[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-ga-uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e":26,"exercise-list-path-ga-none":73},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt","uru-no-seimhiu-i-ndiaidh-reamhfhocail-agus-an-ailt","Foghlaim cathain a úsáidtear urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt, le samplaí coitianta agus na heisceachtaí le d, t agus gutaí.","Úsáidtear **urú** nó **séimhiú** go minic i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt: **ar an mbord**, ach **don pháiste**. Braitheann an t-athrú ar an réamhfhocal agus ar thús an ainmfhocail. Táimid ag féachaint ar an uimhir uatha anseo.\n\n## 1. An patrún is coitianta: urú\n\nSa *chóras lárnach*, cuirtear urú ar b, c, f, g agus p i ndiaidh na bhfoirmeacha seo:\n\n| Réamhfhocal agus alt | Sampla |\n| --- | --- |\n| ag an | ag an **mbanc** |\n| ar an | ar an **mbord** |\n| leis an | leis an **gcailín** |\n| faoin | faoin **gcrann** |\n| ón | ón **bhfear** |\n| roimh an | roimh an **gcluiche** |\n| tríd an | tríd an **bpáirc** |\n\nIs é an córas lárnach an patrún a úsáidimid sna samplaí thíos.\n\n:::example\nTá Máire **ag an mbanc**.\n\nTá an leabhar **ar an mbord**.\n\nTá an madra **faoin gcrann**.\n\nFuair mé litir **ón bhfear** sin.\n:::\n\n## 2. Tús an fhocail: d, t, s agus gutaí\n\nNí chuirtear urú ar gach consan sa phatrún seo.\n\n- Fanann **d** agus **t** gan athrú: **ag an doras**, **ar an talamh**.\n- Fanann **l, m, n** agus **r** gan athrú: **ag an múinteoir**, **ón rang**.\n- Ní chuirtear litir roimh ghuta: **ag an oifig**, **leis an athair**.\n\nLe **s**, tá inscne an ainmfhocail tábhachtach. Cuirtear **t** roimh s in ainmfhocal baininscneach nuair atá guta nó l, n, r ina dhiaidh. Ní scríobhtar fleiscín.\n\n| Ainmfhocal | Sampla |\n| --- | --- |\n| sráid — baininscneach | ar an **tsráid** |\n| súil — baininscneach | leis an **tsúil** |\n| siopa — firinscneach | ón **siopa** |\n| scoil — baininscneach, ach sc ag an tús | ag an **scoil** |\n\n:::warning\nNí hionann **an t-athair** agus **leis an athair**.\n\n✓ Tá mé ag caint **leis an athair**.\n\n✗ Tá mé ag caint **leis an t-athair**.\n\nNí choinnítear an t roimh ghuta i ndiaidh an réamhfhocail agus an ailt anseo.\n:::\n\n## 3. Séimhiú le den agus don\n\nNí úsáidtear an patrún uraithe céanna le **den** agus **don**. Cuirtear séimhiú ar na consain b, c, f, g, m agus p ina ndiaidh.\n\n| Ainmfhocal | Le hurú | Le séimhiú |\n| --- | --- | --- |\n| bord | ar an **mbord** | den **bhord** |\n| cailín | leis an **gcailín** | don **chailín** |\n| fear | ón **bhfear** | don **fhear** |\n| páiste | ag an **bpáiste** | don **pháiste** |\n| múinteoir | ag an **múinteoir** | don **mhúinteoir** |\n\nFanann **d** agus **t** gan séimhiú: **don dochtúir**, **den teach**.\n\n:::example\nTá an cupán **ar an mbord**. Tóg an cupán **den bhord**.\n\nTá leabhar **ag an bpáiste**. Thug mé peann **don pháiste**.\n:::\n\n:::note\nTá patrún ar leith ag **sa** agus **san** freisin: **sa bhosca**, **san oifig**. Tá na foirmeacha sin agus a rialacha ar an leathanach «Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den».\n:::\n\n## 4. Córas eile atá ceart freisin\n\nTá *córas an tséimhithe* ann freisin. Tá sé coitianta i nGaeilge Uladh. Cloisfidh tú **ar an bhord** agus **ag an bhanc** in áit **ar an mbord** agus **ag an mbanc**.\n\n| An córas lárnach | Córas an tséimhithe |\n| --- | --- |\n| ar an **mbord** | ar an **bhord** |\n| ag an **mbanc** | ag an **bhanc** |\n| faoin **gcrann** | faoin **chrann** |\n\n:::tip\nNí botún é **ar an bhord** sa chóras sin. Roghnaigh córas amháin mar phatrún duit féin agus bí comhsheasmhach. Ná measc na patrúin go randamach.\n:::\n\n## 5. Seiceáil an frása\n\nSa chóras lárnach, lean na céimeanna seo:\n\n1. Aithin an réamhfhocal agus an t-alt: **ar an**, **leis an**, **don** nó foirm eile.\n2. Le foirm ón gcéad tábla, cuir urú ar **b, c, f, g, p**: **ar an mbord**.\n3. Le **den** nó **don**, úsáid séimhiú mar atá sa tábla: **den bhord**, **don pháiste**.\n4. Seiceáil tús an fhocail. Cuimhnigh ar **ag an doras**, **ar an talamh**, **ag an oifig** agus **ar an tsráid**.\n\nAn chodarsnacht le cuimhneamh uirthi: **ar an mbord → den bhord**.","ga","A2",43,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-7f19-7a85-ad69-7cc6a9fd3597","Réamhfhocal, alt agus athrú tosaigh",false,0,12,"2026-11-05T09:16:08+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",6,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"reamhfhocal-alt-agus-athru-tosaigh-a2",[],[27,37,45,53,59,67],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":18,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b9a8-75bb-9942-023baf4f466f","GrammarExercise","01a1aafe-b9a8-75bb-9942-023baf4f466f","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-835d-75da-8f23-457d20efed7e","An córas lárnach: urú agus tús an fhocail","Roghnaigh an fhoirm cheart de réir an chórais lárnaigh i ngach bearna. Tá na hainmfhocail san uimhir uatha.","word_select",17,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_abb037e1-e3af-48c7-8bbb-5c367f9d8a19_hero.webp?v=1793870182",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":18,"blankCount":43,"isCompleted":16,"ogImageUrl":44},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b9c1-786d-823d-d79ea9f248e5","01a1aafe-b9c1-786d-823d-d79ea9f248e5","Den, don agus ainmfhocail a thosaíonn le s","Roghnaigh an fhoirm cheart i ngach bearna. Úsáid an córas lárnach agus na hainmfhocail san uimhir uatha.",1,16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5d47f3e1-364c-4d2c-a284-62276c5c5e95_hero.webp?v=1793870182",{"@id":46,"@type":29,"id":47,"grammarPage":31,"title":48,"instructions":49,"displayOrder":50,"type":51,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b9dd-76dc-b786-92fe4504f791","01a1aafe-b9dd-76dc-b786-92fe4504f791","An córas lárnach: cuir na píosaí in ord","Cuir na píosaí in ord chun abairt a dhéanamh. Úsáid an córas lárnach agus ainmfhocail uatha. Tá píosa breise i ngach ceist nach n-úsáidfidh tú.",2,"sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1d878ec5-761a-43e7-b3c7-66c841b73ccd_hero.webp?v=1793870182",{"@id":54,"@type":29,"id":55,"grammarPage":31,"title":56,"instructions":49,"displayOrder":57,"type":51,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-b9ef-78ff-834e-ac2431276b2a","01a1aafe-b9ef-78ff-834e-ac2431276b2a","Den, don agus s: abairtí a chur le chéile",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1380aef5-c033-470e-9b94-f67a87766b12_hero.webp?v=1793870182",{"@id":60,"@type":29,"id":61,"grammarPage":31,"title":62,"instructions":63,"displayOrder":64,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":66},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-ba04-7092-a746-daa2d979a9bb","01a1aafe-ba04-7092-a746-daa2d979a9bb","An córas lárnach: rangú de réir thús an ainmfhocail","Tapáil píosa, ansin tapáil an colún cuí. Léiríonn + na focail atá le cur le chéile. Úsáid an córas lárnach agus an uimhir uatha.",4,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6c64d910-08d8-42f3-a941-373bdc53fae9_hero.webp?v=1793870182",{"@id":68,"@type":29,"id":69,"grammarPage":31,"title":70,"instructions":63,"displayOrder":71,"type":65,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":72},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aafe-ba0a-79ee-8561-d1d343ab6cad","01a1aafe-ba0a-79ee-8561-d1d343ab6cad","Den agus don: séimhiú agus codarsnachtaí",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4f2bfb02-9e4f-436e-916d-68e419dd6a7d_hero.webp?v=1793870182",null]