[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-la-propositiones-subordinatae-in-oratione-obliqua":3,"grammar-exercises-by-page-01a1aafe-f555-7c6d-8ae4-aa80d34a5d41":26,"exercise-list-path-la-none":44},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1aafe-f555-7c6d-8ae4-aa80d34a5d41","Propositiones subordinatae in oratione obliqua","propositiones-subordinatae-in-oratione-obliqua","Disce cur subordinatae in oratione obliqua coniunctivum accipiant, quando indicativus maneat, et quomodo tempora et personae ad loquentem referantur.","## 1. Cuius sententia refertur?\n\nIn oratione obliqua non solum propositio principalis, sed etiam subordinatae ad verba vel cogitationem alterius pertinere possunt. Discrimen praecipuum est hoc: **utrum subordinata partem sermonis relati contineat, an narrator aliquid suo nomine addat**. Ex hoc discrimine saepe pendet electio modi; tempora autem et personae ad novam narrationis rationem accommodantur.\n\nIn exemplis longitudines vocalium tantum in formis verborum quae tractantur et litteris crassioribus distinguuntur notantur.\n\n:::example\nMarcus dicit: «Epistulam quam **accēpī** servo».\n\nMarcus dicit se epistulam quam **accēperit** servare.\n\nRelativa in utroque exemplo ad Marci verba pertinet. In oratione obliqua indicativus **accēpī** in coniunctivum **accēperit** mutatur.\n:::\n\n## 2. Coniunctivus intra sermonem relatum\n\nSubordinatae quae tamquam pars orationis obliquae referuntur **plerumque coniunctivum habent**, etiam ubi in oratione recta indicativus adhibetur. Hoc in relativis, temporalibus et causalibus videre potes.\n\n| Genus | Oratio recta | Oratio obliqua post *dicit* |\n| --- | --- | --- |\n| Relativa | Epistulam quam **accēpī** servo. | Dicit se epistulam quam **accēperit** servare. |\n| Temporalis | Ubi epistulam **accēpī**, discessi. | Dicit se, ubi epistulam **accēpisset**, discessisse. |\n| Causalis | Maneo, quia aeger **sum**. | Dicit se manere, quia aeger **sit**. |\n\nConiunctivus hic **non per se dubitationem significat**. Indicat subordinatam intra sermonem relatum accipiendam esse. Qui verba refert neque necessario affirmat neque necessario negat rem ita se habere.\n\n:::note\nSubordinata quae iam in oratione recta coniunctivum postulat eum in obliqua retinet; tempus tamen mutari potest. Marcus mihi dixit: «Venio, ut te **adiuvem**». → Marcus mihi dixit se venire, ut me **adiuvāret**.\n:::\n\n## 3. Quando indicativus manet\n\nIndicativus adhiberi potest si narrator rem **suo nomine affirmat**, non tantum ut partem verborum alienorum refert. Subordinata tum, quamvis inter verba orationis obliquae posita sit, quasi extra sermonem relatum stat.\n\n:::example\nTu mihi librum dedisti. Ego nunc Marci verba narro et simul librum illa donatione definio:\n\nMarcus dixit se librum quem tu mihi **dedistī** legisse.\n\nRelativa *quem tu mihi* **dedistī** meam explicationem continet; eam non tamquam Marci verba refero.\n:::\n\nCompara relativam quae ipsius Marci sententiae pars est:\n\nMarcus dixit se librum quem **accēpisset** legisse.\n\nHic acceptio libri intra sermonem Marci refertur. Discrimen igitur non est simpliciter inter rem veram et falsam, sed inter **narratoris affirmationem** et **sententiam relatam**.\n\n:::warning\nNe omnem indicativum intra orationem obliquam pro mendo habeas. In exemplo *Marcus dixit se librum quem tu mihi* **dedistī** *legisse*, indicativus rem a narratore affirmatam exprimit. Non tamen ex solo indicativo colligas auctorem verba recta propius reddere: contextum et rationem narrandi considera, non solam verbi positionem.\n:::\n\n### Locus ex Caesare: sermo legati in narratione historica\n\n:::example\n«Si pacem populus Romanus cum Helvetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset» (Caesar, *De bello Gallico* 1.13).\n:::\n\nCaesar hic Diviconis legati verba oratione obliqua refert. *Ituros* et *futuros*, omisso *esse*, futura infinitivi sunt; *Helvetios* subiectum eorum est. Condicionalis *si … faceret* et relativa loci *ubi … constituisset atque esse voluisset* ad ipsius legati sermonem pertinent, ideoque coniunctivum habent. Imperfectum *faceret* condicionem proponit, plusquamperfecta autem *constituisset* et *voluisset* consilium Caesaris ante migrationem perficiendum significant. Ita in narratione historica etiam res futurae temporibus consecutionis historicae exprimi possunt.\n\n## 4. Tempora ad narrationem accommodata\n\nIn exemplis simplicibus subordinatae ad verbum quo sermo refertur tempora accommodant. Post *dicit* plerumque consecutio primaria, post *dixit*, quod rem praeteritam narrat, consecutio historica sequitur.\n\n| Relatio temporum | Post *dicit* | Post *dixit* |\n| --- | --- | --- |\n| Res simul cum re relata fit | Dicit se manere, quia aeger **sit**. | Dixit se manere, quia aeger **esset**. |\n| Res antea facta est | Dicit se epistulam quam **accēperit** servare. | Dixit se epistulam quam **accēpisset** servare. |\n\nIn secundo ordine tabulae epistula prius accipitur, deinde servatur. **Accēperit** hic perfectum coniunctivi est, non futurum exactum indicativi: forma sine contextu ambigua esse potest.\n\nNon tamen omne tempus ex solo *dicit* aut *dixit* mechanice deducitur. In longiore sermone obliquo etiam tempus infinitivi et nexus sententiarum valent. Narrator praeterea interdum consecutionem primariam retinet, ut sermonem relatum propius repraesentet.\n\nIn exemplo temporali § 2, *dicit se, ubi epistulam* **accēpisset**, *discessisse*, infinitivus perfecti *discessisse* rem praeteritam narrat. Subordinata ad hanc discessionem refertur atque consecutionem historicam sequitur, quamquam verbum *dicit* praesens est. Epistula ante discessionem accepta est; hanc anterioritatem plusquamperfectum **accēpisset** exprimit. Cum autem *servare* rem praesentem exprimat, ut in tabula supra, perfectum **accēperit** anterioritatem secundum consecutionem primariam indicat.\n\n## 5. Personae et relatio pronominum\n\nCum verba recta in obliqua refers, considera **quis loquatur, cui loquatur, de quo loquatur**. Prima et secunda persona non semper eaedem manent.\n\n:::example\nMarcus mihi dixit: «Librum quem mihi **dedistī** servo».\n\nMarcus mihi dixit se librum quem sibi **dedissem** servare.\n\nIn verbis rectis **mihi** Marcum significat, **dedistī** autem me, cui Marcus loquitur. In narratione **sibi** Marcum significat, cuius verba referuntur, et **dedissem** primam personam habet, quia ego librum dedi.\n:::\n\nReflexiva quoque ad eum cuius verba vel cogitatio referuntur pertinere possunt, etiam intra subordinatam. Sed **se** et **suus** non quemlibet hominem antea nominatum significant. Si plures personae adsunt, antecedens ex sensu et contextu diligenter agnosce; ubi opus est, nomen repete, ne ambiguitas oriatur.\n\n## 6. Quid ante scribendum examines\n\n1. **Fines sermonis relati constitue:** quae verba alienam sententiam continent, quae narrator addit?\n2. **Modum elige:** subordinata intra sermonem relatum plerumque coniunctivum habet; propria narratoris affirmatio indicativum admittere potest.\n3. **Tempora compara:** quid simul fit, quid antea factum est? Quae consecutio narrationi convenit?\n4. **Personas recognosce:** ad quem singula pronomina et singulae verbi personae referuntur?\n\n**Coniunctivus sermonem relatum saepe distinguit; indicativus narratoris vocem servare potest.** Neque modus solus veritatem rei iudicat, neque mutatio in orationem obliquam est mera substitutio formarum.","la","C1",146,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1aafe-f1d8-7f5d-b45b-2ab6c500cfc4","Modi et condiciones in sermone relato",false,0,6,"2026-11-05T09:16:38+00:00","2026-11-05T13:29:44+00:00",2,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"modi-et-condiciones-in-sermone-relato-c1",[],[27,37],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aaff-12e3-77cd-a77b-405f205d6797","GrammarExercise","01a1aaff-12e3-77cd-a77b-405f205d6797","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1aafe-f555-7c6d-8ae4-aa80d34a5d41","Vox narratoris et sermo relatus","Elige responsum quod rationi narrandi expresse propositae convenit. Ubi modus aut consecutio praescribitur, eum modum eamque consecutionem serva.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c7791635-e3ff-44ea-a705-fd3b833ee81c_hero.webp?v=1793870205",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1aaff-12f9-72e3-b402-14843645d31d","01a1aaff-12f9-72e3-b402-14843645d31d","Tempora, personae et antecedentia","Comple lacunas secundum tempus, personam et rationem narrandi indicata. Consecutionem expresse praescriptam serva, etiam ubi alia narrandi ratio aliam formam admitteret.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3221f029-484a-4a60-9cf3-daf37e0da9d5_hero.webp?v=1793870205",null]