[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ko":3,"grammar-pages-ko":4,"grammar-page-ko-jeonmuneo-wa-oeraeeo-pyogi-wolli":1237,"grammar-lesson-path-ko-jeonmuneo-wa-oeraeeo-pyogi-wolli-bareum-pyogi-gyubeom-silje-jeogyong-c1":1252,"grammar-exercises-by-page-01a07863-da80-71f8-ad13-4edd2387999a":1293,"grammar-quick-check-01a07863-da80-71f8-ad13-4edd2387999a":1304,"grammar-lesson-body-01a07863-da80-71f8-ad13-4edd2387999a-2vk18v5iec":1348},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,202,207,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,388,393,398,403,408,413,418,423,428,433,438,443,448,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,564,569,574,579,584,589,594,599,604,609,614,619,624,629,634,639,644,649,654,659,664,669,674,679,685,690,695,700,705,710,715,720,725,730,735,740,745,750,755,760,765,770,775,780,785,790,795,800,805,810,815,820,825,830,835,840,845,850,855,860,865,870,875,880,885,890,895,901,906,911,916,921,926,931,936,941,946,951,956,961,966,971,976,981,986,991,996,1001,1006,1011,1016,1021,1026,1031,1036,1041,1046,1051,1056,1061,1066,1071,1076,1081,1086,1092,1097,1102,1107,1112,1117,1122,1127,1132,1137,1142,1147,1152,1157,1162,1167,1172,1177,1182,1187,1192,1197,1202,1207,1212,1217,1222,1227,1232],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a07863-d965-7a9c-bf2c-49cbd07db13c","한글 자모와 음절 구성","hangeul-jamo-wa-eumjeol-guseong","ko","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a07863-d8b3-7f8a-8a0a-eaf0cecae52e","기본 모음과 결합 모음","gibon-moeum-gwa-gyeolhap-moeum",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a07863-d8af-71a8-8c45-1a8a3f76a5cd","기본 자음과 쌍자음","gibon-jaeum-gwa-ssangjaeum",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a07863-d779-7ddb-b211-4130338ba266","초성·중성·종성의 음절 블록","choseong-jungseong-jongseong-eumjeol-beullok",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a07863-d6e6-7b43-bad6-c5f0f3ff5ad4","받침의 기본 발음","batchim-ui-gibon-bareum",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a07863-d822-780c-a131-d44759e4e9c6","음절 경계의 연음","eumjeol-gyeonggye-ui-yeoneum",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a07863-dbdf-76ae-99a4-5c1644a86df2","평음·격음·된소리의 구별","pyeongeum-gyeogeum-doensori-gubyeol",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a07863-d7d4-7067-9509-6c61439e1ace","단어와 조사의 기본 띄어쓰기","daneo-wa-josa-ui-gibon-ttieosseugi",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a07863-d973-7199-a2b4-85421b555db6","한국어의 기본 문장 어순","hangugeo-ui-gibon-munjang-eosun",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a07863-dac9-7be9-b577-ff00788f6837","주어 생략과 문맥","jueo-saengnyak-gwa-munmaek",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a07863-db67-7005-87b1-a94c56ae3f6b","명사 서술문 '-이에요\u002F예요'","myeongsa-seosulmun-ieyo-yeyo",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a07863-d73f-7a06-b6b5-4462e5d1c7fb","복수 표지 '-들'","boksu-pyoji-deul",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a07863-dadd-79f2-a39e-19c30614126f","주제 조사 '-은\u002F는'","juje-josa-eun-neun",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a07863-dad0-7378-8110-a818eeec8bb0","주격 조사 '-이\u002F가'","jugyeok-josa-i-ga",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a07863-db38-792a-bb33-9f63f55ac42a","목적격 조사 '-을\u002F를'","mokjeokgyeok-josa-eul-reul",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a07863-da2d-7aff-8d16-c2b0aeb26123","장소 조사 '-에'와 '-에서'","jangso-josa-e-wa-eseo",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a07863-dc7c-7e61-8943-71bd0394980e","소유와 관계의 '-의'","soyugwa-gwangye-ui-ui",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a07863-db8d-7e59-a312-9ec455b08473","나열의 '-와\u002F과', '-(이)랑'","nayeol-ui-wa-gwa-irang",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a07863-d78e-708d-b455-b80e6ea2dd70","추가의 '-도'와 한정의 '-만'","chuga-ui-do-wa-hanjeong-ui-man",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a07863-d9e1-7970-b6e6-90017f095802","이것·그것·저것과 이·그·저","igeot-geugeot-jeogeot",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a07863-d8a9-7db7-bcc0-28bc09869d8d","기본 인칭 대명사","gibon-inching-daemyeongsa",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a07863-d981-7437-823a-919bd3eed1cf","한자어 수사","hanjaeo-susa",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a07863-d901-77c8-b64a-c50ec0940823","고유어 수사","goyueo-susa",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a07863-d89e-762e-819c-9cbd4958a11f","기본 단위성 의존 명사","gibon-danwiseong-uijon-myeongsa",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a07863-dc5a-7525-b059-2ed1b8b2221b","시간·날짜·나이·가격 말하기","sigan-naljja-nai-gagyeok-malhagi",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a07863-dcdb-7304-9758-3f3e2c62e6f1","용언의 기본형과 어간","yongeon-ui-gibonhyeong-gwa-eogan",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a07863-d802-7493-b118-bc32fc44783b","동사와 형용사의 서술 기능","dongsa-wa-hyeongyongsa-ui-seosul",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a07863-d6b2-70ba-9fab-f0439f2714ef","'-아요\u002F어요' 현재형","ayo-eoyo-hyeonjaehyeong",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a07863-d937-732f-a522-5a91bb5bd3f4","'하다' 용언의 활용","hada-yongeon-ui-hwaryong",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a07863-db2d-7732-83ce-5f7a2fbd9b98","모음 축약의 기초","moeum-chugyak-ui-gicho",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a07863-da0d-76ea-a9ed-0379b45b5b3c","존재와 소유의 '있다\u002F없다'","itda-eopda",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a07863-db61-7677-ab21-8b7937bed18d","명사 부정 '-이\u002F가 아니에요'","myeongsa-bujeong-anieyo",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a07863-daa2-7432-bce4-b46d237714c6","짧은 부정 '안'","jjalbeun-bujeong-an",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a07863-dbc0-7453-b134-a1b4a46fcba4","판정 의문문과 억양","panjeong-uimunmun-gwa-eogyang",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a07863-dba9-7756-9901-44ed2f65d3c5","누구·무엇·어디·언제 묻기","nugu-mueot-eodi-eonje-mutgi",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a07863-d949-733a-b55f-52671214521e","해요체의 기본","haeyoche-ui-gibon",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":10,"displayOrder":191},"01a07863-da07-718d-a735-fddfd295a0b8","이름·호칭·직함으로 부르기","ireum-hoching-jikham",37,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":9,"level":10,"displayOrder":196},"01a07863-d764-7b0a-be56-ffe385bc0c94","부탁의 '-아\u002F어 주세요'","butak-ui-a-eo-juseyo",38,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":9,"level":10,"displayOrder":201},"01a07863-d9bd-7f86-b983-53adc1bc2192","희망의 '-고 싶다'","huimang-ui-go-sipda",39,{"id":203,"title":204,"slug":205,"language":9,"level":10,"displayOrder":206},"01a07863-d79b-7eea-b728-9f85185f6b56","출발점과 도착점 '-에서\u002F부터…까지'","chulbaljeom-dochakjeom-eseo-buteo-kkaji",40,{"id":208,"title":209,"slug":210,"language":9,"level":211,"displayOrder":212},"01a07863-d7fc-76aa-a3c6-d4ce9b8c5d55","된소리되기의 기본 규칙","doensoridoegi-ui-gibon-gyuchik","A2",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":211,"displayOrder":217},"01a07863-d6f4-7b4f-90ee-0462e256efea","비음화와 유음화","bieumhwa-wa-yueumhwa",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":211,"displayOrder":222},"01a07863-d9a3-7500-bfd7-2b1591bc66bb","'ㅎ'의 탈락과 거센소리화","hieut-tallak-gwa-geosensorihwa",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":211,"displayOrder":227},"01a07863-d72f-7222-b7b0-05f77dba68b3","복합 받침의 발음","bokhap-batchim-ui-bareum",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":211,"displayOrder":232},"01a07863-d7ef-7dec-a7d1-93eb24e9d8ee","'ㄷ' 불규칙 활용","digeut-bulgyuchik-hwaryong",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":211,"displayOrder":237},"01a07863-d6fa-7009-9ea0-21e78868dfb2","'ㅂ' 불규칙 활용","bieup-bulgyuchik-hwaryong",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":211,"displayOrder":242},"01a07863-dbf7-78f5-b923-815cc03a1824","'르' 불규칙 활용","reu-bulgyuchik-hwaryong",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":211,"displayOrder":247},"01a07863-d6ab-7aa1-a11a-2ab40be93a6a","'-았\u002F었-' 과거 시제","at-eot-gwageo-sije",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":211,"displayOrder":252},"01a07863-d81c-7614-86f3-5f5fb1c12c69","'-(으)ㄹ 거예요' 미래 표현","eul-geoyeyo-mirae-pyohyeon",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":211,"displayOrder":257},"01a07863-d8d7-72df-81c4-d23fc7143cf9","'-고 있다' 진행상","go-itda-jinhaengsang",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":211,"displayOrder":262},"01a07863-da46-7ed7-bda4-a0e75111ad1b","'-(으)ㄴ 적이 있다' 경험","jeogi-itda-gyeongheom",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":211,"displayOrder":267},"01a07863-d88f-7cc0-9aa7-a29fd586b720","'-기 전에'와 '-(으)ㄴ 후에'","gi-jeone-wa-eun-hue",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":211,"displayOrder":272},"01a07863-d8be-7e4f-b1d9-1aae530b50cf","기간의 '동안'과 '내내'","gigan-ui-dongan-gwa-naenae",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":211,"displayOrder":277},"01a07863-dcc9-79d5-920a-5ea6f74ca95d","여격 조사 '-에게\u002F한테'","yeogyeok-josa-ege-hante",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":211,"displayOrder":282},"01a07863-d6da-7930-8e3f-d0fb8c57c57a","방향·수단·자격의 '-(으)로'","banghyang-sudan-jagyeok-euro",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":211,"displayOrder":287},"01a07863-d6ff-7e70-9547-9988f40131e2","비교 기준의 '-보다'","bigyo-gijun-ui-boda",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":211,"displayOrder":292},"01a07863-da40-7cbd-a3a2-3f63ae2b81d3","제한의 '-밖에'와 부정","jehan-ui-bakke-wa-bujeong",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":211,"displayOrder":297},"01a07863-d6c3-7acb-a894-697e90fcfc5c","반복 단위의 '-마다'","banbok-danwi-ui-mada",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":211,"displayOrder":302},"01a07863-da27-737c-a777-b7d60847772d","재귀 대명사 '자기'","jaegwi-daemyeongsa-jagi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":211,"displayOrder":307},"01a07863-d6a5-7c88-8e8d-8ebe96cd6f46","'아무'와 비정칭 표현","amu-wa-bijeongching-pyohyeon",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":211,"displayOrder":312},"01a07863-d8c4-70a7-a1d5-1cec2608b6d7","긴 부정 '-지 않다'","gin-bujeong-ji-anta",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":211,"displayOrder":317},"01a07863-db94-70c5-9f4e-660f5243c762","능력 부정 '못'과 '-지 못하다'","neungnyeok-bujeong-mot",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":211,"displayOrder":322},"01a07863-d9c4-790d-8cd6-d5866e80e583","확인 의문 '-지요?'","hwagin-uimun-jiyo",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":211,"displayOrder":327},"01a07863-dc3d-76a4-806f-785d9a477773","선택 의문 '-을까요, 아니면 -을까요?'","seontaek-uimun-eulkkayo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":211,"displayOrder":332},"01a07863-d8fb-788a-b602-efa6402db0e7","공손한 명령 '-(으)세요'","gongsonhan-myeongnyeong-euseyo",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":211,"displayOrder":337},"01a07863-da3a-7ed3-b676-8df80514697c","제안의 '-(으)ㄹ까요'","jean-ui-eulkkayo",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":211,"displayOrder":342},"01a07863-d875-77af-bd79-3cf735584cf1","건의의 '-(으)ㅂ시다'","geonui-ui-eupsida",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":211,"displayOrder":347},"01a07863-d99c-7f3e-9e30-985379ad837f","허가의 '-아\u002F어도 되다'","heoga-ui-a-eodo-doeda",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":211,"displayOrder":352},"01a07863-d888-78e4-beff-b3b89bc4ebbf","금지의 '-(으)면 안 되다'","geumji-ui-eumyeon-an-doeda",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":211,"displayOrder":357},"01a07863-dca9-7385-8dd8-938736325303","의무의 '-아\u002F어야 하다'","uimu-ui-a-eoya-hada",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":211,"displayOrder":362},"01a07863-db9a-7396-a838-e0e86e7a7740","능력과 가능성 '-(으)ㄹ 수 있다'","neungnyeok-ganeungseong-eul-su-itda",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":211,"displayOrder":367},"01a07863-d9cb-71f8-8f51-dd7c86bccb50","화자의 약속 '-(으)ㄹ게요'","hwaja-ui-yaksok-eulgeyo",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":211,"displayOrder":372},"01a07863-d920-7c19-a8c0-11f23947738e","계획의 '-(으)려고 하다'","gyehoek-ui-euryeogo-hada",73,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":9,"level":211,"displayOrder":377},"01a07863-db86-7d89-89fc-0b71d630694b","나열과 순차의 '-고'","nayeol-gwa-suncha-ui-go",74,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":9,"level":211,"displayOrder":382},"01a07863-da20-784e-af2a-e6b7fb39a6ad","이유와 선행의 '-아\u002F어서'","iyu-wa-seonhaeng-ui-a-eoseo",75,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":9,"level":211,"displayOrder":387},"01a07863-d7b3-77df-9dca-9c9fbcfbf726","대조의 '-지만'","daejo-ui-jiman",76,{"id":389,"title":390,"slug":391,"language":9,"level":211,"displayOrder":392},"01a07863-daae-7cf4-ab06-943d93f9c416","조건의 '-(으)면'","jogeon-ui-eumyeon",77,{"id":394,"title":395,"slug":396,"language":9,"level":211,"displayOrder":397},"01a07863-d9db-73c3-872e-723fdb813826","이동 목적의 '-(으)러'","idong-mokjeok-ui-eureo",78,{"id":399,"title":400,"slug":401,"language":9,"level":211,"displayOrder":402},"01a07863-d807-7e69-b53f-2e26918c78dd","동시 행동의 '-(으)면서'","dongsi-haengdong-ui-eumyeonseo",79,{"id":404,"title":405,"slug":406,"language":9,"level":211,"displayOrder":407},"01a07863-d9d4-7c19-afc4-2ff35e70179b","현재 관형사형 '-는'과 '-(으)ㄴ'","hyeonjae-gwanhyeongsahyeong-neun-eun",80,{"id":409,"title":410,"slug":411,"language":9,"level":211,"displayOrder":412},"01a07863-d90e-7a7e-9053-e809dbde6a66","과거 관형사형 '-(으)ㄴ'","gwageo-gwanhyeongsahyeong-eun",81,{"id":414,"title":415,"slug":416,"language":9,"level":211,"displayOrder":417},"01a07863-d943-7552-bafb-945695d8bb80","행위의 명사화 '-기'","haengwi-ui-myeongsahwa-gi",82,{"id":419,"title":420,"slug":421,"language":9,"level":211,"displayOrder":422},"01a07863-d8a4-787b-9e5a-76ddbaba31b9","기본 간접 인용 '-다고 하다'","gibon-ganjeop-inyong-dago-hada",83,{"id":424,"title":425,"slug":426,"language":9,"level":211,"displayOrder":427},"01a07863-dabc-7109-84f9-1712ee6ff4b3","주체 높임 '-(으)시-'","juche-nopim-eusi",84,{"id":429,"title":430,"slug":431,"language":9,"level":211,"displayOrder":432},"01a07863-d996-728a-b6f2-731006eb841c","합쇼체 '-ㅂ니다\u002F습니다'","hapsyoche-mnida-seumnida",85,{"id":434,"title":435,"slug":436,"language":9,"level":211,"displayOrder":437},"01a07863-d93d-7533-8250-6c2f5f18764c","해체와 반말의 기본","haeche-wa-banmal-ui-gibon",86,{"id":439,"title":440,"slug":441,"language":9,"level":211,"displayOrder":442},"01a07863-d7e9-7bc5-bf51-e2757d93ffdc","'더'와 '가장'으로 비교하기","deo-wa-gajang-euro-bigyohagi",87,{"id":444,"title":445,"slug":446,"language":9,"level":211,"displayOrder":447},"01a07863-d85f-78f0-b441-d0f375b4ce85","'같다'와 '다르다'의 비교 표현","gatda-wa-dareuda-ui-bigyo",88,{"id":449,"title":450,"slug":451,"language":9,"level":452,"displayOrder":453},"01a07863-dccf-7155-9b8b-4ff2bf9375eb","연속 발화의 음운 변동","yeonsok-balhwa-ui-eumun-byeondong","B1",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":452,"displayOrder":458},"01a07863-dc9f-769e-a768-488d93b8647e","의존 명사와 보조 용언의 띄어쓰기","uijon-myeongsa-bojo-yongeon-ttieosseugi",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":452,"displayOrder":463},"01a07863-dc4f-751d-b6d8-02ea0da4df92","서사의 현재 시제","seosa-ui-hyeonjae-sije",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":452,"displayOrder":468},"01a07863-d699-7a6c-bc1f-47f83bb745d5","'-아\u002F어 있다' 결과상","a-eo-itda-gyeolgwansang",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":452,"displayOrder":473},"01a07863-d68c-7d94-b89f-2b20778dc8c9","'-아\u002F어 버리다' 완료와 화자 태도","a-eo-beorida-wallyo",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":452,"displayOrder":478},"01a07863-d693-70ac-b868-94f5908d21bc","'-아\u002F어 보다' 시도와 경험","a-eo-boda-sido",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":452,"displayOrder":483},"01a07863-d866-7a2e-8b80-cfd111821e16","'-게 되다' 변화와 결과","ge-doeda-byeonhwa",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":452,"displayOrder":488},"01a07863-d8d0-7b6a-aec8-4936e6960731","'-고 있는 중이다' 진행의 강조","go-inneun-jungida",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":452,"displayOrder":493},"01a07863-d82f-76d1-bcda-d8c3512057f7","의도의 '-(으)려고 하다'와 '-(으)려던 참이다'","euryeogo-hada-wa-euryeodeon-chamida",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":452,"displayOrder":498},"01a07863-d92a-73d8-9d5b-d6f1e840678d","결정의 '-기로 하다'","gyeoljeong-ui-giro-hada",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":452,"displayOrder":503},"01a07863-d8c9-7326-90b6-6f616e7d2c83","기원과 희망의 '-기를 바라다'","giwon-huimang-gireul-barada",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":452,"displayOrder":508},"01a07863-d780-7638-aa86-22c4d601d385","추측의 '-(으)ㄴ\u002F는 것 같다'","chucheuk-ui-geot-gatda",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":452,"displayOrder":513},"01a07863-da68-7f62-9969-d9f9a0157b7f","정황 판단의 '-나 보다'","jeonghwang-pandan-ui-na-boda",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":452,"displayOrder":518},"01a07863-d787-70be-bee2-c9fd4f58c17b","추측과 의지의 '-겠-'","chucheuk-uiji-ui-get",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":452,"displayOrder":523},"01a07863-d7dd-74e6-9a0e-04563eaa2061","당위의 '-(으)ㄹ 것이다'","dangwi-ui-eul-geosida",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":452,"displayOrder":528},"01a07863-d74f-7c02-8857-25dc8eebe6dc","불가피성의 '-(으)ㄹ 수밖에 없다'","bulgapisong-ui-eul-subakke-eopda",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":452,"displayOrder":533},"01a07863-dbb6-7246-bfe5-2008f6abf9ae","판단의 근거 '-(으)니까'","pandan-ui-geungeo-eunikka",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":452,"displayOrder":538},"01a07863-da1a-7719-91c8-b6148f06c992","이유의 '-기 때문에'","iyu-ui-gi-ttaemune",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":452,"displayOrder":543},"01a07863-dc60-70d7-a519-180a6184e16f","시간적 순차의 '-자'","siganjeok-suncha-ui-ja",107,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":9,"level":452,"displayOrder":548},"01a07863-da87-7265-8795-7c35498f388b","즉시 연결 '-자마자'","jeuksi-yeongyeol-jamaja",108,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":9,"level":452,"displayOrder":553},"01a07863-dc54-7d1c-a9f3-2b89df9b21a0","시간 배경의 '-는 동안'","sigan-baegyeong-ui-neun-dongan",109,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":9,"level":452,"displayOrder":558},"01a07863-dcc3-730c-ba81-66fd1c204edc","양보의 '-더라도'","yangbo-ui-deorado",110,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":9,"level":452,"displayOrder":563},"01a07863-dcd5-71d9-8755-b39832251b38","예상에 어긋나는 '-는데도'","yesang-e-eogeunnaneun-neundedo",111,{"id":565,"title":566,"slug":567,"language":9,"level":452,"displayOrder":568},"01a07863-dc31-7dd6-9ee8-2c8720fc8b68","선택과 나열의 '-거나'","seontaek-nayeol-ui-geona",112,{"id":570,"title":571,"slug":572,"language":9,"level":452,"displayOrder":573},"01a07863-db32-7e95-89e9-46c74502f65d","목적의 '-기 위해서'","mokjeok-ui-gi-wihaeseo",113,{"id":575,"title":576,"slug":577,"language":9,"level":452,"displayOrder":578},"01a07863-db3d-7f2d-8f1d-c3bcd9021d0d","목표와 유도의 '-도록'","mokpyo-yudo-ui-dorok",114,{"id":580,"title":581,"slug":582,"language":9,"level":452,"displayOrder":583},"01a07863-db27-75e1-b6e5-f513668ccce1","미래·예정 관형사형 '-(으)ㄹ'","mirae-gwanhyeongsahyeong-eul",115,{"id":585,"title":586,"slug":587,"language":9,"level":452,"displayOrder":588},"01a07863-dca4-7419-ad77-c7d6a02553d0","의존 명사 '것'과 관형절","uijon-myeongsa-geot",116,{"id":590,"title":591,"slug":592,"language":9,"level":452,"displayOrder":593},"01a07863-d844-7ab5-a1cc-d733f9281157","가능성의 '수'와 이유의 '리'","ganeungseong-su-wa-iyu-ri",117,{"id":595,"title":596,"slug":597,"language":9,"level":452,"displayOrder":598},"01a07863-dc25-7877-b240-dfd412c2a1bd","사실과 상태의 명사화 '-(으)ㅁ'","sasil-sangtae-myeongsahwa-eum",118,{"id":600,"title":601,"slug":602,"language":9,"level":452,"displayOrder":603},"01a07863-dbe7-736a-89b9-50d1efa375aa","평서문의 간접 인용","pyeongseomun-ganjeop-inyong",119,{"id":605,"title":606,"slug":607,"language":9,"level":452,"displayOrder":608},"01a07863-dcae-7149-bec1-849ddbb001b4","의문문의 간접 인용","uimunmun-ganjeop-inyong",120,{"id":610,"title":611,"slug":612,"language":9,"level":452,"displayOrder":613},"01a07863-db5b-7c5f-867f-3e72f5953a9a","명령·청유문의 간접 인용","myeongnyeong-cheongyumun-ganjeop-inyong",121,{"id":615,"title":616,"slug":617,"language":9,"level":452,"displayOrder":618},"01a07863-d9a9-7abe-8e52-1fb0f7ac687e","회화체 인용의 줄임말","hoehwache-inyong-ui-jurimmal",122,{"id":620,"title":621,"slug":622,"language":9,"level":452,"displayOrder":623},"01a07863-dbce-7dbc-a32f-8ae0255cde5c","피동 접미사 '-이-·-히-·-리-·-기-'","pidong-jeommisa-i-hi-ri-gi",123,{"id":625,"title":626,"slug":627,"language":9,"level":452,"displayOrder":628},"01a07863-dc04-7c8b-bfcd-b9839bc8aee1","사동 접미사 '-이-·-히-·-리-·-기-·-우-·-구-·-추-'","sadong-jeommisa",124,{"id":630,"title":631,"slug":632,"language":9,"level":452,"displayOrder":633},"01a07863-d69f-7dda-a9d4-d7644f6aed50","'-아\u002F어 주다'와 수혜 구문","a-eo-juda-wa-suhye-gumun",125,{"id":635,"title":636,"slug":637,"language":9,"level":452,"displayOrder":638},"01a07863-dac3-70c2-8fdf-c18535f6353f","주체 높임의 제약","juche-nopim-ui-jeyak",126,{"id":640,"title":641,"slug":642,"language":9,"level":452,"displayOrder":643},"01a07863-dc8e-76ed-9af3-6a344373bb3a","특수 높임 어휘","teuksu-nopim-eohwi",127,{"id":645,"title":646,"slug":647,"language":9,"level":452,"displayOrder":648},"01a07863-d836-72a4-a610-6579e1012531","객체 높임 '드리다·뵙다·모시다'","gaekche-nopim-deurida-boepda-mosida",128,{"id":650,"title":651,"slug":652,"language":9,"level":452,"displayOrder":653},"01a07863-d7a1-7ec6-b4ca-20d76c327ca4","출처의 '-에게서\u002F한테서'","chulcheo-ui-egeseo-hanteseo",129,{"id":655,"title":656,"slug":657,"language":9,"level":452,"displayOrder":658},"01a07863-d828-7931-ae50-78543588fb40","'-은\u002F는'과 '-이\u002F가'의 정보 구조","eun-neun-i-ga-jeongbo-gujo",130,{"id":660,"title":661,"slug":662,"language":9,"level":452,"displayOrder":663},"01a07863-d7c6-7c2e-b478-e64924b2ae4d","담화 표지 '그런데·그래서·그러면'","damhwa-pyoji-geureonde-geuraeseo-geureomyeon",131,{"id":665,"title":666,"slug":667,"language":9,"level":452,"displayOrder":668},"01a07863-db16-7a0c-b854-fcc542939ba4","새로운 깨달음의 '-군요'","kkaedareum-ui-gunyo",132,{"id":670,"title":671,"slug":672,"language":9,"level":452,"displayOrder":673},"01a07863-d83d-7858-8833-0d39f3b6dd7c","감탄과 발견의 '-네요'","gamtan-balgyeon-ui-neyo",133,{"id":675,"title":676,"slug":677,"language":9,"level":452,"displayOrder":678},"01a07863-d6be-7b7e-b66d-5ba175f55887","배경 설명의 '-거든요'","baegyeong-seolmyeong-ui-geodeunyo",134,{"id":680,"title":681,"slug":682,"language":9,"level":683,"displayOrder":684},"01a07863-db55-7a10-9e7e-fa7838f82878","문장 억양과 화자 태도","munjang-eogyang-gwa-hwaja-taedo","B2",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":683,"displayOrder":689},"01a07863-d711-75bb-a8a2-e9f58feada9d","보조 용언의 붙여쓰기와 띄어쓰기","bojo-yongeon-buchyeosseugi-ttieosseugi",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":683,"displayOrder":694},"01a07863-d9b7-713f-84b3-8ae9c967c606","회상의 '-던'과 완료의 '-았\u002F었던'","hoesang-ui-deon-gwa-at-eotdeon",137,{"id":696,"title":697,"slug":698,"language":9,"level":683,"displayOrder":699},"01a07863-d9b0-75b6-990f-17bc7658b52f","회상 증거의 '-더-'","hoesang-jeunggeo-ui-deo",138,{"id":701,"title":702,"slug":703,"language":9,"level":683,"displayOrder":704},"01a07863-d6c9-7043-9928-0449a0d6df90","반복·지속·완료의 상적 대립","banbok-jisok-wallyo-sangjeok-daerip",139,{"id":706,"title":707,"slug":708,"language":9,"level":683,"displayOrder":709},"01a07863-d914-7b11-a657-fe923f76445d","과거 시점의 예정과 의도","gwageo-sijeom-ui-yejeong-gwa-uido",140,{"id":711,"title":712,"slug":713,"language":9,"level":683,"displayOrder":714},"01a07863-dbaf-7c5d-a3cc-6143cf70cc17","외양 근거의 '-(으)ㄴ\u002F는 모양이다'","oeyang-geungeo-ui-moyangida",141,{"id":716,"title":717,"slug":718,"language":9,"level":683,"displayOrder":719},"01a07863-dce1-700e-94ab-2d6094ac5f54","유사성과 추정의 '-(으)ㄴ\u002F는 듯하다'","yusaseong-chujeong-ui-deuthada",142,{"id":721,"title":722,"slug":723,"language":9,"level":683,"displayOrder":724},"01a07863-d930-7e18-9fdf-31494c849373","규범적 가능성의 '-법하다'","gyubeomjeok-ganeungseong-beophada",143,{"id":726,"title":727,"slug":728,"language":9,"level":683,"displayOrder":729},"01a07863-d908-71e3-84e1-b7005b284694","과거 추측 '-았\u002F었을 것이다'","gwageo-chucheuk-at-eosseul-geosida",144,{"id":731,"title":732,"slug":733,"language":9,"level":683,"displayOrder":734},"01a07863-d9ed-79d7-986c-ce259c11aa71","일보 직전의 '-(으)ㄹ 뻔하다'","ilbo-jikjeon-ui-eul-ppeonhada",145,{"id":736,"title":737,"slug":738,"language":9,"level":683,"displayOrder":739},"01a07863-dc0f-7521-a0f7-5fa560af450c","사후 판단의 '-(으)ㄹ걸 그랬다'","sahu-pandan-ui-eulgeol-geuraetda",146,{"id":741,"title":742,"slug":743,"language":9,"level":683,"displayOrder":744},"01a07863-d6b8-7c6b-84df-fac264a46e76","배경·대조·전제의 '-는데'","baegyeong-daejo-jeonje-ui-neunde",147,{"id":746,"title":747,"slug":748,"language":9,"level":683,"displayOrder":749},"01a07863-d91a-7700-b335-1b32ea223d23","관찰 후 변화의 '-더니'","gwanchal-hu-byeonhwa-ui-deoni",148,{"id":751,"title":752,"slug":753,"language":9,"level":683,"displayOrder":754},"01a07863-da13-7f13-9c3e-252dc5711247","이유 선택의 '-느니'","iyu-seontaek-ui-neuni",149,{"id":756,"title":757,"slug":758,"language":9,"level":683,"displayOrder":759},"01a07863-da5b-7f24-b3b7-5d5c8170ca8a","정도와 근거의 '-(으)ㄹ 만큼'","jeongdo-geungeo-ui-eul-mankeum",150,{"id":761,"title":762,"slug":763,"language":9,"level":683,"displayOrder":764},"01a07863-d84a-7f59-bd27-318d56597fe9","강한 양보의 '-(으)ㄹ지라도'","ganghan-yangbo-ui-euljirado",151,{"id":766,"title":767,"slug":768,"language":9,"level":683,"displayOrder":769},"01a07863-dbd7-734d-be18-d7d788ee6ccf","'뿐만 아니라'와 '는 물론'","ppunman-anira-neun-mullon",152,{"id":771,"title":772,"slug":773,"language":9,"level":683,"displayOrder":774},"01a07863-d6cf-7503-8908-9478343e4f2a","반대 결과의 '-기는커녕'","bandae-gyeolgwa-ui-gineunkeonyeong",153,{"id":776,"title":777,"slug":778,"language":9,"level":683,"displayOrder":779},"01a07863-db7f-7970-96e6-40b67481f0df","내포 관형절과 관계 관형절","naepo-gwanhyeongjeol-gwangye-gwanhyeongjeol",154,{"id":781,"title":782,"slug":783,"language":9,"level":683,"displayOrder":784},"01a07863-dafd-7b08-9085-b396a41547bc","중첩된 관형어와 수식 범위","jungcheopdoen-gwanhyeongeo-susik-beomwi",155,{"id":786,"title":787,"slug":788,"language":9,"level":683,"displayOrder":789},"01a07863-dc9a-7158-a028-961cb4d1bf22","의존 명사 '바·차·터'","uijon-myeongsa-ba-cha-teo",156,{"id":791,"title":792,"slug":793,"language":9,"level":683,"displayOrder":794},"01a07863-d896-7a38-8919-a412fcce6908","'-기'와 '-(으)ㅁ' 명사화의 차이","gi-wa-eum-myeongsahwa-ui-chai",157,{"id":796,"title":797,"slug":798,"language":9,"level":683,"displayOrder":799},"01a07863-da6f-72ae-a853-5ee84959e034","전해 듣기의 '-대요'","jeonhae-deutgi-ui-daeyo",158,{"id":801,"title":802,"slug":803,"language":9,"level":683,"displayOrder":804},"01a07863-dc77-76f7-91a4-9b5adf559a66","소문과 전달의 '-다더라'","somun-jeondal-ui-dadeora",159,{"id":806,"title":807,"slug":808,"language":9,"level":683,"displayOrder":809},"01a07863-daf1-7bdb-97ad-e00255c0ad56","중첩 인용과 시제 호응","jungcheop-inyong-gwa-sije-ho-eung",160,{"id":811,"title":812,"slug":813,"language":9,"level":683,"displayOrder":814},"01a07863-dbc7-75d0-b47f-196fef2debe8","피동·자동·능동의 중의성","pidong-jadong-neungdong-junguiseong",161,{"id":816,"title":817,"slug":818,"language":9,"level":683,"displayOrder":819},"01a07863-d86d-7a02-a463-db57c117c4f7","'-게 하다' 장형 사동","ge-hada-janghyeong-sadong",162,{"id":821,"title":822,"slug":823,"language":9,"level":683,"displayOrder":824},"01a07863-dc0a-71a4-bf70-d389059d55d4","사동의 직접성과 간접성","sadong-ui-jikjeopseong-ganjeopseong",163,{"id":826,"title":827,"slug":828,"language":9,"level":683,"displayOrder":829},"01a07863-d9e7-7d45-bcfe-2247961600e4","이중 주어 구문","ijung-jueo-gumun",164,{"id":831,"title":832,"slug":833,"language":9,"level":683,"displayOrder":834},"01a07863-d815-79ed-9a96-24ccfda66b3e","어순 이동과 정보 초점","eosun-idong-gwa-jeongbo-chojeom",165,{"id":836,"title":837,"slug":838,"language":9,"level":683,"displayOrder":839},"01a07863-dab5-740e-83b8-33f381df3c93","조사 결합과 의미 범위","josa-gyeolhap-gwa-uimi-beomwi",166,{"id":841,"title":842,"slug":843,"language":9,"level":683,"displayOrder":844},"01a07863-d717-7c49-836e-9cd2147ab799","보조사 '-조차·-마저·-까지도'","bojosa-jocha-majeo-kkajido",167,{"id":846,"title":847,"slug":848,"language":9,"level":683,"displayOrder":849},"01a07863-d987-7c0b-91c8-c3837f99a60f","하오체의 형태와 사용 맥락","haoche-ui-hyeongtae-wa-maengnak",168,{"id":851,"title":852,"slug":853,"language":9,"level":683,"displayOrder":854},"01a07863-d94e-7f7d-bd36-aea815da0959","하게체의 형태와 사용 맥락","hageche-ui-hyeongtae-wa-maengnak",169,{"id":856,"title":857,"slug":858,"language":9,"level":683,"displayOrder":859},"01a07863-d858-74ca-b8ff-d9b13d4b0e74","간접 부탁과 완곡한 거절","ganjeop-butak-gwa-wangokhan-geojeol",170,{"id":861,"title":862,"slug":863,"language":9,"level":683,"displayOrder":864},"01a07863-d7e3-785c-94f1-4179cf749c35","단정을 줄이는 헤지 표현","danjeong-eul-jurineun-heji-pyohyeon",171,{"id":866,"title":867,"slug":868,"language":9,"level":683,"displayOrder":869},"01a07863-daea-78bd-9775-deb44fd9bdc1","주제 유지와 주제 전환","juje-yuji-wa-juje-jeonhwan",172,{"id":871,"title":872,"slug":873,"language":9,"level":683,"displayOrder":874},"01a07863-d7ad-7b97-ac94-5af97fdfc1e5","대조 초점과 암묵적 비교","daejo-chojeom-gwa-ammukjeok-bigyo",173,{"id":876,"title":877,"slug":878,"language":9,"level":683,"displayOrder":879},"01a07863-da94-7c24-baf3-7c267591a846","지시어와 대용어의 응집성","jisiseo-wa-daeyongeo-ui-eungjipseong",174,{"id":881,"title":882,"slug":883,"language":9,"level":683,"displayOrder":884},"01a07863-d8ec-755a-88de-35232b572455","공적 글의 명사 서술","gongjeok-geul-ui-myeongsa-seosul",175,{"id":886,"title":887,"slug":888,"language":9,"level":683,"displayOrder":889},"01a07863-db49-7520-93af-8489ebaeddd8","문어적 연결 표현 '-(으)며·-(으)므로'","muneojeok-yeongyeol-eumyeo-eumeuro",176,{"id":891,"title":892,"slug":893,"language":9,"level":683,"displayOrder":894},"01a07863-d705-7b59-b845-da4e853c1098","비교 구문의 기준·대상·결과","bigyo-gumun-ui-gijun-daesang-gyeolgwa",177,{"id":896,"title":897,"slug":898,"language":9,"level":899,"displayOrder":900},"01a07863-dbef-78d2-8c97-abb8e786ed05","표준 발음과 현실 발음의 변이","pyojun-bareum-gwa-hyeonsil-bareum","C1",178,{"id":902,"title":903,"slug":904,"language":9,"level":899,"displayOrder":905},"01a07863-d98e-7b5d-8442-36e99d47bc2c","합성어·파생어의 사이시옷과 발음","hapseongeo-pasaengeo-saisiot",179,{"id":907,"title":908,"slug":909,"language":9,"level":899,"displayOrder":910},"01a07863-da80-71f8-ad13-4edd2387999a","전문어와 외래어의 표기 원리","jeonmuneo-wa-oeraeeo-pyogi-wolli",180,{"id":912,"title":913,"slug":914,"language":9,"level":899,"displayOrder":915},"01a07863-dc49-79fb-8997-4af027e5c836","서사 시점과 시제 전환","seosa-sijeom-gwa-sije-jeonhwan",181,{"id":917,"title":918,"slug":919,"language":9,"level":899,"displayOrder":920},"01a07863-dc14-78e1-9eef-38912c4c2717","상 표현에 담긴 화자의 관점","sang-pyohyeon-ui-hwaja-gwanjeom",182,{"id":922,"title":923,"slug":924,"language":9,"level":899,"displayOrder":925},"01a07863-d9f9-7dce-959c-cd246b586b24","인식 양태의 확실성 척도","insik-yangtae-ui-hwaksilseong-cheokdo",183,{"id":927,"title":928,"slug":929,"language":9,"level":899,"displayOrder":930},"01a07863-da8d-7aac-bec2-62081bddaf94","증거성과 전달 거리","jeunggeoseong-gwa-jeondal-geori",184,{"id":932,"title":933,"slug":934,"language":9,"level":899,"displayOrder":935},"01a07863-d6e0-7357-993e-c2eafc046c16","반사실 가정과 후회","bansasil-gajeong-gwa-huhoe",185,{"id":937,"title":938,"slug":939,"language":9,"level":899,"displayOrder":940},"01a07863-dc37-78bd-8663-aec0542ea1b2","선택과 평가의 '-느니'","seontaek-pyeongga-ui-neuni",186,{"id":942,"title":943,"slug":944,"language":9,"level":899,"displayOrder":945},"01a07863-d8b9-700b-9eb0-169b7721c0ad","기대와 현실의 괴리 '-건만'","gidae-hyeonsil-goeri-ui-geonman",187,{"id":947,"title":948,"slug":949,"language":9,"level":899,"displayOrder":950},"01a07863-d756-78c9-b810-29ef5a957f8e","불행 중 다행의 '-기에 망정이지'","bulhaeng-jung-dahaeng-gie-mangjeongiji",188,{"id":952,"title":953,"slug":954,"language":9,"level":899,"displayOrder":955},"01a07863-d850-7f34-87f3-5934568da3cf","강조된 양보와 반전","gangjodoen-yangbo-wa-banjeon",189,{"id":957,"title":958,"slug":959,"language":9,"level":899,"displayOrder":960},"01a07863-d7b9-706c-ac7d-ed2167748f10","다중 종속절의 논리 관계","dajung-jongsokjeol-ui-nolli-gwangye",190,{"id":962,"title":963,"slug":964,"language":9,"level":899,"displayOrder":965},"01a07863-d794-7f75-935a-8e0726cf8ead","축약된 관형절과 의미 복원","chugyakdoen-gwanhyeongjeol",191,{"id":967,"title":968,"slug":969,"language":9,"level":899,"displayOrder":970},"01a07863-dc2c-732d-8737-00c912f91b18","선행사 없는 관형절","seonhaengsa-eomneun-gwanhyeongjeol",192,{"id":972,"title":973,"slug":974,"language":9,"level":899,"displayOrder":975},"01a07863-db72-7d6a-bb7c-a5fe2c55ff7c","명사화의 사건성과 사실성","myeongsahwa-ui-sageonseong-sasilseong",193,{"id":977,"title":978,"slug":979,"language":9,"level":899,"displayOrder":980},"01a07863-daf8-763b-9689-ca63208dc820","중첩 인용의 화자와 출처","jungcheop-inyong-ui-hwaja-chulcheo",194,{"id":982,"title":983,"slug":984,"language":9,"level":899,"displayOrder":985},"01a07863-d9ff-7f43-be2e-ab721849daf7","인용 동사의 선택과 화자 태도","inyong-dongsa-ui-seontaek",195,{"id":987,"title":988,"slug":989,"language":9,"level":899,"displayOrder":990},"01a07863-d70b-7796-861c-b6fde39f3320","비인칭 피동과 책임 회피","biinching-pidong-gwa-chaegim-hoepi",196,{"id":992,"title":993,"slug":994,"language":9,"level":899,"displayOrder":995},"01a07863-dbfe-7715-a73d-d97b70250059","사동 구문과 책임의 범위","sadong-gumun-gwa-chaegim-beomwi",197,{"id":997,"title":998,"slug":999,"language":9,"level":899,"displayOrder":1000},"01a07863-dba0-7c89-90d4-2eef83532006","높임 표현의 충돌과 우선순위","nopim-pyohyeon-ui-chungdol",198,{"id":1002,"title":1003,"slug":1004,"language":9,"level":899,"displayOrder":1005},"01a07863-db20-75e4-9e91-1851bedaec66","말하기 등급의 전환과 관계 재조정","malhagi-deunggeup-ui-jeonhwan",199,{"id":1007,"title":1008,"slug":1009,"language":9,"level":899,"displayOrder":1010},"01a07863-dcba-7864-9960-b92f40934922","완곡어법과 체면 보호","wangogeobeop-gwa-chemyeon-boho",200,{"id":1012,"title":1013,"slug":1014,"language":9,"level":899,"displayOrder":1015},"01a07863-da78-7bd7-be26-f57eec00f14d","전제와 함축의 해석","jeonje-wa-hamchuk-ui-haeseok",201,{"id":1017,"title":1018,"slug":1019,"language":9,"level":899,"displayOrder":1020},"01a07863-d7cc-7e51-8fe3-81e14b361d13","담화 생략과 공백 복원","damhwa-saengnyak-gwa-gongbaek-bogwon",202,{"id":1022,"title":1023,"slug":1024,"language":9,"level":899,"displayOrder":1025},"01a07863-daa8-703c-a0f2-85e0898c3ff9","조응과 대용에 의한 연결","joeung-gwa-daeyong-ui-yeongyeol",203,{"id":1027,"title":1028,"slug":1029,"language":9,"level":899,"displayOrder":1030},"01a07863-dae3-76be-a04f-a7a29ae9798e","주제·설명·초점의 정보 구조","juje-seolmyeong-chojeom-jeongbo-gujo",204,{"id":1032,"title":1033,"slug":1034,"language":9,"level":899,"displayOrder":1035},"01a07863-d772-78c7-a09f-ad0b3e0a0598","초점 보조사의 작용 범위","chojeom-bojosa-ui-jagyong-beomwi",205,{"id":1037,"title":1038,"slug":1039,"language":9,"level":899,"displayOrder":1040},"01a07863-d956-75e7-85e0-0daa39c3d3ba","학술 글의 논리적 응집","haksul-geul-ui-nollijeok-eungjip",206,{"id":1042,"title":1043,"slug":1044,"language":9,"level":899,"displayOrder":1045},"01a07863-dad6-7d33-b4eb-ef3c6049125b","주장의 강도를 조절하는 표현","jujang-ui-gangdo-jojeol",207,{"id":1047,"title":1048,"slug":1049,"language":9,"level":899,"displayOrder":1050},"01a07863-da55-72d4-9219-fd300bc35b30","정보 출처와 인용의 문어 형식","jeongbo-chulcheo-inyong-muneo-hyeongsik",208,{"id":1052,"title":1053,"slug":1054,"language":9,"level":899,"displayOrder":1055},"01a07863-d8f3-7bbb-9704-828a57494d38","공적 문서의 종결 표현","gongjeok-munseo-ui-jonggyeol-pyohyeon",209,{"id":1057,"title":1058,"slug":1059,"language":9,"level":899,"displayOrder":1060},"01a07863-db79-760c-aaf2-1316b2fc93f9","명사열 문체와 서술성","myeongsayeol-munche-wa-seosulseong",210,{"id":1062,"title":1063,"slug":1064,"language":9,"level":899,"displayOrder":1065},"01a07863-d76b-70c5-816c-2032ca71519c","병렬 구조와 대구법","byeongnyeol-gujo-wa-daegubeop",211,{"id":1067,"title":1068,"slug":1069,"language":9,"level":899,"displayOrder":1070},"01a07863-d7f6-710d-b8e6-cc124ba4f125","도치 구문과 문체적 효과","dochi-gumun-gwa-munchejeok-hyogwa",212,{"id":1072,"title":1073,"slug":1074,"language":9,"level":899,"displayOrder":1075},"01a07863-dc44-7149-84b5-53b5327f06d0","설의법과 반어적 질문","seoruibeop-gwa-baneojeok-jilmun",213,{"id":1077,"title":1078,"slug":1079,"language":9,"level":899,"displayOrder":1080},"01a07863-db43-779c-bee0-7cff386b4019","문법화된 관용 구문","munbeophwadoen-gwanyong-gumun",214,{"id":1082,"title":1083,"slug":1084,"language":9,"level":899,"displayOrder":1085},"01a07863-da62-7735-bcaf-7c48148cda56","정도성과 극단성의 미세한 차이","jeongdoseong-geukdanseong-ui-chai",215,{"id":1087,"title":1088,"slug":1089,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1091},"01a07863-d96c-7023-bb30-3a3d8f787aa2","한글 맞춤법의 역사적 변화","hangeul-matchumbeop-ui-yeoksajeok-byeonhwa","C2",216,{"id":1093,"title":1094,"slug":1095,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1096},"01a07863-db03-771f-a039-b9257e399114","중세 한국어 문법의 현대 한국어 흔적","jungse-hangugeo-munbeop-ui-heunjeok",217,{"id":1098,"title":1099,"slug":1100,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1101},"01a07863-da9b-74e0-aa05-b70e5e015c3d","지역·세대·사용역에 따른 발음 변이","jiyeok-sedae-sayongyeok-bareum-byeoni",218,{"id":1103,"title":1104,"slug":1105,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1106},"01a07863-d8dd-7b49-bcf9-020299f60a53","고전 문헌의 말하기 등급","gojeon-munheon-ui-malhagi-deunggeup",219,{"id":1108,"title":1109,"slug":1110,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1111},"01a07863-d8e4-7f0a-9847-6e75a50aa53d","고전적 높임 표현과 현대의 잔존형","gojeonjeok-nopim-pyohyeon",220,{"id":1113,"title":1114,"slug":1115,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1116},"01a07863-d6d4-7878-ad37-a4982f125903","방언의 말하기 등급과 사회적 의미","bangeon-ui-malhagi-deunggeup",221,{"id":1118,"title":1119,"slug":1120,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1121},"01a07863-d80d-7c71-85f6-c3236a70cc6b","언어 형식의 사회적 지표성","eoneo-hyeongsik-ui-sahoejeok-jipyoseong",222,{"id":1123,"title":1124,"slug":1125,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1126},"01a07863-d737-779b-ad54-78d521a176d0","복합 사용역과 문체 혼합","bokhap-sayongyeok-gwa-munche-honhap",223,{"id":1128,"title":1129,"slug":1130,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1131},"01a07863-da4d-7c0e-aee9-47ad0c32ab41","전달 정보의 증거성과 화자 개입","jeondal-jeongbo-jeunggeoseong-hwaja-gaeip",224,{"id":1133,"title":1134,"slug":1135,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1136},"01a07863-d9f3-784c-8444-b4e48a91a5f4","인식·당위·능력 양태의 중첩","insik-dangwi-neungnyeok-yangtae-jungcheop",225,{"id":1138,"title":1139,"slug":1140,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1141},"01a07863-d87d-7421-a10d-016685c3019e","극도로 중첩된 종속 구조","geukdoro-jungcheopdoen-jongsok-gujo",226,{"id":1143,"title":1144,"slug":1145,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1146},"01a07863-db6c-76c8-9d8d-1bf0ff302356","명사구 내부의 다중 수식 범위","myeongsagu-naebu-dajung-susik-beomwi",227,{"id":1148,"title":1149,"slug":1150,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1151},"01a07863-d7a7-7713-b582-4635b340fb8c","다층 인용과 발화 책임","dachung-inyong-gwa-balhwa-chaegim",228,{"id":1153,"title":1154,"slug":1155,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1156},"01a07863-dc93-7bf7-baaf-646f405d0a93","통사적 중의성과 구조 해석","tongsajeok-junguiseong-gujo-haeseok",229,{"id":1158,"title":1159,"slug":1160,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1161},"01a07863-d747-7d02-9170-02c9242f260d","부정의 범위와 중의성","bujeong-ui-beomwi-wa-junguiseong",230,{"id":1163,"title":1164,"slug":1165,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1166},"01a07863-dc82-74cf-aed9-03ef012ba1ae","수량사의 작용역과 범위","suryangsa-ui-jagyongyeok-gwa-beomwi",231,{"id":1168,"title":1169,"slug":1170,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1171},"01a07863-d7c0-7033-8973-1acd78835224","다중 주제 구조와 화제 계층","dajung-juje-gujo-hwaje-gyecheung",232,{"id":1173,"title":1174,"slug":1175,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1176},"01a07863-db0f-7d14-b181-22045286272f","좌측·우측 전위와 담화 기능","jwacheuk-ucheuk-jeonwi",233,{"id":1178,"title":1179,"slug":1180,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1181},"01a07863-d75d-772e-9d3e-5b6275433f2d","분열문과 초점 구조","bunyeolmun-gwa-chojeom-gujo",234,{"id":1183,"title":1184,"slug":1185,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1186},"01a07863-dc88-7813-ac0c-b5506052d4fc","수사적 생략과 여백의 효과","susajeok-saengnyak-gwa-yeobaek",235,{"id":1188,"title":1189,"slug":1190,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1191},"01a07863-dc1b-7dc0-832f-4f108853f305","상호 텍스트성과 변형 인용","sangho-tekseuteuseong-byeonhyeong-inyong",236,{"id":1193,"title":1194,"slug":1195,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1196},"01a07863-d979-798b-b0e1-1f25c0511cbb","한자어 중심 문체의 압축성","hanjaeo-jungsim-munche-ui-apchukseong",237,{"id":1198,"title":1199,"slug":1200,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1201},"01a07863-d6ec-7d59-96d2-3ffd339ca6c2","법률·행정 문체의 문법","beomnyul-haengjeong-munche-ui-munbeop",238,{"id":1203,"title":1204,"slug":1205,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1206},"01a07863-d95e-724f-aebc-136eef75e32d","학술 문체의 고도 명사화","haksul-munche-ui-godo-myeongsahwa",239,{"id":1208,"title":1209,"slug":1210,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1211},"01a07863-db4f-75fe-832e-52c746aeace4","문학 서사의 시점과 화자","munhak-seosa-ui-sijeom-gwa-hwaja",240,{"id":1213,"title":1214,"slug":1215,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1216},"01a07863-da34-7109-a69e-dcc4f425ced7","자유 간접 화법과 의식의 표현","jayu-ganjeop-hwabeop",241,{"id":1218,"title":1219,"slug":1220,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1221},"01a07863-dc71-7158-bad9-cc4b5c91a482","속담·관용구의 변형과 재맥락화","sokdam-gwanyonggu-byeonhyeong",242,{"id":1223,"title":1224,"slug":1225,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1226},"01a07863-dcb3-7256-be14-3efead0203a1","의성어·의태어의 파생과 활용","uiseongeo-uitaeeo-pasaeng-hwaryong",243,{"id":1228,"title":1229,"slug":1230,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1231},"01a07863-dc69-7a26-9a3b-aaffc3c91e21","신조어의 파생 문법과 확장","sinjoeo-ui-pasaeng-munbeop",244,{"id":1233,"title":1234,"slug":1235,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1236},"01a07863-db09-7a45-a9a7-3b2525079877","중의성과 응집성을 다듬는 고급 퇴고","junguiseong-eungjipseong-gogeup-toego",245,{"id":907,"title":908,"slug":909,"seoDescription":1238,"content":1239,"language":9,"level":899,"displayOrder":910,"grammarTopics":1240,"createdAt":1246,"updatedAt":1247,"vocabularyLists":1248,"primaryTopicHub":1249,"readyImages":1251},"C1 수준에서 전문어와 외래어의 차이를 구별하고 원어 발음, 외래어 표기법의 다섯 원칙, 굳어진 관용과 분야별 용어 관행을 함께 검토해 정확한 표기를 선택하며 약어·번역어·외래어를 전문 문서 전체에서 일관되게 쓰는 실무 판단 기준을 체계적으로 익힙니다.","전문 문서에서 용어 하나의 표기는 단순한 맞춤법 문제가 아니다. 원어의 발음을 국어의 음운 체계에 맞게 옮기면서도, 이미 굳은 표기와 해당 분야의 용어 관행을 함께 고려해야 한다.\n\n이 글을 읽고 나면 다음을 할 수 있다.\n\n- **외래어**와 **전문어**를 서로 다른 분류 기준으로 설명할 수 있다.\n- 외래어 표기법의 기본 원칙을 실제 표기에 적용할 수 있다.\n- 발음, 규범, 관용, 분야별 일관성이 충돌할 때 합리적으로 판단할 수 있다.\n\n## 1. 전문어와 외래어는 같은 개념이 아니다\n\n*전문어*는 특정 분야에서 정밀한 개념을 가리키는 말이고, *외래어*는 다른 언어에서 들어와 국어의 어휘로 쓰이는 말이다. 따라서 두 범주는 겹칠 수는 있지만 일치하지는 않는다.\n\n| 분류 | 판단 기준 | 예 | 표기에서 확인할 점 |\n| --- | --- | --- | --- |\n| 고유어·한자어 전문어 | 특정 분야의 개념을 정밀하게 가리킴 | 등압선, 적혈구 | 전문 분야의 표준 용어인지 |\n| 외래어이자 전문어 | 외국어에서 들어온 표현이 전문 개념을 가리킴 | 레이저, 알고리즘 | 외래어 표기법과 굳은 용례 |\n| 일반 외래어 | 국어 생활에서 널리 쓰이는 차용어임 | 카메라, 라디오 | 사전과 규범 용례에 오른 표기가 있는지 |\n\n:::note\n영어 약어나 화학식처럼 원문자를 그대로 쓰는 기호는 보통 외래어 표기와 구별한다. 예를 들어 **DNA**는 기호이고, **디엔에이**는 그 알파벳 이름을 한글로 적은 형태이다.\n:::\n\n## 2. 외래어 표기법의 다섯 기본 원칙\n\n외래어 표기는 원어의 철자를 글자별로 바꾸는 작업이 아니다. 원어의 **발음**을 출발점으로 삼되, 국어 화자가 쓰고 읽을 수 있도록 국어의 문자와 음절 구조에 맞춰 적는다.\n\n1. 국어의 현용 **24자모**만 쓴다.\n2. 외래어의 **1음운은 원칙적으로 1기호**로 적는다.\n3. 받침에는 **ㄱ, ㄴ, ㄹ, ㅁ, ㅂ, ㅅ, ㅇ**만 쓴다. 예를 들어 **커피숍**은 적지만, 받침 ㅍ을 쓴 **커피숖**으로 적지 않는다.\n4. 파열음 표기에는 **된소리를 쓰지 않는 것**을 원칙으로 한다. 예를 들어 **버스**를 **뻐스**로, **파리**를 **빠리**로 적지 않는다.\n5. 이미 굳어진 외래어는 **관용**을 존중하되, 인정되는 범위와 용례는 따로 확인한다.\n\n:::warning\n“1음운 1기호”는 어떤 언어에서나 같은 음이 항상 같은 한글자로 적힌다는 뜻이 아니다. 언어별 표기 일람표와 세칙, 음의 위치를 함께 보아야 한다.\n:::\n\n## 3. 철자보다 발음을 먼저 본다\n\n원어 철자에 이끌리면 음가가 없는 글자를 옮기거나, 한 철자를 항상 같은 한글로 바꾸는 오류가 생긴다. 다음 순서로 판단하면 이런 오류를 줄일 수 있다.\n\n1. 어느 언어의 말인지 확인한다.\n2. 단순한 알파벳 명칭이 아니라 해당 언어의 실제 발음을 확인한다.\n3. 해당 언어의 표기 일람표와 세칙을 적용한다.\n4. 국립국어원의 용례 찾기와 국어사전에서 이미 정한 표기를 확인한다.\n5. 문서 전체에서 하나의 용어를 일관되게 쓴다.\n\n:::example\n**철자를 그대로 읽지 않는 예**\n\n- *laser* → **레이저**: 철자의 개별 이름이 아니라 영어 발음을 기준으로 삼는다.\n- *leadership* → **리더십**: 어말을 영어 철자에 끌려 **-쉽**으로 적지 않는다.\n- *workshop* → **워크숍**: 널리 쓰이는 **워크샵**이 아니라 규범 표기를 선택한다.\n- *Paris* → 프랑스어에서는 **파리**, 영어권 지명으로 읽을 때에는 **패리스**처럼 원어의 발음에 따라 표기가 달라질 수 있다.\n:::\n\n:::tip\n새 용어를 만날 때는 “나는 어떻게 들었는가?”보다 “어느 언어의 어떤 발음인가?”를 먼저 묻고, 마지막에 정한 용례를 확인한다.\n:::\n\n## 4. 전문어는 표기와 용어 선택을 나누어 보아야 한다\n\n전문 개념을 표현할 때는 먼저 **어떤 용어를 쓸지** 정한 다음, 외래어를 선택했다면 **어떻게 적을지** 판단해야 한다. 번역어와 외래어 중 하나만 무조건 옳다고 볼 수는 없다.\n\n| 상황 | 용어 선택 | 적절한 제시 방식 |\n| --- | --- | --- |\n| 국내 해당 분야에 표준 번역어가 안착함 | 표준 번역어를 우선함 | **기계 학습** |\n| 외래어가 더 널리 알려져 있음 | 첫 등장에서 풀이나 번역어를 병기함 | **머신 러닝(기계 학습)** |\n| 두 용어의 개념 범위가 다름 | 동의어처럼 바꾸어 쓰지 않음 | 각 용어의 정의와 범위를 명시함 |\n| 약어를 반복해서 써야 할 때 | 첫 등장에서 전체 명칭을 밝힘 | **자기 공명 영상(MRI)** 이후 **MRI** |\n\n특히 여러 필자가 함께 쓰는 보고서에서는 표준어 여부만큼 **용어집과 문서 내 일관성**이 중요하다. 단, 일관성은 잘못된 표기를 계속 유지할 이유가 되지 않는다.\n\n## 5. 굳은 관용과 새 표기를 구별한다\n\n외래어 표기법은 발음에 기초하지만, 이미 사회적으로 굳은 말을 매번 새로운 음운 분석만으로 고치지는 않는다. 그러나 개인적으로 익숙한 표기가 곧 규범상 관용이 되는 것도 아니다.\n\n예를 들어 **셔츠**, **카메라**, **라디오**는 오래 굳어 사전에 오른 관용 표기이다. 이처럼 인정된 표기는 원어 철자를 새로 풀어 쓴 형태보다 우선할 수 있지만, 단지 자주 보았다는 이유만으로 새 표기를 관용으로 인정해서는 안 된다.\n\n:::example\n**편집자의 판단**\n\n초고에 “리더쉽 워크샵을 위한 컨텐츠”라고 적혀 있다면, 규범 용례를 확인한 뒤 **“리더십 워크숍을 위한 콘텐츠”**로 다듬는다. 단순히 더 자주 본 표기를 고르는 것이 아니라, 사전과 규범 용례로 근거를 확인한 결과이다.\n:::\n\n새로운 인명·지명, 상표, 신생 전문어는 일반 외래어보다 판단이 복잡할 수 있다. 이때는 다음을 따로 확인한다.\n\n- 해당 언어에 대한 표기 세칙이 있는가?\n- 공식 용례나 전문 기관의 표준 용어가 있는가?\n- 상표명의 등록 표기와 일반 명사로서의 규범 표기를 구별했는가?\n- 독자가 다른 개념으로 오해하지 않도록 첫 등장에서 풀어 썼는가?\n\n## 6. 자주 나타나는 표기 오류\n\n| 오류 | 문제점 | 교정 전략 |\n| --- | --- | --- |\n| 원어의 알파벳을 기계적으로 옮김 | 실제 발음과 멀어질 수 있음 | 원어의 언어와 발음부터 확인함 |\n| 들리는 대로 된소리를 남발함 | 파열음의 된소리 표기 제한을 놓침 | 표기 일람표와 언어별 세칙을 보고 판단함 |\n| 하나의 대상을 여러 표기로 바꿈 | 검색성과 개념의 일관성이 떨어짐 | 용어집에 표준형과 허용 변이를 기록함 |\n| 번역어와 외래어를 설명 없이 바꾸어 씀 | 독자가 다른 개념으로 해석할 수 있음 | 첫 정의에서 두 표현의 관계를 밝힘 |\n\n## 7. 실무 판단 체크리스트\n\n전문어와 외래어를 검토할 때는 **원어 확인 → 규범 적용 → 용례 검색 → 분야 검증 → 일관성 점검**의 순서를 따른다.\n\n- 원어의 언어, 의미, 실제 발음을 확인했는가?\n- 외래어 표기법의 일람표와 해당 언어 세칙을 적용했는가?\n- 이미 굳은 표기나 공식 용례가 있는가?\n- 해당 분야에서 표준화한 번역어나 용어집이 있는가?\n- 약어·원어·풀이를 첫 등장에서 필요한 만큼 제시했는가?\n- 표기가 문서 전체에서 일관되며, 오류가 반복되지는 않는가?\n\n핵심은 원음을 무조건 가깝게 복제하는 것이 아니라, **국어의 체계 안에서 통용될 수 있는 표기**를 택하는 데 있다. 전문 문서에서는 여기에 개념의 정확성과 문서 내 일관성까지 더해져야 한다.",[1241],{"id":1242,"name":1243,"level":899,"language":9,"isCompleted":1244,"completionPercentage":1245,"totalExercises":36,"completedExercises":1245},"01a09c0b-58c2-7eb5-aa1a-39daef966c1d","발음·표기 규범의 실제 적용",false,0,"2026-09-06T20:23:25+00:00","2026-10-11T12:53:37+00:00",[],{"name":1243,"slug":1250,"language":9},"bareum-pyogi-gyubeom-silje-jeogyong-c1",[],{"id":1242,"name":1243,"slug":1250,"language":9,"level":899,"introduction":1253,"lessonCount":21,"totalExercises":36,"objectives":1254,"prerequisites":1258,"lessons":1261},"규범을 암기 목록이 아니라 실제 발음과 표기 선택의 판단 기준으로 적용하는 길입니다. 표준과 변이를 구별하고, 사이시옷과 외래·전문 용어 사례에서 형태·발음·관용을 함께 고려합니다.",[1255,1256,1257],"표준 발음과 널리 쓰이는 변이의 관계를 설명할 수 있다.","사이시옷 표기에 형태·어종·발음 조건을 함께 적용할 수 있다.","외래어와 전문어의 표기를 규범·관용·분야 일관성에 따라 판단할 수 있다.",[1259,1260],"주요 음운 변동과 한글 맞춤법의 기본 원리를 안다.","합성어·파생어와 고유어·한자어를 구별할 수 있다.",[1262,1273,1283],{"id":896,"contentId":1263,"slug":898,"title":897,"level":899,"summary":1264,"order":11,"exercises":1265},"pg_084f947b-d853-4ff5-9d2b-ca05a5b2fe43","표준 발음의 원칙·허용형과 지역·세대·구어 변이를 구별해 상황에 맞는 발음을 판단한다.",[1266,1270],{"id":1267,"title":1268,"order":1245,"type":1269},"01a07864-1159-79fa-ad19-dc3589cd32e7","Apply mandatory phonological rules","word_select",{"id":1271,"title":1272,"order":11,"type":1269},"01a07864-1174-7efa-a031-4e8f56ea5d7a","Multiple standards and contextual variation",{"id":902,"contentId":1274,"slug":904,"title":903,"level":899,"summary":1275,"order":16,"exercises":1276},"pg_c6c3bdd3-87ee-4f3c-8b19-331ea0408074","합성어·파생어 구별과 어종·발음 조건을 함께 적용해 사이시옷의 표기와 실제 발음을 판별한다.",[1277,1280],{"id":1278,"title":1279,"order":1245,"type":1269},"01a07863-f91a-7ac7-a9ba-bd9746e849a7","Judge morphology and spelling conditions",{"id":1281,"title":1282,"order":11,"type":1269},"01a07863-f935-7f28-816e-90c1a127fae6","사잇소리 발음 구별하기",{"id":907,"contentId":1284,"slug":909,"title":908,"level":899,"summary":1285,"order":21,"exercises":1286},"pg_21ffda06-28cf-4f90-881a-75272be684cb","원어 발음·국어 음운·굳은 관용·분야 관행을 고려해 전문어와 외래어 표기를 일관되게 선택한다.",[1287,1290],{"id":1288,"title":1289,"order":1245,"type":1269},"01a07864-02c7-7493-803b-05a46a65af7d","분류와 외래어 표기 원칙 적용하기",{"id":1291,"title":1292,"order":11,"type":1269},"01a07864-02e1-713b-915e-fa052b6ae9d0","Choose and manage technical terms",[1294,1300],{"@id":1295,"@type":1296,"id":1288,"grammarPage":1297,"title":1289,"instructions":1298,"displayOrder":1245,"type":1269,"questionCount":66,"blankCount":76,"isCompleted":1244,"ogImageUrl":1299},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a07864-02c7-7493-803b-05a46a65af7d","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a07863-da80-71f8-ad13-4edd2387999a","전문어·외래어·기호를 구별하고 발음과 규범에 맞는 표기 원칙을 고르세요.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a7b91557-1dc9-46dd-b7e4-39791e6536c3_hero.webp?v=1788726215",{"@id":1301,"@type":1296,"id":1291,"grammarPage":1297,"title":1292,"instructions":1302,"displayOrder":11,"type":1269,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":1244,"ogImageUrl":1303},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a07864-02e1-713b-915e-fa052b6ae9d0","Choose the standard Korean spelling or the defensible terminology policy that best preserves pronunciation, clarity, authority, and document-wide consistency.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b89e7335-358b-418e-bd24-47975cb59a20_hero.webp?v=1788726215",{"id":1288,"grammarPage":1297,"title":1289,"instructions":1298,"seoTitle":1305,"seoDescription":1306,"displayOrder":1245,"type":1269,"questions":1307,"ogImageUrl":1299},"전문어·외래어 분류와 표기 원칙","국내에서 만든 한자어 전문어, 일상 외래어, 외래어이면서 전문어인 말을 나누고 DNA와 디엔에이처럼 기호와 한글 표기의 관계를 차근차근 구별해요. 문서에 쓰인 전문 용어를 꼼꼼히 보고 발음과 외래어 표기법 규범에 가장 맞는 원칙을 빈칸마다 골라 정확히 적용해요.",[1308],{"id":1309,"sentenceTemplate":1310,"displayOrder":1245,"explanation":1311,"exampleSentence":1312,"blanks":1313},"01a07864-02c7-7857-803b-05a4716471ed","국내에서 만든 한자어가 특정 분야의 정밀한 개념을 가리키면 __1__, 외국어에서 들어왔지만 일상적으로만 쓰이면 __2__, 외국어에서 들어와 전문 개념까지 가리키면 __3__에 해당한다.","전문어는 사용 분야와 개념의 정밀성, 외래어는 언어적 기원을 기준으로 하므로 두 범주는 분리되거나 겹칠 수 있다.","토박이말로 만든 기술 용어는 전문어일 수 있지만 외래어는 아니며, 외국에서 들어온 기술 용어는 두 범주에 모두 속할 수 있다.",[1314,1327,1337],{"id":1315,"blankNumber":11,"options":1316},"01a07864-02c7-76c7-803b-05a46d006cad",[1317,1321,1324],{"id":1318,"optionText":1319,"isCorrect":1320,"displayOrder":1245},"01a07864-02c7-7633-803b-05a46a929309","전문어이지만 외래어는 아닌 말",true,{"id":1322,"optionText":1323,"isCorrect":1244,"displayOrder":11},"01a07864-02c7-7677-803b-05a46b761317","일반 외래어",{"id":1325,"optionText":1326,"isCorrect":1244,"displayOrder":16},"01a07864-02c7-769f-803b-05a46c2bc6bf","외래어이자 전문어",{"id":1328,"blankNumber":16,"options":1329},"01a07864-02c7-7777-803b-05a46ed5f7da",[1330,1332,1334],{"id":1331,"optionText":1326,"isCorrect":1244,"displayOrder":1245},"01a07864-02c7-770f-803b-05a46d38d53c",{"id":1333,"optionText":1323,"isCorrect":1320,"displayOrder":11},"01a07864-02c7-7737-803b-05a46d94d0ab",{"id":1335,"optionText":1336,"isCorrect":1244,"displayOrder":16},"01a07864-02c7-7757-803b-05a46deaff79","외래어가 아닌 전문어",{"id":1338,"blankNumber":21,"options":1339},"01a07864-02c7-7817-803b-05a470ec51f5",[1340,1343,1346],{"id":1341,"optionText":1342,"isCorrect":1244,"displayOrder":1245},"01a07864-02c7-77b3-803b-05a46faf57dd","고유어 기호",{"id":1344,"optionText":1345,"isCorrect":1244,"displayOrder":11},"01a07864-02c7-77d7-803b-05a46fb9f3f4","일반 외래어만",{"id":1347,"optionText":1326,"isCorrect":1320,"displayOrder":16},"01a07864-02c7-77f7-803b-05a4709512a7",{"html":1349,"toc":1350},"\u003Cp>전문 문서에서 용어 하나의 표기는 단순한 맞춤법 문제가 아니다. 원어의 발음을 국어의 음운 체계에 맞게 옮기면서도, 이미 굳은 표기와 해당 분야의 용어 관행을 함께 고려해야 한다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>이 글을 읽고 나면 다음을 할 수 있다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>외래어\u003C\u002Fstrong>와 \u003Cstrong>전문어\u003C\u002Fstrong>를 서로 다른 분류 기준으로 설명할 수 있다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>외래어 표기법의 기본 원칙을 실제 표기에 적용할 수 있다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>발음, 규범, 관용, 분야별 일관성이 충돌할 때 합리적으로 판단할 수 있다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"section\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>전문어와 외래어는 같은 개념이 아니다\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cem>전문어\u003C\u002Fem>는 특정 분야에서 정밀한 개념을 가리키는 말이고, \u003Cem>외래어\u003C\u002Fem>는 다른 언어에서 들어와 국어의 어휘로 쓰이는 말이다. 따라서 두 범주는 겹칠 수는 있지만 일치하지는 않는다.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>분류\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>판단 기준\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>예\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>표기에서 확인할 점\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>고유어·한자어 전문어\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>특정 분야의 개념을 정밀하게 가리킴\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>등압선, 적혈구\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>전문 분야의 표준 용어인지\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>외래어이자 전문어\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>외국어에서 들어온 표현이 전문 개념을 가리킴\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>레이저, 알고리즘\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>외래어 표기법과 굳은 용례\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>일반 외래어\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>국어 생활에서 널리 쓰이는 차용어임\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>카메라, 라디오\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>사전과 규범 용례에 오른 표기가 있는지\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>영어 약어나 화학식처럼 원문자를 그대로 쓰는 기호는 보통 외래어 표기와 구별한다. 예를 들어 \u003Cstrong>DNA\u003C\u002Fstrong>는 기호이고, \u003Cstrong>디엔에이\u003C\u002Fstrong>는 그 알파벳 이름을 한글로 적은 형태이다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-2\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>외래어 표기법의 다섯 기본 원칙\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>외래어 표기는 원어의 철자를 글자별로 바꾸는 작업이 아니다. 원어의 \u003Cstrong>발음\u003C\u002Fstrong>을 출발점으로 삼되, 국어 화자가 쓰고 읽을 수 있도록 국어의 문자와 음절 구조에 맞춰 적는다.\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>국어의 현용 \u003Cstrong>24자모\u003C\u002Fstrong>만 쓴다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>외래어의 \u003Cstrong>1음운은 원칙적으로 1기호\u003C\u002Fstrong>로 적는다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>받침에는 \u003Cstrong>ㄱ, ㄴ, ㄹ, ㅁ, ㅂ, ㅅ, ㅇ\u003C\u002Fstrong>만 쓴다. 예를 들어 \u003Cstrong>커피숍\u003C\u002Fstrong>은 적지만, 받침 ㅍ을 쓴 \u003Cstrong>커피숖\u003C\u002Fstrong>으로 적지 않는다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>파열음 표기에는 \u003Cstrong>된소리를 쓰지 않는 것\u003C\u002Fstrong>을 원칙으로 한다. 예를 들어 \u003Cstrong>버스\u003C\u002Fstrong>를 \u003Cstrong>뻐스\u003C\u002Fstrong>로, \u003Cstrong>파리\u003C\u002Fstrong>를 \u003Cstrong>빠리\u003C\u002Fstrong>로 적지 않는다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>이미 굳어진 외래어는 \u003Cstrong>관용\u003C\u002Fstrong>을 존중하되, 인정되는 범위와 용례는 따로 확인한다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>“1음운 1기호”는 어떤 언어에서나 같은 음이 항상 같은 한글자로 적힌다는 뜻이 아니다. 언어별 표기 일람표와 세칙, 음의 위치를 함께 보아야 한다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-3\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>철자보다 발음을 먼저 본다\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>원어 철자에 이끌리면 음가가 없는 글자를 옮기거나, 한 철자를 항상 같은 한글로 바꾸는 오류가 생긴다. 다음 순서로 판단하면 이런 오류를 줄일 수 있다.\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>어느 언어의 말인지 확인한다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>단순한 알파벳 명칭이 아니라 해당 언어의 실제 발음을 확인한다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>해당 언어의 표기 일람표와 세칙을 적용한다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>국립국어원의 용례 찾기와 국어사전에서 이미 정한 표기를 확인한다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>문서 전체에서 하나의 용어를 일관되게 쓴다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>철자를 그대로 읽지 않는 예\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cem>laser\u003C\u002Fem> → \u003Cstrong>레이저\u003C\u002Fstrong>: 철자의 개별 이름이 아니라 영어 발음을 기준으로 삼는다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cem>leadership\u003C\u002Fem> → \u003Cstrong>리더십\u003C\u002Fstrong>: 어말을 영어 철자에 끌려 \u003Cstrong>-쉽\u003C\u002Fstrong>으로 적지 않는다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cem>workshop\u003C\u002Fem> → \u003Cstrong>워크숍\u003C\u002Fstrong>: 널리 쓰이는 \u003Cstrong>워크샵\u003C\u002Fstrong>이 아니라 규범 표기를 선택한다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cem>Paris\u003C\u002Fem> → 프랑스어에서는 \u003Cstrong>파리\u003C\u002Fstrong>, 영어권 지명으로 읽을 때에는 \u003Cstrong>패리스\u003C\u002Fstrong>처럼 원어의 발음에 따라 표기가 달라질 수 있다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>새 용어를 만날 때는 “나는 어떻게 들었는가?”보다 “어느 언어의 어떤 발음인가?”를 먼저 묻고, 마지막에 정한 용례를 확인한다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-4\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>전문어는 표기와 용어 선택을 나누어 보아야 한다\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>전문 개념을 표현할 때는 먼저 \u003Cstrong>어떤 용어를 쓸지\u003C\u002Fstrong> 정한 다음, 외래어를 선택했다면 \u003Cstrong>어떻게 적을지\u003C\u002Fstrong> 판단해야 한다. 번역어와 외래어 중 하나만 무조건 옳다고 볼 수는 없다.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>상황\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>용어 선택\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>적절한 제시 방식\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>국내 해당 분야에 표준 번역어가 안착함\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>표준 번역어를 우선함\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>기계 학습\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>외래어가 더 널리 알려져 있음\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>첫 등장에서 풀이나 번역어를 병기함\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>머신 러닝(기계 학습)\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>두 용어의 개념 범위가 다름\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>동의어처럼 바꾸어 쓰지 않음\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>각 용어의 정의와 범위를 명시함\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>약어를 반복해서 써야 할 때\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>첫 등장에서 전체 명칭을 밝힘\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>자기 공명 영상(MRI)\u003C\u002Fstrong> 이후 \u003Cstrong>MRI\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>특히 여러 필자가 함께 쓰는 보고서에서는 표준어 여부만큼 \u003Cstrong>용어집과 문서 내 일관성\u003C\u002Fstrong>이 중요하다. 단, 일관성은 잘못된 표기를 계속 유지할 이유가 되지 않는다.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"section-5\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>굳은 관용과 새 표기를 구별한다\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>외래어 표기법은 발음에 기초하지만, 이미 사회적으로 굳은 말을 매번 새로운 음운 분석만으로 고치지는 않는다. 그러나 개인적으로 익숙한 표기가 곧 규범상 관용이 되는 것도 아니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>예를 들어 \u003Cstrong>셔츠\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>카메라\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>라디오\u003C\u002Fstrong>는 오래 굳어 사전에 오른 관용 표기이다. 이처럼 인정된 표기는 원어 철자를 새로 풀어 쓴 형태보다 우선할 수 있지만, 단지 자주 보았다는 이유만으로 새 표기를 관용으로 인정해서는 안 된다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>편집자의 판단\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>초고에 “리더쉽 워크샵을 위한 컨텐츠”라고 적혀 있다면, 규범 용례를 확인한 뒤 **“리더십 워크숍을 위한 콘텐츠”**로 다듬는다. 단순히 더 자주 본 표기를 고르는 것이 아니라, 사전과 규범 용례로 근거를 확인한 결과이다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>새로운 인명·지명, 상표, 신생 전문어는 일반 외래어보다 판단이 복잡할 수 있다. 이때는 다음을 따로 확인한다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>해당 언어에 대한 표기 세칙이 있는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>공식 용례나 전문 기관의 표준 용어가 있는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>상표명의 등록 표기와 일반 명사로서의 규범 표기를 구별했는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>독자가 다른 개념으로 오해하지 않도록 첫 등장에서 풀어 썼는가?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"section-6\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>자주 나타나는 표기 오류\u003C\u002Fh2>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>오류\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>문제점\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>교정 전략\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>원어의 알파벳을 기계적으로 옮김\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>실제 발음과 멀어질 수 있음\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>원어의 언어와 발음부터 확인함\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>들리는 대로 된소리를 남발함\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>파열음의 된소리 표기 제한을 놓침\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>표기 일람표와 언어별 세칙을 보고 판단함\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>하나의 대상을 여러 표기로 바꿈\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>검색성과 개념의 일관성이 떨어짐\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>용어집에 표준형과 허용 변이를 기록함\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>번역어와 외래어를 설명 없이 바꾸어 씀\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>독자가 다른 개념으로 해석할 수 있음\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>첫 정의에서 두 표현의 관계를 밝힘\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Ch2 id=\"section-7\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">7.\u003C\u002Fspan>실무 판단 체크리스트\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>전문어와 외래어를 검토할 때는 \u003Cstrong>원어 확인 → 규범 적용 → 용례 검색 → 분야 검증 → 일관성 점검\u003C\u002Fstrong>의 순서를 따른다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>원어의 언어, 의미, 실제 발음을 확인했는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>외래어 표기법의 일람표와 해당 언어 세칙을 적용했는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>이미 굳은 표기나 공식 용례가 있는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>해당 분야에서 표준화한 번역어나 용어집이 있는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>약어·원어·풀이를 첫 등장에서 필요한 만큼 제시했는가?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>표기가 문서 전체에서 일관되며, 오류가 반복되지는 않는가?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>핵심은 원음을 무조건 가깝게 복제하는 것이 아니라, \u003Cstrong>국어의 체계 안에서 통용될 수 있는 표기\u003C\u002Fstrong>를 택하는 데 있다. 전문 문서에서는 여기에 개념의 정확성과 문서 내 일관성까지 더해져야 한다.\u003C\u002Fp>\n",[1351,1355,1359,1363,1367,1371,1375],{"id":1352,"text":1353,"depth":16,"number":1354},"section","전문어와 외래어는 같은 개념이 아니다","1",{"id":1356,"text":1357,"depth":16,"number":1358},"section-2","외래어 표기법의 다섯 기본 원칙","2",{"id":1360,"text":1361,"depth":16,"number":1362},"section-3","철자보다 발음을 먼저 본다","3",{"id":1364,"text":1365,"depth":16,"number":1366},"section-4","전문어는 표기와 용어 선택을 나누어 보아야 한다","4",{"id":1368,"text":1369,"depth":16,"number":1370},"section-5","굳은 관용과 새 표기를 구별한다","5",{"id":1372,"text":1373,"depth":16,"number":1374},"section-6","자주 나타나는 표기 오류","6",{"id":1376,"text":1377,"depth":16,"number":1378},"section-7","실무 판단 체크리스트","7"]