[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-nl":3,"grammar-pages-nl":4,"grammar-page-nl-leestekens-in-lange-en-gelaagde-zinnen":1297,"grammar-lesson-path-nl-leestekens-in-lange-en-gelaagde-zinnen-none":1599,"grammar-exercises-by-page-01a0ba4b-8aff-7801-ad31-043ec2109822":1600,"grammar-quick-check-01a0ba4b-8aff-7801-ad31-043ec2109822":1616,"grammar-lesson-body-01a0ba4b-8aff-7801-ad31-043ec2109822-9432a9rx3":1638},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,202,207,212,217,222,227,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,388,393,398,403,408,413,418,423,428,433,438,443,448,453,458,463,468,473,478,483,488,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,564,569,574,579,584,589,594,599,604,609,614,619,624,629,634,639,644,649,654,659,664,669,674,679,684,689,694,699,704,709,714,719,724,729,734,739,744,750,755,760,765,770,775,780,785,790,795,800,805,810,815,820,825,830,835,840,845,850,855,860,865,870,875,880,885,890,895,900,905,910,915,920,925,930,935,940,945,950,955,960,965,970,975,980,986,991,996,1001,1006,1011,1016,1021,1026,1031,1036,1041,1046,1051,1056,1061,1066,1071,1076,1081,1086,1091,1096,1101,1106,1111,1116,1121,1126,1131,1136,1141,1146,1151,1156,1162,1167,1172,1177,1182,1187,1192,1197,1202,1207,1212,1217,1222,1227,1232,1237,1242,1247,1252,1257,1262,1267,1272,1277,1282,1287,1292],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a0ba4b-8a31-78d2-bfe8-93cda5da555e","Het Nederlandse alfabet","het-nederlandse-alfabet","nl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a0ba4b-8b04-72cb-8dcd-87e3496aa32c","Letters benoemen en woorden spellen","letters-benoemen-en-woorden-spellen",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a0ba4b-8ae8-729b-8783-55b9aacfce21","Korte en lange klinkers horen","korte-en-lange-klinkers-horen",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a0ba4b-8b87-73a9-9518-4d17aa721080","Open en gesloten lettergrepen","open-en-gesloten-lettergrepen",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a0ba4b-891d-7a3f-adbd-527b99c8ed2c","De klanken ij en ei","de-klanken-ij-en-ei",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a0ba4b-8918-783b-9bd7-01ae7a0889dd","De klanken au en ou","de-klanken-au-en-ou",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a0ba4b-8922-78d7-ba25-82e8471e0365","De klanken ui, eu en oe","de-klanken-ui-eu-en-oe",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a0ba4b-89e2-7a23-a9f4-c2593f46a63b","G, ch, sch, ng en nk uitspreken","g-ch-sch-ng-en-nk-uitspreken",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a0ba4b-8d30-78ab-bd02-60732d19d41d","Woordklemtoon en de stomme e","woordklemtoon-en-de-stomme-e",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a0ba4b-8a7b-767e-97a4-08589a7a5ae5","Hoofdletters en de schrijfwijze van IJ","hoofdletters-en-de-schrijfwijze-van-ij",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a0ba4b-890b-7329-92dd-1df1cd56fd40","De en het bij zelfstandige naamwoorden","de-en-het-bij-zelfstandige-naamwoorden",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a0ba4b-8a38-7302-b15f-d5d26e4b4916","Het onbepaalde lidwoord een","het-onbepaalde-lidwoord-een",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a0ba4b-8b1b-7228-af8c-17ac0c446c30","Meervouden op -en","meervouden-op-en",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a0ba4b-8b1f-7950-964b-a1ad404c15ac","Meervouden op -s en 's","meervouden-op-s-en-apostrof-s",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a0ba4b-8c6d-7dc6-ab35-16bde85f631d","Veelvoorkomende onregelmatige meervouden","veelvoorkomende-onregelmatige-meervouden",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a0ba4b-899d-7be4-b614-20975395e6f8","Eenvoudige verkleinwoorden met -je en -tje","eenvoudige-verkleinwoorden-met-je-en-tje",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a0ba4b-8ba9-7b56-ad6e-036c0afd83a6","Persoonlijke voornaamwoorden als onderwerp","persoonlijke-voornaamwoorden-als-onderwerp",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a0ba4b-8ad3-74cd-af06-d68b55f58b83","Je, jij en u aanspreken","je-jij-en-u-aanspreken",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a0ba4b-8871-709b-928b-2f78426a482b","Beklemtoonde en onbeklemtoonde onderwerpsvormen","beklemtoonde-en-onbeklemtoonde-onderwerpsvormen",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a0ba4b-88ab-7903-8f1e-98e859066901","Bezittelijke voornaamwoorden bij een naamwoord","bezittelijke-voornaamwoorden-bij-een-naamwoord",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a0ba4b-897e-7565-9a93-f65d38dde38d","Deze, die, dit en dat aanwijzen","deze-die-dit-en-dat-aanwijzen",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a0ba4b-8a60-7e86-a650-0d62eb903ae0","Het werkwoord zijn in de tegenwoordige tijd","het-werkwoord-zijn-in-de-tegenwoordige-tijd",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a0ba4b-8a5b-7dc3-86a1-3dd4b376b037","Het werkwoord hebben in de tegenwoordige tijd","het-werkwoord-hebben-in-de-tegenwoordige-tijd",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a0ba4b-8bcf-7b17-96b3-3d0ce096e3b3","Regelmatige werkwoorden in de tegenwoordige tijd","regelmatige-werkwoorden-in-de-tegenwoordige-tijd",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a0ba4b-8947-715c-b329-ba58ae5c2e6a","De stam van een werkwoord vinden","de-stam-van-een-werkwoord-vinden",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a0ba4b-8d2b-7ab4-a05a-88f55a28337a","Werkwoordsvormen met -t en -d","werkwoordsvormen-met-t-en-d",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a0ba4b-8c68-76e3-a5db-16b498338566","Veelgebruikte onregelmatige werkwoorden","veelgebruikte-onregelmatige-werkwoorden",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a0ba4b-8bfb-7e0d-a8c9-89fe0e425bb7","Scheidbare werkwoorden in de tegenwoordige tijd","scheidbare-werkwoorden-in-de-tegenwoordige-tijd",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a0ba4b-8aec-7d1b-a60f-0ea502ac8c5f","Kunnen, willen, moeten en mogen","kunnen-willen-moeten-en-mogen",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a0ba4b-890f-7513-8d49-b9ada6efdd88","De gebiedende wijs","de-gebiedende-wijs",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a0ba4b-8907-743c-ab57-f49c1cf61cd6","De basisvolgorde van een mededelende zin","de-basisvolgorde-van-een-mededelende-zin",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a0ba4b-8937-790e-a6db-12de4f293c3d","De persoonsvorm op de tweede plaats","de-persoonsvorm-op-de-tweede-plaats",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a0ba4b-8ac7-7991-bf26-9b9c72431320","Inversie na tijd en plaats","inversie-na-tijd-en-plaats",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a0ba4b-8a65-7bbb-93b3-3ca1c28a457f","Het zinskader met twee werkwoorden","het-zinskader-met-twee-werkwoorden",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a0ba4b-8acd-7570-ba56-88ce04558280","Ja-neevragen met inversie","ja-neevragen-met-inversie",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a0ba4b-8cde-7300-830a-aa5794a4dc20","Vraagwoorden in eenvoudige vragen","vraagwoorden-in-eenvoudige-vragen",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":10,"displayOrder":191},"01a0ba4b-8b7d-745f-abca-1a13bfda9be3","Ontkennen met niet","ontkennen-met-niet",37,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":9,"level":10,"displayOrder":196},"01a0ba4b-8b78-7858-b993-9170c8518752","Ontkennen met geen","ontkennen-met-geen",38,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":9,"level":10,"displayOrder":201},"01a0ba4b-88bf-7ea7-a50c-7274f39cbba0","Bijvoeglijke naamwoorden en de uitzondering bij een het-woord","bijvoeglijke-naamwoorden-en-de-uitzondering-bij-een-het-woord",39,{"id":203,"title":204,"slug":205,"language":9,"level":10,"displayOrder":206},"01a0ba4b-8867-7609-97d9-66b3d8eed485","Basisvoorzetsels van plaats en tijd","basisvoorzetsels-van-plaats-en-tijd",40,{"id":208,"title":209,"slug":210,"language":9,"level":10,"displayOrder":211},"01a0ba4b-8a88-7021-be52-48e4aab7ee50","Hoofdtelwoorden en aantallen","hoofdtelwoorden-en-aantallen",41,{"id":213,"title":214,"slug":215,"language":9,"level":10,"displayOrder":216},"01a0ba4b-8bbf-79ca-8709-d00ebc26530e","Rangtelwoorden en datums","rangtelwoorden-en-datums",42,{"id":218,"title":219,"slug":220,"language":9,"level":10,"displayOrder":221},"01a0ba4b-89c8-7d1c-a51c-a16727d1c740","Er is en er zijn","er-is-en-er-zijn",43,{"id":223,"title":224,"slug":225,"language":9,"level":10,"displayOrder":226},"01a0ba4b-8a8d-79ca-af90-3ef40cd6857a","Hoofdzinnen verbinden met en, maar en of","hoofdzinnen-verbinden-met-en-maar-en-of",44,{"id":228,"title":229,"slug":230,"language":9,"level":231,"displayOrder":232},"01a0ba4b-8a56-7bb1-8e39-141f60acfad3","Het trema bij botsende klinkers","het-trema-bij-botsende-klinkers","A2",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":231,"displayOrder":237},"01a0ba4b-883b-76c5-9773-3f9bccb7952d","Accenten voor nadruk en uitspraak","accenten-voor-nadruk-en-uitspraak",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":231,"displayOrder":242},"01a0ba4b-8a9b-706a-b8a6-c298fdf7678a","IJ of ei en au of ou spellen","ij-of-ei-en-au-of-ou-spellen",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":231,"displayOrder":247},"01a0ba4b-89a2-7ab9-b882-800075e3ebda","Eindklanken en wisselingen tussen d en t, v en f, z en s","eindklanken-en-wisselingen-tussen-d-t-v-f-z-s",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":231,"displayOrder":252},"01a0ba4b-8ade-76ea-98a6-573794366d51","Klinker- en medeklinkerspelling in meervouden","klinker-en-medeklinkerspelling-in-meervouden",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":231,"displayOrder":257},"01a0ba4b-8c84-7a25-bf31-1ef3e140aa1c","Verkleinwoorden op -je, -tje, -pje, -etje en -kje","verkleinwoorden-op-je-tje-pje-etje-en-kje",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":231,"displayOrder":262},"01a0ba4b-8c05-77e1-acf4-9db934d69ec5","Spelling van verkleinwoorden na klinkers","spelling-van-verkleinwoorden-na-klinkers",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":231,"displayOrder":267},"01a0ba4b-8beb-7df2-870b-08702c72fb43","Samenstellingen en tussenletters","samenstellingen-en-tussenletters",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":231,"displayOrder":272},"01a0ba4b-8b46-7183-b8ae-e8b35b9b856b","Natuurlijk geslacht bij personen en dieren","natuurlijk-geslacht-bij-personen-en-dieren",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":231,"displayOrder":277},"01a0ba4b-8ce9-79fd-baa9-db2e0cfebf68","Wanneer een lidwoord wegblijft","wanneer-een-lidwoord-wegblijft",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":231,"displayOrder":282},"01a0ba4b-8ba4-7bf2-8240-894d40b179fa","Persoonlijke voornaamwoorden als lijdend en meewerkend voorwerp","persoonlijke-voornaamwoorden-als-lijdend-en-meewerkend-voorwerp",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":231,"displayOrder":287},"01a0ba4b-8d00-7c9f-b91d-b3f67e369916","Wederkerende voornaamwoorden bij dagelijkse handelingen","wederkerende-voornaamwoorden-bij-dagelijkse-handelingen",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":231,"displayOrder":292},"01a0ba4b-89a7-7961-a088-0a996d2d0453","Elkaar als wederkerig voornaamwoord","elkaar-als-wederkerig-voornaamwoord",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":231,"displayOrder":297},"01a0ba4b-8a96-78c9-b1c5-55d9df049328","Iemand, niemand, iets en niets","iemand-niemand-iets-en-niets",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":231,"displayOrder":302},"01a0ba4b-8d42-71df-be56-dbd45ab0ab54","Zelfstandig gebruik van deze, die, dit en dat","zelfstandig-gebruik-van-deze-die-dit-en-dat",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":231,"displayOrder":307},"01a0ba4b-8d4e-7ce5-afab-039fc2d6502d","Zelfstandige bezittelijke voornaamwoorden","zelfstandige-bezittelijke-voornaamwoorden",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":231,"displayOrder":312},"01a0ba4b-89be-7a87-821b-bf950f76af86","Er als aanduiding van een plaats","er-als-aanduiding-van-een-plaats",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":231,"displayOrder":317},"01a0ba4b-8bf6-7bcd-aa24-327a31370122","Scheidbare en onscheidbare werkwoorden herkennen","scheidbare-en-onscheidbare-werkwoorden-herkennen",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":231,"displayOrder":322},"01a0ba4b-8b5f-7453-aab4-af4105a9563b","Onbeklemtoonde voorvoegsels be-, ge-, her-, ont- en ver-","onbeklemtoonde-voorvoegsels-be-ge-her-ont-en-ver",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":231,"displayOrder":327},"01a0ba4b-8a42-7372-b201-afb513dfd163","Het perfectum met hebben","het-perfectum-met-hebben",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":231,"displayOrder":332},"01a0ba4b-8a47-79e1-9e1a-1500b1c262d3","Het perfectum met zijn","het-perfectum-met-zijn",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":231,"displayOrder":337},"01a0ba4b-8a2c-787b-9f4b-71b7dd145f99","'t kofschip en het voltooid deelwoord","het-kofschip",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":231,"displayOrder":342},"01a0ba4b-8c9f-70ac-ae83-6de1c1344585","Voltooide deelwoorden van scheidbare en onscheidbare werkwoorden","voltooide-deelwoorden-van-scheidbare-en-onscheidbare-werkwoorden",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":231,"displayOrder":347},"01a0ba4b-8b73-7a58-8e24-c6390984b8d4","Onregelmatige voltooide deelwoorden","onregelmatige-voltooide-deelwoorden",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":231,"displayOrder":352},"01a0ba4b-8a27-7c1c-af66-7383f8c89dbe","Het imperfectum van regelmatige werkwoorden","het-imperfectum-van-regelmatige-werkwoorden",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":231,"displayOrder":357},"01a0ba4b-8a22-7d3a-a1df-740d81b793b2","Het imperfectum van onregelmatige werkwoorden","het-imperfectum-van-onregelmatige-werkwoorden",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":231,"displayOrder":362},"01a0ba4b-8b96-7433-8cbe-230bd2eb6d68","Perfectum en imperfectum in alledaagse verhalen","perfectum-en-imperfectum-in-alledaagse-verhalen",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":231,"displayOrder":367},"01a0ba4b-8a51-7c31-a505-58ffa2df00cf","Het plusquamperfectum voor een eerder verleden","het-plusquamperfectum-voor-een-eerder-verleden",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":231,"displayOrder":372},"01a0ba4b-8951-71b1-ac16-af18ac47a221","De toekomst met gaan","de-toekomst-met-gaan",73,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":9,"level":231,"displayOrder":377},"01a0ba4b-8956-733e-9339-fea32e5ff0ce","De toekomst met zullen","de-toekomst-met-zullen",74,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":9,"level":231,"displayOrder":382},"01a0ba4b-8998-7c2b-b340-b502436665c9","Doel uitdrukken met om te","doel-uitdrukken-met-om-te",75,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":9,"level":231,"displayOrder":387},"01a0ba4b-8d1d-72a6-961a-ba3b9df2bbdf","Werkwoorden die een te-infinitief krijgen","werkwoorden-die-een-te-infinitief-krijgen",76,{"id":389,"title":390,"slug":391,"language":9,"level":231,"displayOrder":392},"01a0ba4b-88a3-7417-8f7b-0a7af50301e1","Bezig zijn met aan het en een infinitief","bezig-zijn-met-aan-het-en-een-infinitief",77,{"id":394,"title":395,"slug":396,"language":9,"level":231,"displayOrder":397},"01a0ba4b-8d67-7c7a-a8a4-a90aecfeb651","Zitten, staan, liggen en lopen te","zitten-staan-liggen-en-lopen-te",78,{"id":399,"title":400,"slug":401,"language":9,"level":231,"displayOrder":402},"01a0ba4b-8c38-79c0-95eb-c9bab8f41228","Tijd, manier en plaats in het middenstuk","tijd-manier-en-plaats-in-het-middenstuk",79,{"id":404,"title":405,"slug":406,"language":9,"level":231,"displayOrder":407},"01a0ba4b-8979-713a-b198-a682e3d84d78","De werkwoordelijke tang in de hoofdzin","de-werkwoordelijke-tang-in-de-hoofdzin",80,{"id":409,"title":410,"slug":411,"language":9,"level":231,"displayOrder":412},"01a0ba4b-88ce-7ebd-9d5f-43612bb1f1c5","Bijzinnen met omdat","bijzinnen-met-omdat",81,{"id":414,"title":415,"slug":416,"language":9,"level":231,"displayOrder":417},"01a0ba4b-8cef-72d5-a29a-f5ffdc887e45","Want en omdat vergelijken","want-en-omdat-vergelijken",82,{"id":419,"title":420,"slug":421,"language":9,"level":231,"displayOrder":422},"01a0ba4b-8ab3-7bfc-9875-1ec855e5d96e","Inhoudszinnen met dat","inhoudszinnen-met-dat",83,{"id":424,"title":425,"slug":426,"language":9,"level":231,"displayOrder":427},"01a0ba4b-8a9f-7b15-8a5f-35804c226da6","Indirecte ja-neevragen met of","indirecte-ja-neevragen-met-of",84,{"id":429,"title":430,"slug":431,"language":9,"level":231,"displayOrder":432},"01a0ba4b-8ac1-7c50-8d4e-39985be9554a","Inversie na een bijzin","inversie-na-een-bijzin",85,{"id":434,"title":435,"slug":436,"language":9,"level":231,"displayOrder":437},"01a0ba4b-887e-7e76-b9e2-c037c00bbfec","Beleefde verzoeken met even, maar en alstublieft","beleefde-verzoeken-met-even-maar-en-alstublieft",86,{"id":439,"title":440,"slug":441,"language":9,"level":231,"displayOrder":442},"01a0ba4b-8942-7541-b31a-8863dcdd0857","De plaats van niet in de eenvoudige zin","de-plaats-van-niet-in-de-eenvoudige-zin",87,{"id":444,"title":445,"slug":446,"language":9,"level":231,"displayOrder":447},"01a0ba4b-895b-72b5-b26a-e2b99406dc95","De vergrotende en overtreffende trap","de-vergrotende-en-overtreffende-trap",88,{"id":449,"title":450,"slug":451,"language":9,"level":231,"displayOrder":452},"01a0ba4b-8c7e-7e35-9ec2-cc9d688c5fba","Vergelijken met dan en als","vergelijken-met-dan-en-als",89,{"id":454,"title":455,"slug":456,"language":9,"level":231,"displayOrder":457},"01a0ba4b-8c63-7588-9931-4c956065e266","Veel, weinig, genoeg, meer en minder","veel-weinig-genoeg-meer-en-minder",90,{"id":459,"title":460,"slug":461,"language":9,"level":231,"displayOrder":462},"01a0ba4b-8c73-70d5-b945-950d00700878","Veelvoorkomende vaste voorzetselcombinaties","veelvoorkomende-vaste-voorzetselcombinaties",91,{"id":464,"title":465,"slug":466,"language":9,"level":231,"displayOrder":467},"01a0ba4b-8c3f-78c9-926d-2f82bd4bee0f","Tijdsduur met al, sinds, vanaf en gedurende","tijdsduur-met-al-sinds-vanaf-en-gedurende",92,{"id":469,"title":470,"slug":471,"language":9,"level":231,"displayOrder":472},"01a0ba4b-88a7-7681-a830-52fdd77a64aa","Bezitsrelaties met van en apostrof-s","bezitsrelaties-met-van-en-apostrof-s",93,{"id":474,"title":475,"slug":476,"language":9,"level":231,"displayOrder":477},"01a0ba4b-8b6e-7e23-8519-9af18e867efd","Onregelmatige trappen van vergelijking","onregelmatige-trappen-van-vergelijking",94,{"id":479,"title":480,"slug":481,"language":9,"level":231,"displayOrder":482},"01a0ba4b-88c4-7859-852a-22ba4efa3a7a","Bijwoorden van frequentie en graad","bijwoorden-van-frequentie-en-graad",95,{"id":484,"title":485,"slug":486,"language":9,"level":231,"displayOrder":487},"01a0ba4b-8cd8-74ec-852d-9c101777836a","Voorzetsels bij richting en verplaatsing","voorzetsels-bij-richting-en-verplaatsing",96,{"id":489,"title":490,"slug":491,"language":9,"level":492,"displayOrder":493},"01a0ba4b-8d26-7b4b-be17-687d878c0751","Werkwoordspelling van stam tot verleden tijd","werkwoordspelling-van-stam-tot-verleden-tijd","B1",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":492,"displayOrder":498},"01a0ba4b-8c4f-7144-b05f-05ff200ffd47","Tussen-n en tussen-s in samenstellingen","tussen-n-en-tussen-s-in-samenstellingen",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":492,"displayOrder":503},"01a0ba4b-885a-7d0b-9c8a-79a701bd718a","Apostroffen en meervouden van leenwoorden","apostroffen-en-meervouden-van-leenwoorden",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":492,"displayOrder":508},"01a0ba4b-8c18-7c39-8850-4aa863644dc2","Telbare en niet-telbare zelfstandige naamwoorden","telbare-en-niet-telbare-zelfstandige-naamwoorden",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":492,"displayOrder":513},"01a0ba4b-8d56-7170-8598-3f83e20d35d9","Zelfstandige naamwoorden maken met achtervoegsels","zelfstandige-naamwoorden-maken-met-achtervoegsels",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":492,"displayOrder":518},"01a0ba4b-8c8a-748a-a010-6d01a5dc3f4f","Verkleinwoorden voor betekenis en houding","verkleinwoorden-voor-betekenis-en-houding",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":492,"displayOrder":523},"01a0ba4b-8bae-789f-a518-7256f03bc1d0","Presentatief er bij een onbepaald onderwerp","presentatief-er-bij-een-onbepaald-onderwerp",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":492,"displayOrder":528},"01a0ba4b-8af1-72d6-98bb-ea7292642865","Kwantitatief er met aantallen en hoeveelheden","kwantitatief-er-met-aantallen-en-hoeveelheden",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":492,"displayOrder":533},"01a0ba4b-89cd-7ad4-a14d-0ea3aaa695b0","Er met een voorzetsel","er-met-een-voorzetsel",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":492,"displayOrder":538},"01a0ba4b-8a6a-7b57-a92b-93358fecbfe3","Hier- en daarwoorden met een voorzetsel","hier-en-daarwoorden-met-een-voorzetsel",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":492,"displayOrder":543},"01a0ba4b-8a08-7db9-896c-f605ce17aecf","Gesplitste voornaamwoordelijke bijwoorden","gesplitste-voornaamwoordelijke-bijwoorden",107,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":9,"level":492,"displayOrder":548},"01a0ba4b-8a92-7104-a45e-2a65bcd86674","Iedereen, alles, men en algemeen je","iedereen-alles-men-en-algemeen-je",108,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":9,"level":492,"displayOrder":553},"01a0ba4b-8c5e-77df-a653-814551bdae5e","Vaste wederkerende en wederkerige werkwoorden","vaste-wederkerende-en-wederkerige-werkwoorden",109,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":9,"level":492,"displayOrder":558},"01a0ba4b-8b9b-72a6-98d3-2dd2dda56bb7","Perfectum en imperfectum in een samenhangend verhaal","perfectum-en-imperfectum-in-een-samenhangend-verhaal",110,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":9,"level":492,"displayOrder":563},"01a0ba4b-8a4c-7cff-a8fa-d1e2e50d01ba","Het plusquamperfectum in tijdsvolgorde","het-plusquamperfectum-in-tijdsvolgorde",111,{"id":565,"title":566,"slug":567,"language":9,"level":492,"displayOrder":568},"01a0ba4b-8a3d-74ad-82eb-9a81aa9ae38c","Het perfectum met een modaal werkwoord","het-perfectum-met-een-modaal-werkwoord",112,{"id":570,"title":571,"slug":572,"language":9,"level":492,"displayOrder":573},"01a0ba4b-8d7d-75ca-85ab-db19d1769f70","Zullen voor voorspellingen, beloften en aannames","zullen-voor-voorspellingen-beloften-en-aannames",113,{"id":575,"title":576,"slug":577,"language":9,"level":492,"displayOrder":578},"01a0ba4b-8d6d-75b7-82bb-ab97af5da2b1","Zou als toekomst vanuit het verleden","zou-als-toekomst-vanuit-het-verleden",114,{"id":580,"title":581,"slug":582,"language":9,"level":492,"displayOrder":583},"01a0ba4b-8c49-7dfd-8e7b-f19065381670","Tijdsprongen in verhalen markeren","tijdsprongen-in-verhalen-markeren",115,{"id":585,"title":586,"slug":587,"language":9,"level":492,"displayOrder":588},"01a0ba4b-8d22-7010-8019-e829016edf67","Werkwoorden met een vast voorzetsel","werkwoorden-met-een-vast-voorzetsel",116,{"id":590,"title":591,"slug":592,"language":9,"level":492,"displayOrder":593},"01a0ba4b-886c-75b9-b640-aace3da13a67","Beginnen, blijven, stoppen en doorgaan als fasewerkwoorden","beginnen-blijven-stoppen-en-doorgaan-als-fasewerkwoorden",117,{"id":595,"title":596,"slug":597,"language":9,"level":492,"displayOrder":598},"01a0ba4b-8d3b-7a9f-a2e4-e6e1fd140050","Worden, blijven, blijken en lijken als koppelwerkwoorden","worden-blijven-blijken-en-lijken-als-koppelwerkwoorden",118,{"id":600,"title":601,"slug":602,"language":9,"level":492,"displayOrder":603},"01a0ba4b-8d18-71b6-a8e1-a159aa6697c3","Werkwoorden achteraan in de bijzin","werkwoorden-achteraan-in-de-bijzin",119,{"id":605,"title":606,"slug":607,"language":9,"level":492,"displayOrder":608},"01a0ba4b-8c54-7240-82d4-46d7ad35a5d4","Twee werkwoorden in de bijzin","twee-werkwoorden-in-de-bijzin",120,{"id":610,"title":611,"slug":612,"language":9,"level":492,"displayOrder":613},"01a0ba4b-8cbf-7403-bb48-9f3a39d157e4","Voornaamwoorden en bepalingen in het middenstuk","voornaamwoorden-en-bepalingen-in-het-middenstuk",121,{"id":615,"title":616,"slug":617,"language":9,"level":492,"displayOrder":618},"01a0ba4b-893c-7be7-b102-7f79cc64c2f1","De plaats van niet bij werkwoorden en bepalingen","de-plaats-van-niet-bij-werkwoorden-en-bepalingen",122,{"id":620,"title":621,"slug":622,"language":9,"level":492,"displayOrder":623},"01a0ba4b-884d-7c53-9443-5e6c22bcf310","Als, wanneer en toen voor tijd","als-wanneer-en-toen-voor-tijd",123,{"id":625,"title":626,"slug":627,"language":9,"level":492,"displayOrder":628},"01a0ba4b-8c27-7e6e-93d5-e8b43acb0927","Terwijl en toen in beschrijving en verhaal","terwijl-en-toen-in-beschrijving-en-verhaal",124,{"id":630,"title":631,"slug":632,"language":9,"level":492,"displayOrder":633},"01a0ba4b-8ca9-74e1-b5fd-9c2c7b327ec3","Voordat, nadat en totdat","voordat-nadat-en-totdat",125,{"id":635,"title":636,"slug":637,"language":9,"level":492,"displayOrder":638},"01a0ba4b-8ccc-7f50-ac06-a43b549bfa23","Voorwaarden met als en tenzij","voorwaarden-met-als-en-tenzij",126,{"id":640,"title":641,"slug":642,"language":9,"level":492,"displayOrder":643},"01a0ba4b-8c14-7295-8ec8-823481094d8c","Tegenstellingen met hoewel en ook al","tegenstellingen-met-hoewel-en-ook-al",127,{"id":645,"title":646,"slug":647,"language":9,"level":492,"displayOrder":648},"01a0ba4b-8a13-7a97-9d8e-30df8e25cee4","Gevolg uitdrukken met zodat en waardoor","gevolg-uitdrukken-met-zodat-en-waardoor",128,{"id":650,"title":651,"slug":652,"language":9,"level":492,"displayOrder":653},"01a0ba4b-8aa4-7f2c-9483-ca068210593f","Indirecte rede met dat en of","indirecte-rede-met-dat-en-of",129,{"id":655,"title":656,"slug":657,"language":9,"level":492,"displayOrder":658},"01a0ba4b-889a-72b7-b319-38287ecbeed0","Betrekkelijke bijzinnen met die en dat","betrekkelijke-bijzinnen-met-die-en-dat",130,{"id":660,"title":661,"slug":662,"language":9,"level":492,"displayOrder":663},"01a0ba4b-8cd2-7938-8779-ae39d4dc8377","Voorzetsel plus wie en waar plus voorzetsel","voorzetsel-plus-wie-en-waar-plus-voorzetsel",131,{"id":665,"title":666,"slug":667,"language":9,"level":492,"displayOrder":668},"01a0ba4b-8cf4-78eb-866e-888a781e2a62","Wat als betrekkelijk voornaamwoord","wat-als-betrekkelijk-voornaamwoord",132,{"id":670,"title":671,"slug":672,"language":9,"level":492,"displayOrder":673},"01a0ba4b-8896-7047-b4db-4fa96401be6c","Betrekkelijke bijwoorden met waar","betrekkelijke-bijwoorden-met-waar",133,{"id":675,"title":676,"slug":677,"language":9,"level":492,"displayOrder":678},"01a0ba4b-8c0f-74b0-965c-85fbdbf3e755","Te en om te bij infinitiefconstructies","te-en-om-te-bij-infinitiefconstructies",134,{"id":680,"title":681,"slug":682,"language":9,"level":492,"displayOrder":683},"01a0ba4b-8a6f-7ceb-a0f7-d5116fafa9fb","Hoeven te en durven te","hoeven-te-en-durven-te",135,{"id":685,"title":686,"slug":687,"language":9,"level":492,"displayOrder":688},"01a0ba4b-8af5-7504-be93-bd68fa25b103","Laten en doen met een infinitief","laten-en-doen-met-een-infinitief",136,{"id":690,"title":691,"slug":692,"language":9,"level":492,"displayOrder":693},"01a0ba4b-892c-7298-a18f-eca5dc27bed9","De lijdende vorm met worden","de-lijdende-vorm-met-worden",137,{"id":695,"title":696,"slug":697,"language":9,"level":492,"displayOrder":698},"01a0ba4b-896e-7b18-8172-1b381a55ca10","De voltooide lijdende vorm met zijn","de-voltooide-lijdende-vorm-met-zijn",138,{"id":700,"title":701,"slug":702,"language":9,"level":492,"displayOrder":703},"01a0ba4b-8d72-7be2-be7b-5d672d145758","Zou en zouden voor advies en beleefde verzoeken","zou-en-zouden-voor-advies-en-beleefde-verzoeken",139,{"id":705,"title":706,"slug":707,"language":9,"level":492,"displayOrder":708},"01a0ba4b-8bca-7735-b371-9ecae0f90d76","Reële en mogelijke voorwaarden met als","reele-en-mogelijke-voorwaarden-met-als",140,{"id":710,"title":711,"slug":712,"language":9,"level":492,"displayOrder":713},"01a0ba4b-8c78-7a02-91ff-98b545bf9891","Verbanden markeren in verhaal en betoog","verbanden-markeren-in-verhaal-en-betoog",141,{"id":715,"title":716,"slug":717,"language":9,"level":492,"displayOrder":718},"01a0ba4b-8b64-723e-b928-67b424e66aea","Onbepaalde hoeveelheden met wat, enkele en verscheidene","onbepaalde-hoeveelheden-met-wat-enkele-en-verscheidene",142,{"id":720,"title":721,"slug":722,"language":9,"level":492,"displayOrder":723},"01a0ba4b-8bf1-7216-ba74-a4ae3d2ac863","Samenstellingen interpreteren en zelf vormen","samenstellingen-interpreteren-en-zelf-vormen",143,{"id":725,"title":726,"slug":727,"language":9,"level":492,"displayOrder":728},"01a0ba4b-8993-7b0e-a0f7-c69b3304644c","Dit, dat en zo als tekstverwijzers","dit-dat-en-zo-als-tekstverwijzers",144,{"id":730,"title":731,"slug":732,"language":9,"level":492,"displayOrder":733},"01a0ba4b-88d3-7a02-96e8-5ffccdb6ef3e","Bronnen weergeven met afstand en zekerheid","bronnen-weergeven-met-afstand-en-zekerheid",145,{"id":735,"title":736,"slug":737,"language":9,"level":492,"displayOrder":738},"01a0ba4b-8842-774d-8478-b4a6473c8846","Afzwakken en zekerheid doseren","afzwakken-en-zekerheid-doseren",146,{"id":740,"title":741,"slug":742,"language":9,"level":492,"displayOrder":743},"01a0ba4b-8bba-72ef-a8fd-24f8cf944e11","Professioneel register afstemmen op publiek en doel","professioneel-register-afstemmen-op-publiek-en-doel",147,{"id":745,"title":746,"slug":747,"language":9,"level":748,"displayOrder":749},"01a0ba4b-8861-763c-9cb5-3b69f489501a","Assimilatie en klankverbinding in vloeiende spraak","assimilatie-en-klankverbinding-in-vloeiende-spraak","B2",148,{"id":751,"title":752,"slug":753,"language":9,"level":748,"displayOrder":754},"01a0ba4b-8d5c-7448-a8ed-cab5ab14cf00","Zinsaccent en intonatie voor nieuwe informatie","zinsaccent-en-intonatie-voor-nieuwe-informatie",149,{"id":756,"title":757,"slug":758,"language":9,"level":748,"displayOrder":759},"01a0ba4b-8b33-79ad-828e-5e317f92024a","Moeilijke gevallen van d, t en dt","moeilijke-gevallen-van-d-t-en-dt",150,{"id":761,"title":762,"slug":763,"language":9,"level":748,"displayOrder":764},"01a0ba4b-8ae3-7644-92ce-0f7a90f5987d","Koppelteken, trema en tussenletters in samenstellingen","koppelteken-trema-en-tussenletters-in-samenstellingen",151,{"id":766,"title":767,"slug":768,"language":9,"level":748,"displayOrder":769},"01a0ba4b-8a81-7a52-bae3-e76afb2579bf","Hoofdletters en leestekens in formele teksten","hoofdletters-en-leestekens-in-formele-teksten",152,{"id":771,"title":772,"slug":773,"language":9,"level":748,"displayOrder":774},"01a0ba4b-8b4f-7f0b-a6fc-0c11c749e79d","Nominalisaties in informatieve teksten","nominalisaties-in-informatieve-teksten",153,{"id":776,"title":777,"slug":778,"language":9,"level":748,"displayOrder":779},"01a0ba4b-88ba-7f7c-bef5-2a5be5180ac7","Bijvoeglijk gebruikte deelwoorden en hun spelling","bijvoeglijk-gebruikte-deelwoorden-en-hun-spelling",154,{"id":781,"title":782,"slug":783,"language":9,"level":748,"displayOrder":784},"01a0ba4b-8d48-7975-926a-10f6a473824f","Zelfstandig gebruikte bijvoeglijke naamwoorden","zelfstandig-gebruikte-bijvoeglijke-naamwoorden",155,{"id":786,"title":787,"slug":788,"language":9,"level":748,"displayOrder":789},"01a0ba4b-8b16-795f-adcd-1c534952ca0f","Meerdere functies van er in één zin","meerdere-functies-van-er-in-een-zin",156,{"id":791,"title":792,"slug":793,"language":9,"level":748,"displayOrder":794},"01a0ba4b-8d35-7afa-a026-514562d280d4","Woordvolgorde bij presentatief er","woordvolgorde-bij-presentatief-er",157,{"id":796,"title":797,"slug":798,"language":9,"level":748,"displayOrder":799},"01a0ba4b-88eb-7905-abcb-7079857bb0f1","Complexe hoeveelheidsconstructies met er","complexe-hoeveelheidsconstructies-met-er",158,{"id":801,"title":802,"slug":803,"language":9,"level":748,"displayOrder":804},"01a0ba4b-8cb3-7b56-b860-963f7c68ebc0","Voornaamwoordelijke bijwoorden voor zaken en personen","voornaamwoordelijke-bijwoorden-voor-zaken-en-personen",159,{"id":806,"title":807,"slug":808,"language":9,"level":748,"displayOrder":809},"01a0ba4b-8ce3-7e7a-9447-28112fcf53da","Waarmee, waarover en waarop in vraag en verwijzing","waarmee-waarover-en-waarop-in-vraag-en-verwijzing",160,{"id":811,"title":812,"slug":813,"language":9,"level":748,"displayOrder":814},"01a0ba4b-8c44-7c98-98ff-211d1b8ec869","Tijdsperspectief kiezen in verhalen","tijdsperspectief-kiezen-in-verhalen",161,{"id":816,"title":817,"slug":818,"language":9,"level":748,"displayOrder":819},"01a0ba4b-8913-7733-9229-19fe08b6598c","De historische tegenwoordige tijd","de-historische-tegenwoordige-tijd",162,{"id":821,"title":822,"slug":823,"language":9,"level":748,"displayOrder":824},"01a0ba4b-8b9f-7deb-a298-15bbf3486984","Perfectum en plusquamperfectum in complexe vertellingen","perfectum-en-plusquamperfectum-in-complexe-vertellingen",163,{"id":826,"title":827,"slug":828,"language":9,"level":748,"displayOrder":829},"01a0ba4b-8c1d-75b0-be8a-3b7b2ae131eb","Temporeel en modaal zullen onderscheiden","temporeel-en-modaal-zullen-onderscheiden",164,{"id":831,"title":832,"slug":833,"language":9,"level":748,"displayOrder":834},"01a0ba4b-8d78-70fd-81a1-803404a3de92","Zou voor onzekerheid en informatie uit tweede hand","zou-voor-onzekerheid-en-informatie-uit-tweede-hand",165,{"id":836,"title":837,"slug":838,"language":9,"level":748,"displayOrder":839},"01a0ba4b-8960-72af-9e97-fa0d7bae46a0","De vervangende infinitief in het perfectum","de-vervangende-infinitief-in-het-perfectum",166,{"id":841,"title":842,"slug":843,"language":9,"level":748,"displayOrder":844},"01a0ba4b-8c9a-711a-866e-0f208e490710","Voltooide constructies met modale werkwoorden","voltooide-constructies-met-modale-werkwoorden",167,{"id":846,"title":847,"slug":848,"language":9,"level":748,"displayOrder":849},"01a0ba4b-8964-7d35-9bef-9ace62f5a404","De volgorde in clusters van drie werkwoorden","de-volgorde-in-clusters-van-drie-werkwoorden",168,{"id":851,"title":852,"slug":853,"language":9,"level":748,"displayOrder":854},"01a0ba4b-8c00-7a1b-a7d0-5306815f481c","Scheidbare werkwoorden in werkwoordclusters","scheidbare-werkwoorden-in-werkwoordclusters",169,{"id":856,"title":857,"slug":858,"language":9,"level":748,"displayOrder":859},"01a0ba4b-8be6-791a-a91b-c4e4e710b4e2","Rode en groene volgorde in de bijzin","rode-en-groene-volgorde-in-de-bijzin",170,{"id":861,"title":862,"slug":863,"language":9,"level":748,"displayOrder":864},"01a0ba4b-894c-7323-870c-d03909e1bad2","De tangconstructie met een lang middenstuk","de-tangconstructie-met-een-lang-middenstuk",171,{"id":866,"title":867,"slug":868,"language":9,"level":748,"displayOrder":869},"01a0ba4b-88c9-784d-8839-3d08c55b5424","Bijzinnen en woordgroepen in de uitloop","bijzinnen-en-woordgroepen-in-de-uitloop",172,{"id":871,"title":872,"slug":873,"language":9,"level":748,"displayOrder":874},"01a0ba4b-8b0d-7305-9280-ef11268ee643","Linksplaatsing en hervatting met een voornaamwoord","linksplaatsing-en-hervatting-met-een-voornaamwoord",173,{"id":876,"title":877,"slug":878,"language":9,"level":748,"displayOrder":879},"01a0ba4b-8abb-778a-b78f-b3f5d8855135","Inversie na complexe vooropplaatsing","inversie-na-complexe-vooropplaatsing",174,{"id":881,"title":882,"slug":883,"language":9,"level":748,"displayOrder":884},"01a0ba4b-8aae-7a6c-aa8f-c49cfb96327a","Ingebedde vragen en vraagwoordzinnen","ingebedde-vragen-en-vraagwoordzinnen",175,{"id":886,"title":887,"slug":888,"language":9,"level":748,"displayOrder":889},"01a0ba4b-8b5a-7274-8fbb-cfe29611a76a","Omdat, doordat, aangezien en want","omdat-doordat-aangezien-en-want",176,{"id":891,"title":892,"slug":893,"language":9,"level":748,"displayOrder":894},"01a0ba4b-8a75-73ce-bdd3-8c7e5ca3f31d","Hoewel, ofschoon, ondanks en desondanks","hoewel-ofschoon-ondanks-en-desondanks",177,{"id":896,"title":897,"slug":898,"language":9,"level":748,"displayOrder":899},"01a0ba4b-8848-7308-ae1b-5e9b078a21d2","Als, indien, mits en tenzij voor voorwaarden","als-indien-mits-en-tenzij-voor-voorwaarden",178,{"id":901,"title":902,"slug":903,"language":9,"level":748,"displayOrder":904},"01a0ba4b-89d2-7e0b-a15d-e6131d8f633e","Evenredige vergelijking met hoe en des te","evenredige-vergelijking-met-hoe-en-des-te",179,{"id":906,"title":907,"slug":908,"language":9,"level":748,"displayOrder":909},"01a0ba4b-8875-7a7f-ba1e-d067a39069c3","Beknopte bepalingen met tegenwoordige en voltooide deelwoorden","beknopte-bepalingen-met-tegenwoordige-en-voltooide-deelwoorden",180,{"id":911,"title":912,"slug":913,"language":9,"level":748,"displayOrder":914},"01a0ba4b-8883-72cc-98a4-94343e4f5bfc","Beperkende en uitbreidende betrekkelijke bijzinnen","beperkende-en-uitbreidende-betrekkelijke-bijzinnen",181,{"id":916,"title":917,"slug":918,"language":9,"level":748,"displayOrder":919},"01a0ba4b-8932-78a6-addf-7b2435a81866","De onpersoonlijke lijdende vorm met er","de-onpersoonlijke-lijdende-vorm-met-er",182,{"id":921,"title":922,"slug":923,"language":9,"level":748,"displayOrder":924},"01a0ba4b-8b91-7518-a27d-a7365466884d","Passieve zinnen met modale en voltooide vormen","passieve-zinnen-met-modale-en-voltooide-vormen",183,{"id":926,"title":927,"slug":928,"language":9,"level":748,"displayOrder":929},"01a0ba4b-8927-7af2-8bec-06615ad26161","De krijgen-constructie bij overdracht","de-krijgen-constructie-bij-overdracht",184,{"id":931,"title":932,"slug":933,"language":9,"level":748,"displayOrder":934},"01a0ba4b-898e-78cd-bd1a-d5a07ca9ccf6","Directe en indirecte rede met tijd- en plaatsverschuiving","directe-en-indirecte-rede-met-tijd-en-plaatsverschuiving",185,{"id":936,"title":937,"slug":938,"language":9,"level":748,"displayOrder":939},"01a0ba4b-889e-793d-ba6f-5dae28eafedf","Bevelen en verzoeken indirect weergeven","bevelen-en-verzoeken-indirect-weergeven",186,{"id":941,"title":942,"slug":943,"language":9,"level":748,"displayOrder":944},"01a0ba4b-8d06-7972-a5b6-8cb6a050167e","Wel, toch, even, maar, eens en nou als modale partikels","wel-toch-even-maar-eens-en-nou-als-modale-partikels",187,{"id":946,"title":947,"slug":948,"language":9,"level":748,"displayOrder":949},"01a0ba4b-88e1-7670-ad5e-b5ad8a0af8b9","Combinaties van modale partikels en hun intonatie","combinaties-van-modale-partikels-en-hun-intonatie",188,{"id":951,"title":952,"slug":953,"language":9,"level":748,"displayOrder":954},"01a0ba4b-8c94-7d02-9e7d-fb006bb9593c","Verwijzing en signaalwoorden in een betoog","verwijzing-en-signaalwoorden-in-een-betoog",189,{"id":956,"title":957,"slug":958,"language":9,"level":748,"displayOrder":959},"01a0ba4b-89dd-718f-8ee2-37a48218817e","Formele e-mails, verslagen en adviezen structureren","formele-e-mails-verslagen-en-adviezen-structureren",190,{"id":961,"title":962,"slug":963,"language":9,"level":748,"displayOrder":964},"01a0ba4b-8bb3-7544-aa39-faa0ecdb8456","Productieve afleidingen en nominalisaties","productieve-afleidingen-en-nominalisaties",191,{"id":966,"title":967,"slug":968,"language":9,"level":748,"displayOrder":969},"01a0ba4b-8b08-7855-bf64-93e9361e6c98","Lidwoordkeuze bij abstracte, institutionele en stoffelijke namen","lidwoordkeuze-bij-abstracte-institutionele-en-stoffelijke-namen",192,{"id":971,"title":972,"slug":973,"language":9,"level":748,"displayOrder":974},"01a0ba4b-8902-7e43-9b3b-a4bedec4bce1","Creatieve woordvorming met samenstelling en afleiding","creatieve-woordvorming-met-samenstelling-en-afleiding",193,{"id":976,"title":977,"slug":978,"language":9,"level":748,"displayOrder":979},"01a0ba4b-8b8c-7138-ac2b-739b5849b7cd","Parenthetische toevoegingen en tussenzinnen","parenthetische-toevoegingen-en-tussenzinnen",194,{"id":981,"title":982,"slug":983,"language":9,"level":984,"displayOrder":985},"01a0ba4b-8c59-744f-9954-4dad96d6b47c","Uitspraakreductie en verzorgd spreken per situatie","uitspraakreductie-en-verzorgd-spreken-per-situatie","C1",195,{"id":987,"title":988,"slug":989,"language":9,"level":984,"displayOrder":990},"01a0ba4b-8aff-7801-ad31-043ec2109822","Leestekens in lange en gelaagde zinnen","leestekens-in-lange-en-gelaagde-zinnen",196,{"id":992,"title":993,"slug":994,"language":9,"level":984,"displayOrder":995},"01a0ba4b-89b3-7a37-8149-77c0f8601174","Engelse leenwerkwoorden volgens de Nederlandse spelling","engelse-leenwerkwoorden-volgens-de-nederlandse-spelling",197,{"id":997,"title":998,"slug":999,"language":9,"level":984,"displayOrder":1000},"01a0ba4b-8a18-79ef-b865-80be3240a8eb","Grensgevallen tussen bijvoeglijk naamwoord en bijwoord","grensgevallen-tussen-bijvoeglijk-naamwoord-en-bijwoord",198,{"id":1002,"title":1003,"slug":1004,"language":9,"level":984,"displayOrder":1005},"01a0ba4b-8891-7b07-8277-2d09f93097aa","Betekenisverschillen door de- en het-variatie","betekenisverschillen-door-de-en-het-variatie",199,{"id":1007,"title":1008,"slug":1009,"language":9,"level":984,"displayOrder":1010},"01a0ba4b-8c8f-7a74-90b3-6f9644477629","Verwijsketens zonder dubbelzinnige voornaamwoorden","verwijsketens-zonder-dubbelzinnige-voornaamwoorden",200,{"id":1012,"title":1013,"slug":1014,"language":9,"level":984,"displayOrder":1015},"01a0ba4b-89c3-7d86-9a4b-b0273f2b3875","Er, daar en hier in vaste uitdrukkingen","er-daar-en-hier-in-vaste-uitdrukkingen",201,{"id":1017,"title":1018,"slug":1019,"language":9,"level":984,"displayOrder":1020},"01a0ba4b-8cae-76c5-9faa-a78c7c473a99","Voornaamwoordelijke bijwoorden in spreektaal en schrijftaal","voornaamwoordelijke-bijwoorden-in-spreektaal-en-schrijftaal",202,{"id":1022,"title":1023,"slug":1024,"language":9,"level":984,"displayOrder":1025},"01a0ba4b-89d7-7dd1-857e-c54664898a97","Fase, duur en voltooiing als aspectuele keuze","fase-duur-en-voltooiing-als-aspectuele-keuze",203,{"id":1027,"title":1028,"slug":1029,"language":9,"level":984,"displayOrder":1030},"01a0ba4b-8c22-7563-a522-69538e76339c","Temporeel gezichtspunt en verschuivende verteltijd","temporeel-gezichtspunt-en-verschuivende-verteltijd",204,{"id":1032,"title":1033,"slug":1034,"language":9,"level":984,"displayOrder":1035},"01a0ba4b-8969-7930-8953-bd06179ab5dc","De voltooid toekomende tijd","de-voltooid-toekomende-tijd",205,{"id":1037,"title":1038,"slug":1039,"language":9,"level":984,"displayOrder":1040},"01a0ba4b-8973-7d1b-8b6e-5bf91a6590b7","De voltooide voorwaardelijke wijs met zou hebben","de-voltooide-voorwaardelijke-wijs-met-zou-hebben",206,{"id":1042,"title":1043,"slug":1044,"language":9,"level":984,"displayOrder":1045},"01a0ba4b-8b29-73b7-91cf-a8afeb39d069","Modale betekenis in voltooide werkwoordgroepen","modale-betekenis-in-voltooide-werkwoordgroepen",207,{"id":1047,"title":1048,"slug":1049,"language":9,"level":984,"displayOrder":1050},"01a0ba4b-8c2d-76cd-9ebc-07db702f03d3","Thema, focus en informatiestructuur","thema-focus-en-informatiestructuur",208,{"id":1052,"title":1053,"slug":1054,"language":9,"level":984,"displayOrder":1055},"01a0ba4b-89f2-7749-80e8-de5d8cb78a96","Gemarkeerde woordvolgorde en topicalisatie","gemarkeerde-woordvolgorde-en-topicalisatie",209,{"id":1057,"title":1058,"slug":1059,"language":9,"level":984,"displayOrder":1060},"01a0ba4b-8bc5-70b7-8a4d-a21b38109f60","Rechtsplaatsing en hervatting in gesproken taal","rechtsplaatsing-en-hervatting-in-gesproken-taal",210,{"id":1062,"title":1063,"slug":1064,"language":9,"level":984,"displayOrder":1065},"01a0ba4b-8b54-7c00-8aca-7e8e582da32e","Objecten en bijwoorden herschikken in het middenstuk","objecten-en-bijwoorden-herschikken-in-het-middenstuk",211,{"id":1067,"title":1068,"slug":1069,"language":9,"level":984,"displayOrder":1070},"01a0ba4b-8887-7cfc-b8f4-4cf982a9ac4e","Bereik en contrast van ontkenning","bereik-en-contrast-van-ontkenning",212,{"id":1072,"title":1073,"slug":1074,"language":9,"level":984,"displayOrder":1075},"01a0ba4b-89e7-79e6-91ef-b0c19b27243d","Gedeeltelijke ontkenning met niet alle en niet altijd","gedeeltelijke-ontkenning-met-niet-alle-en-niet-altijd",213,{"id":1077,"title":1078,"slug":1079,"language":9,"level":984,"displayOrder":1080},"01a0ba4b-8d0c-7663-9634-cf27c57e8c93","Werkwoordclusters met vier of meer werkwoorden","werkwoordclusters-met-vier-of-meer-werkwoorden",214,{"id":1082,"title":1083,"slug":1084,"language":9,"level":984,"displayOrder":1085},"01a0ba4b-88f9-7de1-b7d9-7a39d387c57c","Controle en onderwerpsinterpretatie bij infinitieven","controle-en-onderwerpsinterpretatie-bij-infinitieven",215,{"id":1087,"title":1088,"slug":1089,"language":9,"level":984,"displayOrder":1090},"01a0ba4b-8ca3-7f9d-a41a-ff74ee12a783","Voltooide infinitieven met te hebben en te zijn","voltooide-infinitieven-met-te-hebben-en-te-zijn",216,{"id":1092,"title":1093,"slug":1094,"language":9,"level":984,"displayOrder":1095},"01a0ba4b-88f0-70e2-9e9e-aeff8e20f4f3","Concessieve en adversatieve verbanden nuanceren","concessieve-en-adversatieve-verbanden-nuanceren",217,{"id":1097,"title":1098,"slug":1099,"language":9,"level":984,"displayOrder":1100},"01a0ba4b-8b82-7268-bc28-ef8b5721f063","Oorzaak, reden en aanleiding zorgvuldig onderscheiden","oorzaak-reden-en-aanleiding-zorgvuldig-onderscheiden",218,{"id":1102,"title":1103,"slug":1104,"language":9,"level":984,"displayOrder":1105},"01a0ba4b-88fe-7659-8bc8-0184591a1bde","Correlatieve verbindingen met zowel, noch en niet alleen","correlatieve-verbindingen-met-zowel-noch-en-niet-alleen",219,{"id":1107,"title":1108,"slug":1109,"language":9,"level":984,"displayOrder":1110},"01a0ba4b-887a-74c2-87f8-77fe0964b1cb","Beknopte bijzinnen en weggelaten zinsdelen","beknopte-bijzinnen-en-weggelaten-zinsdelen",220,{"id":1112,"title":1113,"slug":1114,"language":9,"level":984,"displayOrder":1115},"01a0ba4b-8cfa-7a61-a334-17199be89a16","Wat na een hele zin als antecedent","wat-na-een-hele-zin-als-antecedent",221,{"id":1117,"title":1118,"slug":1119,"language":9,"level":984,"displayOrder":1120},"01a0ba4b-8afa-7647-8e1d-1e7da7628e95","Leestekens bij beperkende en uitbreidende bijzinnen","leestekens-bij-beperkende-en-uitbreidende-bijzinnen",222,{"id":1122,"title":1123,"slug":1124,"language":9,"level":984,"displayOrder":1125},"01a0ba4b-8b24-73d8-96ae-b307e7d5256b","Meervoudige inbedding leesbaar houden","meervoudige-inbedding-leesbaar-houden",223,{"id":1127,"title":1128,"slug":1129,"language":9,"level":984,"displayOrder":1130},"01a0ba4b-8a1d-7b36-8670-8808d38edfec","Handelende personen weglaten in passieve teksten","handelende-personen-weglaten-in-passieve-teksten",224,{"id":1132,"title":1133,"slug":1134,"language":9,"level":984,"displayOrder":1135},"01a0ba4b-8853-7c23-a983-3c417e58cf87","Alternatieven voor het passief met men, ze en krijgen","alternatieven-voor-het-passief-met-men-ze-en-krijgen",225,{"id":1137,"title":1138,"slug":1139,"language":9,"level":984,"displayOrder":1140},"01a0ba4b-8a0e-740f-97f4-d2092114c6cb","Gestapelde modale partikels en subtiele houding","gestapelde-modale-partikels-en-subtiele-houding",226,{"id":1142,"title":1143,"slug":1144,"language":9,"level":984,"displayOrder":1145},"01a0ba4b-88dc-7d42-a759-f7d4735e1320","Cohesie in academische en beschouwende teksten","cohesie-in-academische-en-beschouwende-teksten",227,{"id":1147,"title":1148,"slug":1149,"language":9,"level":984,"displayOrder":1150},"01a0ba4b-8b4a-7f47-b04f-e46c34bc07ff","Nominale en verbale stijl afwisselen","nominale-en-verbale-stijl-afwisselen",228,{"id":1152,"title":1153,"slug":1154,"language":9,"level":984,"displayOrder":1155},"01a0ba4b-8c0a-73f0-bced-c55e50a93cf9","Standaardtaal in Nederland en België vergelijken","standaardtaal-in-nederland-en-belgie-vergelijken",229,{"id":1157,"title":1158,"slug":1159,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1161},"01a0ba4b-8bd5-708c-948e-9c05d67bd8bf","Regionale uitspraakvariatie herkennen en interpreteren","regionale-uitspraakvariatie-herkennen-en-interpreteren","C2",230,{"id":1163,"title":1164,"slug":1165,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1166},"01a0ba4b-89fd-78a1-bcd5-e31c7323d0a3","Genitiefresten en oude naamvallen in vaste uitdrukkingen","genitiefresten-en-oude-naamvallen-in-vaste-uitdrukkingen",231,{"id":1168,"title":1169,"slug":1170,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1171},"01a0ba4b-88f4-78c3-91da-9a8628961b2a","Congruentie bij complexe onderwerpen en grensgevallen","congruentie-bij-complexe-onderwerpen-en-grensgevallen",232,{"id":1173,"title":1174,"slug":1175,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1176},"01a0ba4b-8cb9-7469-80c5-629be98648f5","Voornaamwoordelijke verwijzing in juridische en academische teksten","voornaamwoordelijke-verwijzing-in-juridische-en-academische-teksten",233,{"id":1178,"title":1179,"slug":1180,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1181},"01a0ba4b-88e6-797c-a1c4-643afba9bfb1","Complex en idiomatisch gebruik van er","complex-en-idiomatisch-gebruik-van-er",234,{"id":1183,"title":1184,"slug":1185,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1186},"01a0ba4b-8a03-722f-a5ea-8f396ec56e85","Gespleten voornaamwoordelijke bijwoorden en voorzetselstranding","gespleten-voornaamwoordelijke-bijwoorden-en-voorzetselstranding",235,{"id":1188,"title":1189,"slug":1190,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1191},"01a0ba4b-8c32-7aac-8a75-d2072a4e667e","Tijd en gezichtspunt in de vrije indirecte rede","tijd-en-gezichtspunt-in-de-vrije-indirecte-rede",236,{"id":1193,"title":1194,"slug":1195,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1196},"01a0ba4b-8b11-7b97-af3f-dbd6f5d143cd","Literaire verschuivingen tussen verteltijden","literaire-verschuivingen-tussen-verteltijden",237,{"id":1198,"title":1199,"slug":1200,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1201},"01a0ba4b-89b9-70b4-8c4d-c943d8d660ee","Epistemische toekomst en voorwaardelijkheid","epistemische-toekomst-en-voorwaardelijkheid",238,{"id":1203,"title":1204,"slug":1205,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1206},"01a0ba4b-8b69-757c-b5df-effc104eaa56","Onpersoonlijke constructies in academische en ambtelijke stijl","onpersoonlijke-constructies-in-academische-en-ambtelijke-stijl",239,{"id":1208,"title":1209,"slug":1210,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1211},"01a0ba4b-888c-7d5c-9447-04bde8300fef","Betekenisverschillen door complexe clustervolgorde","betekenisverschillen-door-complexe-clustervolgorde",240,{"id":1213,"title":1214,"slug":1215,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1216},"01a0ba4b-8d12-7729-8b99-dca7365e1309","Werkwoordclustervolgorde in Nederland en België","werkwoordclustervolgorde-in-nederland-en-belgie",241,{"id":1218,"title":1219,"slug":1220,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1221},"01a0ba4b-882a-7ef6-b063-406970da6735","Absolute constructies in formele teksten","absolute-constructies-in-formele-teksten",242,{"id":1223,"title":1224,"slug":1225,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1226},"01a0ba4b-8b40-77ec-bfb4-30b5846d6379","Naamwoordzinnen en zinnen zonder persoonsvorm","naamwoordzinnen-en-zinnen-zonder-persoonsvorm",243,{"id":1228,"title":1229,"slug":1230,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1231},"01a0ba4b-89ac-7c9a-a4da-858c8f8ecd4f","Ellips en samentrekking over zinsgrenzen heen","ellips-en-samentrekking-over-zinsgrenzen-heen",244,{"id":1233,"title":1234,"slug":1235,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1236},"01a0ba4b-8d61-7e1a-87a6-70dde79c73d0","Zinsvervlechting in gesproken en geschreven taal","zinsvervlechting-in-gesproken-en-geschreven-taal",245,{"id":1238,"title":1239,"slug":1240,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1241},"01a0ba4b-89ed-704e-bf7b-44aab5189ed0","Gemarkeerde ontkenning met pas, slechts en niet dan","gemarkeerde-ontkenning-met-pas-slechts-en-niet-dan",246,{"id":1243,"title":1244,"slug":1245,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1246},"01a0ba4b-8cc6-7a1b-8246-44834fdc4a02","Voorwaardelijke inversie met mocht, ware en had","voorwaardelijke-inversie-met-mocht-ware-en-had",247,{"id":1248,"title":1249,"slug":1250,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1251},"01a0ba4b-89f8-70a8-8988-9f838f3c6926","Gemengde en impliciete tegenfeitelijke voorwaarden","gemengde-en-impliciete-tegenfeitelijke-voorwaarden",248,{"id":1253,"title":1254,"slug":1255,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1256},"01a0ba4b-8bda-78df-936f-3cdf804428fc","Resten van de aanvoegende wijs","resten-van-de-aanvoegende-wijs",249,{"id":1258,"title":1259,"slug":1260,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1261},"01a0ba4b-8989-7325-a700-764e2b152bfe","Dienen te, behoren te en geacht worden te","dienen-te-behoren-te-en-geacht-worden-te",250,{"id":1263,"title":1264,"slug":1265,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1266},"01a0ba4b-8b2e-71b9-bb2b-62eae7a54f1d","Modale partikels voor ironie en afstand","modale-partikels-voor-ironie-en-afstand",251,{"id":1268,"title":1269,"slug":1270,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1271},"01a0ba4b-8be0-7294-83e0-8db09c7564c6","Retorische vragen en stilistische inversie","retorische-vragen-en-stilistische-inversie",252,{"id":1273,"title":1274,"slug":1275,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1276},"01a0ba4b-8aa9-7bec-bae9-d3ded87541e1","Informatiedichtheid en ritme in complexe teksten","informatiedichtheid-en-ritme-in-complexe-teksten",253,{"id":1278,"title":1279,"slug":1280,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1281},"01a0ba4b-88d8-7307-a2c4-2f08400c6d26","Citaten, parafrases en meerstemmige indirecte rede","citaten-parafrases-en-meerstemmige-indirecte-rede",254,{"id":1283,"title":1284,"slug":1285,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1286},"01a0ba4b-8ad8-774e-b512-9e2bd067e629","Juridisch en bestuurlijk Nederlands ontleden","juridisch-en-bestuurlijk-nederlands-ontleden",255,{"id":1288,"title":1289,"slug":1290,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1291},"01a0ba4b-8b3a-74ed-8eb1-8d7b1a9f58cb","Morfosyntaxis in Nederlands-Nederlands en Belgisch-Nederlands","morfosyntaxis-in-nederlands-nederlands-en-belgisch-nederlands",256,{"id":1293,"title":1294,"slug":1295,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1296},"01a0ba4b-8983-76d8-a278-981528f599d4","Dialect, omgangstaal en standaardtaal doelgericht plaatsen","dialect-omgangstaal-en-standaardtaal-doelgericht-plaatsen",257,{"id":987,"title":988,"slug":989,"seoDescription":1298,"content":1299,"language":9,"level":984,"displayOrder":990,"grammarTopics":1300,"createdAt":1306,"updatedAt":1307,"vocabularyLists":1308,"readyImages":1598},"Leer leestekens kiezen in lange Nederlandse zinnen en maak de hiërarchie van hoofdzin, bijzin, opsomming en toevoeging helder zonder kommastapeling.","In een lange zin markeren leestekens niet iedere adempauze, maar de grammaticale en inhoudelijke structuur. Een komma kan een bijzin afgrenzen, een dubbele punt kondigt een uitwerking aan en een puntkomma verbindt zelfstandige zinnen. De juiste keuze helpt de lezer zien welke informatie kern, voorwaarde, toelichting of gevolg is.\n\nNa deze les kun je:\n\n- de hoofdlagen van een complexe zin herkennen;\n- komma's gebruiken bij bijzinnen, uitbreidingen en opsommingen;\n- een dubbele punt, puntkomma, gedachtestreepje of haakjes doelgericht kiezen;\n- onoverzichtelijke kommaverbindingen en onnodige komma's vermijden;\n- een overbelaste zin verantwoord splitsen.\n\n## Eerst de grammaticale ruggengraat\n\nZoek vóór de interpunctie de persoonsvormen en bepaal welke hoofd- en bijzinnen bij elkaar horen.\n\n:::example\n**Hoewel de eerste test positieve resultaten opleverde**, besloot het onderzoeksteam, **dat nog enkele risico's had vastgesteld**, **de invoering uit te stellen**.\n\nDe bijwoordelijke bijzin geeft een toegeving. De betrekkelijke bijzin is een uitbreidende toelichting bij *het onderzoeksteam*. De kern is: *het onderzoeksteam besloot de invoering uit te stellen*.\n:::\n\nAls je de kern niet kunt aanwijzen, lost een extra komma het probleem meestal niet op. Herschik of splits de zin eerst.\n\n## Komma tussen bijzin en hoofdzin\n\nBeslisregel: zet na een vooropgeplaatste bijzin in de regel een komma. Het concreetste beslispunt is de grens tussen twee werkwoorden: eindigt de bijzin met een werkwoord en begint de hoofdzin met een werkwoord, zet daar dan een komma. Dat zie je in *Als het regent, blijven we thuis* en *Wat hij zei, klopte niet*.\n\n- **Omdat de gegevens nog niet compleet waren,** stelde de commissie haar besluit uit.\n- **Wanneer alle deelnemers toestemming hebben gegeven,** publiceren we de opnames.\n- **Hoewel de maatregel duur is,** kan hij op langere termijn geld besparen.\n- De komma is ook bij een korte bijzin de norm. Weglating komt alleen in aanmerking bij een zeer korte, ondubbelzinnige bijzin zonder aangrenzende werkwoorden: *Als het kan kom ik morgen.* Een komma na *kan* blijft de gebruikelijke keuze.\n- Langere bijzin: *Als het onderzoek, ondanks de extra controle, geen nieuwe bezwaren oplevert, publiceren we het rapport.*\n\nVolgt een korte bijzin op de hoofdzin, dan is een komma vaak niet nodig: *De commissie stelde haar besluit uit omdat de gegevens nog niet compleet waren.* Bij een lange of niet-beperkende toevoeging kan een komma wel de structuur verduidelijken.\n\n:::note\nEr bestaat in het Nederlands geen regel dat vóór elk voegwoord automatisch een komma staat. De syntactische verhouding, lengte en leesbaarheid bepalen de keuze.\n:::\n\n## Komma bij nevenschikking\n\nTussen twee hoofdzinnen schrijf je gewoonlijk een komma vóór **maar** en **want**. Ook vóór een contrasterend **of** is een komma gebruikelijk.\n\n- De test is geslaagd, **maar** de invoering begint later.\n- We wachten nog, **want** de juridische beoordeling loopt.\n- We beginnen vandaag, **of** we stellen de beslissing uit.\n\nBij **en** is de keuze vrijer. In een korte, hechte verbinding staat vaak geen komma: *De test is geslaagd en de invoering begint morgen.* Gebruik een komma als de twee hoofdzinnen lang zijn of de lezer een duidelijke grens nodig heeft.\n\nVerwar nevenschikking niet met een bijzin na de hoofdzin. Vóór een lijdendvoorwerpszin met **dat** staat normaal geen komma: die bijzin geeft de inhoud van bijvoorbeeld een uitspraak. Een uitbreidende bijwoordelijke bijzin met **zodat**, **terwijl** of **hoewel** krijgt doorgaans wel een komma als hij een nieuwe mededeling toevoegt. Beoordeel de functie; het voegwoord alleen bepaalt de komma niet.\n\n- De projectleider zei **dat de invoering later begint**. De bijzin vertelt wat hij zei.\n- De invoering begint later, **zodat het team meer tijd krijgt voor de controle**. De bijzin voegt een gevolg toe.\n\nBij bijwoordelijke verbindingen zoals **echter**, **namelijk**, **immers** en **met andere woorden** hangt de komma af van hun plaats en functie. Een geïntegreerd bijwoord krijgt niet automatisch komma's; een losse tussengeschoven toelichting wel. Tussen zelfstandige zinnen kun je een puntkomma of punt gebruiken. Bij **zowel … als** staat normaal geen komma vóór **als** wanneer de verbonden delen één geheel vormen.\n\n- De planning is ambitieus; de beschikbare tijd is **namelijk** beperkt. De deadline is, **met andere woorden**, moeilijk haalbaar.\n- **Zowel** de projectleider **als** de financieel adviseur vindt de planning **echter** haalbaar.\n\n## Beperkende en uitbreidende informatie\n\nEen beperkende betrekkelijke bijzin selecteert de bedoelde groep en staat normaal zonder komma. Een uitbreidende bijzin geeft extra informatie en staat tussen komma's.\n\n| Zonder komma: beperkend | Met komma's: uitbreidend |\n| --- | --- |\n| De deelnemers **die te laat kwamen** misten de uitleg. | De deelnemers, **die te laat kwamen**, misten de uitleg. |\n| Alleen de te late deelnemers worden bedoeld. | Alle bedoelde deelnemers kwamen te laat. |\n\nDe leestekens veranderen hier de reikwijdte van de bewering. Controleer dus eerst de betekenis en voeg pas daarna de komma's toe.\n\n## Parenthetische toevoegingen afgrenzen\n\nEen tussenzin of losse toelichting onderbreekt de grammaticale kern en krijgt aan beide kanten een grens.\n\n- Het voorstel is, **zoals de voorzitter gisteren al aangaf**, nog niet definitief.\n- De leverancier heeft – **tot onze verrassing** – de prijs niet verhoogd.\n- Het nieuwe systeem (**dat in juni wordt getest**) vervangt twee oude toepassingen.\n\nKomma's integreren de toevoeging relatief rustig. Gedachtestreepjes geven haar meer nadruk. Haakjes maken de informatie meer terzijde. Kies één paar tekens en sluit de toevoeging ook aan de tweede kant af.\n\n:::warning\nVergeet de tweede komma niet: *Het voorstel is, zoals afgesproken, aangepast.* Zonder de tweede grens lijkt de rest van de zin ten onrechte bij de tussenzin te horen.\n:::\n\n## Geen komma tussen onderwerp en persoonsvorm\n\nEen lang onderwerp blijft grammaticaal één geheel. Zet niet alleen vanwege de lengte een komma vóór de persoonsvorm.\n\n- Correct: **De combinatie van personeelstekort, hogere kosten en verouderde apparatuur** vraagt om een nieuw plan.\n- Niet: *De combinatie van personeelstekort, hogere kosten en verouderde apparatuur, vraagt om een nieuw plan.*\n\nEen komma kan wel voorkomen als er een echte parenthetische toevoeging tussen staat: *De combinatie van deze factoren, zo blijkt uit het onderzoek, vraagt om een nieuw plan.*\n\n## Opsommingen binnen een lange zin\n\nKomma's scheiden gelijkwaardige delen van een opsomming.\n\n- Het rapport bespreekt de kosten, de planning, de personeelsbehoefte en de juridische risico's.\n- De maatregel moet uitvoerbaar, betaalbaar en controleerbaar zijn.\n\nBij onderdelen die zelf komma's bevatten, kan een puntkomma de niveaus uit elkaar houden:\n\n- Aanwezig waren Sara Meijer, projectleider; Omar El Amrani, jurist; Noor Bakker, financieel adviseur.\n\nGebruik deze zware interpunctie alleen als de interne komma's werkelijk verwarring veroorzaken. Een lijst met bullets kan bij veel informatie overzichtelijker zijn.\n\n## Dubbele punt voor aankondiging of uitwerking\n\nEen dubbele punt kondigt een verklaring, opsomming, voorbeeld of citaat aan. Het gedeelte ervoor moet de aankondiging kunnen dragen.\n\n- De conclusie is duidelijk: de huidige planning is niet haalbaar.\n- Voor de aanvraag zijn drie documenten nodig: een paspoortkopie, een begroting en een projectplan.\n- De directeur benadrukte één punt: “Veiligheid gaat voor snelheid.”\n\nZet niet automatisch een dubbele punt direct tussen een werkwoord of voorzetsel en zijn noodzakelijke aanvulling. Schrijf *De map bevat drie documenten: ...*, niet *De map bevat: ...* als de opsomming gewoon het lijdend voorwerp van *bevat* is.\n\n## Puntkomma tussen zelfstandige zinnen\n\nEen puntkomma verbindt twee zelfstandige zinnen die inhoudelijk nauw samenhangen. De grens is sterker dan een komma en zwakker dan een punt.\n\n- De technische test is geslaagd; de juridische beoordeling loopt nog.\n- Het eerste voorstel verlaagt de kosten; het tweede biedt meer flexibiliteit.\n\n:::warning\nEen komma tussen korte, nauw samenhangende hoofdzinnen zonder voegwoord is in het Nederlands correct: *De test is geslaagd, de invoering begint morgen.*\n\nBij lange of losjes verbonden hoofdzinnen kan zo'n komma de structuur onvoldoende zichtbaar maken. Kies dan liever een puntkomma bij een nauw inhoudelijk verband, een punt voor afzonderlijke mededelingen of een voegwoord dat het verband verduidelijkt.\n\nMet een sterkere grens: *De test is geslaagd; de invoering begint morgen.* Met een voegwoord: *De test is geslaagd en de invoering begint morgen.*\n:::\n\n## Gedachtestreepjes en haakjes\n\nEen paar gedachtestreepjes markeert een opvallende onderbreking; haakjes presenteren informatie als secundair.\n\nGebruik voor het gedachtestreepje doorgaans de halve kastlijn met spaties, zoals in de tabel. Het koppelteken is korter en verbindt woorddelen zonder spaties, zoals in *oud-collega*.\n\n| Tekens | Effect | Voorbeeld |\n| --- | --- | --- |\n| gedachtestreepjes | nadrukkelijke wending | De directie koos – tegen het advies in – voor onmiddellijke invoering. |\n| haakjes | aanvullende achtergrond | De pilot start in juni (na goedkeuring van de raad). |\n\nStapel niet meerdere soorten tekens rond dezelfde toevoeging. Een tekst met veel haakjes en streepjes heeft vaak een structureel probleem: te veel informatie is in één zin gepropt.\n\n## Citaten in een gelaagde zin\n\nEen letterlijk citaat kan deel uitmaken van een grotere zin. Houd zichtbaar welke woorden van de bron komen.\n\n- De onderzoeker waarschuwde: “Deze cijfers zijn nog voorlopig.”\n- “Deze cijfers zijn nog voorlopig”, waarschuwde de onderzoeker, “maar de trend is duidelijk.”\n- De onderzoeker noemde de trend “duidelijk”, hoewel de cijfers volgens haar nog voorlopig waren.\n\nBij een onderbroken citaat staat de komma die de onderbreking inleidt in de gebruikelijke Nederlandse conventie buiten de aanhalingstekens: na *voorlopig”* in het tweede voorbeeld. Na de onderbreking staat eveneens een komma, vóór het heropende citaat. Neem dus niet automatisch de Amerikaanse Engelse conventie over, waarbij de eerste komma binnen de aanhalingstekens staat.\n\nGebruik aanhalingstekens niet om een gewoon begrip vaag te relativeren. Leg uit waarom een term betwist of ongewoon is.\n\n## Splitsen is ook interpunctiebeleid\n\nEen grammaticaal correcte zin kan te veel niveaus bevatten. Splits als de lezer meerdere openstaande verbanden moet onthouden.\n\n:::example\nZwaar: *Omdat de leverancier, die aanvankelijk had beloofd dat de onderdelen vóór juni beschikbaar zouden zijn, na een nieuwe controle vertraging meldde, besloot het projectteam de test, waarvoor alle locaties al waren gereserveerd, uit te stellen.*\n\nHelderder: *De leverancier had aanvankelijk levering vóór juni beloofd. Na een nieuwe controle meldde hij echter vertraging. Daarom stelde het projectteam de test uit, hoewel alle locaties al waren gereserveerd.*\n:::\n\nDe kortere versie maakt bron, gevolg en toegeving expliciet. Niet elk verband hoeft in één syntactische constructie te staan.\n\n## Controle van buiten naar binnen\n\n1. Onderstreep de kern van elke hoofdzin.\n2. Zet haken om bijzinnen en parenthetische toevoegingen.\n3. Bepaal per grens welke betekenisrelatie zichtbaar moet worden.\n4. Kies het lichtste leesteken dat die structuur ondubbelzinnig maakt.\n5. Controleer paren van komma's, streepjes, haakjes en aanhalingstekens.\n6. Verwijder komma's die alleen door een adempauze of lengte zijn ontstaan.\n7. Splits de zin als meer tekens de hiërarchie niet werkelijk eenvoudiger maken.\n\nGoede interpunctie volgt de architectuur van de zin. Ze maakt een heldere structuur zichtbaar, maar kan een onduidelijke structuur niet achteraf repareren.",[1301],{"id":1302,"name":1303,"level":984,"language":9,"isCompleted":1304,"completionPercentage":1305,"totalExercises":16,"completedExercises":1305},"01a0ba4b-87e4-7619-8b59-622b3eddc433","Interpunctie in complexe zinnen",false,0,"2026-09-19T15:31:48+00:00","2026-10-11T12:53:41+00:00",[1309],{"id":1310,"title":1311,"vocabularyListWords":1312,"isPublished":1324},"01a0ba4c-4e7b-7343-90c3-a7560e77fd9e","Kernwoorden bij Leestekens in lange en gelaagde zinnen",[1313,1326,1336,1346,1354,1366,1384,1396,1412,1428,1440,1453,1465,1477,1494,1502,1510,1520,1528,1536,1544,1552,1560,1572,1582,1590],{"id":1314,"vocabularyWord":1315,"displayOrder":11},"01a0ba4c-4e7b-742b-90c3-a7560ea9793d",{"id":1316,"word":1317,"frequency":16,"level":231,"language":9,"audioFilePath":1318,"partsOfSpeech":1319,"audio":1324,"audioUrl":1325},"01a0ba4b-d739-7b30-8ce0-539773deeddf","leesteken","tts_fc0e1d97c50df567_nl-NL.mp3",[1320],{"id":1321,"partOfSpeech":1322,"definition":1323,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-d757-7f43-b869-5b5af45cfc79","NOUN","",true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_fc0e1d97c50df567_nl-NL.mp3",{"id":1327,"vocabularyWord":1328,"displayOrder":21},"01a0ba4c-4e7b-7497-90c3-a7560f9ab138",{"id":1329,"word":1330,"frequency":11,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1331,"partsOfSpeech":1332,"audio":1324,"audioUrl":1335},"01a0ba4b-e24a-7725-afb2-a9caf17009a3","hoofdzin","tts_62f5f545fe34d0ae_nl-NL.mp3",[1333],{"id":1334,"partOfSpeech":1322,"definition":1323,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-e28a-73b9-8157-291a93436927","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_62f5f545fe34d0ae_nl-NL.mp3",{"id":1337,"vocabularyWord":1338,"displayOrder":26},"01a0ba4c-4e7b-74b7-90c3-a75610290feb",{"id":1339,"word":1340,"frequency":11,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1341,"partsOfSpeech":1342,"audio":1324,"audioUrl":1345},"01a0ba4b-dfd5-75c5-a2b6-d8fdf6c0e1ae","bijzin","tts_247d664ee90907c1_nl-NL.mp3",[1343],{"id":1344,"partOfSpeech":1322,"definition":1323,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dfea-744b-8e07-3fb48adcaf63","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_247d664ee90907c1_nl-NL.mp3",{"id":1347,"vocabularyWord":1348,"displayOrder":31},"01a0ba4c-4e7b-74d7-90c3-a75610cf56f3",{"id":1349,"word":1350,"frequency":41,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1351,"partsOfSpeech":1352,"audio":1324,"audioUrl":1353},"01a0ba4b-d6b0-7a0a-8337-228203b4eb6b","komma","tts_376446ebf387c890_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_376446ebf387c890_nl-NL.mp3",{"id":1355,"vocabularyWord":1356,"displayOrder":36},"01a0ba4c-4e7b-74f7-90c3-a75610f94ea7",{"id":1357,"word":1358,"frequency":26,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1359,"partsOfSpeech":1360,"audio":1324,"audioUrl":1365},"01a0ba4b-d8d3-7cae-bb40-2f12149118be","voegwoord","tts_7a10b659be244111_nl-NL.mp3",[1361],{"id":1362,"partOfSpeech":1322,"definition":1363,"exampleSentences":1364,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a10d6f-b5e2-7452-b2a1-e5f593251a13","Een woord dat woorden, zinsdelen of zinnen met elkaar verbindt, zoals 'en', 'maar', 'omdat' en 'als'.","'Maar' is een voegwoord dat een tegenstelling uitdrukt.\nIn deze zin ontbreekt een voegwoord, daarom klinkt hij niet goed.\nOp school leren kinderen het verschil tussen een voegwoord en een voorzetsel.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7a10b659be244111_nl-NL.mp3",{"id":1367,"vocabularyWord":1368,"displayOrder":46},"01a0ba4c-4e7b-752f-90c3-a756111083b0",{"id":1369,"word":1370,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1371,"partsOfSpeech":1372,"audio":1324,"audioUrl":1383},"01a0ba4b-d5b5-7727-9eb8-c252ca196856","maar","tts_13b83cbed6465535_nl-NL.mp3",[1373,1378],{"id":1374,"partOfSpeech":1375,"definition":1376,"exampleSentences":1377,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-d5fc-73ea-9f37-be9121eb9a4b","CONJUNCTION","Voegwoord dat een tegenstelling tussen twee delen aangeeft.","De kamer is klein, maar heel mooi.",{"id":1379,"partOfSpeech":1380,"definition":1381,"exampleSentences":1382,"isPrimary":1304,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-d5fc-743a-9f37-be9122c58a57","PARTICLE","Woord dat een uitnodiging of bevel vriendelijker en minder sterk maakt.","Kom maar binnen en ga zitten.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_13b83cbed6465535_nl-NL.mp3",{"id":1385,"vocabularyWord":1386,"displayOrder":51},"01a0ba4c-4e7b-754b-90c3-a75611b87bcc",{"id":1387,"word":1388,"frequency":56,"level":231,"language":9,"audioFilePath":1389,"partsOfSpeech":1390,"audio":1324,"audioUrl":1395},"01a0ba4b-da0b-7f34-827c-b9e1bf4822c0","want","tts_375e49a4c105e9fb_nl-NL.mp3",[1391],{"id":1392,"partOfSpeech":1375,"definition":1393,"exampleSentences":1394,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-da15-7f1d-ad8a-88f7c5930556","Voegwoord dat een reden of uitleg voor het voorafgaande geeft.","Ik blijf thuis, want ik ben ziek.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_375e49a4c105e9fb_nl-NL.mp3",{"id":1397,"vocabularyWord":1398,"displayOrder":56},"01a0ba4c-4e7b-7567-90c3-a75611cea1fd",{"id":1399,"word":1400,"frequency":51,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1401,"partsOfSpeech":1402,"audio":1324,"audioUrl":1411},"01a0ba4b-dcac-7a69-96d5-30169a85938b","zodat","tts_242a88f3ae584eae_nl-NL.mp3",[1403,1407],{"id":1404,"partOfSpeech":1375,"definition":1405,"exampleSentences":1406,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dcc2-7edd-8514-2c016dd38f31","Leidt een bijzin in die het doel van de handeling in de hoofdzin noemt.","Schrijf het adres duidelijk op, zodat de bezorger het kan vinden.",{"id":1408,"partOfSpeech":1375,"definition":1409,"exampleSentences":1410,"isPrimary":1304,"meaningOrder":16},"01a0ba4b-dcc2-7f21-8514-2c016e18718d","Leidt een bijzin in die het gevolg van de hoofdzin noemt.","De trein had vertraging, zodat we onze aansluiting misten.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_242a88f3ae584eae_nl-NL.mp3",{"id":1413,"vocabularyWord":1414,"displayOrder":61},"01a0ba4c-4e7b-7587-90c3-a756127c0e75",{"id":1415,"word":1416,"frequency":51,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1417,"partsOfSpeech":1418,"audio":1324,"audioUrl":1427},"01a0ba4b-dc2e-7461-a406-4c6a696324e3","terwijl","tts_109e7cd0e98ba9ab_nl-NL.mp3",[1419,1423],{"id":1420,"partOfSpeech":1375,"definition":1421,"exampleSentences":1422,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dc3c-75c5-ba72-a3cc3e0a9b9a","Verbindt gebeurtenissen die in dezelfde periode plaatsvinden.","Terwijl ik kook, dekt mijn zus de tafel.",{"id":1424,"partOfSpeech":1375,"definition":1425,"exampleSentences":1426,"isPrimary":1304,"meaningOrder":16},"01a0ba4b-dc3c-7611-ba72-a3cc3e34f145","Verbindt twee feiten die duidelijk van elkaar verschillen of met elkaar in contrast staan.","Mijn collega werkt graag thuis, terwijl ik liever naar kantoor ga.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_109e7cd0e98ba9ab_nl-NL.mp3",{"id":1429,"vocabularyWord":1430,"displayOrder":66},"01a0ba4c-4e7b-75a3-90c3-a756131b1952",{"id":1431,"word":1432,"frequency":51,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1433,"partsOfSpeech":1434,"audio":1324,"audioUrl":1439},"01a0ba4b-da95-733e-9944-708b0640f606","hoewel","tts_aec2d4bf8e2d720b_nl-NL.mp3",[1435],{"id":1436,"partOfSpeech":1375,"definition":1437,"exampleSentences":1438,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-daab-7665-9bb2-c53ec3c68f73","Leidt een bijzin in die een tegenstelling of onverwachte omstandigheid noemt.","Hoewel de reis lang duurde, kwamen we uitgerust aan.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_aec2d4bf8e2d720b_nl-NL.mp3",{"id":1441,"vocabularyWord":1442,"displayOrder":71},"01a0ba4c-4e7b-75bf-90c3-a75613397725",{"id":1443,"word":1444,"frequency":56,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1445,"partsOfSpeech":1446,"audio":1324,"audioUrl":1452},"01a0ba4b-dd28-710c-8ee3-b2673b800707","echter","tts_c3320bbc03166296_nl-NL.mp3",[1447],{"id":1448,"partOfSpeech":1449,"definition":1450,"exampleSentences":1451,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dd57-7c86-b7d6-ab8f1110de01","ADVERB","Geeft een tegenstelling aan met wat eerder is gezegd.","De methode is eenvoudig; ze levert echter niet altijd betrouwbare resultaten op.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c3320bbc03166296_nl-NL.mp3",{"id":1454,"vocabularyWord":1455,"displayOrder":76},"01a0ba4c-4e7b-75db-90c3-a756139ae359",{"id":1456,"word":1457,"frequency":56,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1458,"partsOfSpeech":1459,"audio":1324,"audioUrl":1464},"01a0ba4b-df5a-72bd-a8b4-a02595e201e3","namelijk","tts_4605fb106246ac3f_nl-NL.mp3",[1460],{"id":1461,"partOfSpeech":1449,"definition":1462,"exampleSentences":1463,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-df66-7f7f-b61a-46e6251d4e29","Leidt een verklaring, reden of nadere specificatie van de vorige mededeling in.","We stellen het bezoek uit; de dokter is namelijk vandaag niet aanwezig.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4605fb106246ac3f_nl-NL.mp3",{"id":1466,"vocabularyWord":1467,"displayOrder":81},"01a0ba4c-4e7b-75f7-90c3-a756148ae393",{"id":1468,"word":1469,"frequency":41,"level":984,"language":9,"audioFilePath":1470,"partsOfSpeech":1471,"audio":1324,"audioUrl":1476},"01a0ba4b-e0d9-7b1b-b712-31828467d06e","immers","tts_0742ce59e5478487_nl-NL.mp3",[1472],{"id":1473,"partOfSpeech":1449,"definition":1474,"exampleSentences":1475,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-e11f-71c4-96b0-f22bf4bf50ef","Leidt een reden of toelichting in die de spreker als bekend of vanzelfsprekend presenteert.","Uitstel is onverstandig; de veiligheidsrisico's zijn immers al maanden bekend.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_0742ce59e5478487_nl-NL.mp3",{"id":1478,"vocabularyWord":1479,"displayOrder":86},"01a0ba4c-4e7b-7613-90c3-a756155575cf",{"id":1480,"word":1481,"frequency":36,"level":984,"language":9,"audioFilePath":1482,"partsOfSpeech":1483,"audio":1324,"audioUrl":1493},"01a0ba4b-e063-7494-b227-50e34958f48f","betrekkelijk","tts_3f315f33f79614f8_nl-NL.mp3",[1484,1488],{"id":1485,"partOfSpeech":1449,"definition":1486,"exampleSentences":1487,"isPrimary":1304,"meaningOrder":16},"01a0ba4b-e08b-7c90-ac02-5263b7df9ecc","In redelijk beperkte mate; tamelijk maar niet bijzonder sterk.","Ondanks de grote verandering bleef de publieke reactie betrekkelijk rustig.",{"id":1489,"partOfSpeech":1490,"definition":1491,"exampleSentences":1492,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-e08b-7c48-ac02-5263b7867440","ADJECTIVE","Alleen geldig of betekenisvol in verhouding tot iets anders en dus niet absoluut.","De waarde van deze indicator is betrekkelijk en hangt sterk af van de gekozen maatstaf.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3f315f33f79614f8_nl-NL.mp3",{"id":1495,"vocabularyWord":1496,"displayOrder":91},"01a0ba4c-4e7b-762f-90c3-a75615fd5010",{"id":1497,"word":1498,"frequency":16,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1499,"partsOfSpeech":1500,"audio":1324,"audioUrl":1501},"01a0ba4b-df54-7a27-9368-caa370164da3","beperkend","tts_9eeb7e5012c42170_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_9eeb7e5012c42170_nl-NL.mp3",{"id":1503,"vocabularyWord":1504,"displayOrder":96},"01a0ba4c-4e7b-764b-90c3-a75616682fbb",{"id":1505,"word":1506,"frequency":11,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1507,"partsOfSpeech":1508,"audio":1324,"audioUrl":1509},"01a0ba4b-df2c-79c0-a75f-08bbf3dd5262","uitbreidend","tts_830ee8724a82fbc5_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_830ee8724a82fbc5_nl-NL.mp3",{"id":1511,"vocabularyWord":1512,"displayOrder":101},"01a0ba4c-4e7b-7667-90c3-a75616915c38",{"id":1513,"word":1514,"frequency":11,"level":984,"language":9,"audioFilePath":1515,"partsOfSpeech":1516,"audio":1324,"audioUrl":1519},"01a0ba4b-e518-78e7-8631-73070d79bcbb","tussenzin","tts_579a736ab54deaa1_nl-NL.mp3",[1517],{"id":1518,"partOfSpeech":1322,"definition":1323,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-e52e-7a6e-9db1-7eb8ea362f27","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_579a736ab54deaa1_nl-NL.mp3",{"id":1521,"vocabularyWord":1522,"displayOrder":106},"01a0ba4c-4e7b-7687-90c3-a75617844192",{"id":1523,"word":1524,"frequency":31,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1525,"partsOfSpeech":1526,"audio":1324,"audioUrl":1527},"01a0ba4b-dea5-768a-a179-ab91968879dc","opsomming","tts_5b7061d60994c5da_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5b7061d60994c5da_nl-NL.mp3",{"id":1529,"vocabularyWord":1530,"displayOrder":111},"01a0ba4c-4e7b-769f-90c3-a75617b856b5",{"id":1531,"word":1532,"frequency":41,"level":231,"language":9,"audioFilePath":1533,"partsOfSpeech":1534,"audio":1324,"audioUrl":1535},"01a0ba4b-ddc6-7be2-bc7a-302bf1ee3e38","dubbele punt","tts_9c2b170ffcf29886_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_9c2b170ffcf29886_nl-NL.mp3",{"id":1537,"vocabularyWord":1538,"displayOrder":116},"01a0ba4c-4e7b-76bf-90c3-a75618a5c55a",{"id":1539,"word":1540,"frequency":11,"level":984,"language":9,"audioFilePath":1541,"partsOfSpeech":1542,"audio":1324,"audioUrl":1543},"01a0ba4b-deb7-7315-9df5-3e5d433bdca8","puntkomma","tts_1340e59607dfb930_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1340e59607dfb930_nl-NL.mp3",{"id":1545,"vocabularyWord":1546,"displayOrder":121},"01a0ba4c-4e7b-76db-90c3-a75618e67f2f",{"id":1547,"word":1548,"frequency":11,"level":984,"language":9,"audioFilePath":1549,"partsOfSpeech":1550,"audio":1324,"audioUrl":1551},"01a0ba4b-de51-7637-a3a1-3391a1e2a2cb","gedachtestreepje","tts_d15d2526cd343eae_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d15d2526cd343eae_nl-NL.mp3",{"id":1553,"vocabularyWord":1554,"displayOrder":126},"01a0ba4c-4e7b-76ff-90c3-a75619b74d3d",{"id":1555,"word":1556,"frequency":31,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1557,"partsOfSpeech":1558,"audio":1324,"audioUrl":1559},"01a0ba4b-e100-7e22-9f4e-f37a6f4b0675","haakjes","tts_692a3c97a9b438f0_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_692a3c97a9b438f0_nl-NL.mp3",{"id":1561,"vocabularyWord":1562,"displayOrder":131},"01a0ba4c-4e7b-771f-90c3-a75619e4de18",{"id":1563,"word":1564,"frequency":21,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1565,"partsOfSpeech":1566,"audio":1324,"audioUrl":1571},"01a0ba4b-dc95-7445-a884-3f15fa155ce9","koppelteken","tts_4528ea6bff72fdc3_nl-NL.mp3",[1567],{"id":1568,"partOfSpeech":1322,"definition":1569,"exampleSentences":1570,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a10d6f-86b7-70a4-b1d1-a8493b1b5667","Een kort horizontaal streepje (-) dat woorden of woorddelen aan elkaar koppelt, bijvoorbeeld in samenstellingen als 'zwart-wit' of bij het afbreken van een woord aan het eind van een regel.","Tussen 'zwart' en 'wit' schrijf je een koppelteken: zwart-wit.\nJe gebruikt een koppelteken als je een woord aan het einde van de regel moet afbreken.\nIn 'bijvoorbeeld de e-mail' staat een koppelteken tussen de 'e' en 'mail'.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4528ea6bff72fdc3_nl-NL.mp3",{"id":1573,"vocabularyWord":1574,"displayOrder":136},"01a0ba4c-4e7b-773b-90c3-a7561ab1d9b4",{"id":1575,"word":1576,"frequency":41,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1577,"partsOfSpeech":1578,"audio":1324,"audioUrl":1581},"01a0ba4b-dfd6-711a-9b5a-78ccb08fe9b1","citaat","tts_d66942026489e0c5_nl-NL.mp3",[1579],{"id":1580,"partOfSpeech":1322,"definition":1323,"isPrimary":1324,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dfea-756b-8e07-3fb48afb7bd4","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d66942026489e0c5_nl-NL.mp3",{"id":1583,"vocabularyWord":1584,"displayOrder":141},"01a0ba4c-4e7b-7753-90c3-a7561aba82e0",{"id":1585,"word":1586,"frequency":31,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1587,"partsOfSpeech":1588,"audio":1324,"audioUrl":1589},"01a0ba4b-e192-77bb-9d6c-2240ee749c87","aanhalingstekens","tts_dfee78ff86e3983d_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_dfee78ff86e3983d_nl-NL.mp3",{"id":1591,"vocabularyWord":1592,"displayOrder":146},"01a0ba4c-4e7b-7773-90c3-a7561b6a300f",{"id":1593,"word":1594,"frequency":11,"level":984,"language":9,"audioFilePath":1595,"partsOfSpeech":1596,"audio":1324,"audioUrl":1597},"01a0ba4b-ddbc-7496-be33-2e2641e1b4e3","splitsen","tts_a3cca8796adb019d_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a3cca8796adb019d_nl-NL.mp3",[],null,[1601,1610],{"@id":1602,"@type":1603,"id":1604,"grammarPage":1605,"title":1606,"instructions":1607,"displayOrder":1305,"type":1608,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":1304,"ogImageUrl":1609},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-af47-718a-a6da-562c53ae812f","GrammarExercise","01a0ba4b-af47-718a-a6da-562c53ae812f","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0ba4b-8aff-7801-ad31-043ec2109822","Komma’s en betekenisgrenzen","Kies de formulering die grammaticaal klopt en de opgegeven betekenis en indeling behoudt.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_dbc3db3e-c6a1-483b-aed2-b37e44f0be90_hero.webp?v=1789831917",{"@id":1611,"@type":1603,"id":1612,"grammarPage":1605,"title":1613,"instructions":1614,"displayOrder":11,"type":1608,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":1304,"ogImageUrl":1615},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-af5d-784e-9d08-b811746de957","01a0ba4b-af5d-784e-9d08-b811746de957","Verbindingen, onderbrekingen en heldere herformuleringen","Kies de formulering die voldoet aan de aangegeven betekenis, tekenkeuze en structuur. Andere leestekens kunnen elders wel passend zijn.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c059a0d8-5f1f-4cd9-9aa1-da34de84d6e4_hero.webp?v=1789831917",{"id":1604,"grammarPage":1605,"title":1606,"instructions":1607,"seoTitle":1617,"seoDescription":1618,"displayOrder":1305,"type":1608,"questions":1619,"ogImageUrl":1609},"Komma's en betekenisgrenzen in lange zinnen","Kies de formulering met komma's die selectie of bijkomende informatie correct weergeeft in lange zinnen, over aanvragen, handtekeningen en getuigen.",[1620],{"id":1621,"sentenceTemplate":1622,"displayOrder":1305,"explanation":1623,"exampleSentence":1624,"blanks":1625},"01a0ba4b-af47-73d6-a6da-562c570c6e14","Alleen de aanvragen met een ontbrekende handtekening worden teruggestuurd. Kies de zin die deze selectie uitdrukt: __1__","Alleen de aanvragen zonder handtekening zijn bedoeld: de betrekkelijke bijzin is beperkend en krijgt geen openingskomma. De komma na de bijzin verduidelijkt hier de grens met de hoofdzin. Twee komma’s rond de bijzin zouden de informatie uitbreidend maken; na \"die\" wordt de bijzin onterecht onderbroken.","Boeken die beschadigd zijn, leggen we apart.",[1626],{"id":1627,"blankNumber":11,"options":1628},"01a0ba4b-af47-7382-a6da-562c56536ed7",[1629,1632,1635],{"id":1630,"optionText":1631,"isCorrect":1304,"displayOrder":1305},"01a0ba4b-af47-72c2-a6da-562c547705fa","De aanvragen, die een handtekening missen, worden teruggestuurd.",{"id":1633,"optionText":1634,"isCorrect":1324,"displayOrder":11},"01a0ba4b-af47-7306-a6da-562c555c1bf1","De aanvragen die een handtekening missen, worden teruggestuurd.",{"id":1636,"optionText":1637,"isCorrect":1304,"displayOrder":16},"01a0ba4b-af47-7332-a6da-562c55c90eb0","De aanvragen die, een handtekening missen, worden teruggestuurd.",{"html":1639,"toc":1640},"\u003Cp>In een lange zin markeren leestekens niet iedere adempauze, maar de grammaticale en inhoudelijke structuur. Een komma kan een bijzin afgrenzen, een dubbele punt kondigt een uitwerking aan en een puntkomma verbindt zelfstandige zinnen. De juiste keuze helpt de lezer zien welke informatie kern, voorwaarde, toelichting of gevolg is.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Na deze les kun je:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>de hoofdlagen van een complexe zin herkennen;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>komma's gebruiken bij bijzinnen, uitbreidingen en opsommingen;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>een dubbele punt, puntkomma, gedachtestreepje of haakjes doelgericht kiezen;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>onoverzichtelijke kommaverbindingen en onnodige komma's vermijden;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>een overbelaste zin verantwoord splitsen.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"eerst-de-grammaticale-ruggengraat\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Eerst de grammaticale ruggengraat\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Zoek vóór de interpunctie de persoonsvormen en bepaal welke hoofd- en bijzinnen bij elkaar horen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Hoewel de eerste test positieve resultaten opleverde\u003C\u002Fstrong>, besloot het onderzoeksteam, \u003Cstrong>dat nog enkele risico's had vastgesteld\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>de invoering uit te stellen\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De bijwoordelijke bijzin geeft een toegeving. De betrekkelijke bijzin is een uitbreidende toelichting bij \u003Cem>het onderzoeksteam\u003C\u002Fem>. De kern is: \u003Cem>het onderzoeksteam besloot de invoering uit te stellen\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Als je de kern niet kunt aanwijzen, lost een extra komma het probleem meestal niet op. Herschik of splits de zin eerst.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"komma-tussen-bijzin-en-hoofdzin\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Komma tussen bijzin en hoofdzin\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Beslisregel: zet na een vooropgeplaatste bijzin in de regel een komma. Het concreetste beslispunt is de grens tussen twee werkwoorden: eindigt de bijzin met een werkwoord en begint de hoofdzin met een werkwoord, zet daar dan een komma. Dat zie je in \u003Cem>Als het regent, blijven we thuis\u003C\u002Fem> en \u003Cem>Wat hij zei, klopte niet\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Omdat de gegevens nog niet compleet waren,\u003C\u002Fstrong> stelde de commissie haar besluit uit.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wanneer alle deelnemers toestemming hebben gegeven,\u003C\u002Fstrong> publiceren we de opnames.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hoewel de maatregel duur is,\u003C\u002Fstrong> kan hij op langere termijn geld besparen.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>De komma is ook bij een korte bijzin de norm. Weglating komt alleen in aanmerking bij een zeer korte, ondubbelzinnige bijzin zonder aangrenzende werkwoorden: \u003Cem>Als het kan kom ik morgen.\u003C\u002Fem> Een komma na \u003Cem>kan\u003C\u002Fem> blijft de gebruikelijke keuze.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Langere bijzin: \u003Cem>Als het onderzoek, ondanks de extra controle, geen nieuwe bezwaren oplevert, publiceren we het rapport.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Volgt een korte bijzin op de hoofdzin, dan is een komma vaak niet nodig: \u003Cem>De commissie stelde haar besluit uit omdat de gegevens nog niet compleet waren.\u003C\u002Fem> Bij een lange of niet-beperkende toevoeging kan een komma wel de structuur verduidelijken.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Er bestaat in het Nederlands geen regel dat vóór elk voegwoord automatisch een komma staat. De syntactische verhouding, lengte en leesbaarheid bepalen de keuze.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"komma-bij-nevenschikking\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Komma bij nevenschikking\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tussen twee hoofdzinnen schrijf je gewoonlijk een komma vóór \u003Cstrong>maar\u003C\u002Fstrong> en \u003Cstrong>want\u003C\u002Fstrong>. Ook vóór een contrasterend \u003Cstrong>of\u003C\u002Fstrong> is een komma gebruikelijk.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>De test is geslaagd, \u003Cstrong>maar\u003C\u002Fstrong> de invoering begint later.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>We wachten nog, \u003Cstrong>want\u003C\u002Fstrong> de juridische beoordeling loopt.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>We beginnen vandaag, \u003Cstrong>of\u003C\u002Fstrong> we stellen de beslissing uit.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bij \u003Cstrong>en\u003C\u002Fstrong> is de keuze vrijer. In een korte, hechte verbinding staat vaak geen komma: \u003Cem>De test is geslaagd en de invoering begint morgen.\u003C\u002Fem> Gebruik een komma als de twee hoofdzinnen lang zijn of de lezer een duidelijke grens nodig heeft.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Verwar nevenschikking niet met een bijzin na de hoofdzin. Vóór een lijdendvoorwerpszin met \u003Cstrong>dat\u003C\u002Fstrong> staat normaal geen komma: die bijzin geeft de inhoud van bijvoorbeeld een uitspraak. Een uitbreidende bijwoordelijke bijzin met \u003Cstrong>zodat\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>terwijl\u003C\u002Fstrong> of \u003Cstrong>hoewel\u003C\u002Fstrong> krijgt doorgaans wel een komma als hij een nieuwe mededeling toevoegt. Beoordeel de functie; het voegwoord alleen bepaalt de komma niet.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>De projectleider zei \u003Cstrong>dat de invoering later begint\u003C\u002Fstrong>. De bijzin vertelt wat hij zei.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>De invoering begint later, \u003Cstrong>zodat het team meer tijd krijgt voor de controle\u003C\u002Fstrong>. De bijzin voegt een gevolg toe.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bij bijwoordelijke verbindingen zoals \u003Cstrong>echter\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>namelijk\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>immers\u003C\u002Fstrong> en \u003Cstrong>met andere woorden\u003C\u002Fstrong> hangt de komma af van hun plaats en functie. Een geïntegreerd bijwoord krijgt niet automatisch komma's; een losse tussengeschoven toelichting wel. Tussen zelfstandige zinnen kun je een puntkomma of punt gebruiken. Bij \u003Cstrong>zowel … als\u003C\u002Fstrong> staat normaal geen komma vóór \u003Cstrong>als\u003C\u002Fstrong> wanneer de verbonden delen één geheel vormen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>De planning is ambitieus; de beschikbare tijd is \u003Cstrong>namelijk\u003C\u002Fstrong> beperkt. De deadline is, \u003Cstrong>met andere woorden\u003C\u002Fstrong>, moeilijk haalbaar.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Zowel\u003C\u002Fstrong> de projectleider \u003Cstrong>als\u003C\u002Fstrong> de financieel adviseur vindt de planning \u003Cstrong>echter\u003C\u002Fstrong> haalbaar.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"beperkende-en-uitbreidende-informatie\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Beperkende en uitbreidende informatie\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een beperkende betrekkelijke bijzin selecteert de bedoelde groep en staat normaal zonder komma. Een uitbreidende bijzin geeft extra informatie en staat tussen komma's.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Zonder komma: beperkend\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Met komma's: uitbreidend\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>De deelnemers \u003Cstrong>die te laat kwamen\u003C\u002Fstrong> misten de uitleg.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De deelnemers, \u003Cstrong>die te laat kwamen\u003C\u002Fstrong>, misten de uitleg.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Alleen de te late deelnemers worden bedoeld.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Alle bedoelde deelnemers kwamen te laat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>De leestekens veranderen hier de reikwijdte van de bewering. Controleer dus eerst de betekenis en voeg pas daarna de komma's toe.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"parenthetische-toevoegingen-afgrenzen\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Parenthetische toevoegingen afgrenzen\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een tussenzin of losse toelichting onderbreekt de grammaticale kern en krijgt aan beide kanten een grens.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Het voorstel is, \u003Cstrong>zoals de voorzitter gisteren al aangaf\u003C\u002Fstrong>, nog niet definitief.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>De leverancier heeft – \u003Cstrong>tot onze verrassing\u003C\u002Fstrong> – de prijs niet verhoogd.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Het nieuwe systeem (\u003Cstrong>dat in juni wordt getest\u003C\u002Fstrong>) vervangt twee oude toepassingen.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Komma's integreren de toevoeging relatief rustig. Gedachtestreepjes geven haar meer nadruk. Haakjes maken de informatie meer terzijde. Kies één paar tekens en sluit de toevoeging ook aan de tweede kant af.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Vergeet de tweede komma niet: \u003Cem>Het voorstel is, zoals afgesproken, aangepast.\u003C\u002Fem> Zonder de tweede grens lijkt de rest van de zin ten onrechte bij de tussenzin te horen.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"geen-komma-tussen-onderwerp-en-persoonsvorm\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Geen komma tussen onderwerp en persoonsvorm\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een lang onderwerp blijft grammaticaal één geheel. Zet niet alleen vanwege de lengte een komma vóór de persoonsvorm.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Correct: \u003Cstrong>De combinatie van personeelstekort, hogere kosten en verouderde apparatuur\u003C\u002Fstrong> vraagt om een nieuw plan.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Niet: \u003Cem>De combinatie van personeelstekort, hogere kosten en verouderde apparatuur, vraagt om een nieuw plan.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Een komma kan wel voorkomen als er een echte parenthetische toevoeging tussen staat: \u003Cem>De combinatie van deze factoren, zo blijkt uit het onderzoek, vraagt om een nieuw plan.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"opsommingen-binnen-een-lange-zin\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">7.\u003C\u002Fspan>Opsommingen binnen een lange zin\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Komma's scheiden gelijkwaardige delen van een opsomming.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Het rapport bespreekt de kosten, de planning, de personeelsbehoefte en de juridische risico's.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>De maatregel moet uitvoerbaar, betaalbaar en controleerbaar zijn.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bij onderdelen die zelf komma's bevatten, kan een puntkomma de niveaus uit elkaar houden:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Aanwezig waren Sara Meijer, projectleider; Omar El Amrani, jurist; Noor Bakker, financieel adviseur.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Gebruik deze zware interpunctie alleen als de interne komma's werkelijk verwarring veroorzaken. Een lijst met bullets kan bij veel informatie overzichtelijker zijn.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"dubbele-punt-voor-aankondiging-of-uitwerking\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">8.\u003C\u002Fspan>Dubbele punt voor aankondiging of uitwerking\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een dubbele punt kondigt een verklaring, opsomming, voorbeeld of citaat aan. Het gedeelte ervoor moet de aankondiging kunnen dragen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>De conclusie is duidelijk: de huidige planning is niet haalbaar.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Voor de aanvraag zijn drie documenten nodig: een paspoortkopie, een begroting en een projectplan.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>De directeur benadrukte één punt: “Veiligheid gaat voor snelheid.”\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Zet niet automatisch een dubbele punt direct tussen een werkwoord of voorzetsel en zijn noodzakelijke aanvulling. Schrijf \u003Cem>De map bevat drie documenten: ...\u003C\u002Fem>, niet \u003Cem>De map bevat: ...\u003C\u002Fem> als de opsomming gewoon het lijdend voorwerp van \u003Cem>bevat\u003C\u002Fem> is.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"puntkomma-tussen-zelfstandige-zinnen\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">9.\u003C\u002Fspan>Puntkomma tussen zelfstandige zinnen\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een puntkomma verbindt twee zelfstandige zinnen die inhoudelijk nauw samenhangen. De grens is sterker dan een komma en zwakker dan een punt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>De technische test is geslaagd; de juridische beoordeling loopt nog.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Het eerste voorstel verlaagt de kosten; het tweede biedt meer flexibiliteit.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Een komma tussen korte, nauw samenhangende hoofdzinnen zonder voegwoord is in het Nederlands correct: \u003Cem>De test is geslaagd, de invoering begint morgen.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bij lange of losjes verbonden hoofdzinnen kan zo'n komma de structuur onvoldoende zichtbaar maken. Kies dan liever een puntkomma bij een nauw inhoudelijk verband, een punt voor afzonderlijke mededelingen of een voegwoord dat het verband verduidelijkt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Met een sterkere grens: \u003Cem>De test is geslaagd; de invoering begint morgen.\u003C\u002Fem> Met een voegwoord: \u003Cem>De test is geslaagd en de invoering begint morgen.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"gedachtestreepjes-en-haakjes\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">10.\u003C\u002Fspan>Gedachtestreepjes en haakjes\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een paar gedachtestreepjes markeert een opvallende onderbreking; haakjes presenteren informatie als secundair.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Gebruik voor het gedachtestreepje doorgaans de halve kastlijn met spaties, zoals in de tabel. Het koppelteken is korter en verbindt woorddelen zonder spaties, zoals in \u003Cem>oud-collega\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Tekens\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Effect\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Voorbeeld\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>gedachtestreepjes\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>nadrukkelijke wending\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De directie koos – tegen het advies in – voor onmiddellijke invoering.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>haakjes\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>aanvullende achtergrond\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De pilot start in juni (na goedkeuring van de raad).\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Stapel niet meerdere soorten tekens rond dezelfde toevoeging. Een tekst met veel haakjes en streepjes heeft vaak een structureel probleem: te veel informatie is in één zin gepropt.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"citaten-in-een-gelaagde-zin\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">11.\u003C\u002Fspan>Citaten in een gelaagde zin\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een letterlijk citaat kan deel uitmaken van een grotere zin. Houd zichtbaar welke woorden van de bron komen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>De onderzoeker waarschuwde: “Deze cijfers zijn nog voorlopig.”\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Deze cijfers zijn nog voorlopig”, waarschuwde de onderzoeker, “maar de trend is duidelijk.”\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>De onderzoeker noemde de trend “duidelijk”, hoewel de cijfers volgens haar nog voorlopig waren.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bij een onderbroken citaat staat de komma die de onderbreking inleidt in de gebruikelijke Nederlandse conventie buiten de aanhalingstekens: na \u003Cem>voorlopig”\u003C\u002Fem> in het tweede voorbeeld. Na de onderbreking staat eveneens een komma, vóór het heropende citaat. Neem dus niet automatisch de Amerikaanse Engelse conventie over, waarbij de eerste komma binnen de aanhalingstekens staat.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Gebruik aanhalingstekens niet om een gewoon begrip vaag te relativeren. Leg uit waarom een term betwist of ongewoon is.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"splitsen-is-ook-interpunctiebeleid\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">12.\u003C\u002Fspan>Splitsen is ook interpunctiebeleid\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een grammaticaal correcte zin kan te veel niveaus bevatten. Splits als de lezer meerdere openstaande verbanden moet onthouden.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Zwaar: \u003Cem>Omdat de leverancier, die aanvankelijk had beloofd dat de onderdelen vóór juni beschikbaar zouden zijn, na een nieuwe controle vertraging meldde, besloot het projectteam de test, waarvoor alle locaties al waren gereserveerd, uit te stellen.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Helderder: \u003Cem>De leverancier had aanvankelijk levering vóór juni beloofd. Na een nieuwe controle meldde hij echter vertraging. Daarom stelde het projectteam de test uit, hoewel alle locaties al waren gereserveerd.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>De kortere versie maakt bron, gevolg en toegeving expliciet. Niet elk verband hoeft in één syntactische constructie te staan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"controle-van-buiten-naar-binnen\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">13.\u003C\u002Fspan>Controle van buiten naar binnen\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Onderstreep de kern van elke hoofdzin.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Zet haken om bijzinnen en parenthetische toevoegingen.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Bepaal per grens welke betekenisrelatie zichtbaar moet worden.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kies het lichtste leesteken dat die structuur ondubbelzinnig maakt.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Controleer paren van komma's, streepjes, haakjes en aanhalingstekens.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Verwijder komma's die alleen door een adempauze of lengte zijn ontstaan.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Splits de zin als meer tekens de hiërarchie niet werkelijk eenvoudiger maken.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Goede interpunctie volgt de architectuur van de zin. Ze maakt een heldere structuur zichtbaar, maar kan een onduidelijke structuur niet achteraf repareren.\u003C\u002Fp>\n",[1641,1645,1649,1653,1657,1661,1665,1669,1673,1677,1681,1685,1689],{"id":1642,"text":1643,"depth":16,"number":1644},"eerst-de-grammaticale-ruggengraat","Eerst de grammaticale ruggengraat","1",{"id":1646,"text":1647,"depth":16,"number":1648},"komma-tussen-bijzin-en-hoofdzin","Komma tussen bijzin en hoofdzin","2",{"id":1650,"text":1651,"depth":16,"number":1652},"komma-bij-nevenschikking","Komma bij nevenschikking","3",{"id":1654,"text":1655,"depth":16,"number":1656},"beperkende-en-uitbreidende-informatie","Beperkende en uitbreidende informatie","4",{"id":1658,"text":1659,"depth":16,"number":1660},"parenthetische-toevoegingen-afgrenzen","Parenthetische toevoegingen afgrenzen","5",{"id":1662,"text":1663,"depth":16,"number":1664},"geen-komma-tussen-onderwerp-en-persoonsvorm","Geen komma tussen onderwerp en persoonsvorm","6",{"id":1666,"text":1667,"depth":16,"number":1668},"opsommingen-binnen-een-lange-zin","Opsommingen binnen een lange zin","7",{"id":1670,"text":1671,"depth":16,"number":1672},"dubbele-punt-voor-aankondiging-of-uitwerking","Dubbele punt voor aankondiging of uitwerking","8",{"id":1674,"text":1675,"depth":16,"number":1676},"puntkomma-tussen-zelfstandige-zinnen","Puntkomma tussen zelfstandige zinnen","9",{"id":1678,"text":1679,"depth":16,"number":1680},"gedachtestreepjes-en-haakjes","Gedachtestreepjes en haakjes","10",{"id":1682,"text":1683,"depth":16,"number":1684},"citaten-in-een-gelaagde-zin","Citaten in een gelaagde zin","11",{"id":1686,"text":1687,"depth":16,"number":1688},"splitsen-is-ook-interpunctiebeleid","Splitsen is ook interpunctiebeleid","12",{"id":1690,"text":1691,"depth":16,"number":1692},"controle-van-buiten-naar-binnen","Controle van buiten naar binnen","13"]