[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2":26,"exercise-list-path-ga-none":74},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den","reamhfhocal-agus-alt-sa-san-agus-den","Foghlaim cathain a úsáidtear sa, san agus den, conas a athraíonn tús an ainmfhocail, agus conas áit, cuid agus baint a chur in iúl i nGaeilge.","## 1. Áit, cuid agus baint\n\nÚsáideann tú **sa** agus **san** chun a rá cá bhfuil rud: tá an leabhar **sa mhála**. Úsáideann tú **den** chun cuid de rud nó baint de rud a chur in iúl: píosa **den chíste**, nó pictiúr a bhaint **den bhalla**.\n\n## 2. Na foirmeacha gearra\n\nTagann réamhfhocal agus an t-alt **an** le chéile sna foirmeacha seo. Úsáidtear iad le hainmfhocal uatha.\n\nSan iolra, úsáid **sna** agus **de na**: **sna málaí**, **de na cístí**.\n\n| Réamhfhocal agus alt | Foirm | Sampla |\n| --- | --- | --- |\n| i + an | **sa** | sa bhosca |\n| i + an, roimh ghuta nó fh + guta | **san** | san oifig, san fhéar |\n| de + an | **den** | den chíste |\n\n:::warning\nNá cuir **an** leis arís: tá an t-alt san fhoirm cheana féin.\n\n✓ Tá an peann **sa bhosca**.\n\n✗ Tá an peann **sa an bhosca**.\n:::\n\n## 3. Sa nó san?\n\nÚsáid **san** roimh ghuta nó **fh + guta**: **san fhéar**. Ní chuirtear **t-** roimh an nguta sa phatrún seo.\n\n- an oifig → **san oifig**\n- an áit → **san áit**\n- an t-uisce → **san uisce**\n- an t-earrach → **san earrach**\n\nÚsáid **sa** roimh chonsan, ach amháin roimh **fh + guta**. Is minic a athraíonn tús an fhocail ina dhiaidh.\n\n:::example\nTá Aoife **san oifig** inniu.\n\nTá na héisc **san uisce**.\n\nTá mo ghuthán **sa mhála**.\n\nBíonn bláthanna sa ghairdín **san earrach**.\n:::\n\n## 4. Tús an fhocail i ndiaidh sa agus den\n\nSa phatrún a úsáidtear anseo, cuirtear séimhiú ar **b, c, g, m, p** i ndiaidh **sa** agus **den**. Ní chuirtear séimhiú ar **d** ná **t**.\n\n| Tús an fhocail | Le sa | Le den |\n| --- | --- | --- |\n| b | sa **bhosca** | den **bhosca** |\n| c | sa **charr** | den **charr** |\n| g | sa **ghairdín** | den **ghairdín** |\n| m | sa **mhála** | den **mhála** |\n| p | sa **pháirc** | den **pháirc** |\n| d | sa **doras** | den **doras** |\n| t | sa **teach** | den **teach** |\n\nCuirtear séimhiú ar **f** freisin: déantar **fh** de. Úsáidtear **san** roimh **fh + guta**, ach fanann **den** mar atá.\n\n- an fharraige → **san fharraige**\n- an féar → **san fhéar**, **den fhéar**\n\nLe **s**, braitheann an t-athrú ar inscne an ainmfhocail. Sna samplaí seo, cuirtear **t** roimh **s** san fhocal baininscneach, ach ní chuirtear é san fhocal firinscneach.\n\n| Inscne | Le sa | Le den |\n| --- | --- | --- |\n| Firinscneach: siopa | **sa siopa** | **den siopa** |\n| Baininscneach: sráid | **sa tsráid** | **den tsráid** |\n\nNí chuirtear **t** roimh **sc, sp, st**, fiú in ainmfhocal baininscneach: **sa scoil**, **sa stór**, **den scoil**, **den stór**.\n\n:::note\nLean patrún an chórais lárnaigh ar an leathanach seo: **sa bhosca**, **san fhéar**. Bíonn foirmeacha difriúla i gcanúintí áirithe. I gcanúintí áirithe sa Mhumhain, mar shampla, úsáidtear **sa mbosca** agus **sa bhféar**. Foghlaim na samplaí seo le chéile; ná measc patrúin éagsúla gan treoir.\n:::\n\n## 5. Den: cuid de rud nó rud a bhaint\n\nÚsáid **den** nuair atá **de + an** de dhíth. Fanann **den** mar atá roimh ghuta freisin.\n\n:::example\nD'ith mé píosa **den chíste**.\n\nD'ól mé cuid **den uisce**.\n\nBhain sí an pictiúr **den bhalla**.\n\nGhlan sé an salachar **den fhuinneog**.\n:::\n\nNí hionann **den** agus **don**. Tagann **don** ó **do + an**.\n\n- Thug mé píosa **den chíste** don pháiste: cuid den chíste a bhí ann.\n- Thug mé an císte **don pháiste**: fuair an páiste é.\n\n## 6. Seiceáil ghasta\n\n1. An bhfuil **i + an** de dhíth ort? Roghnaigh **sa** nó **san**.\n2. An dtosaíonn an focal le guta nó **fh + guta**? Úsáid **san**: **san oifig**, **san uisce**, **san fhéar**.\n3. An bhfuil **de + an** de dhíth ort? Úsáid **den**: **den chíste**, **den uisce**.\n4. Seiceáil tús an ainmfhocail: **sa mhála**, ach **sa teach**; **san fhéar**, **den fhéar**.\n\n:::tip\nFoghlaim an frása iomlán, ní an réamhfhocal amháin: **sa bhosca**, **san oifig**, **den chíste**.\n:::","ga","A2",42,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f19-7a85-ad69-7cc6a9fd3597","Réamhfhocal, alt agus athrú tosaigh",false,0,12,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",6,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"reamhfhocal-alt-agus-athru-tosaigh-a2",[],[27,37,44,53,59,67],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":18,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b4e6-755e-9927-9cfc5cc65c2e","GrammarExercise","01a1aafe-b4e6-755e-9927-9cfc5cc65c2e","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-8309-7c8d-8825-14e1b8f965e2","Sa agus san: cá bhfuil na rudaí?","Roghnaigh an frása ceart. Lean patrún an chórais lárnaigh sa cheacht, seachas patrún canúnach eile.","word_select",13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2504ed5e-375e-47dc-94fb-42a5245951a7_hero.webp?v=1793870181",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b501-7159-ab08-8511ee78a252","01a1aafe-b501-7159-ab08-8511ee78a252","Den: codanna, glanadh agus baint","Roghnaigh an frása ceart. Lean patrún an chórais lárnaigh sa cheacht agus tabhair aird ar an difríocht idir den agus don.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6d6fde3a-4123-4f26-91a8-8ff77e867b29_hero.webp?v=1793870181",{"@id":45,"@type":29,"id":46,"grammarPage":31,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b518-7a5e-8d67-07fece4bbf85","01a1aafe-b518-7a5e-8d67-07fece4bbf85","Sa agus san: abairtí faoi áiteanna","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Tá píosa breise i ngach ceist. Lean patrún an chórais lárnaigh sa cheacht, seachas patrún canúnach eile.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_318d2281-c97c-4ad9-b8f6-cf2e74e61bef_hero.webp?v=1793870181",{"@id":54,"@type":29,"id":55,"grammarPage":31,"title":56,"instructions":48,"displayOrder":57,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":51,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b52c-7909-b964-9921b0937193","01a1aafe-b52c-7909-b964-9921b0937193","Den: cuir codanna agus baint in abairtí",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_39656677-f385-48e4-bc46-cde3f2f0c9a0_hero.webp?v=1793870181",{"@id":60,"@type":29,"id":61,"grammarPage":31,"title":62,"instructions":63,"displayOrder":64,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":66},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b53b-7477-81ea-a593eb4c7c01","01a1aafe-b53b-7477-81ea-a593eb4c7c01","Sa agus san: foirmeacha agus athruithe","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún ceart. Lean patrún an chórais lárnaigh sa cheacht.",4,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7851d5b7-0cec-47b3-96c4-314d39447824_hero.webp?v=1793870181",{"@id":68,"@type":29,"id":69,"grammarPage":31,"title":70,"instructions":71,"displayOrder":72,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":73},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b541-734e-b2f8-e494e8aa4eb5","01a1aafe-b541-734e-b2f8-e494e8aa4eb5","Den agus foirmeacha gaolmhara: rangú","Tapáil gach píosa agus ansin an colún cuí. Tabhair aird ar bhrí agus ar fhoirm de réir na treorach.",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_32cdbd46-0126-4a6f-a52f-06fe5f8d8503_hero.webp?v=1793870181",null]