[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-ko":3,"grammar-pages-ko":4,"grammar-page-ko-jungcheop-inyong-ui-hwaja-chulcheo":1237,"grammar-lesson-path-ko-jungcheop-inyong-ui-hwaja-chulcheo-inyong-cheungwi-hwaja-taedo-c1":1252,"grammar-exercises-by-page-01a07863-daf8-763b-9689-ca63208dc820":1290,"grammar-quick-check-01a07863-daf8-763b-9689-ca63208dc820":1305,"grammar-lesson-body-01a07863-daf8-763b-9689-ca63208dc820-38onrbxr4":1328},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,202,207,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,388,393,398,403,408,413,418,423,428,433,438,443,448,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,564,569,574,579,584,589,594,599,604,609,614,619,624,629,634,639,644,649,654,659,664,669,674,679,685,690,695,700,705,710,715,720,725,730,735,740,745,750,755,760,765,770,775,780,785,790,795,800,805,810,815,820,825,830,835,840,845,850,855,860,865,870,875,880,885,890,895,901,906,911,916,921,926,931,936,941,946,951,956,961,966,971,976,981,986,991,996,1001,1006,1011,1016,1021,1026,1031,1036,1041,1046,1051,1056,1061,1066,1071,1076,1081,1086,1092,1097,1102,1107,1112,1117,1122,1127,1132,1137,1142,1147,1152,1157,1162,1167,1172,1177,1182,1187,1192,1197,1202,1207,1212,1217,1222,1227,1232],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a07863-d965-7a9c-bf2c-49cbd07db13c","한글 자모와 음절 구성","hangeul-jamo-wa-eumjeol-guseong","ko","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a07863-d8b3-7f8a-8a0a-eaf0cecae52e","기본 모음과 결합 모음","gibon-moeum-gwa-gyeolhap-moeum",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a07863-d8af-71a8-8c45-1a8a3f76a5cd","기본 자음과 쌍자음","gibon-jaeum-gwa-ssangjaeum",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a07863-d779-7ddb-b211-4130338ba266","초성·중성·종성의 음절 블록","choseong-jungseong-jongseong-eumjeol-beullok",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a07863-d6e6-7b43-bad6-c5f0f3ff5ad4","받침의 기본 발음","batchim-ui-gibon-bareum",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a07863-d822-780c-a131-d44759e4e9c6","음절 경계의 연음","eumjeol-gyeonggye-ui-yeoneum",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a07863-dbdf-76ae-99a4-5c1644a86df2","평음·격음·된소리의 구별","pyeongeum-gyeogeum-doensori-gubyeol",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a07863-d7d4-7067-9509-6c61439e1ace","단어와 조사의 기본 띄어쓰기","daneo-wa-josa-ui-gibon-ttieosseugi",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a07863-d973-7199-a2b4-85421b555db6","한국어의 기본 문장 어순","hangugeo-ui-gibon-munjang-eosun",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a07863-dac9-7be9-b577-ff00788f6837","주어 생략과 문맥","jueo-saengnyak-gwa-munmaek",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a07863-db67-7005-87b1-a94c56ae3f6b","명사 서술문 '-이에요\u002F예요'","myeongsa-seosulmun-ieyo-yeyo",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a07863-d73f-7a06-b6b5-4462e5d1c7fb","복수 표지 '-들'","boksu-pyoji-deul",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a07863-dadd-79f2-a39e-19c30614126f","주제 조사 '-은\u002F는'","juje-josa-eun-neun",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a07863-dad0-7378-8110-a818eeec8bb0","주격 조사 '-이\u002F가'","jugyeok-josa-i-ga",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a07863-db38-792a-bb33-9f63f55ac42a","목적격 조사 '-을\u002F를'","mokjeokgyeok-josa-eul-reul",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a07863-da2d-7aff-8d16-c2b0aeb26123","장소 조사 '-에'와 '-에서'","jangso-josa-e-wa-eseo",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a07863-dc7c-7e61-8943-71bd0394980e","소유와 관계의 '-의'","soyugwa-gwangye-ui-ui",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a07863-db8d-7e59-a312-9ec455b08473","나열의 '-와\u002F과', '-(이)랑'","nayeol-ui-wa-gwa-irang",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a07863-d78e-708d-b455-b80e6ea2dd70","추가의 '-도'와 한정의 '-만'","chuga-ui-do-wa-hanjeong-ui-man",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a07863-d9e1-7970-b6e6-90017f095802","이것·그것·저것과 이·그·저","igeot-geugeot-jeogeot",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a07863-d8a9-7db7-bcc0-28bc09869d8d","기본 인칭 대명사","gibon-inching-daemyeongsa",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a07863-d981-7437-823a-919bd3eed1cf","한자어 수사","hanjaeo-susa",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a07863-d901-77c8-b64a-c50ec0940823","고유어 수사","goyueo-susa",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a07863-d89e-762e-819c-9cbd4958a11f","기본 단위성 의존 명사","gibon-danwiseong-uijon-myeongsa",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a07863-dc5a-7525-b059-2ed1b8b2221b","시간·날짜·나이·가격 말하기","sigan-naljja-nai-gagyeok-malhagi",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a07863-dcdb-7304-9758-3f3e2c62e6f1","용언의 기본형과 어간","yongeon-ui-gibonhyeong-gwa-eogan",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a07863-d802-7493-b118-bc32fc44783b","동사와 형용사의 서술 기능","dongsa-wa-hyeongyongsa-ui-seosul",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a07863-d6b2-70ba-9fab-f0439f2714ef","'-아요\u002F어요' 현재형","ayo-eoyo-hyeonjaehyeong",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a07863-d937-732f-a522-5a91bb5bd3f4","'하다' 용언의 활용","hada-yongeon-ui-hwaryong",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a07863-db2d-7732-83ce-5f7a2fbd9b98","모음 축약의 기초","moeum-chugyak-ui-gicho",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a07863-da0d-76ea-a9ed-0379b45b5b3c","존재와 소유의 '있다\u002F없다'","itda-eopda",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a07863-db61-7677-ab21-8b7937bed18d","명사 부정 '-이\u002F가 아니에요'","myeongsa-bujeong-anieyo",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a07863-daa2-7432-bce4-b46d237714c6","짧은 부정 '안'","jjalbeun-bujeong-an",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a07863-dbc0-7453-b134-a1b4a46fcba4","판정 의문문과 억양","panjeong-uimunmun-gwa-eogyang",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a07863-dba9-7756-9901-44ed2f65d3c5","누구·무엇·어디·언제 묻기","nugu-mueot-eodi-eonje-mutgi",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a07863-d949-733a-b55f-52671214521e","해요체의 기본","haeyoche-ui-gibon",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":10,"displayOrder":191},"01a07863-da07-718d-a735-fddfd295a0b8","이름·호칭·직함으로 부르기","ireum-hoching-jikham",37,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":9,"level":10,"displayOrder":196},"01a07863-d764-7b0a-be56-ffe385bc0c94","부탁의 '-아\u002F어 주세요'","butak-ui-a-eo-juseyo",38,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":9,"level":10,"displayOrder":201},"01a07863-d9bd-7f86-b983-53adc1bc2192","희망의 '-고 싶다'","huimang-ui-go-sipda",39,{"id":203,"title":204,"slug":205,"language":9,"level":10,"displayOrder":206},"01a07863-d79b-7eea-b728-9f85185f6b56","출발점과 도착점 '-에서\u002F부터…까지'","chulbaljeom-dochakjeom-eseo-buteo-kkaji",40,{"id":208,"title":209,"slug":210,"language":9,"level":211,"displayOrder":212},"01a07863-d7fc-76aa-a3c6-d4ce9b8c5d55","된소리되기의 기본 규칙","doensoridoegi-ui-gibon-gyuchik","A2",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":211,"displayOrder":217},"01a07863-d6f4-7b4f-90ee-0462e256efea","비음화와 유음화","bieumhwa-wa-yueumhwa",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":211,"displayOrder":222},"01a07863-d9a3-7500-bfd7-2b1591bc66bb","'ㅎ'의 탈락과 거센소리화","hieut-tallak-gwa-geosensorihwa",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":211,"displayOrder":227},"01a07863-d72f-7222-b7b0-05f77dba68b3","복합 받침의 발음","bokhap-batchim-ui-bareum",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":211,"displayOrder":232},"01a07863-d7ef-7dec-a7d1-93eb24e9d8ee","'ㄷ' 불규칙 활용","digeut-bulgyuchik-hwaryong",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":211,"displayOrder":237},"01a07863-d6fa-7009-9ea0-21e78868dfb2","'ㅂ' 불규칙 활용","bieup-bulgyuchik-hwaryong",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":211,"displayOrder":242},"01a07863-dbf7-78f5-b923-815cc03a1824","'르' 불규칙 활용","reu-bulgyuchik-hwaryong",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":211,"displayOrder":247},"01a07863-d6ab-7aa1-a11a-2ab40be93a6a","'-았\u002F었-' 과거 시제","at-eot-gwageo-sije",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":211,"displayOrder":252},"01a07863-d81c-7614-86f3-5f5fb1c12c69","'-(으)ㄹ 거예요' 미래 표현","eul-geoyeyo-mirae-pyohyeon",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":211,"displayOrder":257},"01a07863-d8d7-72df-81c4-d23fc7143cf9","'-고 있다' 진행상","go-itda-jinhaengsang",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":211,"displayOrder":262},"01a07863-da46-7ed7-bda4-a0e75111ad1b","'-(으)ㄴ 적이 있다' 경험","jeogi-itda-gyeongheom",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":211,"displayOrder":267},"01a07863-d88f-7cc0-9aa7-a29fd586b720","'-기 전에'와 '-(으)ㄴ 후에'","gi-jeone-wa-eun-hue",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":211,"displayOrder":272},"01a07863-d8be-7e4f-b1d9-1aae530b50cf","기간의 '동안'과 '내내'","gigan-ui-dongan-gwa-naenae",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":211,"displayOrder":277},"01a07863-dcc9-79d5-920a-5ea6f74ca95d","여격 조사 '-에게\u002F한테'","yeogyeok-josa-ege-hante",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":211,"displayOrder":282},"01a07863-d6da-7930-8e3f-d0fb8c57c57a","방향·수단·자격의 '-(으)로'","banghyang-sudan-jagyeok-euro",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":211,"displayOrder":287},"01a07863-d6ff-7e70-9547-9988f40131e2","비교 기준의 '-보다'","bigyo-gijun-ui-boda",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":211,"displayOrder":292},"01a07863-da40-7cbd-a3a2-3f63ae2b81d3","제한의 '-밖에'와 부정","jehan-ui-bakke-wa-bujeong",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":211,"displayOrder":297},"01a07863-d6c3-7acb-a894-697e90fcfc5c","반복 단위의 '-마다'","banbok-danwi-ui-mada",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":211,"displayOrder":302},"01a07863-da27-737c-a777-b7d60847772d","재귀 대명사 '자기'","jaegwi-daemyeongsa-jagi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":211,"displayOrder":307},"01a07863-d6a5-7c88-8e8d-8ebe96cd6f46","'아무'와 비정칭 표현","amu-wa-bijeongching-pyohyeon",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":211,"displayOrder":312},"01a07863-d8c4-70a7-a1d5-1cec2608b6d7","긴 부정 '-지 않다'","gin-bujeong-ji-anta",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":211,"displayOrder":317},"01a07863-db94-70c5-9f4e-660f5243c762","능력 부정 '못'과 '-지 못하다'","neungnyeok-bujeong-mot",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":211,"displayOrder":322},"01a07863-d9c4-790d-8cd6-d5866e80e583","확인 의문 '-지요?'","hwagin-uimun-jiyo",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":211,"displayOrder":327},"01a07863-dc3d-76a4-806f-785d9a477773","선택 의문 '-을까요, 아니면 -을까요?'","seontaek-uimun-eulkkayo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":211,"displayOrder":332},"01a07863-d8fb-788a-b602-efa6402db0e7","공손한 명령 '-(으)세요'","gongsonhan-myeongnyeong-euseyo",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":211,"displayOrder":337},"01a07863-da3a-7ed3-b676-8df80514697c","제안의 '-(으)ㄹ까요'","jean-ui-eulkkayo",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":211,"displayOrder":342},"01a07863-d875-77af-bd79-3cf735584cf1","건의의 '-(으)ㅂ시다'","geonui-ui-eupsida",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":211,"displayOrder":347},"01a07863-d99c-7f3e-9e30-985379ad837f","허가의 '-아\u002F어도 되다'","heoga-ui-a-eodo-doeda",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":211,"displayOrder":352},"01a07863-d888-78e4-beff-b3b89bc4ebbf","금지의 '-(으)면 안 되다'","geumji-ui-eumyeon-an-doeda",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":211,"displayOrder":357},"01a07863-dca9-7385-8dd8-938736325303","의무의 '-아\u002F어야 하다'","uimu-ui-a-eoya-hada",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":211,"displayOrder":362},"01a07863-db9a-7396-a838-e0e86e7a7740","능력과 가능성 '-(으)ㄹ 수 있다'","neungnyeok-ganeungseong-eul-su-itda",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":211,"displayOrder":367},"01a07863-d9cb-71f8-8f51-dd7c86bccb50","화자의 약속 '-(으)ㄹ게요'","hwaja-ui-yaksok-eulgeyo",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":211,"displayOrder":372},"01a07863-d920-7c19-a8c0-11f23947738e","계획의 '-(으)려고 하다'","gyehoek-ui-euryeogo-hada",73,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":9,"level":211,"displayOrder":377},"01a07863-db86-7d89-89fc-0b71d630694b","나열과 순차의 '-고'","nayeol-gwa-suncha-ui-go",74,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":9,"level":211,"displayOrder":382},"01a07863-da20-784e-af2a-e6b7fb39a6ad","이유와 선행의 '-아\u002F어서'","iyu-wa-seonhaeng-ui-a-eoseo",75,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":9,"level":211,"displayOrder":387},"01a07863-d7b3-77df-9dca-9c9fbcfbf726","대조의 '-지만'","daejo-ui-jiman",76,{"id":389,"title":390,"slug":391,"language":9,"level":211,"displayOrder":392},"01a07863-daae-7cf4-ab06-943d93f9c416","조건의 '-(으)면'","jogeon-ui-eumyeon",77,{"id":394,"title":395,"slug":396,"language":9,"level":211,"displayOrder":397},"01a07863-d9db-73c3-872e-723fdb813826","이동 목적의 '-(으)러'","idong-mokjeok-ui-eureo",78,{"id":399,"title":400,"slug":401,"language":9,"level":211,"displayOrder":402},"01a07863-d807-7e69-b53f-2e26918c78dd","동시 행동의 '-(으)면서'","dongsi-haengdong-ui-eumyeonseo",79,{"id":404,"title":405,"slug":406,"language":9,"level":211,"displayOrder":407},"01a07863-d9d4-7c19-afc4-2ff35e70179b","현재 관형사형 '-는'과 '-(으)ㄴ'","hyeonjae-gwanhyeongsahyeong-neun-eun",80,{"id":409,"title":410,"slug":411,"language":9,"level":211,"displayOrder":412},"01a07863-d90e-7a7e-9053-e809dbde6a66","과거 관형사형 '-(으)ㄴ'","gwageo-gwanhyeongsahyeong-eun",81,{"id":414,"title":415,"slug":416,"language":9,"level":211,"displayOrder":417},"01a07863-d943-7552-bafb-945695d8bb80","행위의 명사화 '-기'","haengwi-ui-myeongsahwa-gi",82,{"id":419,"title":420,"slug":421,"language":9,"level":211,"displayOrder":422},"01a07863-d8a4-787b-9e5a-76ddbaba31b9","기본 간접 인용 '-다고 하다'","gibon-ganjeop-inyong-dago-hada",83,{"id":424,"title":425,"slug":426,"language":9,"level":211,"displayOrder":427},"01a07863-dabc-7109-84f9-1712ee6ff4b3","주체 높임 '-(으)시-'","juche-nopim-eusi",84,{"id":429,"title":430,"slug":431,"language":9,"level":211,"displayOrder":432},"01a07863-d996-728a-b6f2-731006eb841c","합쇼체 '-ㅂ니다\u002F습니다'","hapsyoche-mnida-seumnida",85,{"id":434,"title":435,"slug":436,"language":9,"level":211,"displayOrder":437},"01a07863-d93d-7533-8250-6c2f5f18764c","해체와 반말의 기본","haeche-wa-banmal-ui-gibon",86,{"id":439,"title":440,"slug":441,"language":9,"level":211,"displayOrder":442},"01a07863-d7e9-7bc5-bf51-e2757d93ffdc","'더'와 '가장'으로 비교하기","deo-wa-gajang-euro-bigyohagi",87,{"id":444,"title":445,"slug":446,"language":9,"level":211,"displayOrder":447},"01a07863-d85f-78f0-b441-d0f375b4ce85","'같다'와 '다르다'의 비교 표현","gatda-wa-dareuda-ui-bigyo",88,{"id":449,"title":450,"slug":451,"language":9,"level":452,"displayOrder":453},"01a07863-dccf-7155-9b8b-4ff2bf9375eb","연속 발화의 음운 변동","yeonsok-balhwa-ui-eumun-byeondong","B1",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":452,"displayOrder":458},"01a07863-dc9f-769e-a768-488d93b8647e","의존 명사와 보조 용언의 띄어쓰기","uijon-myeongsa-bojo-yongeon-ttieosseugi",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":452,"displayOrder":463},"01a07863-dc4f-751d-b6d8-02ea0da4df92","서사의 현재 시제","seosa-ui-hyeonjae-sije",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":452,"displayOrder":468},"01a07863-d699-7a6c-bc1f-47f83bb745d5","'-아\u002F어 있다' 결과상","a-eo-itda-gyeolgwansang",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":452,"displayOrder":473},"01a07863-d68c-7d94-b89f-2b20778dc8c9","'-아\u002F어 버리다' 완료와 화자 태도","a-eo-beorida-wallyo",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":452,"displayOrder":478},"01a07863-d693-70ac-b868-94f5908d21bc","'-아\u002F어 보다' 시도와 경험","a-eo-boda-sido",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":452,"displayOrder":483},"01a07863-d866-7a2e-8b80-cfd111821e16","'-게 되다' 변화와 결과","ge-doeda-byeonhwa",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":452,"displayOrder":488},"01a07863-d8d0-7b6a-aec8-4936e6960731","'-고 있는 중이다' 진행의 강조","go-inneun-jungida",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":452,"displayOrder":493},"01a07863-d82f-76d1-bcda-d8c3512057f7","의도의 '-(으)려고 하다'와 '-(으)려던 참이다'","euryeogo-hada-wa-euryeodeon-chamida",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":452,"displayOrder":498},"01a07863-d92a-73d8-9d5b-d6f1e840678d","결정의 '-기로 하다'","gyeoljeong-ui-giro-hada",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":452,"displayOrder":503},"01a07863-d8c9-7326-90b6-6f616e7d2c83","기원과 희망의 '-기를 바라다'","giwon-huimang-gireul-barada",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":452,"displayOrder":508},"01a07863-d780-7638-aa86-22c4d601d385","추측의 '-(으)ㄴ\u002F는 것 같다'","chucheuk-ui-geot-gatda",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":452,"displayOrder":513},"01a07863-da68-7f62-9969-d9f9a0157b7f","정황 판단의 '-나 보다'","jeonghwang-pandan-ui-na-boda",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":452,"displayOrder":518},"01a07863-d787-70be-bee2-c9fd4f58c17b","추측과 의지의 '-겠-'","chucheuk-uiji-ui-get",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":452,"displayOrder":523},"01a07863-d7dd-74e6-9a0e-04563eaa2061","당위의 '-(으)ㄹ 것이다'","dangwi-ui-eul-geosida",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":452,"displayOrder":528},"01a07863-d74f-7c02-8857-25dc8eebe6dc","불가피성의 '-(으)ㄹ 수밖에 없다'","bulgapisong-ui-eul-subakke-eopda",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":452,"displayOrder":533},"01a07863-dbb6-7246-bfe5-2008f6abf9ae","판단의 근거 '-(으)니까'","pandan-ui-geungeo-eunikka",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":452,"displayOrder":538},"01a07863-da1a-7719-91c8-b6148f06c992","이유의 '-기 때문에'","iyu-ui-gi-ttaemune",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":452,"displayOrder":543},"01a07863-dc60-70d7-a519-180a6184e16f","시간적 순차의 '-자'","siganjeok-suncha-ui-ja",107,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":9,"level":452,"displayOrder":548},"01a07863-da87-7265-8795-7c35498f388b","즉시 연결 '-자마자'","jeuksi-yeongyeol-jamaja",108,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":9,"level":452,"displayOrder":553},"01a07863-dc54-7d1c-a9f3-2b89df9b21a0","시간 배경의 '-는 동안'","sigan-baegyeong-ui-neun-dongan",109,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":9,"level":452,"displayOrder":558},"01a07863-dcc3-730c-ba81-66fd1c204edc","양보의 '-더라도'","yangbo-ui-deorado",110,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":9,"level":452,"displayOrder":563},"01a07863-dcd5-71d9-8755-b39832251b38","예상에 어긋나는 '-는데도'","yesang-e-eogeunnaneun-neundedo",111,{"id":565,"title":566,"slug":567,"language":9,"level":452,"displayOrder":568},"01a07863-dc31-7dd6-9ee8-2c8720fc8b68","선택과 나열의 '-거나'","seontaek-nayeol-ui-geona",112,{"id":570,"title":571,"slug":572,"language":9,"level":452,"displayOrder":573},"01a07863-db32-7e95-89e9-46c74502f65d","목적의 '-기 위해서'","mokjeok-ui-gi-wihaeseo",113,{"id":575,"title":576,"slug":577,"language":9,"level":452,"displayOrder":578},"01a07863-db3d-7f2d-8f1d-c3bcd9021d0d","목표와 유도의 '-도록'","mokpyo-yudo-ui-dorok",114,{"id":580,"title":581,"slug":582,"language":9,"level":452,"displayOrder":583},"01a07863-db27-75e1-b6e5-f513668ccce1","미래·예정 관형사형 '-(으)ㄹ'","mirae-gwanhyeongsahyeong-eul",115,{"id":585,"title":586,"slug":587,"language":9,"level":452,"displayOrder":588},"01a07863-dca4-7419-ad77-c7d6a02553d0","의존 명사 '것'과 관형절","uijon-myeongsa-geot",116,{"id":590,"title":591,"slug":592,"language":9,"level":452,"displayOrder":593},"01a07863-d844-7ab5-a1cc-d733f9281157","가능성의 '수'와 이유의 '리'","ganeungseong-su-wa-iyu-ri",117,{"id":595,"title":596,"slug":597,"language":9,"level":452,"displayOrder":598},"01a07863-dc25-7877-b240-dfd412c2a1bd","사실과 상태의 명사화 '-(으)ㅁ'","sasil-sangtae-myeongsahwa-eum",118,{"id":600,"title":601,"slug":602,"language":9,"level":452,"displayOrder":603},"01a07863-dbe7-736a-89b9-50d1efa375aa","평서문의 간접 인용","pyeongseomun-ganjeop-inyong",119,{"id":605,"title":606,"slug":607,"language":9,"level":452,"displayOrder":608},"01a07863-dcae-7149-bec1-849ddbb001b4","의문문의 간접 인용","uimunmun-ganjeop-inyong",120,{"id":610,"title":611,"slug":612,"language":9,"level":452,"displayOrder":613},"01a07863-db5b-7c5f-867f-3e72f5953a9a","명령·청유문의 간접 인용","myeongnyeong-cheongyumun-ganjeop-inyong",121,{"id":615,"title":616,"slug":617,"language":9,"level":452,"displayOrder":618},"01a07863-d9a9-7abe-8e52-1fb0f7ac687e","회화체 인용의 줄임말","hoehwache-inyong-ui-jurimmal",122,{"id":620,"title":621,"slug":622,"language":9,"level":452,"displayOrder":623},"01a07863-dbce-7dbc-a32f-8ae0255cde5c","피동 접미사 '-이-·-히-·-리-·-기-'","pidong-jeommisa-i-hi-ri-gi",123,{"id":625,"title":626,"slug":627,"language":9,"level":452,"displayOrder":628},"01a07863-dc04-7c8b-bfcd-b9839bc8aee1","사동 접미사 '-이-·-히-·-리-·-기-·-우-·-구-·-추-'","sadong-jeommisa",124,{"id":630,"title":631,"slug":632,"language":9,"level":452,"displayOrder":633},"01a07863-d69f-7dda-a9d4-d7644f6aed50","'-아\u002F어 주다'와 수혜 구문","a-eo-juda-wa-suhye-gumun",125,{"id":635,"title":636,"slug":637,"language":9,"level":452,"displayOrder":638},"01a07863-dac3-70c2-8fdf-c18535f6353f","주체 높임의 제약","juche-nopim-ui-jeyak",126,{"id":640,"title":641,"slug":642,"language":9,"level":452,"displayOrder":643},"01a07863-dc8e-76ed-9af3-6a344373bb3a","특수 높임 어휘","teuksu-nopim-eohwi",127,{"id":645,"title":646,"slug":647,"language":9,"level":452,"displayOrder":648},"01a07863-d836-72a4-a610-6579e1012531","객체 높임 '드리다·뵙다·모시다'","gaekche-nopim-deurida-boepda-mosida",128,{"id":650,"title":651,"slug":652,"language":9,"level":452,"displayOrder":653},"01a07863-d7a1-7ec6-b4ca-20d76c327ca4","출처의 '-에게서\u002F한테서'","chulcheo-ui-egeseo-hanteseo",129,{"id":655,"title":656,"slug":657,"language":9,"level":452,"displayOrder":658},"01a07863-d828-7931-ae50-78543588fb40","'-은\u002F는'과 '-이\u002F가'의 정보 구조","eun-neun-i-ga-jeongbo-gujo",130,{"id":660,"title":661,"slug":662,"language":9,"level":452,"displayOrder":663},"01a07863-d7c6-7c2e-b478-e64924b2ae4d","담화 표지 '그런데·그래서·그러면'","damhwa-pyoji-geureonde-geuraeseo-geureomyeon",131,{"id":665,"title":666,"slug":667,"language":9,"level":452,"displayOrder":668},"01a07863-db16-7a0c-b854-fcc542939ba4","새로운 깨달음의 '-군요'","kkaedareum-ui-gunyo",132,{"id":670,"title":671,"slug":672,"language":9,"level":452,"displayOrder":673},"01a07863-d83d-7858-8833-0d39f3b6dd7c","감탄과 발견의 '-네요'","gamtan-balgyeon-ui-neyo",133,{"id":675,"title":676,"slug":677,"language":9,"level":452,"displayOrder":678},"01a07863-d6be-7b7e-b66d-5ba175f55887","배경 설명의 '-거든요'","baegyeong-seolmyeong-ui-geodeunyo",134,{"id":680,"title":681,"slug":682,"language":9,"level":683,"displayOrder":684},"01a07863-db55-7a10-9e7e-fa7838f82878","문장 억양과 화자 태도","munjang-eogyang-gwa-hwaja-taedo","B2",135,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":9,"level":683,"displayOrder":689},"01a07863-d711-75bb-a8a2-e9f58feada9d","보조 용언의 붙여쓰기와 띄어쓰기","bojo-yongeon-buchyeosseugi-ttieosseugi",136,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":9,"level":683,"displayOrder":694},"01a07863-d9b7-713f-84b3-8ae9c967c606","회상의 '-던'과 완료의 '-았\u002F었던'","hoesang-ui-deon-gwa-at-eotdeon",137,{"id":696,"title":697,"slug":698,"language":9,"level":683,"displayOrder":699},"01a07863-d9b0-75b6-990f-17bc7658b52f","회상 증거의 '-더-'","hoesang-jeunggeo-ui-deo",138,{"id":701,"title":702,"slug":703,"language":9,"level":683,"displayOrder":704},"01a07863-d6c9-7043-9928-0449a0d6df90","반복·지속·완료의 상적 대립","banbok-jisok-wallyo-sangjeok-daerip",139,{"id":706,"title":707,"slug":708,"language":9,"level":683,"displayOrder":709},"01a07863-d914-7b11-a657-fe923f76445d","과거 시점의 예정과 의도","gwageo-sijeom-ui-yejeong-gwa-uido",140,{"id":711,"title":712,"slug":713,"language":9,"level":683,"displayOrder":714},"01a07863-dbaf-7c5d-a3cc-6143cf70cc17","외양 근거의 '-(으)ㄴ\u002F는 모양이다'","oeyang-geungeo-ui-moyangida",141,{"id":716,"title":717,"slug":718,"language":9,"level":683,"displayOrder":719},"01a07863-dce1-700e-94ab-2d6094ac5f54","유사성과 추정의 '-(으)ㄴ\u002F는 듯하다'","yusaseong-chujeong-ui-deuthada",142,{"id":721,"title":722,"slug":723,"language":9,"level":683,"displayOrder":724},"01a07863-d930-7e18-9fdf-31494c849373","규범적 가능성의 '-법하다'","gyubeomjeok-ganeungseong-beophada",143,{"id":726,"title":727,"slug":728,"language":9,"level":683,"displayOrder":729},"01a07863-d908-71e3-84e1-b7005b284694","과거 추측 '-았\u002F었을 것이다'","gwageo-chucheuk-at-eosseul-geosida",144,{"id":731,"title":732,"slug":733,"language":9,"level":683,"displayOrder":734},"01a07863-d9ed-79d7-986c-ce259c11aa71","일보 직전의 '-(으)ㄹ 뻔하다'","ilbo-jikjeon-ui-eul-ppeonhada",145,{"id":736,"title":737,"slug":738,"language":9,"level":683,"displayOrder":739},"01a07863-dc0f-7521-a0f7-5fa560af450c","사후 판단의 '-(으)ㄹ걸 그랬다'","sahu-pandan-ui-eulgeol-geuraetda",146,{"id":741,"title":742,"slug":743,"language":9,"level":683,"displayOrder":744},"01a07863-d6b8-7c6b-84df-fac264a46e76","배경·대조·전제의 '-는데'","baegyeong-daejo-jeonje-ui-neunde",147,{"id":746,"title":747,"slug":748,"language":9,"level":683,"displayOrder":749},"01a07863-d91a-7700-b335-1b32ea223d23","관찰 후 변화의 '-더니'","gwanchal-hu-byeonhwa-ui-deoni",148,{"id":751,"title":752,"slug":753,"language":9,"level":683,"displayOrder":754},"01a07863-da13-7f13-9c3e-252dc5711247","이유 선택의 '-느니'","iyu-seontaek-ui-neuni",149,{"id":756,"title":757,"slug":758,"language":9,"level":683,"displayOrder":759},"01a07863-da5b-7f24-b3b7-5d5c8170ca8a","정도와 근거의 '-(으)ㄹ 만큼'","jeongdo-geungeo-ui-eul-mankeum",150,{"id":761,"title":762,"slug":763,"language":9,"level":683,"displayOrder":764},"01a07863-d84a-7f59-bd27-318d56597fe9","강한 양보의 '-(으)ㄹ지라도'","ganghan-yangbo-ui-euljirado",151,{"id":766,"title":767,"slug":768,"language":9,"level":683,"displayOrder":769},"01a07863-dbd7-734d-be18-d7d788ee6ccf","'뿐만 아니라'와 '는 물론'","ppunman-anira-neun-mullon",152,{"id":771,"title":772,"slug":773,"language":9,"level":683,"displayOrder":774},"01a07863-d6cf-7503-8908-9478343e4f2a","반대 결과의 '-기는커녕'","bandae-gyeolgwa-ui-gineunkeonyeong",153,{"id":776,"title":777,"slug":778,"language":9,"level":683,"displayOrder":779},"01a07863-db7f-7970-96e6-40b67481f0df","내포 관형절과 관계 관형절","naepo-gwanhyeongjeol-gwangye-gwanhyeongjeol",154,{"id":781,"title":782,"slug":783,"language":9,"level":683,"displayOrder":784},"01a07863-dafd-7b08-9085-b396a41547bc","중첩된 관형어와 수식 범위","jungcheopdoen-gwanhyeongeo-susik-beomwi",155,{"id":786,"title":787,"slug":788,"language":9,"level":683,"displayOrder":789},"01a07863-dc9a-7158-a028-961cb4d1bf22","의존 명사 '바·차·터'","uijon-myeongsa-ba-cha-teo",156,{"id":791,"title":792,"slug":793,"language":9,"level":683,"displayOrder":794},"01a07863-d896-7a38-8919-a412fcce6908","'-기'와 '-(으)ㅁ' 명사화의 차이","gi-wa-eum-myeongsahwa-ui-chai",157,{"id":796,"title":797,"slug":798,"language":9,"level":683,"displayOrder":799},"01a07863-da6f-72ae-a853-5ee84959e034","전해 듣기의 '-대요'","jeonhae-deutgi-ui-daeyo",158,{"id":801,"title":802,"slug":803,"language":9,"level":683,"displayOrder":804},"01a07863-dc77-76f7-91a4-9b5adf559a66","소문과 전달의 '-다더라'","somun-jeondal-ui-dadeora",159,{"id":806,"title":807,"slug":808,"language":9,"level":683,"displayOrder":809},"01a07863-daf1-7bdb-97ad-e00255c0ad56","중첩 인용과 시제 호응","jungcheop-inyong-gwa-sije-ho-eung",160,{"id":811,"title":812,"slug":813,"language":9,"level":683,"displayOrder":814},"01a07863-dbc7-75d0-b47f-196fef2debe8","피동·자동·능동의 중의성","pidong-jadong-neungdong-junguiseong",161,{"id":816,"title":817,"slug":818,"language":9,"level":683,"displayOrder":819},"01a07863-d86d-7a02-a463-db57c117c4f7","'-게 하다' 장형 사동","ge-hada-janghyeong-sadong",162,{"id":821,"title":822,"slug":823,"language":9,"level":683,"displayOrder":824},"01a07863-dc0a-71a4-bf70-d389059d55d4","사동의 직접성과 간접성","sadong-ui-jikjeopseong-ganjeopseong",163,{"id":826,"title":827,"slug":828,"language":9,"level":683,"displayOrder":829},"01a07863-d9e7-7d45-bcfe-2247961600e4","이중 주어 구문","ijung-jueo-gumun",164,{"id":831,"title":832,"slug":833,"language":9,"level":683,"displayOrder":834},"01a07863-d815-79ed-9a96-24ccfda66b3e","어순 이동과 정보 초점","eosun-idong-gwa-jeongbo-chojeom",165,{"id":836,"title":837,"slug":838,"language":9,"level":683,"displayOrder":839},"01a07863-dab5-740e-83b8-33f381df3c93","조사 결합과 의미 범위","josa-gyeolhap-gwa-uimi-beomwi",166,{"id":841,"title":842,"slug":843,"language":9,"level":683,"displayOrder":844},"01a07863-d717-7c49-836e-9cd2147ab799","보조사 '-조차·-마저·-까지도'","bojosa-jocha-majeo-kkajido",167,{"id":846,"title":847,"slug":848,"language":9,"level":683,"displayOrder":849},"01a07863-d987-7c0b-91c8-c3837f99a60f","하오체의 형태와 사용 맥락","haoche-ui-hyeongtae-wa-maengnak",168,{"id":851,"title":852,"slug":853,"language":9,"level":683,"displayOrder":854},"01a07863-d94e-7f7d-bd36-aea815da0959","하게체의 형태와 사용 맥락","hageche-ui-hyeongtae-wa-maengnak",169,{"id":856,"title":857,"slug":858,"language":9,"level":683,"displayOrder":859},"01a07863-d858-74ca-b8ff-d9b13d4b0e74","간접 부탁과 완곡한 거절","ganjeop-butak-gwa-wangokhan-geojeol",170,{"id":861,"title":862,"slug":863,"language":9,"level":683,"displayOrder":864},"01a07863-d7e3-785c-94f1-4179cf749c35","단정을 줄이는 헤지 표현","danjeong-eul-jurineun-heji-pyohyeon",171,{"id":866,"title":867,"slug":868,"language":9,"level":683,"displayOrder":869},"01a07863-daea-78bd-9775-deb44fd9bdc1","주제 유지와 주제 전환","juje-yuji-wa-juje-jeonhwan",172,{"id":871,"title":872,"slug":873,"language":9,"level":683,"displayOrder":874},"01a07863-d7ad-7b97-ac94-5af97fdfc1e5","대조 초점과 암묵적 비교","daejo-chojeom-gwa-ammukjeok-bigyo",173,{"id":876,"title":877,"slug":878,"language":9,"level":683,"displayOrder":879},"01a07863-da94-7c24-baf3-7c267591a846","지시어와 대용어의 응집성","jisiseo-wa-daeyongeo-ui-eungjipseong",174,{"id":881,"title":882,"slug":883,"language":9,"level":683,"displayOrder":884},"01a07863-d8ec-755a-88de-35232b572455","공적 글의 명사 서술","gongjeok-geul-ui-myeongsa-seosul",175,{"id":886,"title":887,"slug":888,"language":9,"level":683,"displayOrder":889},"01a07863-db49-7520-93af-8489ebaeddd8","문어적 연결 표현 '-(으)며·-(으)므로'","muneojeok-yeongyeol-eumyeo-eumeuro",176,{"id":891,"title":892,"slug":893,"language":9,"level":683,"displayOrder":894},"01a07863-d705-7b59-b845-da4e853c1098","비교 구문의 기준·대상·결과","bigyo-gumun-ui-gijun-daesang-gyeolgwa",177,{"id":896,"title":897,"slug":898,"language":9,"level":899,"displayOrder":900},"01a07863-dbef-78d2-8c97-abb8e786ed05","표준 발음과 현실 발음의 변이","pyojun-bareum-gwa-hyeonsil-bareum","C1",178,{"id":902,"title":903,"slug":904,"language":9,"level":899,"displayOrder":905},"01a07863-d98e-7b5d-8442-36e99d47bc2c","합성어·파생어의 사이시옷과 발음","hapseongeo-pasaengeo-saisiot",179,{"id":907,"title":908,"slug":909,"language":9,"level":899,"displayOrder":910},"01a07863-da80-71f8-ad13-4edd2387999a","전문어와 외래어의 표기 원리","jeonmuneo-wa-oeraeeo-pyogi-wolli",180,{"id":912,"title":913,"slug":914,"language":9,"level":899,"displayOrder":915},"01a07863-dc49-79fb-8997-4af027e5c836","서사 시점과 시제 전환","seosa-sijeom-gwa-sije-jeonhwan",181,{"id":917,"title":918,"slug":919,"language":9,"level":899,"displayOrder":920},"01a07863-dc14-78e1-9eef-38912c4c2717","상 표현에 담긴 화자의 관점","sang-pyohyeon-ui-hwaja-gwanjeom",182,{"id":922,"title":923,"slug":924,"language":9,"level":899,"displayOrder":925},"01a07863-d9f9-7dce-959c-cd246b586b24","인식 양태의 확실성 척도","insik-yangtae-ui-hwaksilseong-cheokdo",183,{"id":927,"title":928,"slug":929,"language":9,"level":899,"displayOrder":930},"01a07863-da8d-7aac-bec2-62081bddaf94","증거성과 전달 거리","jeunggeoseong-gwa-jeondal-geori",184,{"id":932,"title":933,"slug":934,"language":9,"level":899,"displayOrder":935},"01a07863-d6e0-7357-993e-c2eafc046c16","반사실 가정과 후회","bansasil-gajeong-gwa-huhoe",185,{"id":937,"title":938,"slug":939,"language":9,"level":899,"displayOrder":940},"01a07863-dc37-78bd-8663-aec0542ea1b2","선택과 평가의 '-느니'","seontaek-pyeongga-ui-neuni",186,{"id":942,"title":943,"slug":944,"language":9,"level":899,"displayOrder":945},"01a07863-d8b9-700b-9eb0-169b7721c0ad","기대와 현실의 괴리 '-건만'","gidae-hyeonsil-goeri-ui-geonman",187,{"id":947,"title":948,"slug":949,"language":9,"level":899,"displayOrder":950},"01a07863-d756-78c9-b810-29ef5a957f8e","불행 중 다행의 '-기에 망정이지'","bulhaeng-jung-dahaeng-gie-mangjeongiji",188,{"id":952,"title":953,"slug":954,"language":9,"level":899,"displayOrder":955},"01a07863-d850-7f34-87f3-5934568da3cf","강조된 양보와 반전","gangjodoen-yangbo-wa-banjeon",189,{"id":957,"title":958,"slug":959,"language":9,"level":899,"displayOrder":960},"01a07863-d7b9-706c-ac7d-ed2167748f10","다중 종속절의 논리 관계","dajung-jongsokjeol-ui-nolli-gwangye",190,{"id":962,"title":963,"slug":964,"language":9,"level":899,"displayOrder":965},"01a07863-d794-7f75-935a-8e0726cf8ead","축약된 관형절과 의미 복원","chugyakdoen-gwanhyeongjeol",191,{"id":967,"title":968,"slug":969,"language":9,"level":899,"displayOrder":970},"01a07863-dc2c-732d-8737-00c912f91b18","선행사 없는 관형절","seonhaengsa-eomneun-gwanhyeongjeol",192,{"id":972,"title":973,"slug":974,"language":9,"level":899,"displayOrder":975},"01a07863-db72-7d6a-bb7c-a5fe2c55ff7c","명사화의 사건성과 사실성","myeongsahwa-ui-sageonseong-sasilseong",193,{"id":977,"title":978,"slug":979,"language":9,"level":899,"displayOrder":980},"01a07863-daf8-763b-9689-ca63208dc820","중첩 인용의 화자와 출처","jungcheop-inyong-ui-hwaja-chulcheo",194,{"id":982,"title":983,"slug":984,"language":9,"level":899,"displayOrder":985},"01a07863-d9ff-7f43-be2e-ab721849daf7","인용 동사의 선택과 화자 태도","inyong-dongsa-ui-seontaek",195,{"id":987,"title":988,"slug":989,"language":9,"level":899,"displayOrder":990},"01a07863-d70b-7796-861c-b6fde39f3320","비인칭 피동과 책임 회피","biinching-pidong-gwa-chaegim-hoepi",196,{"id":992,"title":993,"slug":994,"language":9,"level":899,"displayOrder":995},"01a07863-dbfe-7715-a73d-d97b70250059","사동 구문과 책임의 범위","sadong-gumun-gwa-chaegim-beomwi",197,{"id":997,"title":998,"slug":999,"language":9,"level":899,"displayOrder":1000},"01a07863-dba0-7c89-90d4-2eef83532006","높임 표현의 충돌과 우선순위","nopim-pyohyeon-ui-chungdol",198,{"id":1002,"title":1003,"slug":1004,"language":9,"level":899,"displayOrder":1005},"01a07863-db20-75e4-9e91-1851bedaec66","말하기 등급의 전환과 관계 재조정","malhagi-deunggeup-ui-jeonhwan",199,{"id":1007,"title":1008,"slug":1009,"language":9,"level":899,"displayOrder":1010},"01a07863-dcba-7864-9960-b92f40934922","완곡어법과 체면 보호","wangogeobeop-gwa-chemyeon-boho",200,{"id":1012,"title":1013,"slug":1014,"language":9,"level":899,"displayOrder":1015},"01a07863-da78-7bd7-be26-f57eec00f14d","전제와 함축의 해석","jeonje-wa-hamchuk-ui-haeseok",201,{"id":1017,"title":1018,"slug":1019,"language":9,"level":899,"displayOrder":1020},"01a07863-d7cc-7e51-8fe3-81e14b361d13","담화 생략과 공백 복원","damhwa-saengnyak-gwa-gongbaek-bogwon",202,{"id":1022,"title":1023,"slug":1024,"language":9,"level":899,"displayOrder":1025},"01a07863-daa8-703c-a0f2-85e0898c3ff9","조응과 대용에 의한 연결","joeung-gwa-daeyong-ui-yeongyeol",203,{"id":1027,"title":1028,"slug":1029,"language":9,"level":899,"displayOrder":1030},"01a07863-dae3-76be-a04f-a7a29ae9798e","주제·설명·초점의 정보 구조","juje-seolmyeong-chojeom-jeongbo-gujo",204,{"id":1032,"title":1033,"slug":1034,"language":9,"level":899,"displayOrder":1035},"01a07863-d772-78c7-a09f-ad0b3e0a0598","초점 보조사의 작용 범위","chojeom-bojosa-ui-jagyong-beomwi",205,{"id":1037,"title":1038,"slug":1039,"language":9,"level":899,"displayOrder":1040},"01a07863-d956-75e7-85e0-0daa39c3d3ba","학술 글의 논리적 응집","haksul-geul-ui-nollijeok-eungjip",206,{"id":1042,"title":1043,"slug":1044,"language":9,"level":899,"displayOrder":1045},"01a07863-dad6-7d33-b4eb-ef3c6049125b","주장의 강도를 조절하는 표현","jujang-ui-gangdo-jojeol",207,{"id":1047,"title":1048,"slug":1049,"language":9,"level":899,"displayOrder":1050},"01a07863-da55-72d4-9219-fd300bc35b30","정보 출처와 인용의 문어 형식","jeongbo-chulcheo-inyong-muneo-hyeongsik",208,{"id":1052,"title":1053,"slug":1054,"language":9,"level":899,"displayOrder":1055},"01a07863-d8f3-7bbb-9704-828a57494d38","공적 문서의 종결 표현","gongjeok-munseo-ui-jonggyeol-pyohyeon",209,{"id":1057,"title":1058,"slug":1059,"language":9,"level":899,"displayOrder":1060},"01a07863-db79-760c-aaf2-1316b2fc93f9","명사열 문체와 서술성","myeongsayeol-munche-wa-seosulseong",210,{"id":1062,"title":1063,"slug":1064,"language":9,"level":899,"displayOrder":1065},"01a07863-d76b-70c5-816c-2032ca71519c","병렬 구조와 대구법","byeongnyeol-gujo-wa-daegubeop",211,{"id":1067,"title":1068,"slug":1069,"language":9,"level":899,"displayOrder":1070},"01a07863-d7f6-710d-b8e6-cc124ba4f125","도치 구문과 문체적 효과","dochi-gumun-gwa-munchejeok-hyogwa",212,{"id":1072,"title":1073,"slug":1074,"language":9,"level":899,"displayOrder":1075},"01a07863-dc44-7149-84b5-53b5327f06d0","설의법과 반어적 질문","seoruibeop-gwa-baneojeok-jilmun",213,{"id":1077,"title":1078,"slug":1079,"language":9,"level":899,"displayOrder":1080},"01a07863-db43-779c-bee0-7cff386b4019","문법화된 관용 구문","munbeophwadoen-gwanyong-gumun",214,{"id":1082,"title":1083,"slug":1084,"language":9,"level":899,"displayOrder":1085},"01a07863-da62-7735-bcaf-7c48148cda56","정도성과 극단성의 미세한 차이","jeongdoseong-geukdanseong-ui-chai",215,{"id":1087,"title":1088,"slug":1089,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1091},"01a07863-d96c-7023-bb30-3a3d8f787aa2","한글 맞춤법의 역사적 변화","hangeul-matchumbeop-ui-yeoksajeok-byeonhwa","C2",216,{"id":1093,"title":1094,"slug":1095,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1096},"01a07863-db03-771f-a039-b9257e399114","중세 한국어 문법의 현대 한국어 흔적","jungse-hangugeo-munbeop-ui-heunjeok",217,{"id":1098,"title":1099,"slug":1100,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1101},"01a07863-da9b-74e0-aa05-b70e5e015c3d","지역·세대·사용역에 따른 발음 변이","jiyeok-sedae-sayongyeok-bareum-byeoni",218,{"id":1103,"title":1104,"slug":1105,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1106},"01a07863-d8dd-7b49-bcf9-020299f60a53","고전 문헌의 말하기 등급","gojeon-munheon-ui-malhagi-deunggeup",219,{"id":1108,"title":1109,"slug":1110,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1111},"01a07863-d8e4-7f0a-9847-6e75a50aa53d","고전적 높임 표현과 현대의 잔존형","gojeonjeok-nopim-pyohyeon",220,{"id":1113,"title":1114,"slug":1115,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1116},"01a07863-d6d4-7878-ad37-a4982f125903","방언의 말하기 등급과 사회적 의미","bangeon-ui-malhagi-deunggeup",221,{"id":1118,"title":1119,"slug":1120,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1121},"01a07863-d80d-7c71-85f6-c3236a70cc6b","언어 형식의 사회적 지표성","eoneo-hyeongsik-ui-sahoejeok-jipyoseong",222,{"id":1123,"title":1124,"slug":1125,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1126},"01a07863-d737-779b-ad54-78d521a176d0","복합 사용역과 문체 혼합","bokhap-sayongyeok-gwa-munche-honhap",223,{"id":1128,"title":1129,"slug":1130,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1131},"01a07863-da4d-7c0e-aee9-47ad0c32ab41","전달 정보의 증거성과 화자 개입","jeondal-jeongbo-jeunggeoseong-hwaja-gaeip",224,{"id":1133,"title":1134,"slug":1135,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1136},"01a07863-d9f3-784c-8444-b4e48a91a5f4","인식·당위·능력 양태의 중첩","insik-dangwi-neungnyeok-yangtae-jungcheop",225,{"id":1138,"title":1139,"slug":1140,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1141},"01a07863-d87d-7421-a10d-016685c3019e","극도로 중첩된 종속 구조","geukdoro-jungcheopdoen-jongsok-gujo",226,{"id":1143,"title":1144,"slug":1145,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1146},"01a07863-db6c-76c8-9d8d-1bf0ff302356","명사구 내부의 다중 수식 범위","myeongsagu-naebu-dajung-susik-beomwi",227,{"id":1148,"title":1149,"slug":1150,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1151},"01a07863-d7a7-7713-b582-4635b340fb8c","다층 인용과 발화 책임","dachung-inyong-gwa-balhwa-chaegim",228,{"id":1153,"title":1154,"slug":1155,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1156},"01a07863-dc93-7bf7-baaf-646f405d0a93","통사적 중의성과 구조 해석","tongsajeok-junguiseong-gujo-haeseok",229,{"id":1158,"title":1159,"slug":1160,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1161},"01a07863-d747-7d02-9170-02c9242f260d","부정의 범위와 중의성","bujeong-ui-beomwi-wa-junguiseong",230,{"id":1163,"title":1164,"slug":1165,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1166},"01a07863-dc82-74cf-aed9-03ef012ba1ae","수량사의 작용역과 범위","suryangsa-ui-jagyongyeok-gwa-beomwi",231,{"id":1168,"title":1169,"slug":1170,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1171},"01a07863-d7c0-7033-8973-1acd78835224","다중 주제 구조와 화제 계층","dajung-juje-gujo-hwaje-gyecheung",232,{"id":1173,"title":1174,"slug":1175,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1176},"01a07863-db0f-7d14-b181-22045286272f","좌측·우측 전위와 담화 기능","jwacheuk-ucheuk-jeonwi",233,{"id":1178,"title":1179,"slug":1180,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1181},"01a07863-d75d-772e-9d3e-5b6275433f2d","분열문과 초점 구조","bunyeolmun-gwa-chojeom-gujo",234,{"id":1183,"title":1184,"slug":1185,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1186},"01a07863-dc88-7813-ac0c-b5506052d4fc","수사적 생략과 여백의 효과","susajeok-saengnyak-gwa-yeobaek",235,{"id":1188,"title":1189,"slug":1190,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1191},"01a07863-dc1b-7dc0-832f-4f108853f305","상호 텍스트성과 변형 인용","sangho-tekseuteuseong-byeonhyeong-inyong",236,{"id":1193,"title":1194,"slug":1195,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1196},"01a07863-d979-798b-b0e1-1f25c0511cbb","한자어 중심 문체의 압축성","hanjaeo-jungsim-munche-ui-apchukseong",237,{"id":1198,"title":1199,"slug":1200,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1201},"01a07863-d6ec-7d59-96d2-3ffd339ca6c2","법률·행정 문체의 문법","beomnyul-haengjeong-munche-ui-munbeop",238,{"id":1203,"title":1204,"slug":1205,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1206},"01a07863-d95e-724f-aebc-136eef75e32d","학술 문체의 고도 명사화","haksul-munche-ui-godo-myeongsahwa",239,{"id":1208,"title":1209,"slug":1210,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1211},"01a07863-db4f-75fe-832e-52c746aeace4","문학 서사의 시점과 화자","munhak-seosa-ui-sijeom-gwa-hwaja",240,{"id":1213,"title":1214,"slug":1215,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1216},"01a07863-da34-7109-a69e-dcc4f425ced7","자유 간접 화법과 의식의 표현","jayu-ganjeop-hwabeop",241,{"id":1218,"title":1219,"slug":1220,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1221},"01a07863-dc71-7158-bad9-cc4b5c91a482","속담·관용구의 변형과 재맥락화","sokdam-gwanyonggu-byeonhyeong",242,{"id":1223,"title":1224,"slug":1225,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1226},"01a07863-dcb3-7256-be14-3efead0203a1","의성어·의태어의 파생과 활용","uiseongeo-uitaeeo-pasaeng-hwaryong",243,{"id":1228,"title":1229,"slug":1230,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1231},"01a07863-dc69-7a26-9a3b-aaffc3c91e21","신조어의 파생 문법과 확장","sinjoeo-ui-pasaeng-munbeop",244,{"id":1233,"title":1234,"slug":1235,"language":9,"level":1090,"displayOrder":1236},"01a07863-db09-7a45-a9a7-3b2525079877","중의성과 응집성을 다듬는 고급 퇴고","junguiseong-eungjipseong-gogeup-toego",245,{"id":977,"title":978,"slug":979,"seoDescription":1238,"content":1239,"language":9,"level":899,"displayOrder":980,"grammarTopics":1240,"createdAt":1246,"updatedAt":1247,"vocabularyLists":1248,"primaryTopicHub":1249,"readyImages":1251},"C1 수준에서 여러 겹의 한국어 직접·간접 인용문에 등장하는 원화자, 전달자, 현재 서술자를 정확히 구별합니다. 인칭·시간·장소 지시의 관점 이동, 인용절 경계, '자기'의 모호성, 생략된 출처를 문맥 속에서 복원해 오해 없이 전달하는 방법까지 익힙니다.","한 사람의 말을 다른 사람이 다시 전하면 인용문 안에 여러 발화 층위가 생깁니다. 이때 원래 누가 말했는지, 누가 그 말을 전달했는지, **나·여기·내일** 같은 표현이 누구의 관점을 기준으로 하는지를 분명히 하지 않으면 내용은 맞아도 출처가 왜곡될 수 있습니다.\n\n이 글을 마치면 다음을 할 수 있습니다.\n\n- 중첩 인용에서 원화자, 중간 전달자, 현재 서술자를 구별할 수 있습니다.\n- 각 인용절의 경계와 문장 유형에 맞는 인용 어미를 선택할 수 있습니다.\n- 인칭·시간·장소 지시 표현을 관점에 맞게 조정할 수 있습니다.\n- **자기**나 생략된 주어가 만드는 출처의 모호성을 해소할 수 있습니다.\n\n## 1. 인용의 세 층위를 분리하기\n\n중첩 인용을 이해하려면 문장을 한 번에 읽기보다 발화 층위를 나누어야 합니다.\n\n| 층위 | 역할 | 묻는 질문 |\n| --- | --- | --- |\n| 원발화 | 최초의 내용 생산 | 처음 그 말을 한 사람은 누구인가? |\n| 중간 전달 | 원발화를 듣고 다시 보고 | 누가 누구의 말을 어떤 방식으로 옮겼는가? |\n| 현재 서술 | 지금 독자·청자에게 제시 | 이 전체 내용을 지금 책임지고 전달하는 사람은 누구인가? |\n\n:::example\n“민수는 **[지수가 [회의가 취소됐다고] 말했다고]** 기자에게 전했다.”\n\n1. 원발화 내용: 회의가 취소됐습니다.\n2. 원화자: 지수입니다.\n3. 중간 전달자: 민수입니다.\n4. 현재 문장의 서술자는 민수의 전달 행위까지 보고합니다.\n\n대괄호를 안쪽부터 풀면 **[회의가 취소됐다] → [지수가 그렇게 말했다] → [민수가 그것을 전했다]**라는 구조가 보입니다.\n:::\n\n한국어에서는 주어를 자주 생략하므로 “회의가 취소됐다고 말했다고 전했다”만으로는 각 발화의 주체를 알기 어렵습니다. 인용이 두 겹 이상이면 적어도 출처가 바뀌는 지점에서는 이름이나 직함을 밝혀 주는 편이 안전합니다.\n\n## 2. 인용절의 경계와 어미\n\n안쪽 인용절의 문장 유형에 따라 첫 번째 인용 어미가 달라지고, 그 전체 발화는 바깥 인용절에서 다시 인용됩니다.\n\n| 원발화 유형 | 안쪽 인용 형식 | 중첩 인용의 예 |\n| --- | --- | --- |\n| 동사 평서문 | **-ㄴ\u002F는다고** | 지수가 곧 **출발한다고 말했다고** 민수가 전했다. |\n| 형용사 평서문 | **-다고** | 지수가 일정이 **빠듯하다고 말했다고** 민수가 전했다. |\n| 명사 서술문 | **-(이)라고** | 지수가 이것이 최종안**이라고 말했다고** 민수가 전했다. |\n| 의문문 | **-(느)냐고 \u002F -(으)냐고** | 지수가 언제 출발하**느냐고 물었다고** 민수가 전했다. |\n| 명령문 | **-(으)라고** | 지수가 문을 닫**으라고 말했다고** 민수가 전했다. |\n| 청유문 | **-자고** | 지수가 다음 주에 다시 만나**자고 제안했다고** 민수가 전했다. |\n\n바깥 인용은 안쪽 발화 행위 전체를 하나의 내용으로 취급합니다. 그래서 **말했다고**, **물었다고**, **제안했다고**처럼 안쪽 인용 동사에 다시 **-다고**가 붙습니다.\n\n:::warning\n인용 어미를 마지막 전달 동사만 보고 고르지 마세요. “언제 오**느냐고 물었다고** 전했다”에서 **-느냐고**는 원발화가 질문임을, **물었다고**의 **-다고**는 ‘물었다’라는 발화 행위를 바깥에서 보고함을 나타냅니다.\n:::\n\n## 3. 인칭과 '자기'의 기준점\n\n직접 인용의 **나**는 원화자를 가리키지만, 간접 인용으로 바꾸면 현재 문장의 관점에 맞게 이름이나 3인칭 표현으로 조정하는 경우가 많습니다.\n\n- 직접 인용: 지수는 “**나는** 내일 보고서를 제출할 거야”라고 말했다.\n- 한 겹의 간접 인용: 지수는 **자기가** 다음 날 보고서를 제출할 거라고 말했다.\n- 중첩 인용: 민수는 **지수가** 다음 날 보고서를 제출할 예정이라고 말했다고 전했다.\n\n**자기**는 인용절의 주어와 연결되는 *재귀적·관점적 표현*으로 쓰이지만, 주어가 여러 명이면 선행자가 모호해질 수 있습니다.\n\n:::example\n“민수는 지수가 **자기** 연구를 비판했다고 말했다.”\n\n- 해석 1: 지수가 민수의 연구를 비판했습니다.\n- 해석 2: 지수가 지수 자신의 연구를 비판했습니다.\n\n뜻이 중요하다면 “민수는 지수가 **민수의 연구를** 비판했다고 말했다” 또는 “민수는 지수가 **자신의 연구를** 스스로 비판했다고 말했다”처럼 대상을 명시해야 합니다. 문맥에 따라 **자신**도 모호할 수 있으므로 이름을 반복하는 것이 가장 정확할 때가 있습니다.\n:::\n\n## 4. 시간과 장소 지시의 관점 이동\n\n**오늘, 내일, 어제, 여기, 이쪽** 같은 지시 표현은 발화 시점과 장소에 기대어 해석됩니다. 말을 나중에 다른 장소에서 옮기면 기준점을 유지할지 현재 서술자의 기준으로 바꿀지 결정해야 합니다.\n\n| 원발화 | 기준을 원발화에 고정한 전달 | 현재 서술 시점에 맞춘 전달 |\n| --- | --- | --- |\n| “내일 여기서 만나요.” | 다음 날 그곳에서 만나자고 했다. | 8월 12일 서울 사무실에서 만나자고 했다. |\n| “어제 제출했어요.” | 전날 제출했다고 했다. | 월요일에 제출했다고 했다. |\n| “지금 출발해요.” | 당시 바로 출발한다고 했다. | 전화를 받자마자 출발했다고 했다. |\n\n한국어 간접 인용에는 영어식의 기계적인 시제 후퇴가 적용되지 않습니다. 원발화의 시간, 전달 시점, 현재 서술 시점의 관계를 문맥으로 해석하며, 필요할 때 **그날, 전날, 다음 날, 당시, 그곳**이나 구체적인 날짜·장소를 사용합니다.\n\n:::tip\n시간이 오래 지난 뒤 기록을 작성하거나 여러 전달 시점을 비교할 때는 **내일**보다 “8월 12일”, **여기**보다 “서울 사무실”처럼 절대적 표현을 쓰세요. 출처의 관점은 설명하되 독자의 계산 부담은 줄일 수 있습니다.\n:::\n\n## 5. 직접 인용과 간접 인용의 책임 범위\n\n직접 인용은 원래 표현을 그대로 재현한다는 책임을 전제로 하고, 간접 인용은 핵심 내용을 현재 서술자가 재구성한다는 성격이 강합니다.\n\n- 직접 인용 안에 다시 직접 인용이 들어가면 바깥에는 큰따옴표, 안쪽에는 작은따옴표를 써 층위를 구별할 수 있습니다.\n- 간접 인용에서는 따옴표를 쓰지 않고 인용 어미와 동사로 경계를 나타냅니다.\n- 표현 일부만 직접 인용하면서 나머지를 요약하면 어느 말이 원문이고 어느 부분이 서술자의 해석인지 분명히 해야 합니다.\n- 원화자가 사용한 높임 표현과 감정적 어휘를 그대로 옮기는지, 중립적으로 바꾸는지에 따라 화자 태도의 재현 정도가 달라집니다.\n\n예를 들어 원발화가 “그 계획은 **무모한 도박**이다”였는데 이를 “계획에 위험 요소가 있다고 말했다”로 옮기면 핵심 평가의 강도가 낮아집니다. 반대로 원화자가 “검토가 필요하다”고 했는데 “강하게 반대했다”고 전하면 현재 서술자가 태도를 과장한 것입니다.\n\n:::note\n직접 인용이라고 해서 자동으로 신뢰성이 보장되는 것은 아닙니다. 누가 그 말을 들었고, 기록이 있는지, 중간 전달자가 기억에 의존했는지도 출처의 신뢰도를 판단하는 데 중요합니다.\n:::\n\n## 6. 모호한 중첩 인용 다듬기\n\n중첩 인용을 쓸 때는 다음 순서로 점검할 수 있습니다.\n\n1. 인용 동사를 모두 표시하고 발화 층위의 수를 셉니다.\n2. 각 인용 동사 앞에서 실제 화자가 누구인지 확인합니다.\n3. 안쪽 원발화의 문장 유형에 맞는 인용 어미를 고릅니다.\n4. **나, 자기, 그, 오늘, 내일, 여기**의 기준점을 하나씩 확인합니다.\n5. 이름이나 날짜를 반복하더라도 출처가 모호하면 명시적으로 고칩니다.\n6. 직접 인용한 표현과 현재 서술자가 요약한 부분을 구별합니다.\n\n| 문제 | 모호한 표현 | 더 분명한 표현 |\n| --- | --- | --- |\n| 화자 생략 | 취소됐다고 말했다고 전했다. | **지수가** 취소됐다고 말했다고 **민수가** 전했다. |\n| 재귀 표현 | 지수가 자기를 추천했다고 했다. | 지수가 **민수를** 추천했다고 했다. |\n| 시간 기준 | 내일 온다고 했다고 전했다. | **회의 다음 날인 12일에** 온다고 했다고 전했다. |\n| 출처 층위 | 관계자가 문제가 없다고 했다. | **회사 대변인은 점검 업체가** 문제가 없다고 보고했다고 밝혔다. |\n\n중첩 인용의 핵심은 인용 어미를 여러 번 붙이는 데 있지 않습니다. **각 말의 생산자, 전달 경로, 관점의 기준점, 현재 서술자의 재구성 범위**를 독자가 추적할 수 있게 만드는 것이 정확한 출처 제시의 핵심입니다.",[1241],{"id":1242,"name":1243,"level":899,"language":9,"isCompleted":1244,"completionPercentage":1245,"totalExercises":36,"completedExercises":1245},"01a09c0b-58c7-7a84-9833-69e4dc4d031b","인용의 층위와 화자 태도",false,0,"2026-09-06T20:23:25+00:00","2026-10-11T12:53:37+00:00",[],{"name":1243,"slug":1250,"language":9},"inyong-cheungwi-hwaja-taedo-c1",[],{"id":1242,"name":1243,"slug":1250,"language":9,"level":899,"introduction":1253,"lessonCount":16,"totalExercises":36,"objectives":1254,"prerequisites":1258,"lessons":1261},"여러 사람의 말이 겹친 문장에서 누가 무엇을 말했는지 추적하고, 인칭·시간·장소의 기준점을 각 화자에게 맞추는 길입니다. 이어 인용 동사가 원발화에 더하는 평가와 거리를 책임 있게 조절합니다.",[1255,1256,1257],"중첩 인용의 각 화자와 지시 기준점을 구별할 수 있다.","문장 유형에 맞는 인용 어미와 동사를 선택할 수 있다.","보도·보고·학술 글에서 원발화의 태도를 공정하게 전달할 수 있다.",[1259,1260],"직접 인용과 간접 인용의 기본 형식을 안다.","평서·의문·명령·제안 인용 어미를 구별할 수 있다.",[1262,1277],{"id":977,"contentId":1263,"slug":979,"title":978,"level":899,"summary":1264,"order":11,"exercises":1265},"pg_c110e3d3-b34e-4295-a0e0-56fb646e2e04","중첩 인용에서 원화자·전달자·현재 서술자를 나누고 인칭·시간·장소의 기준점을 추적한다.",[1266,1270,1273],{"id":1267,"title":1268,"order":1245,"type":1269},"01a07864-0767-7d77-83a1-01736cf90a43","발화 층위와 인용 어미","word_select",{"id":1271,"title":1272,"order":11,"type":1269},"01a07864-077e-72ca-bfca-ed2437b99ead","Shifting Viewpoint and Tracking Sources",{"id":1274,"title":1275,"order":16,"type":1276},"01a07864-0798-7630-8bc0-2363e49a760f","Building Clear Quotation Boundaries","sentence_builder",{"id":982,"contentId":1278,"slug":984,"title":983,"level":899,"summary":1279,"order":16,"exercises":1280},"pg_926b0e69-c8c9-457d-953b-1f1ef7db27a1","인용 동사가 표시하는 발화 행위와 평가를 분석해 출처의 태도를 과장하거나 왜곡하지 않게 전달한다.",[1281,1284,1287],{"id":1282,"title":1283,"order":1245,"type":1269},"01a07863-fd6d-7f41-9ffd-a6c686eafa1f","발화 행위와 태도 구별하기",{"id":1285,"title":1286,"order":11,"type":1269},"01a07863-fd85-7412-9fd2-a9c7ab7e4454","Matching Quotative Form and Genre",{"id":1288,"title":1289,"order":16,"type":1276},"01a07863-fd9e-7529-bdee-a0cc91775ff6","Building Quotations for Speech Acts",[1291,1297,1301],{"@id":1292,"@type":1293,"id":1267,"grammarPage":1294,"title":1268,"instructions":1295,"displayOrder":1245,"type":1269,"questionCount":71,"blankCount":71,"isCompleted":1244,"ogImageUrl":1296},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a07864-0767-7d77-83a1-01736cf90a43","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a07863-daf8-763b-9689-ca63208dc820","중첩 인용의 화자와 전달 단계를 구별하고 원발화의 유형에 맞는 인용 형식을 고르세요.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_669116c7-ec7d-4fa2-a9fa-6a99987666cc_hero.webp?v=1788726216",{"@id":1298,"@type":1293,"id":1271,"grammarPage":1294,"title":1272,"instructions":1299,"displayOrder":11,"type":1269,"questionCount":81,"blankCount":81,"isCompleted":1244,"ogImageUrl":1300},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a07864-077e-72ca-bfca-ed2437b99ead","Choose the Korean form that keeps person, time, place, and quotation source clear across reported speech.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d25884b1-8058-4176-bd6f-31af3ad4160d_hero.webp?v=1788726216",{"@id":1302,"@type":1293,"id":1274,"grammarPage":1294,"title":1275,"instructions":1303,"displayOrder":16,"type":1276,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":1244,"ogImageUrl":1304},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a07864-0798-7630-8bc0-2363e49a760f","Arrange the Korean tiles to build a sentence with clear speakers, deictic reference, and quotation boundaries. Two rival tiles are unused.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6ac10878-2417-4138-9c09-c6734ca53b6c_hero.webp?v=1788726216",{"id":1267,"grammarPage":1294,"title":1268,"instructions":1295,"seoTitle":1306,"seoDescription":1307,"displayOrder":1245,"type":1269,"questions":1308,"ogImageUrl":1296},"원화자와 중간 전달자를 가리는 인용 어미","민수는 지수가 회의가 취소됐다고 말했다고 전했다처럼 겹친 인용문에서 처음 말한 원화자와 말을 옮긴 중간 전달자를 찾아 빈칸을 채워요. 원래 발화가 평서인지 질문인지에 따라 달라지는 인용 형식도 함께 구별하고, 층위마다 알맞은 어미를 붙여 출처가 흐려지지 않게 해요.",[1309],{"id":1310,"sentenceTemplate":1311,"displayOrder":1245,"explanation":1312,"exampleSentence":1313,"blanks":1314},"01a07864-0768-704e-853e-ba08483cbdd4","“민수는 지수가 회의가 취소됐다고 말했다고 기자에게 전했다.”에서 회의 취소를 처음 말한 원화자는 __1__.","가장 안쪽 내용인 「회의가 취소됐다」를 말한 사람은 지수입니다. 민수는 지수의 말을 기자에게 옮긴 중간 전달자입니다.","안쪽 인용절의 발화 주체를 먼저 찾으면 원화자를 구별할 수 있다.",[1315],{"id":1316,"blankNumber":11,"options":1317},"01a07864-0767-7f9f-83a1-01736e3ee7b0",[1318,1321,1325],{"id":1319,"optionText":1320,"isCorrect":1244,"displayOrder":1245},"01a07864-0767-7f0f-83a1-01736da1a38d","민수이다",{"id":1322,"optionText":1323,"isCorrect":1324,"displayOrder":11},"01a07864-0767-7f4f-83a1-01736da52bba","지수이다",true,{"id":1326,"optionText":1327,"isCorrect":1244,"displayOrder":16},"01a07864-0767-7f7b-83a1-01736e020f73","기자이다",{"html":1329,"toc":1330},"\u003Cp>한 사람의 말을 다른 사람이 다시 전하면 인용문 안에 여러 발화 층위가 생깁니다. 이때 원래 누가 말했는지, 누가 그 말을 전달했는지, \u003Cstrong>나·여기·내일\u003C\u002Fstrong> 같은 표현이 누구의 관점을 기준으로 하는지를 분명히 하지 않으면 내용은 맞아도 출처가 왜곡될 수 있습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>이 글을 마치면 다음을 할 수 있습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>중첩 인용에서 원화자, 중간 전달자, 현재 서술자를 구별할 수 있습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>각 인용절의 경계와 문장 유형에 맞는 인용 어미를 선택할 수 있습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>인칭·시간·장소 지시 표현을 관점에 맞게 조정할 수 있습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>자기\u003C\u002Fstrong>나 생략된 주어가 만드는 출처의 모호성을 해소할 수 있습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"section\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>인용의 세 층위를 분리하기\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>중첩 인용을 이해하려면 문장을 한 번에 읽기보다 발화 층위를 나누어야 합니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>층위\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>역할\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>묻는 질문\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>원발화\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>최초의 내용 생산\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>처음 그 말을 한 사람은 누구인가?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>중간 전달\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>원발화를 듣고 다시 보고\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>누가 누구의 말을 어떤 방식으로 옮겼는가?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>현재 서술\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지금 독자·청자에게 제시\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>이 전체 내용을 지금 책임지고 전달하는 사람은 누구인가?\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>“민수는 \u003Cstrong>[지수가 [회의가 취소됐다고] 말했다고]\u003C\u002Fstrong> 기자에게 전했다.”\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>원발화 내용: 회의가 취소됐습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>원화자: 지수입니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>중간 전달자: 민수입니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>현재 문장의 서술자는 민수의 전달 행위까지 보고합니다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>대괄호를 안쪽부터 풀면 **[회의가 취소됐다] → [지수가 그렇게 말했다] → [민수가 그것을 전했다]**라는 구조가 보입니다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>한국어에서는 주어를 자주 생략하므로 “회의가 취소됐다고 말했다고 전했다”만으로는 각 발화의 주체를 알기 어렵습니다. 인용이 두 겹 이상이면 적어도 출처가 바뀌는 지점에서는 이름이나 직함을 밝혀 주는 편이 안전합니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"section-2\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>인용절의 경계와 어미\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>안쪽 인용절의 문장 유형에 따라 첫 번째 인용 어미가 달라지고, 그 전체 발화는 바깥 인용절에서 다시 인용됩니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>원발화 유형\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>안쪽 인용 형식\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>중첩 인용의 예\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>동사 평서문\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-ㄴ\u002F는다고\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 곧 \u003Cstrong>출발한다고 말했다고\u003C\u002Fstrong> 민수가 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>형용사 평서문\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-다고\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 일정이 \u003Cstrong>빠듯하다고 말했다고\u003C\u002Fstrong> 민수가 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>명사 서술문\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-(이)라고\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 이것이 최종안\u003Cstrong>이라고 말했다고\u003C\u002Fstrong> 민수가 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>의문문\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-(느)냐고 \u002F -(으)냐고\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 언제 출발하\u003Cstrong>느냐고 물었다고\u003C\u002Fstrong> 민수가 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>명령문\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-(으)라고\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 문을 닫\u003Cstrong>으라고 말했다고\u003C\u002Fstrong> 민수가 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>청유문\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-자고\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 다음 주에 다시 만나\u003Cstrong>자고 제안했다고\u003C\u002Fstrong> 민수가 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>바깥 인용은 안쪽 발화 행위 전체를 하나의 내용으로 취급합니다. 그래서 \u003Cstrong>말했다고\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>물었다고\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>제안했다고\u003C\u002Fstrong>처럼 안쪽 인용 동사에 다시 \u003Cstrong>-다고\u003C\u002Fstrong>가 붙습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>인용 어미를 마지막 전달 동사만 보고 고르지 마세요. “언제 오\u003Cstrong>느냐고 물었다고\u003C\u002Fstrong> 전했다”에서 \u003Cstrong>-느냐고\u003C\u002Fstrong>는 원발화가 질문임을, \u003Cstrong>물었다고\u003C\u002Fstrong>의 \u003Cstrong>-다고\u003C\u002Fstrong>는 ‘물었다’라는 발화 행위를 바깥에서 보고함을 나타냅니다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-3\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>인칭과 &#39;자기&#39;의 기준점\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>직접 인용의 \u003Cstrong>나\u003C\u002Fstrong>는 원화자를 가리키지만, 간접 인용으로 바꾸면 현재 문장의 관점에 맞게 이름이나 3인칭 표현으로 조정하는 경우가 많습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>직접 인용: 지수는 “\u003Cstrong>나는\u003C\u002Fstrong> 내일 보고서를 제출할 거야”라고 말했다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>한 겹의 간접 인용: 지수는 \u003Cstrong>자기가\u003C\u002Fstrong> 다음 날 보고서를 제출할 거라고 말했다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>중첩 인용: 민수는 \u003Cstrong>지수가\u003C\u002Fstrong> 다음 날 보고서를 제출할 예정이라고 말했다고 전했다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003Cstrong>자기\u003C\u002Fstrong>는 인용절의 주어와 연결되는 \u003Cem>재귀적·관점적 표현\u003C\u002Fem>으로 쓰이지만, 주어가 여러 명이면 선행자가 모호해질 수 있습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>“민수는 지수가 \u003Cstrong>자기\u003C\u002Fstrong> 연구를 비판했다고 말했다.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>해석 1: 지수가 민수의 연구를 비판했습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>해석 2: 지수가 지수 자신의 연구를 비판했습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>뜻이 중요하다면 “민수는 지수가 \u003Cstrong>민수의 연구를\u003C\u002Fstrong> 비판했다고 말했다” 또는 “민수는 지수가 \u003Cstrong>자신의 연구를\u003C\u002Fstrong> 스스로 비판했다고 말했다”처럼 대상을 명시해야 합니다. 문맥에 따라 \u003Cstrong>자신\u003C\u002Fstrong>도 모호할 수 있으므로 이름을 반복하는 것이 가장 정확할 때가 있습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-4\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>시간과 장소 지시의 관점 이동\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>오늘, 내일, 어제, 여기, 이쪽\u003C\u002Fstrong> 같은 지시 표현은 발화 시점과 장소에 기대어 해석됩니다. 말을 나중에 다른 장소에서 옮기면 기준점을 유지할지 현재 서술자의 기준으로 바꿀지 결정해야 합니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>원발화\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>기준을 원발화에 고정한 전달\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>현재 서술 시점에 맞춘 전달\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>“내일 여기서 만나요.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>다음 날 그곳에서 만나자고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>8월 12일 서울 사무실에서 만나자고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“어제 제출했어요.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>전날 제출했다고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>월요일에 제출했다고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“지금 출발해요.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>당시 바로 출발한다고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>전화를 받자마자 출발했다고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>한국어 간접 인용에는 영어식의 기계적인 시제 후퇴가 적용되지 않습니다. 원발화의 시간, 전달 시점, 현재 서술 시점의 관계를 문맥으로 해석하며, 필요할 때 \u003Cstrong>그날, 전날, 다음 날, 당시, 그곳\u003C\u002Fstrong>이나 구체적인 날짜·장소를 사용합니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>시간이 오래 지난 뒤 기록을 작성하거나 여러 전달 시점을 비교할 때는 \u003Cstrong>내일\u003C\u002Fstrong>보다 “8월 12일”, \u003Cstrong>여기\u003C\u002Fstrong>보다 “서울 사무실”처럼 절대적 표현을 쓰세요. 출처의 관점은 설명하되 독자의 계산 부담은 줄일 수 있습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-5\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>직접 인용과 간접 인용의 책임 범위\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>직접 인용은 원래 표현을 그대로 재현한다는 책임을 전제로 하고, 간접 인용은 핵심 내용을 현재 서술자가 재구성한다는 성격이 강합니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>직접 인용 안에 다시 직접 인용이 들어가면 바깥에는 큰따옴표, 안쪽에는 작은따옴표를 써 층위를 구별할 수 있습니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>간접 인용에서는 따옴표를 쓰지 않고 인용 어미와 동사로 경계를 나타냅니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>표현 일부만 직접 인용하면서 나머지를 요약하면 어느 말이 원문이고 어느 부분이 서술자의 해석인지 분명히 해야 합니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>원화자가 사용한 높임 표현과 감정적 어휘를 그대로 옮기는지, 중립적으로 바꾸는지에 따라 화자 태도의 재현 정도가 달라집니다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>예를 들어 원발화가 “그 계획은 \u003Cstrong>무모한 도박\u003C\u002Fstrong>이다”였는데 이를 “계획에 위험 요소가 있다고 말했다”로 옮기면 핵심 평가의 강도가 낮아집니다. 반대로 원화자가 “검토가 필요하다”고 했는데 “강하게 반대했다”고 전하면 현재 서술자가 태도를 과장한 것입니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>직접 인용이라고 해서 자동으로 신뢰성이 보장되는 것은 아닙니다. 누가 그 말을 들었고, 기록이 있는지, 중간 전달자가 기억에 의존했는지도 출처의 신뢰도를 판단하는 데 중요합니다.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"section-6\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>모호한 중첩 인용 다듬기\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>중첩 인용을 쓸 때는 다음 순서로 점검할 수 있습니다.\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>인용 동사를 모두 표시하고 발화 층위의 수를 셉니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>각 인용 동사 앞에서 실제 화자가 누구인지 확인합니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>안쪽 원발화의 문장 유형에 맞는 인용 어미를 고릅니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>나, 자기, 그, 오늘, 내일, 여기\u003C\u002Fstrong>의 기준점을 하나씩 확인합니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>이름이나 날짜를 반복하더라도 출처가 모호하면 명시적으로 고칩니다.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>직접 인용한 표현과 현재 서술자가 요약한 부분을 구별합니다.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>문제\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>모호한 표현\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>더 분명한 표현\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>화자 생략\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>취소됐다고 말했다고 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>지수가\u003C\u002Fstrong> 취소됐다고 말했다고 \u003Cstrong>민수가\u003C\u002Fstrong> 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>재귀 표현\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 자기를 추천했다고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>지수가 \u003Cstrong>민수를\u003C\u002Fstrong> 추천했다고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>시간 기준\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>내일 온다고 했다고 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>회의 다음 날인 12일에\u003C\u002Fstrong> 온다고 했다고 전했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>출처 층위\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>관계자가 문제가 없다고 했다.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>회사 대변인은 점검 업체가\u003C\u002Fstrong> 문제가 없다고 보고했다고 밝혔다.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>중첩 인용의 핵심은 인용 어미를 여러 번 붙이는 데 있지 않습니다. \u003Cstrong>각 말의 생산자, 전달 경로, 관점의 기준점, 현재 서술자의 재구성 범위\u003C\u002Fstrong>를 독자가 추적할 수 있게 만드는 것이 정확한 출처 제시의 핵심입니다.\u003C\u002Fp>\n",[1331,1335,1339,1343,1347,1351],{"id":1332,"text":1333,"depth":16,"number":1334},"section","인용의 세 층위를 분리하기","1",{"id":1336,"text":1337,"depth":16,"number":1338},"section-2","인용절의 경계와 어미","2",{"id":1340,"text":1341,"depth":16,"number":1342},"section-3","인칭과 '자기'의 기준점","3",{"id":1344,"text":1345,"depth":16,"number":1346},"section-4","시간과 장소 지시의 관점 이동","4",{"id":1348,"text":1349,"depth":16,"number":1350},"section-5","직접 인용과 간접 인용의 책임 범위","5",{"id":1352,"text":1353,"depth":16,"number":1354},"section-6","모호한 중첩 인용 다듬기","6"]