[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f":26,"exercise-list-path-ga-none":61},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach","reamhfhocail-sa-choibhneas-indireach","Réamhfhocail sa choibhneas indíreach: roghnú an fhorainm réamhfhoclaigh agus úsáid na bhfoirmeacha cearta san aimsir láithreach agus chaite araon.","Nuair a cheanglaíonn réamhfhocal duine nó rud leis an mbriathar, is minic a bhíonn coibhneas indíreach de dhíth: **an bhean a labhraím léi**. Foghlaimeoidh tú conas an réamhfhocal cuí a choinneáil, an forainm réamhfhoclach ceart a roghnú agus foirm an bhriathair a chur in oiriúint don chlásal.\n\n## 1. An ceangal leis an réamhtheachtaí\n\nIs é an *réamhtheachtaí* an t-ainmfhocal a bhfuil an clásal coibhneasta ag tabhairt eolais faoi. Sa sampla **an bhean a labhraím léi**, is é **an bhean** an réamhtheachtaí. Tagraíonn **léi** don bhean sin.\n\nTosaigh le habairt neamhspleách chun an ceangal a fheiceáil:\n\n:::example\nLabhraím **leis an mbean** gach maidin.\n\nSin **an bhean a labhraím léi** gach maidin.\n\nTá cónaí orm **sa teach sin**.\n\nSin **an teach a bhfuil cónaí orm ann**.\n:::\n\nNí imíonn an gaol a chuireann an réamhfhocal in iúl. Sa phatrún seo, cuirtear forainm réamhfhoclach in áit an réamhfhocail agus an ainmfhocail: **leis an mbean → léi**, **sa teach → ann**.\n\n## 2. Roghnaigh an réamhfhocal de réir na brí\n\nNí roghnaíonn tú an réamhfhocal de réir an réamhtheachtaí amháin. Braitheann sé ar an mbriathar nó ar an nath: **labhairt le**, **brath ar**, **muinín a bheith agat as**.\n\n| Abairt neamhspleách | Ainmfhocal agus clásal coibhneasta |\n| --- | --- |\n| Labhraím leis an bhfear. | an fear **a labhraím leis** |\n| Braithim ar an gcara sin. | an cara **a mbraithim air** |\n| Tá muinín agam as an dochtúir. | an dochtúir **a bhfuil muinín agam as** |\n| Cuirim litir chuig an mbean. | an bhean **a gcuirim litir chuici** |\n| Faighim cabhair ón múinteoir. | an múinteoir **a bhfaighim cabhair uaidh** |\n| Bím ag obair sa seomra. | an seomra **a mbím ag obair ann** |\n\n:::tip\nMá bhíonn amhras ort faoin réamhfhocal, déan abairt neamhspleách ar dtús. Coinnigh an gaol céanna nuair a dhéanann tú clásal coibhneasta di.\n:::\n\n### An réamhfhocal roimh an mír choibhneasta\n\nIs féidir an réamhfhocal a chur roimh an mír choibhneasta freisin. Tagann **le + a → lena**, **i + a → ina** agus **ó + a → óna** le chéile; scríobhtar **ar a** ina dhá fhocal. Sa phatrún seo, ní chuirtear forainm réamhfhoclach eile sa chlásal chun an gaol céanna leis an réamhtheachtaí a léiriú.\n\n| Forainm réamhfhoclach sa chlásal | Réamhfhocal roimh an mír |\n| --- | --- |\n| an bhean a labhraím léi | an bhean **lena labhraím** |\n| an teach a bhfuil cónaí orm ann | an teach **ina bhfuil cónaí orm** |\n| an cara a mbraithim air | an cara **ar a mbraithim** |\n| an múinteoir a bhfaighim cabhair uaidh | an múinteoir **óna bhfaighim cabhair** |\n\nLe briathra rialta san aimsir chaite, tagann **le + ar → lenar** agus **i + ar → inar** le chéile: **an bhean lenar labhair mé**, **an teach inar chónaigh mé**. Leanann an briathar na rialacha céanna maidir leis an aimsir agus an fhoirm spleách atá i gcuid 4.\n\n:::note\n**Réim:** Tá an dá phatrún inghlactha. Tá **an bhean a labhraím léi** coitianta sa ghnáthchaint agus sa scríobh. Is minic a úsáidtear **an bhean lena labhraím** i scríbhneoireacht fhoirmiúil; ní leis an réim fhoirmiúil amháin a bhaineann sé, áfach. Tá foirmeacha ar nós **an teach ina bhfuil cónaí orm** coitianta sa ghnáthúsáid freisin.\n:::\n\n## 3. Inscne, uimhir agus tagairt\n\nCaithfidh an forainm réamhfhoclach tagairt go soiléir don réamhtheachtaí. Roghnaigh an fhoirm de réir inscne agus uimhir an duine nó an ruda atá i gceist.\n\n| Réamhtheachtaí | Sampla le **le** | Sampla le **ar** |\n| --- | --- | --- |\n| An fear | an fear a labhraím **leis** | an fear a mbraithim **air** |\n| An bhean | an bhean a labhraím **léi** | an bhean a mbraithim **uirthi** |\n| Na daoine | na daoine a labhraím **leo** | na daoine a mbraithim **orthu** |\n\nD'fhéadfadh níos mó ná forainm réamhfhoclach amháin a bheith sa chlásal. Ní gá go dtagródh siad uile don réamhtheachtaí.\n\n:::example\nSin an dochtúir **a bhfuil muinín agam as**.\n\n- Tagraíonn **agam** domsa: tá muinín agamsa.\n- Tagraíonn **as** don dochtúir: tá muinín agam as an dochtúir sin.\n:::\n\nLe rudaí, tabhair aird ar inscne an ainmfhocail freisin: **an bord a bhfuil an leabhar air**, ach **an chathaoir a bhfuil an mála uirthi**.\n\n## 4. An mhír choibhneasta agus an briathar\n\nSa choibhneas indíreach dearfach, is é **a** an mhír is gnách san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, sa ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach. Cuireann sí urú ar an mbriathar nuair is féidir é. Úsáidtear foirm spleách má tá ceann ar leith ann: **tá → a bhfuil**.\n\nSan aimsir chaite, úsáidtear **ar** agus séimhiú le briathra rialta sna foirmeacha pearsanta. Ní chuirtear **d’** roimh ghuta ná roimh **fh** sa phatrún seo: **d’ól mé → ar ól mé**, **d’fhág mé → ar fhág mé**. Ní leanann gach briathar neamhrialta an patrún sin.\n\n| Aimsir nó cás | Sampla | An fhoirm le tabhairt faoi deara |\n| --- | --- | --- |\n| Láithreach | an cara **a mbím** ag caint leis | **a + urú** |\n| Fáistineach | an bhean **a gcuirfidh** mé litir chuici | **a + urú** |\n| Gnáthchaite | an cara **a mbínn** ag caint leis | **a + urú** |\n| Modh coinníollach | an bhean **a gcuirfinn** litir chuici | **a + urú** |\n| Caite, briathar rialta | an fear **ar labhair** mé leis | **ar + séimhiú**, nuair is féidir |\n| Caite, briathar rialta le guta | an cupán **ar ól** mé as | **ar ól**, gan **d’** |\n| Caite, briathar rialta le **f** | an seomra **ar fhág** mé mo mhála ann | **ar fhág**, gan **d’** |\n| Caite, **bí** | an teach **a raibh** cónaí orm ann | **a raibh**, ní *ar raibh* |\n| Caite, **téigh** | an dochtúir **a ndeachaigh** mé chuige | **a ndeachaigh**, ní *ar chuaigh* |\n| Caite, **faigh** | an múinteoir **a bhfuair** mé cabhair uaidh | **a bhfuair** |\n| Caite, **déan** | an cara **a ndearna** mé an obair leis | **a ndearna** |\n| Caite, **feic** | an seomra **a bhfaca** mé an mála ann | **a bhfaca** |\n| Caite, **abair** | an bhean **a ndúirt** mé an méid sin léi | **a ndúirt** |\n\nNí bhíonn athrú infheicthe ar gach consan. Mar shampla, ní athraítear **l** in **a labhraím** ná in **ar labhair mé**.\n\n:::note\n**An diúltú:** Úsáid **nach** agus urú, nuair is féidir é, san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, sa ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach: **an bhean nach labhraím léi**, **an cara nach mbím ag caint leis**, **an bhean nach gcuirfinn litir chuici**. Úsáid an fhoirm spleách nuair atá ceann ar leith ann: **an teach nach bhfuil cónaí orm ann**.\n\nSan aimsir chaite, úsáid **nár** agus séimhiú le foirmeacha pearsanta na mbriathra rialta: **an fear nár labhair mé leis**, **an cupán nár ól mé as**. Leis na briathra neamhrialta sa tábla thuas, úsáid **nach** agus an fhoirm spleách: **nach raibh**, **nach ndeachaigh**, **nach bhfuair**, **nach ndearna**, **nach bhfaca**, **nach ndúirt**. Mar shampla: **an múinteoir nach bhfuair mé cabhair uaidh**.\n\nNí leor **ní** a chur os comhair na bhfoirmeacha sa tábla. Chun na samplaí le réamhfhocal chun tosaigh a dhiúltú, is féidir filleadh ar an bpatrún leis an bhforainm réamhfhoclach: **an bhean lena labhraím → an bhean nach labhraím léi**.\n:::\n\n## 5. Ná measc an dá ghaol\n\nDéan idirdhealú idir duine mar chuspóir díreach agus duine atá ceangailte leis an mbriathar trí réamhfhocal.\n\n:::example\n**An bhean a fheicim** gach lá: feicim an bhean. Is cuspóir díreach í.\n\n**An bhean a mbím ag caint léi** gach lá: bím ag caint leis an mbean. Tá **le** de dhíth chun an gaol sin a léiriú.\n:::\n\n:::warning\n✓ Sin an bhean **a mbím ag caint léi**.\n\n✗ Sin an bhean *a mbím ag caint*.\n\nMá tá tú ag tagairt don bhean a mbíonn tú ag caint léi, ná fág **léi** ar lár sa phatrún seo.\n\n✗ Sin an bhean *a mbím ag caint leis an mbean*.\n:::\n\n## 6. Seicliosta don scríobh\n\n1. Déan abairt neamhspleách: **Cuirim litir chuig an mbean.**\n2. Aimsigh an réamhfhocal: **chuig**.\n3. Roghnaigh an forainm a thagraíonn don réamhtheachtaí: **chuici**.\n4. Cuir an mhír agus an briathar san fhoirm chuí: **a gcuirim**.\n5. Ceangail na codanna: **an bhean a gcuirim litir chuici**.\n\nCoinnigh na trí rud seo le chéile: **an réamhfhocal ceart, tagairt shoiléir agus foirm cheart an bhriathair**.","ga","B2",124,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f3b-727e-9a9c-44e583966778","Foirmeacha agus tagairt sa choibhneas",false,0,13,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",4,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"foirmeacha-agus-tagairt-sa-choibhneas-b2",[],[27,38,46,55],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":36,"isCompleted":16,"ogImageUrl":37},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b47d-761f-96c3-c744d24875f5","GrammarExercise","01a1aafe-b47d-761f-96c3-c744d24875f5","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8304-7d78-900a-7d6f85cdd37f","An réamhfhocal agus an tagairt","Líon na bearnaí. Coinnigh brí na habairte tosaigh agus an tagairt chéanna. Ná cuir duine ná rud eile leis an scéal.","word_select",15,17,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c9c64d89-0c42-4355-b881-13dfef679a3e_hero.webp?v=1793870181",{"@id":39,"@type":29,"id":40,"grammarPage":31,"title":41,"instructions":42,"displayOrder":43,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":44,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b49a-7dcd-9eb1-7ee99bfe106e","01a1aafe-b49a-7dcd-9eb1-7ee99bfe106e","An mhír, an aimsir agus an diúltú","Líon na bearnaí sna clásail choibhneasta. Coinnigh aimsir, pearsa agus brí dhearfach nó dhiúltach na n-abairtí tosaigh.",1,27,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0c047d29-4f23-4aea-ac42-96076f6fdb17_hero.webp?v=1793870181",{"@id":47,"@type":29,"id":48,"grammarPage":31,"title":49,"instructions":50,"displayOrder":51,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":53,"isCompleted":16,"ogImageUrl":54},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b4c7-7c1b-8fa8-6ce985e73a2b","01a1aafe-b4c7-7c1b-8fa8-6ce985e73a2b","An réamhfhocal agus ord an chlásail","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2fd31817-e297-42b2-9b4e-d80b4cdaed10_hero.webp?v=1793870181",{"@id":56,"@type":29,"id":57,"grammarPage":31,"title":58,"instructions":50,"displayOrder":59,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":53,"isCompleted":16,"ogImageUrl":60},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b4d7-733a-8ab9-2d488d99bc1e","01a1aafe-b4d7-733a-8ab9-2d488d99bc1e","Aimsir agus diúltú san ord ceart",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3f517596-ee65-4985-b239-f8c6c266a68b_hero.webp?v=1793870181",null]