[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-orduithe-simpli-agus-na":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15":189,"exercise-list-path-ga-none":232},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":188},"01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe simplí agus ná","orduithe-simpli-agus-na","Orduithe simplí do dhuine amháin: dún, oscail, tar agus bí. Úsáid ná le hordú diúltach, cuir h roimh ghuta agus úsáid le do thoil le hiarratas béasach.","## 1. Abair le duine rud a dhéanamh\n\nÚsáid ordú simplí le rá le duine rud a dhéanamh: **Suigh síos.** Úsáid **ná** le rá leis gan rud a dhéanamh: **Ná seas suas.** Anseo, tá tú ag caint le duine amháin.\n\n## 2. Orduithe coitianta\n\nCuir an briathar ar dtús. Ní gá **tú** a chur leis: **Dún an doras.**\n\n| Briathar | Ordú do dhuine amháin |\n| --- | --- |\n| dún | **Dún** an doras. |\n| oscail | **Oscail** an fhuinneog. |\n| suigh | **Suigh** síos. |\n| fan | **Fan** anseo. |\n| tar | **Tar** anseo. |\n| téigh | **Téigh** abhaile. |\n| bí | **Bí** ciúin. |\n\n:::example\nTá an seomra fuar. **Dún an fhuinneog.**\n\nTá cathaoir anseo. **Suigh síos.**\n\nTá an páiste ina chodladh. **Bí ciúin.**\n:::\n\n## 3. Ná: gan rud a dhéanamh\n\nCuir **ná** roimh an mbriathar le hordú diúltach a dhéanamh.\n\n| Ordú | Ordú diúltach |\n| --- | --- |\n| Dún an doras. | **Ná dún** an doras. |\n| Fan anseo. | **Ná fan** anseo. |\n| Téigh amach. | **Ná téigh** amach. |\n| Bí déanach. | **Ná bí** déanach. |\n\nNí chuireann **ná** séimhiú ar an mbriathar: **ná dún**, ní *ná dhún*.\n\nMá thosaíonn an briathar le guta, cuir **h** roimhe:\n\n- **Oscail** an doras. → **Ná hoscail** an doras.\n- **Ith** an t-arán. → **Ná hith** an t-arán.\n\n:::warning\nÚsáid **ná**, ní **ní**, in ordú diúltach.\n\n✓ **Ná bí déanach.**\n\n✗ *Ní bí déanach.*\n:::\n\n## 4. Le do thoil\n\nCuir **le do thoil** leis an ordú chun iarratas béasach a dhéanamh. Anseo freisin, tá tú ag caint le duine amháin.\n\n:::example\n**Oscail an doras, le do thoil.**\n\n**Fan anseo, le do thoil.**\n\n**Ná hoscail an fhuinneog, le do thoil.**\n:::\n\n:::note\nNí gá **le do thoil** i ngach ordú. I gcontúirt, is féidir ordú gearr a úsáid: **Ná téigh amach!**\n:::\n\n## 5. Seiceáil thapa\n\n- Rud le déanamh: **Dún an doras.**\n- Rud gan déanamh: **Ná dún an doras.**\n- Guta i ndiaidh **ná**: **Ná hoscail an doras.**\n- Iarratas béasach: **Dún an doras, le do thoil.**","ga","A1",33,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1aafe-7f04-7a35-b89a-ac987bc68567",false,0,6,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":37},"01a1aafe-eb7a-7adf-b8cd-5c97cde62ac4","Focail: Orduithe simplí agus ná",[25,45,60,72,87,102,116,130,144,155,175],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":38},"01a1aafe-eb7a-7b4f-b8cd-5c97ce39dce9",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":31,"audio":15},"01a1aafe-bc3e-7ea4-bfb3-b00f5b26ac83","dún",7,[32,39],{"id":33,"partOfSpeech":34,"definition":35,"exampleSentences":36,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d3e5-754e-ada5-19c23aad2158","VERB","Rud a chur i ndáiríre ar dhóigh nach mbeidh sé oscailte a thuilleadh, mar shampla doras, fuinneog nó leabhar a dhúnadh. Is é \"dún\" an modh ordaitheach, uatha den bhriathar.","Dún an doras, le do thoil.\nDún do shúile agus téigh a chodladh.\nDúnann an siopa ag a sé a chlog gach tráthnóna.",true,1,{"id":40,"partOfSpeech":41,"definition":42,"exampleSentences":43,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3e5-759e-ada5-19c23adc5b92","NOUN","Foirgneamh daingean nó láthair láidir a tógadh fadó chun daoine a chosaint, go minic as cloch agus ar bharr cnoic.","Tá dún ársa ar bharr an chnoic.\nChuamar ar cuairt ar Dhún Aonghasa i nOileáin Árann.\nTá dúin chloiche le fáil ar fud na hÉireann.",2,{"id":46,"vocabularyWord":47,"displayOrder":44},"01a1aafe-eb7a-7b87-b8cd-5c97cf143f47",{"id":48,"word":49,"frequency":50,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":51,"audio":15},"01a1aafe-bc9b-7694-bdc7-4cf17b7dd535","oscail",8,[52,56],{"id":53,"partOfSpeech":34,"definition":54,"exampleSentences":55,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d3ec-75a8-93e3-528c77738844","Rud a bhogadh nó a athrú ionas go mbíonn sé oscailte, mar shampla doras, fuinneog, leabhar nó siopa; ligean isteach nó amach.","Oscail an doras, le do thoil.\nOsclaíonn an siopa ag a naoi a chlog gach maidin.\nOscail sí an fhuinneog mar bhí an seomra te.",{"id":57,"partOfSpeech":34,"definition":58,"exampleSentences":59,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3ec-75f0-93e3-528c777ca337","Tús a chur le rud nó rud a thosú go hoifigiúil, mar shampla cruinniú, comhrá nó cuntas bainc.","Osclóidh an t-údarás an scoil nua amárach.\nD'oscail an rialtas an cruinniú le hóráid ghearr.\nBa mhaith liom cuntas nua a oscailt sa bhanc.",{"id":61,"vocabularyWord":62,"displayOrder":71},"01a1aafe-eb7a-7bbb-b8cd-5c97cf274577",{"id":63,"word":64,"frequency":65,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":66,"audio":15},"01a1aafe-bcf8-7f30-9021-1deb6bfb0548","suigh",10,[67],{"id":68,"partOfSpeech":34,"definition":69,"exampleSentences":70,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d5af-7b34-8696-3da02257ef0a","Do chorp a leagan ar chathaoir nó ar áit eile ionas go bhfuil do thóin thíos agus tú gan seasamh. Is é \"suigh\" foirm ordaitheach an bhriathair (\"suí\" an t-ainmfhocal briathartha).","Suigh síos, led thoil.\nSuigh ar an gcathaoir sin in aice leis an bhfuinneog.\nSuigh anseo in aice liom agus inis dom do scéal.",3,{"id":73,"vocabularyWord":74,"displayOrder":86},"01a1aafe-eb7a-7bdf-b8cd-5c97cfe1fb1d",{"id":75,"word":76,"frequency":38,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":77,"audio":15},"01a1aafe-bc49-7227-bfb5-a8f2ae6bdef4","fan",[78,82],{"id":79,"partOfSpeech":34,"definition":80,"exampleSentences":81,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d3e6-71d8-8ab2-a1276be034ea","Fan in áit amháin gan imeacht; fanacht i do chónaí nó i do sheasamh in áit éigin.","Fan sa bhaile inniu, tá sé ag cur báistí.\nFanaim anseo go dtí an Satharn.\nAn bhfanfaidh tú linn sa teach anocht?",{"id":83,"partOfSpeech":34,"definition":84,"exampleSentences":85,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3e6-7220-8ab2-a1276c740fa0","Fan le duine nó le rud éigin go dtiocfaidh sé nó go dtarlóidh sé; bheith ag feitheamh.","Fan nóiméad, le do thoil.\nFan liom, tá mé ag teacht!\nFan go dtiocfaidh an bus.",4,{"id":88,"vocabularyWord":89,"displayOrder":101},"01a1aafe-eb7a-7bff-b8cd-5c97cff01801",{"id":90,"word":91,"frequency":65,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":92,"audio":15},"01a1aafe-bcfe-7125-ab14-859abbbadb0b","tar",[93,97],{"id":94,"partOfSpeech":34,"definition":95,"exampleSentences":96,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d5b0-71cc-a075-26011f21c35e","An modh ordaitheach den bhriathar neamhrialta “teacht”: úsáidtear é chun iarraidh ar dhuine bogadh nó taisteal go dtí an áit ina bhfuil an cainteoir.","Tar anseo, le do thoil.\nTar isteach agus suigh síos.\nTar liom go dtí an siopa.",{"id":98,"partOfSpeech":41,"definition":99,"exampleSentences":100,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d5b0-7210-a075-26011fd11f73","Substaint dhubh thiubh steaiceach a úsáidtear chun bóithre a dhéanamh agus chun adhmad nó bádóirí a chosaint ar an uisce.","Tá tar ar an mbóthar nua.\nChuir an fear tar ar bhun an bháid.\nBhí boladh láidir tar sa chlós.",5,{"id":103,"vocabularyWord":104,"displayOrder":17},"01a1aafe-eb7a-7c1b-b8cd-5c97cfffc5c5",{"id":105,"word":106,"frequency":65,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":107,"audio":15},"01a1aafe-bd00-7f5a-84c1-d9cbe6b3a411","téigh",[108,112],{"id":109,"partOfSpeech":34,"definition":110,"exampleSentences":111,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d5b0-75b4-a075-2601225a19df","Bog ó áit amháin go háit eile; imigh nó taistil go dtí áit éigin.","Téim ar scoil gach lá.\nChuaigh sí go Corcaigh inné.\nAn rachaidh tú go dtí an siopa liom?",{"id":113,"partOfSpeech":34,"definition":114,"exampleSentences":115,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d5b0-75fc-a075-2601229cc46a","Tosaigh ag déanamh rud éigin nó bog isteach i staid nua (mar shampla, téigh ar aghaidh, téigh i bhfeabhas).","Chuaigh an aimsir i bhfeabhas ar maidin.\nTéigh ar aghaidh leis an obair, le do thoil.\nChuaigh an leanbh a chodladh ar a hocht a chlog.",{"id":117,"vocabularyWord":118,"displayOrder":30},"01a1aafe-eb7a-7c3b-b8cd-5c97d07b4c08",{"id":119,"word":120,"frequency":65,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":121,"audio":15},"01a1aafe-bbc4-7957-aba9-81710beb2b0a","bí",[122,126],{"id":123,"partOfSpeech":34,"definition":124,"exampleSentences":125,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d20b-71ca-8341-bf0af26698aa","An briathar substaintiúil. Úsáidtear é chun cur síos a dhéanamh ar dhuine nó ar rud, ar a staid, ar a chaighdeán nó ar a mhothúchán. San ordú, deirtear le duine a bheith ar an gcaoi áirithe sin.","Bí ciúin, led thoil.\nBí cúramach ar an mbóthar.\nBí go maith don mhadra.",{"id":127,"partOfSpeech":34,"definition":128,"exampleSentences":129,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d20b-725a-8341-bf0af2b7274c","An briathar substaintiúil a úsáidtear chun a rá cá bhfuil duine nó rud, nó go bhfuil sé i láthair nó ag déanamh rud éigin. San ordú, deirtear le duine a bheith in áit áirithe nó ag gabháil do ghníomh.","Bí ag an doras ar a hocht a chlog.\nBí anseo amárach.\nBí ag obair anois, a Sheáin.",{"id":131,"vocabularyWord":132,"displayOrder":50},"01a1aafe-eb7a-7c57-b8cd-5c97d0b2f28e",{"id":133,"word":134,"frequency":50,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":135,"audio":15},"01a1aafe-bce5-7a6f-a852-8700476b8612","seas",[136,140],{"id":137,"partOfSpeech":34,"definition":138,"exampleSentences":139,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d5ad-75ae-8b5c-c7f0c0154994","Bí ar do chosa go díreach, gan suí ná luí; cuir tú féin i seasamh. Is é seo an modh ordaitheach (duine amháin) den bhriathar.","Seas suas, a Sheáin, le do thoil.\nSeas anseo agus fan liom.\nSeas ar an líne, a pháistí.",{"id":141,"partOfSpeech":34,"definition":142,"exampleSentences":143,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d5ad-7626-8b5c-c7f0c07e3e7c","Fan daingean in aghaidh brú nó contúirte; cloí le rud gan géilleadh dó.","Seas an fód, a chara, ná géill dóibh.\nSeas go láidir i gcoinne na gaoithe.\nSeas leis an bhfírinne i gcónaí.",{"id":145,"vocabularyWord":146,"displayOrder":154},"01a1aafe-eb7a-7c77-b8cd-5c97d18fcd93",{"id":147,"word":148,"frequency":65,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":149,"audio":15},"01a1aafe-bc75-7742-be69-039315995464","ith",[150],{"id":151,"partOfSpeech":34,"definition":152,"exampleSentences":153,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d3e9-75b6-a80d-ddf21df4709f","Bia a chogaint agus a shlogadh; bia a chaitheamh chun go mbeidh tú sásta nó beo.","Ith do dhinnéar anois, led thoil.\nIthim bricfeasta ar a hocht a chlog gach maidin.\nNí itheann mo dheirfiúr feoil.",9,{"id":156,"vocabularyWord":157,"displayOrder":65},"01a1aafe-eb7a-7ca7-b8cd-5c97d1c7e140",{"id":158,"word":159,"frequency":65,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":160,"audio":15},"01a1aafe-bc8b-74ab-b59d-41d582a661e1","ná",[161,166,171],{"id":162,"partOfSpeech":163,"definition":164,"exampleSentences":165,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d3eb-7167-bae2-fa158ca4124c","CONJUNCTION","Focal a úsáidtear tar éis aidiacht nó dobhriathar comparáideach (níos mó, níos airde) le dhá rud nó beirt a chur i gcomparáid lena chéile.","Tá an bord seo níos mó ná an ceann eile.\nTá Seán níos airde ná Máire.\nTá an samhradh níos teo ná an t-earrach.",{"id":167,"partOfSpeech":168,"definition":169,"exampleSentences":170,"isPrimary":15,"meaningOrder":44},"01a1ab92-d3eb-71b3-bae2-fa158cd00ee3","PARTICLE","Mír a chuirtear roimh bhriathar le hordú diúltach a thabhairt, nuair a deirtear le duine gan rud a dhéanamh.","Ná dún an doras, led thoil.\nNá bí buartha, tá gach rud ceart go leor.\nNá caill do mhála ar an mbus.",{"id":172,"partOfSpeech":163,"definition":173,"exampleSentences":174,"isPrimary":15,"meaningOrder":71},"01a1ab92-d3eb-71f7-bae2-fa158d97b1a7","Focal a cheanglaíonn dhá rud nó níos mó i abairt dhiúltach, nuair a bhíonn ní amháin ar iarraidh agus an ceann eile freisin.","Níl bainne ná im agam.\nNí ólaim tae ná caifé.\nNí raibh Síle ná Pól ag an gcóisir.",{"id":176,"vocabularyWord":177,"displayOrder":187},"01a1aafe-eb7a-7ccf-b8cd-5c97d1ef9c0b",{"id":178,"word":179,"frequency":30,"level":180,"language":9,"partsOfSpeech":181,"audio":15},"01a1aafe-be84-70aa-8052-37ddfaa8f5c0","le do thoil","A2",[182],{"id":183,"partOfSpeech":184,"definition":185,"exampleSentences":186,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1ab92-d937-795a-8eae-5cffc175c2f0","PHRASE","Frása béasaíochta a úsáidtear nuair a iarrtar rud ar dhuine amháin, chun an t-iarratas a dhéanamh níos múinte; ciallaíonn sé 'más é do thoil é' nó 'please' i mBéarla.","Tabhair dom gloine uisce, le do thoil.\nAn bhféadfá an doras a dhúnadh, le do thoil?\nLe do thoil, labhair níos moille.",11,[],[190,200,206,213,219,226],{"@id":191,"@type":192,"id":193,"grammarPage":194,"title":195,"instructions":196,"displayOrder":16,"type":197,"questionCount":198,"blankCount":198,"isCompleted":15,"ogImageUrl":199},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b3bd-7f8a-856a-d3ebe70f2722","GrammarExercise","01a1aafe-b3bd-7f8a-856a-d3ebe70f2722","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-82fb-7807-bd2f-0a7cbc8ecc15","Orduithe agus iarratais sa bhaile","Tá tú ag caint le duine amháin i ngach ceist. Roghnaigh an t-ordú nó an frása ceart.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cdb4cb3f-941e-44f3-8d38-74ddcfb2fabf_hero.webp?v=1793870181",{"@id":201,"@type":192,"id":202,"grammarPage":194,"title":203,"instructions":204,"displayOrder":38,"type":197,"questionCount":198,"blankCount":198,"isCompleted":15,"ogImageUrl":205},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b3d5-75ed-b8fc-ed290e7f9091","01a1aafe-b3d5-75ed-b8fc-ed290e7f9091","Ná agus orduithe diúltacha","Tá tú ag caint le duine amháin. Roghnaigh an fhoirm cheart chun ordú diúltach a chríochnú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_061b62a8-b492-4464-a93d-49e58e15a57f_hero.webp?v=1793870181",{"@id":207,"@type":192,"id":208,"grammarPage":194,"title":209,"instructions":210,"displayOrder":44,"type":211,"questionCount":65,"blankCount":65,"isCompleted":15,"ogImageUrl":212},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b3eb-7721-b78d-684fe58ed5f8","01a1aafe-b3eb-7721-b78d-684fe58ed5f8","Orduithe sa seomra ranga","Cuir na píosaí in ord chun ordú a thabhairt do dhuine amháin. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3c8760d4-478b-4559-8bc0-a53a6d3361bb_hero.webp?v=1793870181",{"@id":214,"@type":192,"id":215,"grammarPage":194,"title":216,"instructions":217,"displayOrder":71,"type":211,"questionCount":65,"blankCount":65,"isCompleted":15,"ogImageUrl":218},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b3fb-7c37-90d9-2142b758452d","01a1aafe-b3fb-7c37-90d9-2142b758452d","Ná ar thuras agus ag am lóin","Cuir na píosaí in ord chun ordú diúltach a thabhairt do dhuine amháin. Tá píosa breise ann nach n-úsáidfidh tú.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c2400e19-6d14-42ef-8430-192c68b7b686_hero.webp?v=1793870181",{"@id":220,"@type":192,"id":221,"grammarPage":194,"title":222,"instructions":223,"displayOrder":86,"type":224,"questionCount":86,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":225},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b40c-7d60-b49c-74e2e9cb4e5e","01a1aafe-b40c-7d60-b49c-74e2e9cb4e5e","Orduithe: brí agus foirmeacha le ná","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Tá tú ag caint le duine amháin.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9dc16ee9-f15c-4d2b-afc3-3f9a2e96b0a7_hero.webp?v=1793870181",{"@id":227,"@type":192,"id":228,"grammarPage":194,"title":229,"instructions":230,"displayOrder":101,"type":224,"questionCount":86,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":231},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b413-74c7-b420-3d3793ef2126","01a1aafe-b413-74c7-b420-3d3793ef2126","Ná: foirmeacha agus iarratais","Tapáil gach píosa agus ansin a cholún. Léigh an treoir ar gach bord; is orduithe do dhuine amháin iad.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5cb01ff3-936a-49fd-b8f7-96ba4f1e89fa_hero.webp?v=1793870181",null]