong> sa dearfach, fiú san aimsir láithreach, agus \u003Cstrong>nach\u003C\u002Fstrong> sa diúltach. Nuair a thagraíonn an ráiteas don am a chuaigh thart tar éis \u003Cstrong>dúirt\u003C\u002Fstrong>, faigheann tú \u003Cstrong>gur\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>nár\u003C\u002Fstrong> le séimhiú. Roimh \u003Cstrong>é\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>í\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>iad\u003C\u002Fstrong> agus roimh ghuta, úsáid \u003Cstrong>gurb\u003C\u002Fstrong> san aimsir láithreach agus \u003Cstrong>gurbh\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>nárbh\u003C\u002Fstrong> san aimsir chaite.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ráiteas díreach\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ráiteas indíreach\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Is múinteoir í.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir sé \u003Cstrong>gur múinteoir\u003C\u002Fstrong> í.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Ní múinteoir í.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir sé \u003Cstrong>nach múinteoir\u003C\u002Fstrong> í.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Is múinteoir í.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dúirt sé \u003Cstrong>gur mhúinteoir\u003C\u002Fstrong> í.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Ní múinteoir í.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dúirt sé \u003Cstrong>nár mhúinteoir\u003C\u002Fstrong> í.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Is é Seán an múinteoir.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Deir sí \u003Cstrong>gurb é\u003C\u002Fstrong> Seán an múinteoir.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Is é Seán an múinteoir.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dúirt sí \u003Cstrong>gurbh é\u003C\u002Fstrong> Seán an múinteoir.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Ní hé Seán an múinteoir.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dúirt sí \u003Cstrong>nárbh é\u003C\u002Fstrong> Seán an múinteoir.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Má tá an ráiteas fíor fós, is féidir an aimsir láithreach a choinneáil tar éis \u003Cstrong>dúirt\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Dúirt sé gur múinteoir í.\u003C\u002Fstrong> Is múinteoir í fós.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"aimsir-an-bhriathair-sa-tuairisc\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Aimsir an bhriathair sa tuairisc\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nuair atá an briathar tuairisce san aimsir láithreach (\u003Cstrong>deir\u003C\u002Fstrong>), is minic a fhanann aimsir an ráitis mar a bhí:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>“Tá mé gnóthach.” → Deir sé \u003Cstrong>go bhfuil\u003C\u002Fstrong> sé gnóthach.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Chríochnaigh mé an obair.” → Deir sé \u003Cstrong>gur chríochnaigh\u003C\u002Fstrong> sé an obair.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Tiocfaidh mé.” → Deir sé \u003Cstrong>go dtiocfaidh\u003C\u002Fstrong> sé.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Tar éis \u003Cstrong>dúirt\u003C\u002Fstrong>, smaoinigh ar an am atá i gceist. Má bhí an staid fíor tráth na cainte, is gnách an aimsir chaite a úsáid.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Ag caint faoin lá inné:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dúirt Áine: “Tá mé tuirseach.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dúirt Áine \u003Cstrong>go raibh sí tuirseach\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Fanann gníomh críochnaithe san aimsir chaite. Ní chúlaítear níos faide é, mar a dhéanfaí sa Bhéarla:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>“Chríochnaigh mé an obair.” → Dúirt sé \u003Cstrong>gur chríochnaigh\u003C\u002Fstrong> sé an obair.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Le gníomh rialta, roghnaigh de réir cé acu atá an nós fós ann nó nach bhfuil:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>“Téim ann gach lá.” → Dúirt sé \u003Cstrong>go dtéann\u003C\u002Fstrong> sé ann gach lá. Tá an nós fós ann, mar sin fanann an aimsir ghnáthláithreach.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Téim ann gach lá.” → Dúirt sé \u003Cstrong>go dtéadh\u003C\u002Fstrong> sé ann gach lá. Baineann an nós leis an am a bhí, mar sin úsáidtear an \u003Cstrong>aimsir ghnáthchaite\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Má bhí an gníomh fós le tarlú tráth na cainte, is minic a úsáidtear an \u003Cstrong>modh coinníollach\u003C\u002Fstrong> sa tuairisc.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Dé Luain:\u003C\u002Fstrong> Dúirt Seán: “Tiocfaidh mé Dé Máirt.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ag insint an scéil Dé Céadaoin:\u003C\u002Fstrong> Dúirt Seán \u003Cstrong>go dtiocfadh sé Dé Máirt\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Anseo, léiríonn \u003Cstrong>go dtiocfadh\u003C\u002Fstrong> rud a bhí le tarlú tar éis do Sheán labhairt. Ní gá coinníoll le \u003Cstrong>dá\u003C\u002Fstrong> a bheith sa ráiteas.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Má tá an gníomh fós le tarlú agus tú ag caint, is féidir an aimsir fháistineach a choinneáil: \u003Cstrong>Dúirt Seán go dtiocfaidh sé amárach.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ní athraítear gach aimsir go huathoibríoch tar éis \u003Cstrong>dúirt\u003C\u002Fstrong>. Is féidir an aimsir láithreach a úsáid má chuirtear an t-eolas i láthair mar rud atá fíor fós: \u003Cstrong>Dúirt an múinteoir go bhfuil seacht lá sa tseachtain.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"c-at-i-gceist-agus-cn-l\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Cé atá i gceist, agus cén lá?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Roghnaigh na forainmneacha de réir an duine a bhfuil tú ag caint faoi. Athraíonn \u003Cstrong>aidiachtaí sealbhacha\u003C\u002Fstrong> freisin nuair is gá: focail ar nós \u003Cstrong>mo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>do\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>, a léiríonn cé leis rud.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Deir Máire: “Tá \u003Cstrong>mo mhála\u003C\u002Fstrong> sa charr.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Deir Máire go bhfuil \u003Cstrong>a mála\u003C\u002Fstrong> sa charr.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Is le Máire an mála sa dá abairt.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Léiríonn \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong> inscne an tsealbhóra: \u003Cstrong>a mála\u003C\u002Fstrong> le bean, \u003Cstrong>a mhála\u003C\u002Fstrong> le fear. Mar sin, faigheann tú \u003Cstrong>Deir Seán go bhfuil a mhála sa charr.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>D’fhéadfadh \u003Cstrong>a mála\u003C\u002Fstrong> tagairt do bhean eile freisin. Chun a léiriú gur le Máire féin é, abair \u003Cstrong>Deir Máire go bhfuil a mála féin sa charr.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Luaigh an t-éisteoir le \u003Cstrong>le\u003C\u002Fstrong> nuair is gá, agus athraigh \u003Cstrong>tú\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>mé\u003C\u002Fstrong> dá réir:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>“Tá tú déanach,” a dúirt sí liom. → Dúirt sí liom \u003Cstrong>go raibh mé déanach\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Tá tú déanach,” a dúirt sí le Seán. → Dúirt sí leis \u003Cstrong>go raibh sé déanach\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Braitheann \u003Cstrong>inniu\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>amárach\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>inné\u003C\u002Fstrong> agus focail eile ama ar lá na cainte. Má thugann tú an tuairisc lá eile, seans go mbeidh focail eile ag teastáil.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Focail an chainteora\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Rogha sa tuairisc níos déanaí\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>inniu\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>an lá sin\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>amárach\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>an lá dár gcionn\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>inné\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>an lá roimhe sin\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>anocht\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>an oíche sin\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>aréir\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>an oíche roimhe sin\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>anois\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ag an am sin\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Dé Luain:\u003C\u002Fstrong> Dúirt Nóra: “Beidh mé saor amárach.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ag tabhairt na tuairisce Dé Céadaoin:\u003C\u002Fstrong> Dúirt Nóra \u003Cstrong>go mbeadh sí saor an lá dár gcionn\u003C\u002Fstrong>, Dé Máirt.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Ní hionann na roghanna sa tábla agus athruithe éigeantacha. Má thugann tú an tuairisc an lá céanna, d’fhéadfadh \u003Cstrong>amárach\u003C\u002Fstrong> a bheith oiriúnach fós. Úsáid ainm an lae nó dáta má bhíonn an tagairt doiléir.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"seiceil-do-thuairisc\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Seiceáil do thuairisc\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Roghnaigh \u003Cstrong>go \u002F nach\u003C\u002Fstrong>, nó \u003Cstrong>gur \u002F nár\u003C\u002Fstrong> nuair is cuí.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Seiceáil cé dó a dtagraíonn \u003Cstrong>mé\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>tú\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>sé\u003C\u002Fstrong> agus \u003Cstrong>sí\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Roghnaigh aimsir an bhriathair de réir bhrí an ráitis agus am na cainte.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Seiceáil an bhfuil \u003Cstrong>inniu\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>amárach\u003C\u002Fstrong> nó \u003Cstrong>inné\u003C\u002Fstrong> soiléir don éisteoir.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Is í an sprioc \u003Cstrong>brí an ráitis a choinneáil\u003C\u002Fstrong>, ní gach focal a chóipeáil.\u003C\u002Fp>\n",[1480,1484,1488,1492,1496,1500],{"id":1481,"text":1482,"depth":16,"number":1483},"na-focail-fin-go-dt-an-tuairisc","Ó na focail féin go dtí an tuairisc","1",{"id":1485,"text":1486,"depth":16,"number":1487},"ritis-dhearfacha-agus-dhiltacha","Ráitis dhearfacha agus dhiúltacha","2",{"id":1489,"text":1490,"depth":21,"number":1491},"leis-an-gcopail","Leis an gcopail","2.1",{"id":1493,"text":1494,"depth":16,"number":1495},"aimsir-an-bhriathair-sa-tuairisc","Aimsir an bhriathair sa tuairisc","3",{"id":1497,"text":1498,"depth":16,"number":1499},"c-at-i-gceist-agus-cn-l","Cé atá i gceist, agus cén lá?","4",{"id":1501,"text":1502,"depth":16,"number":1503},"seiceil-do-thuairisc","Seiceáil do thuairisc","5"]