[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-nl":3,"grammar-pages-nl":4,"grammar-page-nl-temporeel-gezichtspunt-en-verschuivende-verteltijd":1297,"grammar-lesson-path-nl-temporeel-gezichtspunt-en-verschuivende-verteltijd-aspect-en-temporeel-perspectief-c1":1515,"grammar-exercises-by-page-01a0ba4b-8c22-7563-a522-69538e76339c":1560,"grammar-quick-check-01a0ba4b-8c22-7563-a522-69538e76339c":1571,"grammar-lesson-body-01a0ba4b-8c22-7563-a522-69538e76339c-7or1ksz061":1593},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,202,207,212,217,222,227,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,388,393,398,403,408,413,418,423,428,433,438,443,448,453,458,463,468,473,478,483,488,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,564,569,574,579,584,589,594,599,604,609,614,619,624,629,634,639,644,649,654,659,664,669,674,679,684,689,694,699,704,709,714,719,724,729,734,739,744,750,755,760,765,770,775,780,785,790,795,800,805,810,815,820,825,830,835,840,845,850,855,860,865,870,875,880,885,890,895,900,905,910,915,920,925,930,935,940,945,950,955,960,965,970,975,980,986,991,996,1001,1006,1011,1016,1021,1026,1031,1036,1041,1046,1051,1056,1061,1066,1071,1076,1081,1086,1091,1096,1101,1106,1111,1116,1121,1126,1131,1136,1141,1146,1151,1156,1162,1167,1172,1177,1182,1187,1192,1197,1202,1207,1212,1217,1222,1227,1232,1237,1242,1247,1252,1257,1262,1267,1272,1277,1282,1287,1292],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a0ba4b-8a31-78d2-bfe8-93cda5da555e","Het Nederlandse alfabet","het-nederlandse-alfabet","nl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a0ba4b-8b04-72cb-8dcd-87e3496aa32c","Letters benoemen en woorden spellen","letters-benoemen-en-woorden-spellen",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a0ba4b-8ae8-729b-8783-55b9aacfce21","Korte en lange klinkers horen","korte-en-lange-klinkers-horen",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a0ba4b-8b87-73a9-9518-4d17aa721080","Open en gesloten lettergrepen","open-en-gesloten-lettergrepen",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a0ba4b-891d-7a3f-adbd-527b99c8ed2c","De klanken ij en ei","de-klanken-ij-en-ei",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a0ba4b-8918-783b-9bd7-01ae7a0889dd","De klanken au en ou","de-klanken-au-en-ou",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a0ba4b-8922-78d7-ba25-82e8471e0365","De klanken ui, eu en oe","de-klanken-ui-eu-en-oe",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a0ba4b-89e2-7a23-a9f4-c2593f46a63b","G, ch, sch, ng en nk uitspreken","g-ch-sch-ng-en-nk-uitspreken",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a0ba4b-8d30-78ab-bd02-60732d19d41d","Woordklemtoon en de stomme e","woordklemtoon-en-de-stomme-e",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a0ba4b-8a7b-767e-97a4-08589a7a5ae5","Hoofdletters en de schrijfwijze van IJ","hoofdletters-en-de-schrijfwijze-van-ij",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a0ba4b-890b-7329-92dd-1df1cd56fd40","De en het bij zelfstandige naamwoorden","de-en-het-bij-zelfstandige-naamwoorden",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a0ba4b-8a38-7302-b15f-d5d26e4b4916","Het onbepaalde lidwoord een","het-onbepaalde-lidwoord-een",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a0ba4b-8b1b-7228-af8c-17ac0c446c30","Meervouden op -en","meervouden-op-en",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a0ba4b-8b1f-7950-964b-a1ad404c15ac","Meervouden op -s en 's","meervouden-op-s-en-apostrof-s",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a0ba4b-8c6d-7dc6-ab35-16bde85f631d","Veelvoorkomende onregelmatige meervouden","veelvoorkomende-onregelmatige-meervouden",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a0ba4b-899d-7be4-b614-20975395e6f8","Eenvoudige verkleinwoorden met -je en -tje","eenvoudige-verkleinwoorden-met-je-en-tje",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a0ba4b-8ba9-7b56-ad6e-036c0afd83a6","Persoonlijke voornaamwoorden als onderwerp","persoonlijke-voornaamwoorden-als-onderwerp",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a0ba4b-8ad3-74cd-af06-d68b55f58b83","Je, jij en u aanspreken","je-jij-en-u-aanspreken",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a0ba4b-8871-709b-928b-2f78426a482b","Beklemtoonde en onbeklemtoonde onderwerpsvormen","beklemtoonde-en-onbeklemtoonde-onderwerpsvormen",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a0ba4b-88ab-7903-8f1e-98e859066901","Bezittelijke voornaamwoorden bij een naamwoord","bezittelijke-voornaamwoorden-bij-een-naamwoord",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a0ba4b-897e-7565-9a93-f65d38dde38d","Deze, die, dit en dat aanwijzen","deze-die-dit-en-dat-aanwijzen",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a0ba4b-8a60-7e86-a650-0d62eb903ae0","Het werkwoord zijn in de tegenwoordige tijd","het-werkwoord-zijn-in-de-tegenwoordige-tijd",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a0ba4b-8a5b-7dc3-86a1-3dd4b376b037","Het werkwoord hebben in de tegenwoordige tijd","het-werkwoord-hebben-in-de-tegenwoordige-tijd",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a0ba4b-8bcf-7b17-96b3-3d0ce096e3b3","Regelmatige werkwoorden in de tegenwoordige tijd","regelmatige-werkwoorden-in-de-tegenwoordige-tijd",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a0ba4b-8947-715c-b329-ba58ae5c2e6a","De stam van een werkwoord vinden","de-stam-van-een-werkwoord-vinden",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a0ba4b-8d2b-7ab4-a05a-88f55a28337a","Werkwoordsvormen met -t en -d","werkwoordsvormen-met-t-en-d",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a0ba4b-8c68-76e3-a5db-16b498338566","Veelgebruikte onregelmatige werkwoorden","veelgebruikte-onregelmatige-werkwoorden",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a0ba4b-8bfb-7e0d-a8c9-89fe0e425bb7","Scheidbare werkwoorden in de tegenwoordige tijd","scheidbare-werkwoorden-in-de-tegenwoordige-tijd",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a0ba4b-8aec-7d1b-a60f-0ea502ac8c5f","Kunnen, willen, moeten en mogen","kunnen-willen-moeten-en-mogen",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a0ba4b-890f-7513-8d49-b9ada6efdd88","De gebiedende wijs","de-gebiedende-wijs",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a0ba4b-8907-743c-ab57-f49c1cf61cd6","De basisvolgorde van een mededelende zin","de-basisvolgorde-van-een-mededelende-zin",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a0ba4b-8937-790e-a6db-12de4f293c3d","De persoonsvorm op de tweede plaats","de-persoonsvorm-op-de-tweede-plaats",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a0ba4b-8ac7-7991-bf26-9b9c72431320","Inversie na tijd en plaats","inversie-na-tijd-en-plaats",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a0ba4b-8a65-7bbb-93b3-3ca1c28a457f","Het zinskader met twee werkwoorden","het-zinskader-met-twee-werkwoorden",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a0ba4b-8acd-7570-ba56-88ce04558280","Ja-neevragen met inversie","ja-neevragen-met-inversie",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a0ba4b-8cde-7300-830a-aa5794a4dc20","Vraagwoorden in eenvoudige vragen","vraagwoorden-in-eenvoudige-vragen",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":10,"displayOrder":191},"01a0ba4b-8b7d-745f-abca-1a13bfda9be3","Ontkennen met niet","ontkennen-met-niet",37,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":9,"level":10,"displayOrder":196},"01a0ba4b-8b78-7858-b993-9170c8518752","Ontkennen met geen","ontkennen-met-geen",38,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":9,"level":10,"displayOrder":201},"01a0ba4b-88bf-7ea7-a50c-7274f39cbba0","Bijvoeglijke naamwoorden en de uitzondering bij een het-woord","bijvoeglijke-naamwoorden-en-de-uitzondering-bij-een-het-woord",39,{"id":203,"title":204,"slug":205,"language":9,"level":10,"displayOrder":206},"01a0ba4b-8867-7609-97d9-66b3d8eed485","Basisvoorzetsels van plaats en tijd","basisvoorzetsels-van-plaats-en-tijd",40,{"id":208,"title":209,"slug":210,"language":9,"level":10,"displayOrder":211},"01a0ba4b-8a88-7021-be52-48e4aab7ee50","Hoofdtelwoorden en aantallen","hoofdtelwoorden-en-aantallen",41,{"id":213,"title":214,"slug":215,"language":9,"level":10,"displayOrder":216},"01a0ba4b-8bbf-79ca-8709-d00ebc26530e","Rangtelwoorden en datums","rangtelwoorden-en-datums",42,{"id":218,"title":219,"slug":220,"language":9,"level":10,"displayOrder":221},"01a0ba4b-89c8-7d1c-a51c-a16727d1c740","Er is en er zijn","er-is-en-er-zijn",43,{"id":223,"title":224,"slug":225,"language":9,"level":10,"displayOrder":226},"01a0ba4b-8a8d-79ca-af90-3ef40cd6857a","Hoofdzinnen verbinden met en, maar en of","hoofdzinnen-verbinden-met-en-maar-en-of",44,{"id":228,"title":229,"slug":230,"language":9,"level":231,"displayOrder":232},"01a0ba4b-8a56-7bb1-8e39-141f60acfad3","Het trema bij botsende klinkers","het-trema-bij-botsende-klinkers","A2",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":231,"displayOrder":237},"01a0ba4b-883b-76c5-9773-3f9bccb7952d","Accenten voor nadruk en uitspraak","accenten-voor-nadruk-en-uitspraak",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":231,"displayOrder":242},"01a0ba4b-8a9b-706a-b8a6-c298fdf7678a","IJ of ei en au of ou spellen","ij-of-ei-en-au-of-ou-spellen",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":231,"displayOrder":247},"01a0ba4b-89a2-7ab9-b882-800075e3ebda","Eindklanken en wisselingen tussen d en t, v en f, z en s","eindklanken-en-wisselingen-tussen-d-t-v-f-z-s",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":231,"displayOrder":252},"01a0ba4b-8ade-76ea-98a6-573794366d51","Klinker- en medeklinkerspelling in meervouden","klinker-en-medeklinkerspelling-in-meervouden",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":231,"displayOrder":257},"01a0ba4b-8c84-7a25-bf31-1ef3e140aa1c","Verkleinwoorden op -je, -tje, -pje, -etje en -kje","verkleinwoorden-op-je-tje-pje-etje-en-kje",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":231,"displayOrder":262},"01a0ba4b-8c05-77e1-acf4-9db934d69ec5","Spelling van verkleinwoorden na klinkers","spelling-van-verkleinwoorden-na-klinkers",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":231,"displayOrder":267},"01a0ba4b-8beb-7df2-870b-08702c72fb43","Samenstellingen en tussenletters","samenstellingen-en-tussenletters",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":231,"displayOrder":272},"01a0ba4b-8b46-7183-b8ae-e8b35b9b856b","Natuurlijk geslacht bij personen en dieren","natuurlijk-geslacht-bij-personen-en-dieren",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":231,"displayOrder":277},"01a0ba4b-8ce9-79fd-baa9-db2e0cfebf68","Wanneer een lidwoord wegblijft","wanneer-een-lidwoord-wegblijft",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":231,"displayOrder":282},"01a0ba4b-8ba4-7bf2-8240-894d40b179fa","Persoonlijke voornaamwoorden als lijdend en meewerkend voorwerp","persoonlijke-voornaamwoorden-als-lijdend-en-meewerkend-voorwerp",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":231,"displayOrder":287},"01a0ba4b-8d00-7c9f-b91d-b3f67e369916","Wederkerende voornaamwoorden bij dagelijkse handelingen","wederkerende-voornaamwoorden-bij-dagelijkse-handelingen",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":231,"displayOrder":292},"01a0ba4b-89a7-7961-a088-0a996d2d0453","Elkaar als wederkerig voornaamwoord","elkaar-als-wederkerig-voornaamwoord",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":231,"displayOrder":297},"01a0ba4b-8a96-78c9-b1c5-55d9df049328","Iemand, niemand, iets en niets","iemand-niemand-iets-en-niets",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":231,"displayOrder":302},"01a0ba4b-8d42-71df-be56-dbd45ab0ab54","Zelfstandig gebruik van deze, die, dit en dat","zelfstandig-gebruik-van-deze-die-dit-en-dat",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":231,"displayOrder":307},"01a0ba4b-8d4e-7ce5-afab-039fc2d6502d","Zelfstandige bezittelijke voornaamwoorden","zelfstandige-bezittelijke-voornaamwoorden",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":231,"displayOrder":312},"01a0ba4b-89be-7a87-821b-bf950f76af86","Er als aanduiding van een plaats","er-als-aanduiding-van-een-plaats",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":231,"displayOrder":317},"01a0ba4b-8bf6-7bcd-aa24-327a31370122","Scheidbare en onscheidbare werkwoorden herkennen","scheidbare-en-onscheidbare-werkwoorden-herkennen",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":231,"displayOrder":322},"01a0ba4b-8b5f-7453-aab4-af4105a9563b","Onbeklemtoonde voorvoegsels be-, ge-, her-, ont- en ver-","onbeklemtoonde-voorvoegsels-be-ge-her-ont-en-ver",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":231,"displayOrder":327},"01a0ba4b-8a42-7372-b201-afb513dfd163","Het perfectum met hebben","het-perfectum-met-hebben",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":231,"displayOrder":332},"01a0ba4b-8a47-79e1-9e1a-1500b1c262d3","Het perfectum met zijn","het-perfectum-met-zijn",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":231,"displayOrder":337},"01a0ba4b-8a2c-787b-9f4b-71b7dd145f99","'t kofschip en het voltooid deelwoord","het-kofschip",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":231,"displayOrder":342},"01a0ba4b-8c9f-70ac-ae83-6de1c1344585","Voltooide deelwoorden van scheidbare en onscheidbare werkwoorden","voltooide-deelwoorden-van-scheidbare-en-onscheidbare-werkwoorden",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":231,"displayOrder":347},"01a0ba4b-8b73-7a58-8e24-c6390984b8d4","Onregelmatige voltooide deelwoorden","onregelmatige-voltooide-deelwoorden",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":231,"displayOrder":352},"01a0ba4b-8a27-7c1c-af66-7383f8c89dbe","Het imperfectum van regelmatige werkwoorden","het-imperfectum-van-regelmatige-werkwoorden",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":231,"displayOrder":357},"01a0ba4b-8a22-7d3a-a1df-740d81b793b2","Het imperfectum van onregelmatige werkwoorden","het-imperfectum-van-onregelmatige-werkwoorden",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":231,"displayOrder":362},"01a0ba4b-8b96-7433-8cbe-230bd2eb6d68","Perfectum en imperfectum in alledaagse verhalen","perfectum-en-imperfectum-in-alledaagse-verhalen",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":231,"displayOrder":367},"01a0ba4b-8a51-7c31-a505-58ffa2df00cf","Het plusquamperfectum voor een eerder verleden","het-plusquamperfectum-voor-een-eerder-verleden",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":231,"displayOrder":372},"01a0ba4b-8951-71b1-ac16-af18ac47a221","De toekomst met gaan","de-toekomst-met-gaan",73,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":9,"level":231,"displayOrder":377},"01a0ba4b-8956-733e-9339-fea32e5ff0ce","De toekomst met zullen","de-toekomst-met-zullen",74,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":9,"level":231,"displayOrder":382},"01a0ba4b-8998-7c2b-b340-b502436665c9","Doel uitdrukken met om te","doel-uitdrukken-met-om-te",75,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":9,"level":231,"displayOrder":387},"01a0ba4b-8d1d-72a6-961a-ba3b9df2bbdf","Werkwoorden die een te-infinitief krijgen","werkwoorden-die-een-te-infinitief-krijgen",76,{"id":389,"title":390,"slug":391,"language":9,"level":231,"displayOrder":392},"01a0ba4b-88a3-7417-8f7b-0a7af50301e1","Bezig zijn met aan het en een infinitief","bezig-zijn-met-aan-het-en-een-infinitief",77,{"id":394,"title":395,"slug":396,"language":9,"level":231,"displayOrder":397},"01a0ba4b-8d67-7c7a-a8a4-a90aecfeb651","Zitten, staan, liggen en lopen te","zitten-staan-liggen-en-lopen-te",78,{"id":399,"title":400,"slug":401,"language":9,"level":231,"displayOrder":402},"01a0ba4b-8c38-79c0-95eb-c9bab8f41228","Tijd, manier en plaats in het middenstuk","tijd-manier-en-plaats-in-het-middenstuk",79,{"id":404,"title":405,"slug":406,"language":9,"level":231,"displayOrder":407},"01a0ba4b-8979-713a-b198-a682e3d84d78","De werkwoordelijke tang in de hoofdzin","de-werkwoordelijke-tang-in-de-hoofdzin",80,{"id":409,"title":410,"slug":411,"language":9,"level":231,"displayOrder":412},"01a0ba4b-88ce-7ebd-9d5f-43612bb1f1c5","Bijzinnen met omdat","bijzinnen-met-omdat",81,{"id":414,"title":415,"slug":416,"language":9,"level":231,"displayOrder":417},"01a0ba4b-8cef-72d5-a29a-f5ffdc887e45","Want en omdat vergelijken","want-en-omdat-vergelijken",82,{"id":419,"title":420,"slug":421,"language":9,"level":231,"displayOrder":422},"01a0ba4b-8ab3-7bfc-9875-1ec855e5d96e","Inhoudszinnen met dat","inhoudszinnen-met-dat",83,{"id":424,"title":425,"slug":426,"language":9,"level":231,"displayOrder":427},"01a0ba4b-8a9f-7b15-8a5f-35804c226da6","Indirecte ja-neevragen met of","indirecte-ja-neevragen-met-of",84,{"id":429,"title":430,"slug":431,"language":9,"level":231,"displayOrder":432},"01a0ba4b-8ac1-7c50-8d4e-39985be9554a","Inversie na een bijzin","inversie-na-een-bijzin",85,{"id":434,"title":435,"slug":436,"language":9,"level":231,"displayOrder":437},"01a0ba4b-887e-7e76-b9e2-c037c00bbfec","Beleefde verzoeken met even, maar en alstublieft","beleefde-verzoeken-met-even-maar-en-alstublieft",86,{"id":439,"title":440,"slug":441,"language":9,"level":231,"displayOrder":442},"01a0ba4b-8942-7541-b31a-8863dcdd0857","De plaats van niet in de eenvoudige zin","de-plaats-van-niet-in-de-eenvoudige-zin",87,{"id":444,"title":445,"slug":446,"language":9,"level":231,"displayOrder":447},"01a0ba4b-895b-72b5-b26a-e2b99406dc95","De vergrotende en overtreffende trap","de-vergrotende-en-overtreffende-trap",88,{"id":449,"title":450,"slug":451,"language":9,"level":231,"displayOrder":452},"01a0ba4b-8c7e-7e35-9ec2-cc9d688c5fba","Vergelijken met dan en als","vergelijken-met-dan-en-als",89,{"id":454,"title":455,"slug":456,"language":9,"level":231,"displayOrder":457},"01a0ba4b-8c63-7588-9931-4c956065e266","Veel, weinig, genoeg, meer en minder","veel-weinig-genoeg-meer-en-minder",90,{"id":459,"title":460,"slug":461,"language":9,"level":231,"displayOrder":462},"01a0ba4b-8c73-70d5-b945-950d00700878","Veelvoorkomende vaste voorzetselcombinaties","veelvoorkomende-vaste-voorzetselcombinaties",91,{"id":464,"title":465,"slug":466,"language":9,"level":231,"displayOrder":467},"01a0ba4b-8c3f-78c9-926d-2f82bd4bee0f","Tijdsduur met al, sinds, vanaf en gedurende","tijdsduur-met-al-sinds-vanaf-en-gedurende",92,{"id":469,"title":470,"slug":471,"language":9,"level":231,"displayOrder":472},"01a0ba4b-88a7-7681-a830-52fdd77a64aa","Bezitsrelaties met van en apostrof-s","bezitsrelaties-met-van-en-apostrof-s",93,{"id":474,"title":475,"slug":476,"language":9,"level":231,"displayOrder":477},"01a0ba4b-8b6e-7e23-8519-9af18e867efd","Onregelmatige trappen van vergelijking","onregelmatige-trappen-van-vergelijking",94,{"id":479,"title":480,"slug":481,"language":9,"level":231,"displayOrder":482},"01a0ba4b-88c4-7859-852a-22ba4efa3a7a","Bijwoorden van frequentie en graad","bijwoorden-van-frequentie-en-graad",95,{"id":484,"title":485,"slug":486,"language":9,"level":231,"displayOrder":487},"01a0ba4b-8cd8-74ec-852d-9c101777836a","Voorzetsels bij richting en verplaatsing","voorzetsels-bij-richting-en-verplaatsing",96,{"id":489,"title":490,"slug":491,"language":9,"level":492,"displayOrder":493},"01a0ba4b-8d26-7b4b-be17-687d878c0751","Werkwoordspelling van stam tot verleden tijd","werkwoordspelling-van-stam-tot-verleden-tijd","B1",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":492,"displayOrder":498},"01a0ba4b-8c4f-7144-b05f-05ff200ffd47","Tussen-n en tussen-s in samenstellingen","tussen-n-en-tussen-s-in-samenstellingen",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":492,"displayOrder":503},"01a0ba4b-885a-7d0b-9c8a-79a701bd718a","Apostroffen en meervouden van leenwoorden","apostroffen-en-meervouden-van-leenwoorden",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":492,"displayOrder":508},"01a0ba4b-8c18-7c39-8850-4aa863644dc2","Telbare en niet-telbare zelfstandige naamwoorden","telbare-en-niet-telbare-zelfstandige-naamwoorden",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":492,"displayOrder":513},"01a0ba4b-8d56-7170-8598-3f83e20d35d9","Zelfstandige naamwoorden maken met achtervoegsels","zelfstandige-naamwoorden-maken-met-achtervoegsels",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":492,"displayOrder":518},"01a0ba4b-8c8a-748a-a010-6d01a5dc3f4f","Verkleinwoorden voor betekenis en houding","verkleinwoorden-voor-betekenis-en-houding",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":492,"displayOrder":523},"01a0ba4b-8bae-789f-a518-7256f03bc1d0","Presentatief er bij een onbepaald onderwerp","presentatief-er-bij-een-onbepaald-onderwerp",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":492,"displayOrder":528},"01a0ba4b-8af1-72d6-98bb-ea7292642865","Kwantitatief er met aantallen en hoeveelheden","kwantitatief-er-met-aantallen-en-hoeveelheden",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":492,"displayOrder":533},"01a0ba4b-89cd-7ad4-a14d-0ea3aaa695b0","Er met een voorzetsel","er-met-een-voorzetsel",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":492,"displayOrder":538},"01a0ba4b-8a6a-7b57-a92b-93358fecbfe3","Hier- en daarwoorden met een voorzetsel","hier-en-daarwoorden-met-een-voorzetsel",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":492,"displayOrder":543},"01a0ba4b-8a08-7db9-896c-f605ce17aecf","Gesplitste voornaamwoordelijke bijwoorden","gesplitste-voornaamwoordelijke-bijwoorden",107,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":9,"level":492,"displayOrder":548},"01a0ba4b-8a92-7104-a45e-2a65bcd86674","Iedereen, alles, men en algemeen je","iedereen-alles-men-en-algemeen-je",108,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":9,"level":492,"displayOrder":553},"01a0ba4b-8c5e-77df-a653-814551bdae5e","Vaste wederkerende en wederkerige werkwoorden","vaste-wederkerende-en-wederkerige-werkwoorden",109,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":9,"level":492,"displayOrder":558},"01a0ba4b-8b9b-72a6-98d3-2dd2dda56bb7","Perfectum en imperfectum in een samenhangend verhaal","perfectum-en-imperfectum-in-een-samenhangend-verhaal",110,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":9,"level":492,"displayOrder":563},"01a0ba4b-8a4c-7cff-a8fa-d1e2e50d01ba","Het plusquamperfectum in tijdsvolgorde","het-plusquamperfectum-in-tijdsvolgorde",111,{"id":565,"title":566,"slug":567,"language":9,"level":492,"displayOrder":568},"01a0ba4b-8a3d-74ad-82eb-9a81aa9ae38c","Het perfectum met een modaal werkwoord","het-perfectum-met-een-modaal-werkwoord",112,{"id":570,"title":571,"slug":572,"language":9,"level":492,"displayOrder":573},"01a0ba4b-8d7d-75ca-85ab-db19d1769f70","Zullen voor voorspellingen, beloften en aannames","zullen-voor-voorspellingen-beloften-en-aannames",113,{"id":575,"title":576,"slug":577,"language":9,"level":492,"displayOrder":578},"01a0ba4b-8d6d-75b7-82bb-ab97af5da2b1","Zou als toekomst vanuit het verleden","zou-als-toekomst-vanuit-het-verleden",114,{"id":580,"title":581,"slug":582,"language":9,"level":492,"displayOrder":583},"01a0ba4b-8c49-7dfd-8e7b-f19065381670","Tijdsprongen in verhalen markeren","tijdsprongen-in-verhalen-markeren",115,{"id":585,"title":586,"slug":587,"language":9,"level":492,"displayOrder":588},"01a0ba4b-8d22-7010-8019-e829016edf67","Werkwoorden met een vast voorzetsel","werkwoorden-met-een-vast-voorzetsel",116,{"id":590,"title":591,"slug":592,"language":9,"level":492,"displayOrder":593},"01a0ba4b-886c-75b9-b640-aace3da13a67","Beginnen, blijven, stoppen en doorgaan als fasewerkwoorden","beginnen-blijven-stoppen-en-doorgaan-als-fasewerkwoorden",117,{"id":595,"title":596,"slug":597,"language":9,"level":492,"displayOrder":598},"01a0ba4b-8d3b-7a9f-a2e4-e6e1fd140050","Worden, blijven, blijken en lijken als koppelwerkwoorden","worden-blijven-blijken-en-lijken-als-koppelwerkwoorden",118,{"id":600,"title":601,"slug":602,"language":9,"level":492,"displayOrder":603},"01a0ba4b-8d18-71b6-a8e1-a159aa6697c3","Werkwoorden achteraan in de bijzin","werkwoorden-achteraan-in-de-bijzin",119,{"id":605,"title":606,"slug":607,"language":9,"level":492,"displayOrder":608},"01a0ba4b-8c54-7240-82d4-46d7ad35a5d4","Twee werkwoorden in de bijzin","twee-werkwoorden-in-de-bijzin",120,{"id":610,"title":611,"slug":612,"language":9,"level":492,"displayOrder":613},"01a0ba4b-8cbf-7403-bb48-9f3a39d157e4","Voornaamwoorden en bepalingen in het middenstuk","voornaamwoorden-en-bepalingen-in-het-middenstuk",121,{"id":615,"title":616,"slug":617,"language":9,"level":492,"displayOrder":618},"01a0ba4b-893c-7be7-b102-7f79cc64c2f1","De plaats van niet bij werkwoorden en bepalingen","de-plaats-van-niet-bij-werkwoorden-en-bepalingen",122,{"id":620,"title":621,"slug":622,"language":9,"level":492,"displayOrder":623},"01a0ba4b-884d-7c53-9443-5e6c22bcf310","Als, wanneer en toen voor tijd","als-wanneer-en-toen-voor-tijd",123,{"id":625,"title":626,"slug":627,"language":9,"level":492,"displayOrder":628},"01a0ba4b-8c27-7e6e-93d5-e8b43acb0927","Terwijl en toen in beschrijving en verhaal","terwijl-en-toen-in-beschrijving-en-verhaal",124,{"id":630,"title":631,"slug":632,"language":9,"level":492,"displayOrder":633},"01a0ba4b-8ca9-74e1-b5fd-9c2c7b327ec3","Voordat, nadat en totdat","voordat-nadat-en-totdat",125,{"id":635,"title":636,"slug":637,"language":9,"level":492,"displayOrder":638},"01a0ba4b-8ccc-7f50-ac06-a43b549bfa23","Voorwaarden met als en tenzij","voorwaarden-met-als-en-tenzij",126,{"id":640,"title":641,"slug":642,"language":9,"level":492,"displayOrder":643},"01a0ba4b-8c14-7295-8ec8-823481094d8c","Tegenstellingen met hoewel en ook al","tegenstellingen-met-hoewel-en-ook-al",127,{"id":645,"title":646,"slug":647,"language":9,"level":492,"displayOrder":648},"01a0ba4b-8a13-7a97-9d8e-30df8e25cee4","Gevolg uitdrukken met zodat en waardoor","gevolg-uitdrukken-met-zodat-en-waardoor",128,{"id":650,"title":651,"slug":652,"language":9,"level":492,"displayOrder":653},"01a0ba4b-8aa4-7f2c-9483-ca068210593f","Indirecte rede met dat en of","indirecte-rede-met-dat-en-of",129,{"id":655,"title":656,"slug":657,"language":9,"level":492,"displayOrder":658},"01a0ba4b-889a-72b7-b319-38287ecbeed0","Betrekkelijke bijzinnen met die en dat","betrekkelijke-bijzinnen-met-die-en-dat",130,{"id":660,"title":661,"slug":662,"language":9,"level":492,"displayOrder":663},"01a0ba4b-8cd2-7938-8779-ae39d4dc8377","Voorzetsel plus wie en waar plus voorzetsel","voorzetsel-plus-wie-en-waar-plus-voorzetsel",131,{"id":665,"title":666,"slug":667,"language":9,"level":492,"displayOrder":668},"01a0ba4b-8cf4-78eb-866e-888a781e2a62","Wat als betrekkelijk voornaamwoord","wat-als-betrekkelijk-voornaamwoord",132,{"id":670,"title":671,"slug":672,"language":9,"level":492,"displayOrder":673},"01a0ba4b-8896-7047-b4db-4fa96401be6c","Betrekkelijke bijwoorden met waar","betrekkelijke-bijwoorden-met-waar",133,{"id":675,"title":676,"slug":677,"language":9,"level":492,"displayOrder":678},"01a0ba4b-8c0f-74b0-965c-85fbdbf3e755","Te en om te bij infinitiefconstructies","te-en-om-te-bij-infinitiefconstructies",134,{"id":680,"title":681,"slug":682,"language":9,"level":492,"displayOrder":683},"01a0ba4b-8a6f-7ceb-a0f7-d5116fafa9fb","Hoeven te en durven te","hoeven-te-en-durven-te",135,{"id":685,"title":686,"slug":687,"language":9,"level":492,"displayOrder":688},"01a0ba4b-8af5-7504-be93-bd68fa25b103","Laten en doen met een infinitief","laten-en-doen-met-een-infinitief",136,{"id":690,"title":691,"slug":692,"language":9,"level":492,"displayOrder":693},"01a0ba4b-892c-7298-a18f-eca5dc27bed9","De lijdende vorm met worden","de-lijdende-vorm-met-worden",137,{"id":695,"title":696,"slug":697,"language":9,"level":492,"displayOrder":698},"01a0ba4b-896e-7b18-8172-1b381a55ca10","De voltooide lijdende vorm met zijn","de-voltooide-lijdende-vorm-met-zijn",138,{"id":700,"title":701,"slug":702,"language":9,"level":492,"displayOrder":703},"01a0ba4b-8d72-7be2-be7b-5d672d145758","Zou en zouden voor advies en beleefde verzoeken","zou-en-zouden-voor-advies-en-beleefde-verzoeken",139,{"id":705,"title":706,"slug":707,"language":9,"level":492,"displayOrder":708},"01a0ba4b-8bca-7735-b371-9ecae0f90d76","Reële en mogelijke voorwaarden met als","reele-en-mogelijke-voorwaarden-met-als",140,{"id":710,"title":711,"slug":712,"language":9,"level":492,"displayOrder":713},"01a0ba4b-8c78-7a02-91ff-98b545bf9891","Verbanden markeren in verhaal en betoog","verbanden-markeren-in-verhaal-en-betoog",141,{"id":715,"title":716,"slug":717,"language":9,"level":492,"displayOrder":718},"01a0ba4b-8b64-723e-b928-67b424e66aea","Onbepaalde hoeveelheden met wat, enkele en verscheidene","onbepaalde-hoeveelheden-met-wat-enkele-en-verscheidene",142,{"id":720,"title":721,"slug":722,"language":9,"level":492,"displayOrder":723},"01a0ba4b-8bf1-7216-ba74-a4ae3d2ac863","Samenstellingen interpreteren en zelf vormen","samenstellingen-interpreteren-en-zelf-vormen",143,{"id":725,"title":726,"slug":727,"language":9,"level":492,"displayOrder":728},"01a0ba4b-8993-7b0e-a0f7-c69b3304644c","Dit, dat en zo als tekstverwijzers","dit-dat-en-zo-als-tekstverwijzers",144,{"id":730,"title":731,"slug":732,"language":9,"level":492,"displayOrder":733},"01a0ba4b-88d3-7a02-96e8-5ffccdb6ef3e","Bronnen weergeven met afstand en zekerheid","bronnen-weergeven-met-afstand-en-zekerheid",145,{"id":735,"title":736,"slug":737,"language":9,"level":492,"displayOrder":738},"01a0ba4b-8842-774d-8478-b4a6473c8846","Afzwakken en zekerheid doseren","afzwakken-en-zekerheid-doseren",146,{"id":740,"title":741,"slug":742,"language":9,"level":492,"displayOrder":743},"01a0ba4b-8bba-72ef-a8fd-24f8cf944e11","Professioneel register afstemmen op publiek en doel","professioneel-register-afstemmen-op-publiek-en-doel",147,{"id":745,"title":746,"slug":747,"language":9,"level":748,"displayOrder":749},"01a0ba4b-8861-763c-9cb5-3b69f489501a","Assimilatie en klankverbinding in vloeiende spraak","assimilatie-en-klankverbinding-in-vloeiende-spraak","B2",148,{"id":751,"title":752,"slug":753,"language":9,"level":748,"displayOrder":754},"01a0ba4b-8d5c-7448-a8ed-cab5ab14cf00","Zinsaccent en intonatie voor nieuwe informatie","zinsaccent-en-intonatie-voor-nieuwe-informatie",149,{"id":756,"title":757,"slug":758,"language":9,"level":748,"displayOrder":759},"01a0ba4b-8b33-79ad-828e-5e317f92024a","Moeilijke gevallen van d, t en dt","moeilijke-gevallen-van-d-t-en-dt",150,{"id":761,"title":762,"slug":763,"language":9,"level":748,"displayOrder":764},"01a0ba4b-8ae3-7644-92ce-0f7a90f5987d","Koppelteken, trema en tussenletters in samenstellingen","koppelteken-trema-en-tussenletters-in-samenstellingen",151,{"id":766,"title":767,"slug":768,"language":9,"level":748,"displayOrder":769},"01a0ba4b-8a81-7a52-bae3-e76afb2579bf","Hoofdletters en leestekens in formele teksten","hoofdletters-en-leestekens-in-formele-teksten",152,{"id":771,"title":772,"slug":773,"language":9,"level":748,"displayOrder":774},"01a0ba4b-8b4f-7f0b-a6fc-0c11c749e79d","Nominalisaties in informatieve teksten","nominalisaties-in-informatieve-teksten",153,{"id":776,"title":777,"slug":778,"language":9,"level":748,"displayOrder":779},"01a0ba4b-88ba-7f7c-bef5-2a5be5180ac7","Bijvoeglijk gebruikte deelwoorden en hun spelling","bijvoeglijk-gebruikte-deelwoorden-en-hun-spelling",154,{"id":781,"title":782,"slug":783,"language":9,"level":748,"displayOrder":784},"01a0ba4b-8d48-7975-926a-10f6a473824f","Zelfstandig gebruikte bijvoeglijke naamwoorden","zelfstandig-gebruikte-bijvoeglijke-naamwoorden",155,{"id":786,"title":787,"slug":788,"language":9,"level":748,"displayOrder":789},"01a0ba4b-8b16-795f-adcd-1c534952ca0f","Meerdere functies van er in één zin","meerdere-functies-van-er-in-een-zin",156,{"id":791,"title":792,"slug":793,"language":9,"level":748,"displayOrder":794},"01a0ba4b-8d35-7afa-a026-514562d280d4","Woordvolgorde bij presentatief er","woordvolgorde-bij-presentatief-er",157,{"id":796,"title":797,"slug":798,"language":9,"level":748,"displayOrder":799},"01a0ba4b-88eb-7905-abcb-7079857bb0f1","Complexe hoeveelheidsconstructies met er","complexe-hoeveelheidsconstructies-met-er",158,{"id":801,"title":802,"slug":803,"language":9,"level":748,"displayOrder":804},"01a0ba4b-8cb3-7b56-b860-963f7c68ebc0","Voornaamwoordelijke bijwoorden voor zaken en personen","voornaamwoordelijke-bijwoorden-voor-zaken-en-personen",159,{"id":806,"title":807,"slug":808,"language":9,"level":748,"displayOrder":809},"01a0ba4b-8ce3-7e7a-9447-28112fcf53da","Waarmee, waarover en waarop in vraag en verwijzing","waarmee-waarover-en-waarop-in-vraag-en-verwijzing",160,{"id":811,"title":812,"slug":813,"language":9,"level":748,"displayOrder":814},"01a0ba4b-8c44-7c98-98ff-211d1b8ec869","Tijdsperspectief kiezen in verhalen","tijdsperspectief-kiezen-in-verhalen",161,{"id":816,"title":817,"slug":818,"language":9,"level":748,"displayOrder":819},"01a0ba4b-8913-7733-9229-19fe08b6598c","De historische tegenwoordige tijd","de-historische-tegenwoordige-tijd",162,{"id":821,"title":822,"slug":823,"language":9,"level":748,"displayOrder":824},"01a0ba4b-8b9f-7deb-a298-15bbf3486984","Perfectum en plusquamperfectum in complexe vertellingen","perfectum-en-plusquamperfectum-in-complexe-vertellingen",163,{"id":826,"title":827,"slug":828,"language":9,"level":748,"displayOrder":829},"01a0ba4b-8c1d-75b0-be8a-3b7b2ae131eb","Temporeel en modaal zullen onderscheiden","temporeel-en-modaal-zullen-onderscheiden",164,{"id":831,"title":832,"slug":833,"language":9,"level":748,"displayOrder":834},"01a0ba4b-8d78-70fd-81a1-803404a3de92","Zou voor onzekerheid en informatie uit tweede hand","zou-voor-onzekerheid-en-informatie-uit-tweede-hand",165,{"id":836,"title":837,"slug":838,"language":9,"level":748,"displayOrder":839},"01a0ba4b-8960-72af-9e97-fa0d7bae46a0","De vervangende infinitief in het perfectum","de-vervangende-infinitief-in-het-perfectum",166,{"id":841,"title":842,"slug":843,"language":9,"level":748,"displayOrder":844},"01a0ba4b-8c9a-711a-866e-0f208e490710","Voltooide constructies met modale werkwoorden","voltooide-constructies-met-modale-werkwoorden",167,{"id":846,"title":847,"slug":848,"language":9,"level":748,"displayOrder":849},"01a0ba4b-8964-7d35-9bef-9ace62f5a404","De volgorde in clusters van drie werkwoorden","de-volgorde-in-clusters-van-drie-werkwoorden",168,{"id":851,"title":852,"slug":853,"language":9,"level":748,"displayOrder":854},"01a0ba4b-8c00-7a1b-a7d0-5306815f481c","Scheidbare werkwoorden in werkwoordclusters","scheidbare-werkwoorden-in-werkwoordclusters",169,{"id":856,"title":857,"slug":858,"language":9,"level":748,"displayOrder":859},"01a0ba4b-8be6-791a-a91b-c4e4e710b4e2","Rode en groene volgorde in de bijzin","rode-en-groene-volgorde-in-de-bijzin",170,{"id":861,"title":862,"slug":863,"language":9,"level":748,"displayOrder":864},"01a0ba4b-894c-7323-870c-d03909e1bad2","De tangconstructie met een lang middenstuk","de-tangconstructie-met-een-lang-middenstuk",171,{"id":866,"title":867,"slug":868,"language":9,"level":748,"displayOrder":869},"01a0ba4b-88c9-784d-8839-3d08c55b5424","Bijzinnen en woordgroepen in de uitloop","bijzinnen-en-woordgroepen-in-de-uitloop",172,{"id":871,"title":872,"slug":873,"language":9,"level":748,"displayOrder":874},"01a0ba4b-8b0d-7305-9280-ef11268ee643","Linksplaatsing en hervatting met een voornaamwoord","linksplaatsing-en-hervatting-met-een-voornaamwoord",173,{"id":876,"title":877,"slug":878,"language":9,"level":748,"displayOrder":879},"01a0ba4b-8abb-778a-b78f-b3f5d8855135","Inversie na complexe vooropplaatsing","inversie-na-complexe-vooropplaatsing",174,{"id":881,"title":882,"slug":883,"language":9,"level":748,"displayOrder":884},"01a0ba4b-8aae-7a6c-aa8f-c49cfb96327a","Ingebedde vragen en vraagwoordzinnen","ingebedde-vragen-en-vraagwoordzinnen",175,{"id":886,"title":887,"slug":888,"language":9,"level":748,"displayOrder":889},"01a0ba4b-8b5a-7274-8fbb-cfe29611a76a","Omdat, doordat, aangezien en want","omdat-doordat-aangezien-en-want",176,{"id":891,"title":892,"slug":893,"language":9,"level":748,"displayOrder":894},"01a0ba4b-8a75-73ce-bdd3-8c7e5ca3f31d","Hoewel, ofschoon, ondanks en desondanks","hoewel-ofschoon-ondanks-en-desondanks",177,{"id":896,"title":897,"slug":898,"language":9,"level":748,"displayOrder":899},"01a0ba4b-8848-7308-ae1b-5e9b078a21d2","Als, indien, mits en tenzij voor voorwaarden","als-indien-mits-en-tenzij-voor-voorwaarden",178,{"id":901,"title":902,"slug":903,"language":9,"level":748,"displayOrder":904},"01a0ba4b-89d2-7e0b-a15d-e6131d8f633e","Evenredige vergelijking met hoe en des te","evenredige-vergelijking-met-hoe-en-des-te",179,{"id":906,"title":907,"slug":908,"language":9,"level":748,"displayOrder":909},"01a0ba4b-8875-7a7f-ba1e-d067a39069c3","Beknopte bepalingen met tegenwoordige en voltooide deelwoorden","beknopte-bepalingen-met-tegenwoordige-en-voltooide-deelwoorden",180,{"id":911,"title":912,"slug":913,"language":9,"level":748,"displayOrder":914},"01a0ba4b-8883-72cc-98a4-94343e4f5bfc","Beperkende en uitbreidende betrekkelijke bijzinnen","beperkende-en-uitbreidende-betrekkelijke-bijzinnen",181,{"id":916,"title":917,"slug":918,"language":9,"level":748,"displayOrder":919},"01a0ba4b-8932-78a6-addf-7b2435a81866","De onpersoonlijke lijdende vorm met er","de-onpersoonlijke-lijdende-vorm-met-er",182,{"id":921,"title":922,"slug":923,"language":9,"level":748,"displayOrder":924},"01a0ba4b-8b91-7518-a27d-a7365466884d","Passieve zinnen met modale en voltooide vormen","passieve-zinnen-met-modale-en-voltooide-vormen",183,{"id":926,"title":927,"slug":928,"language":9,"level":748,"displayOrder":929},"01a0ba4b-8927-7af2-8bec-06615ad26161","De krijgen-constructie bij overdracht","de-krijgen-constructie-bij-overdracht",184,{"id":931,"title":932,"slug":933,"language":9,"level":748,"displayOrder":934},"01a0ba4b-898e-78cd-bd1a-d5a07ca9ccf6","Directe en indirecte rede met tijd- en plaatsverschuiving","directe-en-indirecte-rede-met-tijd-en-plaatsverschuiving",185,{"id":936,"title":937,"slug":938,"language":9,"level":748,"displayOrder":939},"01a0ba4b-889e-793d-ba6f-5dae28eafedf","Bevelen en verzoeken indirect weergeven","bevelen-en-verzoeken-indirect-weergeven",186,{"id":941,"title":942,"slug":943,"language":9,"level":748,"displayOrder":944},"01a0ba4b-8d06-7972-a5b6-8cb6a050167e","Wel, toch, even, maar, eens en nou als modale partikels","wel-toch-even-maar-eens-en-nou-als-modale-partikels",187,{"id":946,"title":947,"slug":948,"language":9,"level":748,"displayOrder":949},"01a0ba4b-88e1-7670-ad5e-b5ad8a0af8b9","Combinaties van modale partikels en hun intonatie","combinaties-van-modale-partikels-en-hun-intonatie",188,{"id":951,"title":952,"slug":953,"language":9,"level":748,"displayOrder":954},"01a0ba4b-8c94-7d02-9e7d-fb006bb9593c","Verwijzing en signaalwoorden in een betoog","verwijzing-en-signaalwoorden-in-een-betoog",189,{"id":956,"title":957,"slug":958,"language":9,"level":748,"displayOrder":959},"01a0ba4b-89dd-718f-8ee2-37a48218817e","Formele e-mails, verslagen en adviezen structureren","formele-e-mails-verslagen-en-adviezen-structureren",190,{"id":961,"title":962,"slug":963,"language":9,"level":748,"displayOrder":964},"01a0ba4b-8bb3-7544-aa39-faa0ecdb8456","Productieve afleidingen en nominalisaties","productieve-afleidingen-en-nominalisaties",191,{"id":966,"title":967,"slug":968,"language":9,"level":748,"displayOrder":969},"01a0ba4b-8b08-7855-bf64-93e9361e6c98","Lidwoordkeuze bij abstracte, institutionele en stoffelijke namen","lidwoordkeuze-bij-abstracte-institutionele-en-stoffelijke-namen",192,{"id":971,"title":972,"slug":973,"language":9,"level":748,"displayOrder":974},"01a0ba4b-8902-7e43-9b3b-a4bedec4bce1","Creatieve woordvorming met samenstelling en afleiding","creatieve-woordvorming-met-samenstelling-en-afleiding",193,{"id":976,"title":977,"slug":978,"language":9,"level":748,"displayOrder":979},"01a0ba4b-8b8c-7138-ac2b-739b5849b7cd","Parenthetische toevoegingen en tussenzinnen","parenthetische-toevoegingen-en-tussenzinnen",194,{"id":981,"title":982,"slug":983,"language":9,"level":984,"displayOrder":985},"01a0ba4b-8c59-744f-9954-4dad96d6b47c","Uitspraakreductie en verzorgd spreken per situatie","uitspraakreductie-en-verzorgd-spreken-per-situatie","C1",195,{"id":987,"title":988,"slug":989,"language":9,"level":984,"displayOrder":990},"01a0ba4b-8aff-7801-ad31-043ec2109822","Leestekens in lange en gelaagde zinnen","leestekens-in-lange-en-gelaagde-zinnen",196,{"id":992,"title":993,"slug":994,"language":9,"level":984,"displayOrder":995},"01a0ba4b-89b3-7a37-8149-77c0f8601174","Engelse leenwerkwoorden volgens de Nederlandse spelling","engelse-leenwerkwoorden-volgens-de-nederlandse-spelling",197,{"id":997,"title":998,"slug":999,"language":9,"level":984,"displayOrder":1000},"01a0ba4b-8a18-79ef-b865-80be3240a8eb","Grensgevallen tussen bijvoeglijk naamwoord en bijwoord","grensgevallen-tussen-bijvoeglijk-naamwoord-en-bijwoord",198,{"id":1002,"title":1003,"slug":1004,"language":9,"level":984,"displayOrder":1005},"01a0ba4b-8891-7b07-8277-2d09f93097aa","Betekenisverschillen door de- en het-variatie","betekenisverschillen-door-de-en-het-variatie",199,{"id":1007,"title":1008,"slug":1009,"language":9,"level":984,"displayOrder":1010},"01a0ba4b-8c8f-7a74-90b3-6f9644477629","Verwijsketens zonder dubbelzinnige voornaamwoorden","verwijsketens-zonder-dubbelzinnige-voornaamwoorden",200,{"id":1012,"title":1013,"slug":1014,"language":9,"level":984,"displayOrder":1015},"01a0ba4b-89c3-7d86-9a4b-b0273f2b3875","Er, daar en hier in vaste uitdrukkingen","er-daar-en-hier-in-vaste-uitdrukkingen",201,{"id":1017,"title":1018,"slug":1019,"language":9,"level":984,"displayOrder":1020},"01a0ba4b-8cae-76c5-9faa-a78c7c473a99","Voornaamwoordelijke bijwoorden in spreektaal en schrijftaal","voornaamwoordelijke-bijwoorden-in-spreektaal-en-schrijftaal",202,{"id":1022,"title":1023,"slug":1024,"language":9,"level":984,"displayOrder":1025},"01a0ba4b-89d7-7dd1-857e-c54664898a97","Fase, duur en voltooiing als aspectuele keuze","fase-duur-en-voltooiing-als-aspectuele-keuze",203,{"id":1027,"title":1028,"slug":1029,"language":9,"level":984,"displayOrder":1030},"01a0ba4b-8c22-7563-a522-69538e76339c","Temporeel gezichtspunt en verschuivende verteltijd","temporeel-gezichtspunt-en-verschuivende-verteltijd",204,{"id":1032,"title":1033,"slug":1034,"language":9,"level":984,"displayOrder":1035},"01a0ba4b-8969-7930-8953-bd06179ab5dc","De voltooid toekomende tijd","de-voltooid-toekomende-tijd",205,{"id":1037,"title":1038,"slug":1039,"language":9,"level":984,"displayOrder":1040},"01a0ba4b-8973-7d1b-8b6e-5bf91a6590b7","De voltooide voorwaardelijke wijs met zou hebben","de-voltooide-voorwaardelijke-wijs-met-zou-hebben",206,{"id":1042,"title":1043,"slug":1044,"language":9,"level":984,"displayOrder":1045},"01a0ba4b-8b29-73b7-91cf-a8afeb39d069","Modale betekenis in voltooide werkwoordgroepen","modale-betekenis-in-voltooide-werkwoordgroepen",207,{"id":1047,"title":1048,"slug":1049,"language":9,"level":984,"displayOrder":1050},"01a0ba4b-8c2d-76cd-9ebc-07db702f03d3","Thema, focus en informatiestructuur","thema-focus-en-informatiestructuur",208,{"id":1052,"title":1053,"slug":1054,"language":9,"level":984,"displayOrder":1055},"01a0ba4b-89f2-7749-80e8-de5d8cb78a96","Gemarkeerde woordvolgorde en topicalisatie","gemarkeerde-woordvolgorde-en-topicalisatie",209,{"id":1057,"title":1058,"slug":1059,"language":9,"level":984,"displayOrder":1060},"01a0ba4b-8bc5-70b7-8a4d-a21b38109f60","Rechtsplaatsing en hervatting in gesproken taal","rechtsplaatsing-en-hervatting-in-gesproken-taal",210,{"id":1062,"title":1063,"slug":1064,"language":9,"level":984,"displayOrder":1065},"01a0ba4b-8b54-7c00-8aca-7e8e582da32e","Objecten en bijwoorden herschikken in het middenstuk","objecten-en-bijwoorden-herschikken-in-het-middenstuk",211,{"id":1067,"title":1068,"slug":1069,"language":9,"level":984,"displayOrder":1070},"01a0ba4b-8887-7cfc-b8f4-4cf982a9ac4e","Bereik en contrast van ontkenning","bereik-en-contrast-van-ontkenning",212,{"id":1072,"title":1073,"slug":1074,"language":9,"level":984,"displayOrder":1075},"01a0ba4b-89e7-79e6-91ef-b0c19b27243d","Gedeeltelijke ontkenning met niet alle en niet altijd","gedeeltelijke-ontkenning-met-niet-alle-en-niet-altijd",213,{"id":1077,"title":1078,"slug":1079,"language":9,"level":984,"displayOrder":1080},"01a0ba4b-8d0c-7663-9634-cf27c57e8c93","Werkwoordclusters met vier of meer werkwoorden","werkwoordclusters-met-vier-of-meer-werkwoorden",214,{"id":1082,"title":1083,"slug":1084,"language":9,"level":984,"displayOrder":1085},"01a0ba4b-88f9-7de1-b7d9-7a39d387c57c","Controle en onderwerpsinterpretatie bij infinitieven","controle-en-onderwerpsinterpretatie-bij-infinitieven",215,{"id":1087,"title":1088,"slug":1089,"language":9,"level":984,"displayOrder":1090},"01a0ba4b-8ca3-7f9d-a41a-ff74ee12a783","Voltooide infinitieven met te hebben en te zijn","voltooide-infinitieven-met-te-hebben-en-te-zijn",216,{"id":1092,"title":1093,"slug":1094,"language":9,"level":984,"displayOrder":1095},"01a0ba4b-88f0-70e2-9e9e-aeff8e20f4f3","Concessieve en adversatieve verbanden nuanceren","concessieve-en-adversatieve-verbanden-nuanceren",217,{"id":1097,"title":1098,"slug":1099,"language":9,"level":984,"displayOrder":1100},"01a0ba4b-8b82-7268-bc28-ef8b5721f063","Oorzaak, reden en aanleiding zorgvuldig onderscheiden","oorzaak-reden-en-aanleiding-zorgvuldig-onderscheiden",218,{"id":1102,"title":1103,"slug":1104,"language":9,"level":984,"displayOrder":1105},"01a0ba4b-88fe-7659-8bc8-0184591a1bde","Correlatieve verbindingen met zowel, noch en niet alleen","correlatieve-verbindingen-met-zowel-noch-en-niet-alleen",219,{"id":1107,"title":1108,"slug":1109,"language":9,"level":984,"displayOrder":1110},"01a0ba4b-887a-74c2-87f8-77fe0964b1cb","Beknopte bijzinnen en weggelaten zinsdelen","beknopte-bijzinnen-en-weggelaten-zinsdelen",220,{"id":1112,"title":1113,"slug":1114,"language":9,"level":984,"displayOrder":1115},"01a0ba4b-8cfa-7a61-a334-17199be89a16","Wat na een hele zin als antecedent","wat-na-een-hele-zin-als-antecedent",221,{"id":1117,"title":1118,"slug":1119,"language":9,"level":984,"displayOrder":1120},"01a0ba4b-8afa-7647-8e1d-1e7da7628e95","Leestekens bij beperkende en uitbreidende bijzinnen","leestekens-bij-beperkende-en-uitbreidende-bijzinnen",222,{"id":1122,"title":1123,"slug":1124,"language":9,"level":984,"displayOrder":1125},"01a0ba4b-8b24-73d8-96ae-b307e7d5256b","Meervoudige inbedding leesbaar houden","meervoudige-inbedding-leesbaar-houden",223,{"id":1127,"title":1128,"slug":1129,"language":9,"level":984,"displayOrder":1130},"01a0ba4b-8a1d-7b36-8670-8808d38edfec","Handelende personen weglaten in passieve teksten","handelende-personen-weglaten-in-passieve-teksten",224,{"id":1132,"title":1133,"slug":1134,"language":9,"level":984,"displayOrder":1135},"01a0ba4b-8853-7c23-a983-3c417e58cf87","Alternatieven voor het passief met men, ze en krijgen","alternatieven-voor-het-passief-met-men-ze-en-krijgen",225,{"id":1137,"title":1138,"slug":1139,"language":9,"level":984,"displayOrder":1140},"01a0ba4b-8a0e-740f-97f4-d2092114c6cb","Gestapelde modale partikels en subtiele houding","gestapelde-modale-partikels-en-subtiele-houding",226,{"id":1142,"title":1143,"slug":1144,"language":9,"level":984,"displayOrder":1145},"01a0ba4b-88dc-7d42-a759-f7d4735e1320","Cohesie in academische en beschouwende teksten","cohesie-in-academische-en-beschouwende-teksten",227,{"id":1147,"title":1148,"slug":1149,"language":9,"level":984,"displayOrder":1150},"01a0ba4b-8b4a-7f47-b04f-e46c34bc07ff","Nominale en verbale stijl afwisselen","nominale-en-verbale-stijl-afwisselen",228,{"id":1152,"title":1153,"slug":1154,"language":9,"level":984,"displayOrder":1155},"01a0ba4b-8c0a-73f0-bced-c55e50a93cf9","Standaardtaal in Nederland en België vergelijken","standaardtaal-in-nederland-en-belgie-vergelijken",229,{"id":1157,"title":1158,"slug":1159,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1161},"01a0ba4b-8bd5-708c-948e-9c05d67bd8bf","Regionale uitspraakvariatie herkennen en interpreteren","regionale-uitspraakvariatie-herkennen-en-interpreteren","C2",230,{"id":1163,"title":1164,"slug":1165,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1166},"01a0ba4b-89fd-78a1-bcd5-e31c7323d0a3","Genitiefresten en oude naamvallen in vaste uitdrukkingen","genitiefresten-en-oude-naamvallen-in-vaste-uitdrukkingen",231,{"id":1168,"title":1169,"slug":1170,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1171},"01a0ba4b-88f4-78c3-91da-9a8628961b2a","Congruentie bij complexe onderwerpen en grensgevallen","congruentie-bij-complexe-onderwerpen-en-grensgevallen",232,{"id":1173,"title":1174,"slug":1175,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1176},"01a0ba4b-8cb9-7469-80c5-629be98648f5","Voornaamwoordelijke verwijzing in juridische en academische teksten","voornaamwoordelijke-verwijzing-in-juridische-en-academische-teksten",233,{"id":1178,"title":1179,"slug":1180,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1181},"01a0ba4b-88e6-797c-a1c4-643afba9bfb1","Complex en idiomatisch gebruik van er","complex-en-idiomatisch-gebruik-van-er",234,{"id":1183,"title":1184,"slug":1185,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1186},"01a0ba4b-8a03-722f-a5ea-8f396ec56e85","Gespleten voornaamwoordelijke bijwoorden en voorzetselstranding","gespleten-voornaamwoordelijke-bijwoorden-en-voorzetselstranding",235,{"id":1188,"title":1189,"slug":1190,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1191},"01a0ba4b-8c32-7aac-8a75-d2072a4e667e","Tijd en gezichtspunt in de vrije indirecte rede","tijd-en-gezichtspunt-in-de-vrije-indirecte-rede",236,{"id":1193,"title":1194,"slug":1195,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1196},"01a0ba4b-8b11-7b97-af3f-dbd6f5d143cd","Literaire verschuivingen tussen verteltijden","literaire-verschuivingen-tussen-verteltijden",237,{"id":1198,"title":1199,"slug":1200,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1201},"01a0ba4b-89b9-70b4-8c4d-c943d8d660ee","Epistemische toekomst en voorwaardelijkheid","epistemische-toekomst-en-voorwaardelijkheid",238,{"id":1203,"title":1204,"slug":1205,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1206},"01a0ba4b-8b69-757c-b5df-effc104eaa56","Onpersoonlijke constructies in academische en ambtelijke stijl","onpersoonlijke-constructies-in-academische-en-ambtelijke-stijl",239,{"id":1208,"title":1209,"slug":1210,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1211},"01a0ba4b-888c-7d5c-9447-04bde8300fef","Betekenisverschillen door complexe clustervolgorde","betekenisverschillen-door-complexe-clustervolgorde",240,{"id":1213,"title":1214,"slug":1215,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1216},"01a0ba4b-8d12-7729-8b99-dca7365e1309","Werkwoordclustervolgorde in Nederland en België","werkwoordclustervolgorde-in-nederland-en-belgie",241,{"id":1218,"title":1219,"slug":1220,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1221},"01a0ba4b-882a-7ef6-b063-406970da6735","Absolute constructies in formele teksten","absolute-constructies-in-formele-teksten",242,{"id":1223,"title":1224,"slug":1225,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1226},"01a0ba4b-8b40-77ec-bfb4-30b5846d6379","Naamwoordzinnen en zinnen zonder persoonsvorm","naamwoordzinnen-en-zinnen-zonder-persoonsvorm",243,{"id":1228,"title":1229,"slug":1230,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1231},"01a0ba4b-89ac-7c9a-a4da-858c8f8ecd4f","Ellips en samentrekking over zinsgrenzen heen","ellips-en-samentrekking-over-zinsgrenzen-heen",244,{"id":1233,"title":1234,"slug":1235,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1236},"01a0ba4b-8d61-7e1a-87a6-70dde79c73d0","Zinsvervlechting in gesproken en geschreven taal","zinsvervlechting-in-gesproken-en-geschreven-taal",245,{"id":1238,"title":1239,"slug":1240,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1241},"01a0ba4b-89ed-704e-bf7b-44aab5189ed0","Gemarkeerde ontkenning met pas, slechts en niet dan","gemarkeerde-ontkenning-met-pas-slechts-en-niet-dan",246,{"id":1243,"title":1244,"slug":1245,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1246},"01a0ba4b-8cc6-7a1b-8246-44834fdc4a02","Voorwaardelijke inversie met mocht, ware en had","voorwaardelijke-inversie-met-mocht-ware-en-had",247,{"id":1248,"title":1249,"slug":1250,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1251},"01a0ba4b-89f8-70a8-8988-9f838f3c6926","Gemengde en impliciete tegenfeitelijke voorwaarden","gemengde-en-impliciete-tegenfeitelijke-voorwaarden",248,{"id":1253,"title":1254,"slug":1255,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1256},"01a0ba4b-8bda-78df-936f-3cdf804428fc","Resten van de aanvoegende wijs","resten-van-de-aanvoegende-wijs",249,{"id":1258,"title":1259,"slug":1260,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1261},"01a0ba4b-8989-7325-a700-764e2b152bfe","Dienen te, behoren te en geacht worden te","dienen-te-behoren-te-en-geacht-worden-te",250,{"id":1263,"title":1264,"slug":1265,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1266},"01a0ba4b-8b2e-71b9-bb2b-62eae7a54f1d","Modale partikels voor ironie en afstand","modale-partikels-voor-ironie-en-afstand",251,{"id":1268,"title":1269,"slug":1270,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1271},"01a0ba4b-8be0-7294-83e0-8db09c7564c6","Retorische vragen en stilistische inversie","retorische-vragen-en-stilistische-inversie",252,{"id":1273,"title":1274,"slug":1275,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1276},"01a0ba4b-8aa9-7bec-bae9-d3ded87541e1","Informatiedichtheid en ritme in complexe teksten","informatiedichtheid-en-ritme-in-complexe-teksten",253,{"id":1278,"title":1279,"slug":1280,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1281},"01a0ba4b-88d8-7307-a2c4-2f08400c6d26","Citaten, parafrases en meerstemmige indirecte rede","citaten-parafrases-en-meerstemmige-indirecte-rede",254,{"id":1283,"title":1284,"slug":1285,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1286},"01a0ba4b-8ad8-774e-b512-9e2bd067e629","Juridisch en bestuurlijk Nederlands ontleden","juridisch-en-bestuurlijk-nederlands-ontleden",255,{"id":1288,"title":1289,"slug":1290,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1291},"01a0ba4b-8b3a-74ed-8eb1-8d7b1a9f58cb","Morfosyntaxis in Nederlands-Nederlands en Belgisch-Nederlands","morfosyntaxis-in-nederlands-nederlands-en-belgisch-nederlands",256,{"id":1293,"title":1294,"slug":1295,"language":9,"level":1160,"displayOrder":1296},"01a0ba4b-8983-76d8-a278-981528f599d4","Dialect, omgangstaal en standaardtaal doelgericht plaatsen","dialect-omgangstaal-en-standaardtaal-doelgericht-plaatsen",257,{"id":1027,"title":1028,"slug":1029,"seoDescription":1298,"content":1299,"language":9,"level":984,"displayOrder":1030,"grammarTopics":1300,"createdAt":1306,"updatedAt":1307,"vocabularyLists":1308,"primaryTopicHub":1512,"readyImages":1514},"Leer gebeurtenissen vanuit wisselende referentietijden beschrijven met tijdankers, terugblikken, vooruitwijzingen en een helder vertelperspectief.","## Tijd wordt vanuit een punt bekeken\n\nEen werkwoordstijd plaatst een gebeurtenis niet alleen op een kalender. De vorm laat de lezer de gebeurtenis bekijken vanuit een **temporeel gezichtspunt**. In een vertelling kan dat gezichtspunt verschuiven: de tekst kijkt eerst vanuit het heden terug, volgt daarna een moment in het verleden en blikt van daaruit nog verder terug of juist vooruit.\n\nDrie begrippen helpen om zulke verhoudingen te analyseren:\n\n- het **spreek- of schrijfmoment**: het moment waarop de uiting tot stand komt;\n- de **gebeurtenistijd**: het moment of de periode waarin de beschreven situatie plaatsvindt;\n- de **referentietijd**: het tijdstip van waaruit de spreker of schrijver die situatie presenteert.\n\nDeze drie vallen soms samen, maar niet altijd. Vooral het plusquamperfectum en **zou** maken een afwijkende referentietijd zichtbaar.\n\n:::note\nDe term *verteltijd* wordt hier gebruikt voor het tijdelijke oriëntatiepunt dat in een passage actief is. Dat punt is geen vaste eigenschap van één werkwoordsvorm: context, tijdankers en tekststructuur bouwen het samen op.\n:::\n\n## Gebeurtenis, referentiepunt en schrijfmoment\n\nBekijk hoe de vormen zich tot een referentietijd kunnen verhouden.\n\n| Vorm | Basisverhouding | Voorbeeld |\n| --- | --- | --- |\n| presens | gebeurtenis rond of relevant op het huidige gezichtspunt | De directeur **bespreekt** het voorstel. |\n| imperfectum | gebeurtenis gezien vanuit een punt in het verleden | De directeur **besprak** het voorstel. |\n| perfectum | gebeurtenis vóór het huidige referentiepunt, vaak met actuele relevantie | De directeur **heeft** het voorstel **besproken**. |\n| plusquamperfectum | gebeurtenis vóór een referentiepunt in het verleden | De directeur **had** het voorstel al **besproken** toen de raad bijeenkwam. |\n| **zou** + infinitief | gebeurtenis later dan een gezichtspunt in het verleden | De raad **zou** er de volgende dag over **stemmen**. |\n\nDe labels *heden*, *verleden* en *toekomst* zijn dus een eerste oriëntatie, geen complete interpretatie. Het presens kan een historisch verhaal levendig maken, en een perfectum kan een situatie noemen die lang geleden plaatsvond maar nu relevant wordt gemaakt.\n\n:::example\n**Drie punten op één tijdlijn**\n\n*Toen de raad op dinsdag bijeenkwam, **had de directeur het voorstel op maandag al toegelicht**.*\n\n- schrijfmoment: bijvoorbeeld vrijdag;\n- referentietijd: de vergadering op dinsdag;\n- gebeurtenistijd: de toelichting op maandag.\n\nHet plusquamperfectum markeert dat de toelichting al vóór de actieve referentietijd voltooid was.\n:::\n\n## Een verhaallijn en haar achtergrond\n\nIn een vertelling draagt het imperfectum vaak de centrale verhaallijn: gebeurtenissen worden stap voor stap vanuit het verleden gepresenteerd. Dezelfde vorm kan ook een toestand, gewoonte of achtergrond schetsen. Het verschil volgt uit de betekenis van de zin en de tekst, niet uit de vorm alleen.\n\n:::example\nDe straat **was** stil en er **hing** mist tussen de huizen. Mila **opende** de poort, **liep** naar binnen en **zag** een brandende lamp. Iemand **wachtte** op haar.\n:::\n\nHier vormen **opende**, **liep** en **zag** de opeenvolgende stappen. **Was**, **hing** en mogelijk ook **wachtte** bouwen het decor of een al lopende situatie op. Met **terwijl**, **op dat moment** en **ondertussen** kan de schrijver zo'n gelijktijdigheid explicieter maken.\n\nEen perfectum past vaak wanneer een verteller vanuit het huidige gesprek op een afgerond feit terugkijkt:\n\n- **Ik heb de poort gisteren geopend**, dus ik weet dat het slot klemt.\n- **Ik opende de poort en liep naar binnen** beschrijft dezelfde handeling als deel van een verleden verhaallijn.\n\n:::warning\nGebruik geen starre formule als “imperfectum is achtergrond, perfectum is hoofdgebeurtenis”. Beide tijden hebben meerdere functies. Bepaal eerst vanuit welk moment de passage kijkt en welk tekstverband de vorm creëert.\n:::\n\n## Terugblikken vanuit het verleden\n\nMet het plusquamperfectum open je vaak een laag die vóór de actuele verleden referentietijd ligt. Tijdankers als **eerder**, **de dag ervoor**, **nog nooit** en **al** ondersteunen die verschuiving.\n\n:::example\nRavi arriveerde te laat bij het debat. De voorzitter **had de eerste stelling al voorgelezen** en twee deelnemers **hadden hun standpunt toegelicht**. Ravi **zocht** snel een vrije stoel en **opende** zijn notities.\n:::\n\nDe eerste zin vestigt een verleden referentietijd. De twee plusquamperfecta brengen de tekst verder terug. Met **zocht** en **opende** keert de passage naar de centrale verhaallijn terug. Als de volgorde eenmaal ondubbelzinnig is, kan een langere terugblik soms verdergaan in het imperfectum. De schrijver moet dan wel zorgen dat de lezer de tijdlaag niet kwijtraakt.\n\nVolg bij een complexe terugblik deze stappen:\n\n1. Vestig de actuele verhaaltijd met een duidelijke gebeurtenis of tijdsbepaling.\n2. Markeer de sprong naar eerder met een plusquamperfectum en zo nodig een tijdanker.\n3. Houd de gekozen laag lang genoeg herkenbaar; wissel niet per zin zonder functie.\n4. Signaleer de terugkeer met de verhaallijn, een nieuw tijdanker of beide.\n\n## Vooruitkijken vanuit een verleden punt\n\nMet **zou** + infinitief kan de verteller vanuit het verleden naar een latere gebeurtenis kijken. Die gebeurtenis kan nog steeds vóór het huidige schrijfmoment liggen.\n\n- In april kreeg Sara de opdracht. Ze **zou** het onderzoek in september **afronden**.\n- Niemand vermoedde toen dat deze keuze jaren later grote gevolgen **zou hebben**.\n- De woordvoerder kondigde aan dat de minister de volgende dag **zou reageren**.\n\nDeze vorm heet vaak *toekomst vanuit het verleden*. Hij zegt op zichzelf niet dat de verwachting werkelijk is uitgekomen. De context kan dat bevestigen, ontkennen of openlaten.\n\n| Formulering | Perspectief en gevolgtrekking |\n| --- | --- |\n| In 2018 **zou** het museum heropenen. | toenmalige planning of voorspelling; realisatie nog onbekend |\n| In 2018 **heropende** het museum. | gebeurtenis als feit op de verleden tijdlijn |\n| In 2018 **is** het museum **heropend**. | afgerond feit bekeken vanuit een later, vaak huidig kader |\n\n:::tip\nControleer bij **zou** altijd twee zaken afzonderlijk: ligt het kijkpunt in het verleden, en presenteert de schrijver de latere gebeurtenis als feit, verwachting, plan of informatie van een ander? De context bepaalt welke betekenis op de voorgrond staat.\n:::\n\n## Het gezichtspunt bewust verschuiven\n\nEen tekst kan ook naar het **historisch presens** overschakelen. De gebeurtenissen blijven in het verleden, maar de verteller presenteert ze tijdelijk alsof ze zich nu ontvouwen:\n\n:::example\nWe stonden al een uur in de rij. Dan **gaat** plotseling de deur open, een medewerker **komt** naar buiten en iedereen **begint** te roepen. Even later **was** de rust teruggekeerd.\n:::\n\nDe overgang naar **gaat**, **komt** en **begint** verkleint de ervaren afstand en kan de scène levendiger maken. De laatste zin schakelt weer naar een verleden kader. Zo'n wisseling is vooral effectief als ze functioneel en herkenbaar is. In een zakelijk rapport is een stabieler temporeel kader meestal duidelijker; in een reportage of mondeling verhaal is meer beweging mogelijk.\n\nTijdsbepalingen moeten met het gekozen gezichtspunt meebewegen:\n\n- **vandaag** kan in indirecte weergave **die dag** worden;\n- **morgen** kan **de volgende dag** worden;\n- **gisteren** kan **de dag ervoor** worden;\n- **nu** kan **toen** of **op dat moment** worden.\n\nDie omzetting is niet automatisch verplicht. Als *vandaag* nog steeds dezelfde kalenderdag aanduidt voor schrijver en lezer, kan het blijven staan. Kies de vorm die de bedoelde referentie ondubbelzinnig maakt.\n\n## Tijdankers voorkomen een onbedoelde sprong\n\nWerkwoordstijden alleen hoeven een complexe tijdlijn niet volledig te dragen. Goede tijdankers geven aan waar de lezer zich bevindt:\n\n- een exact moment: **op 14 mei**, **omstreeks middernacht**;\n- een relatie met een eerder punt: **daarvoor**, **inmiddels**, **twee weken later**;\n- een grens: **tegen de avond**, **vóór de opening**, **sinds die dag**;\n- een tekstuele overgang: **terug naar de vergadering**, **jaren eerder**.\n\nLet ook op woorden waarvan de betekenis met het gezichtspunt mee kan schuiven. **Inmiddels** betekent doorgaans dat een verandering is bereikt ten opzichte van een eerder geactiveerd moment. **Nog** presenteert een situatie als voortgaand of een grens als niet bereikt. **Al** maakt juist duidelijk dat iets vóór het verwachte of relevante punt geldt.\n\n:::warning\nEen tijdsvormwisseling zonder nieuw gezichtspunt kan als een fout of een ongewenste breuk lezen. Een tijdanker lost dat alleen op als er werkelijk een inhoudelijke verschuiving is; het mag een willekeurige reeks tijden niet verhullen.\n:::\n\n## Een complexe tijdlijn redigeren\n\nGebruik bij de eindredactie deze controle:\n\n1. Onderstreep per passage het actieve **referentiepunt**.\n2. Noteer welke gebeurtenissen ervoor, ermee tegelijk of erna liggen.\n3. Controleer of perfectum en plusquamperfectum de bedoelde terugblik ondersteunen.\n4. Controleer bij **zou** of de toekomst werkelijk vanuit een verleden punt wordt bekeken.\n5. Markeer bewuste stijlwisselingen, zoals het historisch presens, en verwijder toevallige wisselingen.\n6. Voeg alleen tijdankers toe die een noodzakelijke relatie verduidelijken.\n\n| Relatie met het actieve gezichtspunt | Typische middelen |\n| --- | --- |\n| gelijktijdig of op de verhaallijn | presens of imperfectum, afhankelijk van het kader |\n| eerder dan een huidig kader | vaak perfectum |\n| eerder dan een verleden kader | vaak plusquamperfectum |\n| later dan een verleden kader | vaak **zou** + infinitief |\n| bewuste nabijheid in een verleden scène | historisch presens, stilistisch gemotiveerd |\n\nEen heldere vertelling hoeft niet overal dezelfde werkwoordstijd te gebruiken. Ze heeft wel een herkenbaar gezichtspunt nodig. Elke verschuiving moet de lezer naar een nieuw tijdpunt leiden en een duidelijke functie in de tekst hebben.",[1301],{"id":1302,"name":1303,"level":984,"language":9,"isCompleted":1304,"completionPercentage":1305,"totalExercises":41,"completedExercises":1305},"01a0ba4b-87dc-7aca-9295-a640398542b8","Aspect en temporeel perspectief",false,0,"2026-09-19T15:31:48+00:00","2026-10-11T12:53:41+00:00",[1309],{"id":1310,"title":1311,"vocabularyListWords":1312,"isPublished":1320},"01a0ba4c-51a5-7baf-9f88-f57e873f0dd3","Kernwoorden bij Temporeel gezichtspunt en verschuivende verteltijd",[1313,1322,1330,1342,1350,1363,1375,1383,1391,1407,1415,1431,1448,1456,1464,1472,1482,1490,1501],{"id":1314,"vocabularyWord":1315,"displayOrder":11},"01a0ba4c-51a5-7c1b-9f88-f57e87e9e205",{"id":1316,"word":1317,"frequency":11,"level":984,"language":9,"audioFilePath":1318,"partsOfSpeech":1319,"audio":1320,"audioUrl":1321},"01a0ba4b-e15a-7335-ac59-e7d8fec36069","schrijfmoment","tts_74eb5de59eaa01b0_nl-NL.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_74eb5de59eaa01b0_nl-NL.mp3",{"id":1323,"vocabularyWord":1324,"displayOrder":26},"01a0ba4c-51a5-7c97-9f88-f57e899cfc02",{"id":1325,"word":1326,"frequency":31,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1327,"partsOfSpeech":1328,"audio":1320,"audioUrl":1329},"01a0ba4b-e17e-7985-bf97-c66c9c7dd273","gezichtspunt","tts_95062326ede4b93f_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_95062326ede4b93f_nl-NL.mp3",{"id":1331,"vocabularyWord":1332,"displayOrder":56},"01a0ba4c-51a5-7d43-9f88-f57e8cb29b21",{"id":1333,"word":1334,"frequency":56,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1335,"partsOfSpeech":1336,"audio":1320,"audioUrl":1341},"01a0ba4b-da0b-74d0-827c-b9e1bf0241c7","zou","tts_2296ed1c4262d670_nl-NL.mp3",[1337],{"id":1338,"partOfSpeech":1339,"definition":1340,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-da15-7e11-ad8a-88f7c4b884f3","VERB","","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2296ed1c4262d670_nl-NL.mp3",{"id":1343,"vocabularyWord":1344,"displayOrder":61},"01a0ba4c-51a5-7d5f-9f88-f57e8d7f1d8b",{"id":1345,"word":1346,"frequency":41,"level":231,"language":9,"audioFilePath":1347,"partsOfSpeech":1348,"audio":1320,"audioUrl":1349},"01a0ba4b-deac-7add-9f98-b08e188a7ebd","heden","tts_1128bd7a844f26af_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1128bd7a844f26af_nl-NL.mp3",{"id":1351,"vocabularyWord":1352,"displayOrder":66},"01a0ba4c-51a5-7d7f-9f88-f57e8dc13882",{"id":1353,"word":1354,"frequency":51,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1355,"partsOfSpeech":1356,"audio":1320,"audioUrl":1362},"01a0ba4b-dc76-796a-a01a-9806765341fb","verleden","tts_76bccad3f2b96838_nl-NL.mp3",[1357],{"id":1358,"partOfSpeech":1359,"definition":1360,"exampleSentences":1361,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dcbd-7d8f-9e8d-757c2888f8f3","NOUN","(het; geen meervoud) tijd die al voorbij is.","In het verleden werkten veel mensen in deze fabriek.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_76bccad3f2b96838_nl-NL.mp3",{"id":1364,"vocabularyWord":1365,"displayOrder":71},"01a0ba4c-51a5-7d97-9f88-f57e8e868309",{"id":1366,"word":1367,"frequency":51,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1368,"partsOfSpeech":1369,"audio":1320,"audioUrl":1374},"01a0ba4b-dc30-7d04-85b9-d992cd52028d","toekomst","tts_49195c1cb7735fa4_nl-NL.mp3",[1370],{"id":1371,"partOfSpeech":1359,"definition":1372,"exampleSentences":1373,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dc3c-7999-ba72-a3cc405fbbff","(de; geen meervoud) tijd die nog moet komen.","In de toekomst wil ik dichter bij mijn werk wonen.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_49195c1cb7735fa4_nl-NL.mp3",{"id":1376,"vocabularyWord":1377,"displayOrder":76},"01a0ba4c-51a5-7db3-9f88-f57e8edebc71",{"id":1378,"word":1379,"frequency":31,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1380,"partsOfSpeech":1381,"audio":1320,"audioUrl":1382},"01a0ba4b-dc03-7f51-9c07-64135415b100","tijdlijn","tts_2d2d598b27f0a2d4_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2d2d598b27f0a2d4_nl-NL.mp3",{"id":1384,"vocabularyWord":1385,"displayOrder":81},"01a0ba4c-51a5-7ddf-9f88-f57e8faa8c4b",{"id":1386,"word":1387,"frequency":16,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1388,"partsOfSpeech":1389,"audio":1320,"audioUrl":1390},"01a0ba4b-db32-7cb4-8030-abfd4caf5e5f","verhaallijn","tts_66ee0ce37d18d28d_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_66ee0ce37d18d28d_nl-NL.mp3",{"id":1392,"vocabularyWord":1393,"displayOrder":86},"01a0ba4c-51a5-7dff-9f88-f57e90413eb0",{"id":1394,"word":1395,"frequency":46,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1396,"partsOfSpeech":1397,"audio":1320,"audioUrl":1406},"01a0ba4b-dcb4-70fa-be6c-9dbbe15d1856","achtergrond","tts_1a548e3a0e523d90_nl-NL.mp3",[1398,1402],{"id":1399,"partOfSpeech":1359,"definition":1400,"exampleSentences":1401,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dcc3-7be6-8bac-76b93f125d1e","(de; achtergronden) ervaringen, opleiding en omstandigheden die helpen verklaren wie iemand is of waarom iets gebeurt.","Kandidaten met verschillende culturele achtergronden reageerden op de vacature.",{"id":1403,"partOfSpeech":1359,"definition":1404,"exampleSentences":1405,"isPrimary":1304,"meaningOrder":16},"01a0ba4b-dcc3-7c2a-8bac-76b93fc9332c","(de; achtergronden) deel van een beeld of ruimte dat zich achter het belangrijkste onderwerp bevindt.","Op de foto is het oude station op de achtergrond te zien.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1a548e3a0e523d90_nl-NL.mp3",{"id":1408,"vocabularyWord":1409,"displayOrder":91},"01a0ba4c-51a5-7e1b-9f88-f57e90b45e6f",{"id":1410,"word":1411,"frequency":31,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1412,"partsOfSpeech":1413,"audio":1320,"audioUrl":1414},"01a0ba4b-db17-7352-8d0f-3da3bc441a3f","terugblik","tts_3b7f41daf39d715f_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3b7f41daf39d715f_nl-NL.mp3",{"id":1416,"vocabularyWord":1417,"displayOrder":96},"01a0ba4c-51a5-7e37-9f88-f57e9199b057",{"id":1418,"word":1419,"frequency":51,"level":748,"language":9,"audioFilePath":1420,"partsOfSpeech":1421,"audio":1320,"audioUrl":1430},"01a0ba4b-dfc8-79f6-8e4f-433b3f664335","verwachting","tts_103d20c3e3f1eb86_nl-NL.mp3",[1422,1426],{"id":1423,"partOfSpeech":1359,"definition":1424,"exampleSentences":1425,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dfe8-7c78-88ea-9e3000dba4fb","(de; verwachtingen) idee of voorspelling over wat waarschijnlijk zal gebeuren.","Tegen de verwachting in nam het aantal bezoekers dit jaar toe.",{"id":1427,"partOfSpeech":1359,"definition":1428,"exampleSentences":1429,"isPrimary":1304,"meaningOrder":16},"01a0ba4b-dfe8-7cb8-88ea-9e30019315cf","(de; verwachtingen) eis of hoop die iemand heeft over hoe een persoon of zaak behoort te zijn.","De opleiding voldeed niet volledig aan haar verwachtingen.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_103d20c3e3f1eb86_nl-NL.mp3",{"id":1432,"vocabularyWord":1433,"displayOrder":106},"01a0ba4c-51a5-7e6f-9f88-f57e93161ed6",{"id":1434,"word":1435,"frequency":51,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1436,"partsOfSpeech":1437,"audio":1320,"audioUrl":1447},"01a0ba4b-dc2e-7461-a406-4c6a696324e3","terwijl","tts_109e7cd0e98ba9ab_nl-NL.mp3",[1438,1443],{"id":1439,"partOfSpeech":1440,"definition":1441,"exampleSentences":1442,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dc3c-75c5-ba72-a3cc3e0a9b9a","CONJUNCTION","Verbindt gebeurtenissen die in dezelfde periode plaatsvinden.","Terwijl ik kook, dekt mijn zus de tafel.",{"id":1444,"partOfSpeech":1440,"definition":1445,"exampleSentences":1446,"isPrimary":1304,"meaningOrder":16},"01a0ba4b-dc3c-7611-ba72-a3cc3e34f145","Verbindt twee feiten die duidelijk van elkaar verschillen of met elkaar in contrast staan.","Mijn collega werkt graag thuis, terwijl ik liever naar kantoor ga.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_109e7cd0e98ba9ab_nl-NL.mp3",{"id":1449,"vocabularyWord":1450,"displayOrder":111},"01a0ba4c-51a5-7e8b-9f88-f57e931d0801",{"id":1451,"word":1452,"frequency":41,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1453,"partsOfSpeech":1454,"audio":1320,"audioUrl":1455},"01a0ba4b-daf7-74a5-a4b0-69012c7765d6","ondertussen","tts_4b4ff8626fa53005_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4b4ff8626fa53005_nl-NL.mp3",{"id":1457,"vocabularyWord":1458,"displayOrder":116},"01a0ba4c-51a5-7ea7-9f88-f57e93210a70",{"id":1459,"word":1460,"frequency":46,"level":231,"language":9,"audioFilePath":1461,"partsOfSpeech":1462,"audio":1320,"audioUrl":1463},"01a0ba4b-d8db-7e87-95e2-77d74c4605f3","eerder","tts_fa0d2806297f3213_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_fa0d2806297f3213_nl-NL.mp3",{"id":1465,"vocabularyWord":1466,"displayOrder":121},"01a0ba4c-51a5-7ec3-9f88-f57e939bec40",{"id":1467,"word":1468,"frequency":41,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1469,"partsOfSpeech":1470,"audio":1320,"audioUrl":1471},"01a0ba4b-dbb9-7b6b-8b97-fa3186c83e86","daarvoor","tts_bf32d2dff593850c_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_bf32d2dff593850c_nl-NL.mp3",{"id":1473,"vocabularyWord":1474,"displayOrder":126},"01a0ba4c-51a5-7edf-9f88-f57e94844b20",{"id":1475,"word":1476,"frequency":56,"level":231,"language":9,"audioFilePath":1477,"partsOfSpeech":1478,"audio":1320,"audioUrl":1481},"01a0ba4b-d9d3-7077-b8d1-7437f7ef4726","toen","tts_eb462f08364050bb_nl-NL.mp3",[1479],{"id":1480,"partOfSpeech":1440,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-da0f-7c97-8596-e7ac51ee9bc9","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_eb462f08364050bb_nl-NL.mp3",{"id":1483,"vocabularyWord":1484,"displayOrder":131},"01a0ba4c-51a5-7efb-9f88-f57e95442217",{"id":1485,"word":1486,"frequency":41,"level":492,"language":9,"audioFilePath":1487,"partsOfSpeech":1488,"audio":1320,"audioUrl":1489},"01a0ba4b-dde7-75aa-9e20-34695e2374d0","inmiddels","tts_94a42ecda33042a4_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_94a42ecda33042a4_nl-NL.mp3",{"id":1491,"vocabularyWord":1492,"displayOrder":136},"01a0ba4c-51a5-7f17-9f88-f57e96401d4d",{"id":1493,"word":1494,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1495,"partsOfSpeech":1496,"audio":1320,"audioUrl":1500},"01a0ba4b-dc99-76c6-ae83-f359f9ee319d","nog","tts_baa35f91a111aba4_nl-NL.mp3",[1497],{"id":1498,"partOfSpeech":1499,"definition":1340,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-dcc1-72c0-990e-b37e2053c1d4","ADVERB","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_baa35f91a111aba4_nl-NL.mp3",{"id":1502,"vocabularyWord":1503,"displayOrder":141},"01a0ba4c-51a5-7f33-9f88-f57e96f82b0b",{"id":1504,"word":1505,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1506,"partsOfSpeech":1507,"audio":1320,"audioUrl":1511},"01a0ba4b-d513-7f51-afd1-0f5cb52459b1","al","tts_dfec5c76430824bd_nl-NL.mp3",[1508],{"id":1509,"partOfSpeech":1510,"isPrimary":1320,"meaningOrder":11},"01a0ba4b-d560-74a1-bf08-b6af59ab822f","DETERMINER","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_dfec5c76430824bd_nl-NL.mp3",{"name":1303,"slug":1513,"language":9},"aspect-en-temporeel-perspectief-c1",[],{"id":1302,"name":1303,"slug":1513,"language":9,"level":984,"introduction":1516,"lessonCount":21,"totalExercises":41,"objectives":1517,"prerequisites":1521,"lessons":1524},"Tijdsvormen geven pas hun volle betekenis binnen een gekozen gezichtspunt. Je leert fasen en grenzen van gebeurtenissen formuleren, referentiepunten in een vertelling volgen en de voltooid toekomende tijd interpreteren als toekomstvoltooiing of conclusie.",[1518,1519,1520],"Aspectuele betekenissen met lexicale en grammaticale middelen precies formuleren.","Gebeurtenistijd, referentietijd en verteltijd bij perspectiefwisselingen uit elkaar houden.","Temporele en modale lezingen van zal of zullen met een voltooide infinitief onderscheiden.",[1522,1523],"Je beheerst de belangrijkste Nederlandse verleden en toekomstige tijdsvormen.","Je kunt perfectum en plusquamperfectum vanuit een tijdlijn vergelijken.",[1525,1536,1546],{"id":1022,"contentId":1526,"slug":1024,"title":1023,"level":984,"summary":1527,"order":11,"exercises":1528},"pg_656a9e81-75ee-448a-a4c3-4659354c9e6e","Druk begin, voortgang, duur, herhaling en voltooiing uit met Nederlandse constructies zonder een verplicht aspectsysteem te veronderstellen.",[1529,1533],{"id":1530,"title":1531,"order":1305,"type":1532},"01a0ba4b-a12b-7118-9397-666f79f2a418","Fasen en voortgang","word_select",{"id":1534,"title":1535,"order":11,"type":1532},"01a0ba4b-a140-7f38-864f-c570d582cbd3","Duur, grens en resultaat",{"id":1027,"contentId":1537,"slug":1029,"title":1028,"level":984,"summary":1538,"order":16,"exercises":1539},"pg_e57443fe-5182-473a-b967-1e4b8ca880ec","Kies een temporeel gezichtspunt en markeer verschuivingen tussen gebeurtenistijd, referentietijd en verteltijd.",[1540,1543],{"id":1541,"title":1542,"order":1305,"type":1532},"01a0ba4b-bc31-7d04-a20e-203eebf83fe9","Referentiepunten en tijden",{"id":1544,"title":1545,"order":11,"type":1532},"01a0ba4b-bc4c-75c8-ba9f-b1e5a28ef173","Terugblik, vooruitblik en ankers",{"id":1032,"contentId":1547,"slug":1034,"title":1033,"level":984,"summary":1548,"order":21,"exercises":1549},"pg_b030f653-2c41-43a2-b3f6-8a501fefecb1","Gebruik zal of zullen met een voltooide infinitief voor voltooiing vóór een toekomstig ijkpunt of voor een gevolgtrekking.",[1550,1553,1556],{"id":1551,"title":1552,"order":1305,"type":1532},"01a0ba4b-9bfb-7285-bd66-0a4c19bb0c54","Vorm en toekomstig ijkpunt",{"id":1554,"title":1555,"order":11,"type":1532},"01a0ba4b-9c18-75fa-beb9-eff2d0386ec6","Bijzin, prognose en vermoeden",{"id":1557,"title":1558,"order":16,"type":1559},"01a0ba4b-9c31-7675-93a8-91ef43a60643","Resultaten en verwachtingen: herstel de werkwoordgroep","find_and_fix",[1561,1567],{"@id":1562,"@type":1563,"id":1541,"grammarPage":1564,"title":1542,"instructions":1565,"displayOrder":1305,"type":1532,"questionCount":71,"blankCount":86,"isCompleted":1304,"ogImageUrl":1566},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-bc31-7d04-a20e-203eebf83fe9","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0ba4b-8c22-7563-a522-69538e76339c","Kies de tijdsvorm of analyse die de gebeurtenis correct ten opzichte van het actieve gezichtspunt plaatst.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ee365d3e-b2e8-4852-bddc-f5e14c74299a_hero.webp?v=1789831920",{"@id":1568,"@type":1563,"id":1544,"grammarPage":1564,"title":1545,"instructions":1569,"displayOrder":11,"type":1532,"questionCount":66,"blankCount":81,"isCompleted":1304,"ogImageUrl":1570},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-bc4c-75c8-ba9f-b1e5a28ef173","Kies de formulering die tijdlagen en verschuivende gezichtspunten helder voor de lezer markeert.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ffce6629-b94f-439e-a873-f18d8adbea48_hero.webp?v=1789831920",{"id":1541,"grammarPage":1564,"title":1542,"instructions":1565,"seoTitle":1572,"seoDescription":1573,"displayOrder":1305,"type":1532,"questions":1574,"ogImageUrl":1566},"Tijden en referentiepunten in verhalen","Kies de tijdsvorm of analyse die een gebeurtenis juist plaatst ten opzichte van het gezichtspunt, in verslagen over veerboten, deadlines en aanvragen.",[1575],{"id":1576,"sentenceTemplate":1577,"displayOrder":1305,"explanation":1578,"exampleSentence":1579,"blanks":1580},"01a0ba4b-bc31-7f00-a20e-203eeef67e61","Op donderdag noteert een journalist: “Toen de veerboot dinsdag vertrok, had de monteur de motor maandag al gecontroleerd.” De controle wordt met had gecontroleerd als voltooid voorgesteld ten opzichte van __1__.","Het vertrek vormt de referentietijd waarvóór de controle al voltooid was. De controle zelf is de gebeurtenis waarover de terugblik gaat; het schrijven is het latere schrijfmoment.","Toen de repetitie begon, had de technicus de microfoons al getest: het begin van de repetitie vormt het referentiepunt voor de eerdere test.",[1581],{"id":1582,"blankNumber":11,"options":1583},"01a0ba4b-bc31-7eb4-a20e-203eee0e042f",[1584,1587,1590],{"id":1585,"optionText":1586,"isCorrect":1304,"displayOrder":1305},"01a0ba4b-bc31-7e2c-a20e-203eecf450d3","het schrijven van de notitie",{"id":1588,"optionText":1589,"isCorrect":1304,"displayOrder":11},"01a0ba4b-bc31-7e68-a20e-203eed17c32f","de controle zelf",{"id":1591,"optionText":1592,"isCorrect":1320,"displayOrder":16},"01a0ba4b-bc31-7e90-a20e-203eed31c63d","het vertrek van de veerboot",{"html":1594,"toc":1595},"\u003Ch2 id=\"tijd-wordt-vanuit-een-punt-bekeken\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Tijd wordt vanuit een punt bekeken\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een werkwoordstijd plaatst een gebeurtenis niet alleen op een kalender. De vorm laat de lezer de gebeurtenis bekijken vanuit een \u003Cstrong>temporeel gezichtspunt\u003C\u002Fstrong>. In een vertelling kan dat gezichtspunt verschuiven: de tekst kijkt eerst vanuit het heden terug, volgt daarna een moment in het verleden en blikt van daaruit nog verder terug of juist vooruit.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Drie begrippen helpen om zulke verhoudingen te analyseren:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>het \u003Cstrong>spreek- of schrijfmoment\u003C\u002Fstrong>: het moment waarop de uiting tot stand komt;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>de \u003Cstrong>gebeurtenistijd\u003C\u002Fstrong>: het moment of de periode waarin de beschreven situatie plaatsvindt;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>de \u003Cstrong>referentietijd\u003C\u002Fstrong>: het tijdstip van waaruit de spreker of schrijver die situatie presenteert.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Deze drie vallen soms samen, maar niet altijd. Vooral het plusquamperfectum en \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> maken een afwijkende referentietijd zichtbaar.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>De term \u003Cem>verteltijd\u003C\u002Fem> wordt hier gebruikt voor het tijdelijke oriëntatiepunt dat in een passage actief is. Dat punt is geen vaste eigenschap van één werkwoordsvorm: context, tijdankers en tekststructuur bouwen het samen op.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"gebeurtenis-referentiepunt-en-schrijfmoment\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Gebeurtenis, referentiepunt en schrijfmoment\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bekijk hoe de vormen zich tot een referentietijd kunnen verhouden.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Vorm\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Basisverhouding\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Voorbeeld\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>presens\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>gebeurtenis rond of relevant op het huidige gezichtspunt\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De directeur \u003Cstrong>bespreekt\u003C\u002Fstrong> het voorstel.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>imperfectum\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>gebeurtenis gezien vanuit een punt in het verleden\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De directeur \u003Cstrong>besprak\u003C\u002Fstrong> het voorstel.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>perfectum\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>gebeurtenis vóór het huidige referentiepunt, vaak met actuele relevantie\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De directeur \u003Cstrong>heeft\u003C\u002Fstrong> het voorstel \u003Cstrong>besproken\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>plusquamperfectum\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>gebeurtenis vóór een referentiepunt in het verleden\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De directeur \u003Cstrong>had\u003C\u002Fstrong> het voorstel al \u003Cstrong>besproken\u003C\u002Fstrong> toen de raad bijeenkwam.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> + infinitief\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>gebeurtenis later dan een gezichtspunt in het verleden\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>De raad \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> er de volgende dag over \u003Cstrong>stemmen\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>De labels \u003Cem>heden\u003C\u002Fem>, \u003Cem>verleden\u003C\u002Fem> en \u003Cem>toekomst\u003C\u002Fem> zijn dus een eerste oriëntatie, geen complete interpretatie. Het presens kan een historisch verhaal levendig maken, en een perfectum kan een situatie noemen die lang geleden plaatsvond maar nu relevant wordt gemaakt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Drie punten op één tijdlijn\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Toen de raad op dinsdag bijeenkwam, \u003Cstrong>had de directeur het voorstel op maandag al toegelicht\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>schrijfmoment: bijvoorbeeld vrijdag;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>referentietijd: de vergadering op dinsdag;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>gebeurtenistijd: de toelichting op maandag.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Het plusquamperfectum markeert dat de toelichting al vóór de actieve referentietijd voltooid was.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"een-verhaallijn-en-haar-achtergrond\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Een verhaallijn en haar achtergrond\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>In een vertelling draagt het imperfectum vaak de centrale verhaallijn: gebeurtenissen worden stap voor stap vanuit het verleden gepresenteerd. Dezelfde vorm kan ook een toestand, gewoonte of achtergrond schetsen. Het verschil volgt uit de betekenis van de zin en de tekst, niet uit de vorm alleen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>De straat \u003Cstrong>was\u003C\u002Fstrong> stil en er \u003Cstrong>hing\u003C\u002Fstrong> mist tussen de huizen. Mila \u003Cstrong>opende\u003C\u002Fstrong> de poort, \u003Cstrong>liep\u003C\u002Fstrong> naar binnen en \u003Cstrong>zag\u003C\u002Fstrong> een brandende lamp. Iemand \u003Cstrong>wachtte\u003C\u002Fstrong> op haar.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Hier vormen \u003Cstrong>opende\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>liep\u003C\u002Fstrong> en \u003Cstrong>zag\u003C\u002Fstrong> de opeenvolgende stappen. \u003Cstrong>Was\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>hing\u003C\u002Fstrong> en mogelijk ook \u003Cstrong>wachtte\u003C\u002Fstrong> bouwen het decor of een al lopende situatie op. Met \u003Cstrong>terwijl\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>op dat moment\u003C\u002Fstrong> en \u003Cstrong>ondertussen\u003C\u002Fstrong> kan de schrijver zo'n gelijktijdigheid explicieter maken.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Een perfectum past vaak wanneer een verteller vanuit het huidige gesprek op een afgerond feit terugkijkt:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ik heb de poort gisteren geopend\u003C\u002Fstrong>, dus ik weet dat het slot klemt.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ik opende de poort en liep naar binnen\u003C\u002Fstrong> beschrijft dezelfde handeling als deel van een verleden verhaallijn.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Gebruik geen starre formule als “imperfectum is achtergrond, perfectum is hoofdgebeurtenis”. Beide tijden hebben meerdere functies. Bepaal eerst vanuit welk moment de passage kijkt en welk tekstverband de vorm creëert.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"terugblikken-vanuit-het-verleden\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Terugblikken vanuit het verleden\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Met het plusquamperfectum open je vaak een laag die vóór de actuele verleden referentietijd ligt. Tijdankers als \u003Cstrong>eerder\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>de dag ervoor\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nog nooit\u003C\u002Fstrong> en \u003Cstrong>al\u003C\u002Fstrong> ondersteunen die verschuiving.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Ravi arriveerde te laat bij het debat. De voorzitter \u003Cstrong>had de eerste stelling al voorgelezen\u003C\u002Fstrong> en twee deelnemers \u003Cstrong>hadden hun standpunt toegelicht\u003C\u002Fstrong>. Ravi \u003Cstrong>zocht\u003C\u002Fstrong> snel een vrije stoel en \u003Cstrong>opende\u003C\u002Fstrong> zijn notities.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>De eerste zin vestigt een verleden referentietijd. De twee plusquamperfecta brengen de tekst verder terug. Met \u003Cstrong>zocht\u003C\u002Fstrong> en \u003Cstrong>opende\u003C\u002Fstrong> keert de passage naar de centrale verhaallijn terug. Als de volgorde eenmaal ondubbelzinnig is, kan een langere terugblik soms verdergaan in het imperfectum. De schrijver moet dan wel zorgen dat de lezer de tijdlaag niet kwijtraakt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Volg bij een complexe terugblik deze stappen:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Vestig de actuele verhaaltijd met een duidelijke gebeurtenis of tijdsbepaling.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Markeer de sprong naar eerder met een plusquamperfectum en zo nodig een tijdanker.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Houd de gekozen laag lang genoeg herkenbaar; wissel niet per zin zonder functie.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Signaleer de terugkeer met de verhaallijn, een nieuw tijdanker of beide.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Ch2 id=\"vooruitkijken-vanuit-een-verleden-punt\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Vooruitkijken vanuit een verleden punt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Met \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> + infinitief kan de verteller vanuit het verleden naar een latere gebeurtenis kijken. Die gebeurtenis kan nog steeds vóór het huidige schrijfmoment liggen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>In april kreeg Sara de opdracht. Ze \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> het onderzoek in september \u003Cstrong>afronden\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Niemand vermoedde toen dat deze keuze jaren later grote gevolgen \u003Cstrong>zou hebben\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>De woordvoerder kondigde aan dat de minister de volgende dag \u003Cstrong>zou reageren\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Deze vorm heet vaak \u003Cem>toekomst vanuit het verleden\u003C\u002Fem>. Hij zegt op zichzelf niet dat de verwachting werkelijk is uitgekomen. De context kan dat bevestigen, ontkennen of openlaten.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Formulering\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Perspectief en gevolgtrekking\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>In 2018 \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> het museum heropenen.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>toenmalige planning of voorspelling; realisatie nog onbekend\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>In 2018 \u003Cstrong>heropende\u003C\u002Fstrong> het museum.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>gebeurtenis als feit op de verleden tijdlijn\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>In 2018 \u003Cstrong>is\u003C\u002Fstrong> het museum \u003Cstrong>heropend\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>afgerond feit bekeken vanuit een later, vaak huidig kader\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Controleer bij \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> altijd twee zaken afzonderlijk: ligt het kijkpunt in het verleden, en presenteert de schrijver de latere gebeurtenis als feit, verwachting, plan of informatie van een ander? De context bepaalt welke betekenis op de voorgrond staat.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"het-gezichtspunt-bewust-verschuiven\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Het gezichtspunt bewust verschuiven\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Een tekst kan ook naar het \u003Cstrong>historisch presens\u003C\u002Fstrong> overschakelen. De gebeurtenissen blijven in het verleden, maar de verteller presenteert ze tijdelijk alsof ze zich nu ontvouwen:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>We stonden al een uur in de rij. Dan \u003Cstrong>gaat\u003C\u002Fstrong> plotseling de deur open, een medewerker \u003Cstrong>komt\u003C\u002Fstrong> naar buiten en iedereen \u003Cstrong>begint\u003C\u002Fstrong> te roepen. Even later \u003Cstrong>was\u003C\u002Fstrong> de rust teruggekeerd.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>De overgang naar \u003Cstrong>gaat\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>komt\u003C\u002Fstrong> en \u003Cstrong>begint\u003C\u002Fstrong> verkleint de ervaren afstand en kan de scène levendiger maken. De laatste zin schakelt weer naar een verleden kader. Zo'n wisseling is vooral effectief als ze functioneel en herkenbaar is. In een zakelijk rapport is een stabieler temporeel kader meestal duidelijker; in een reportage of mondeling verhaal is meer beweging mogelijk.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tijdsbepalingen moeten met het gekozen gezichtspunt meebewegen:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>vandaag\u003C\u002Fstrong> kan in indirecte weergave \u003Cstrong>die dag\u003C\u002Fstrong> worden;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>morgen\u003C\u002Fstrong> kan \u003Cstrong>de volgende dag\u003C\u002Fstrong> worden;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>gisteren\u003C\u002Fstrong> kan \u003Cstrong>de dag ervoor\u003C\u002Fstrong> worden;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>nu\u003C\u002Fstrong> kan \u003Cstrong>toen\u003C\u002Fstrong> of \u003Cstrong>op dat moment\u003C\u002Fstrong> worden.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Die omzetting is niet automatisch verplicht. Als \u003Cem>vandaag\u003C\u002Fem> nog steeds dezelfde kalenderdag aanduidt voor schrijver en lezer, kan het blijven staan. Kies de vorm die de bedoelde referentie ondubbelzinnig maakt.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"tijdankers-voorkomen-een-onbedoelde-sprong\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">7.\u003C\u002Fspan>Tijdankers voorkomen een onbedoelde sprong\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Werkwoordstijden alleen hoeven een complexe tijdlijn niet volledig te dragen. Goede tijdankers geven aan waar de lezer zich bevindt:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>een exact moment: \u003Cstrong>op 14 mei\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>omstreeks middernacht\u003C\u002Fstrong>;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>een relatie met een eerder punt: \u003Cstrong>daarvoor\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>inmiddels\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>twee weken later\u003C\u002Fstrong>;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>een grens: \u003Cstrong>tegen de avond\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>vóór de opening\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>sinds die dag\u003C\u002Fstrong>;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>een tekstuele overgang: \u003Cstrong>terug naar de vergadering\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>jaren eerder\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Let ook op woorden waarvan de betekenis met het gezichtspunt mee kan schuiven. \u003Cstrong>Inmiddels\u003C\u002Fstrong> betekent doorgaans dat een verandering is bereikt ten opzichte van een eerder geactiveerd moment. \u003Cstrong>Nog\u003C\u002Fstrong> presenteert een situatie als voortgaand of een grens als niet bereikt. \u003Cstrong>Al\u003C\u002Fstrong> maakt juist duidelijk dat iets vóór het verwachte of relevante punt geldt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Een tijdsvormwisseling zonder nieuw gezichtspunt kan als een fout of een ongewenste breuk lezen. Een tijdanker lost dat alleen op als er werkelijk een inhoudelijke verschuiving is; het mag een willekeurige reeks tijden niet verhullen.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"een-complexe-tijdlijn-redigeren\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">8.\u003C\u002Fspan>Een complexe tijdlijn redigeren\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Gebruik bij de eindredactie deze controle:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Onderstreep per passage het actieve \u003Cstrong>referentiepunt\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Noteer welke gebeurtenissen ervoor, ermee tegelijk of erna liggen.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Controleer of perfectum en plusquamperfectum de bedoelde terugblik ondersteunen.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Controleer bij \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> of de toekomst werkelijk vanuit een verleden punt wordt bekeken.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Markeer bewuste stijlwisselingen, zoals het historisch presens, en verwijder toevallige wisselingen.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Voeg alleen tijdankers toe die een noodzakelijke relatie verduidelijken.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Relatie met het actieve gezichtspunt\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Typische middelen\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>gelijktijdig of op de verhaallijn\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>presens of imperfectum, afhankelijk van het kader\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>eerder dan een huidig kader\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vaak perfectum\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>eerder dan een verleden kader\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vaak plusquamperfectum\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>later dan een verleden kader\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vaak \u003Cstrong>zou\u003C\u002Fstrong> + infinitief\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>bewuste nabijheid in een verleden scène\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>historisch presens, stilistisch gemotiveerd\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Een heldere vertelling hoeft niet overal dezelfde werkwoordstijd te gebruiken. Ze heeft wel een herkenbaar gezichtspunt nodig. Elke verschuiving moet de lezer naar een nieuw tijdpunt leiden en een duidelijke functie in de tekst hebben.\u003C\u002Fp>\n",[1596,1600,1604,1608,1612,1616,1620,1624],{"id":1597,"text":1598,"depth":16,"number":1599},"tijd-wordt-vanuit-een-punt-bekeken","Tijd wordt vanuit een punt bekeken","1",{"id":1601,"text":1602,"depth":16,"number":1603},"gebeurtenis-referentiepunt-en-schrijfmoment","Gebeurtenis, referentiepunt en schrijfmoment","2",{"id":1605,"text":1606,"depth":16,"number":1607},"een-verhaallijn-en-haar-achtergrond","Een verhaallijn en haar achtergrond","3",{"id":1609,"text":1610,"depth":16,"number":1611},"terugblikken-vanuit-het-verleden","Terugblikken vanuit het verleden","4",{"id":1613,"text":1614,"depth":16,"number":1615},"vooruitkijken-vanuit-een-verleden-punt","Vooruitkijken vanuit een verleden punt","5",{"id":1617,"text":1618,"depth":16,"number":1619},"het-gezichtspunt-bewust-verschuiven","Het gezichtspunt bewust verschuiven","6",{"id":1621,"text":1622,"depth":16,"number":1623},"tijdankers-voorkomen-een-onbedoelde-sprong","Tijdankers voorkomen een onbedoelde sprong","7",{"id":1625,"text":1626,"depth":16,"number":1627},"een-complexe-tijdlijn-redigeren","Een complexe tijdlijn redigeren","8"]