[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-nl-wat-als-betrekkelijk-voornaamwoord":3,"grammar-exercises-by-page-01a0ba4b-8cf4-78eb-866e-888a781e2a62":215,"exercise-list-path-nl-none":246},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":212,"readyImages":214},"01a0ba4b-8cf4-78eb-866e-888a781e2a62","Wat als betrekkelijk voornaamwoord","wat-als-betrekkelijk-voornaamwoord","Gebruik wat als betrekkelijk voornaamwoord na onbepaalde woorden en overtreffende trappen, of om naar een hele zin of onbekende inhoud te verwijzen.","## Wanneer is wat betrekkelijk?\n\nHet woord **wat** kan verschillende functies hebben. Als betrekkelijk voornaamwoord verbindt het informatie en verwijst het naar iets dat eerder staat of in **wat** zelf is opgenomen.\n\n:::example\nAlles **wat je nodig hebt**, ligt op tafel.\n\nDe trein had vertraging, **wat erg vervelend was**.\n\n**Wat je daar ziet**, is de oude watertoren.\n:::\n\nIn de eerste zin verwijst **wat** naar **alles**. In de tweede zin verwijst het naar de hele mededeling over de vertraging. In de derde zin betekent **wat je daar ziet** ongeveer *datgene wat je daar ziet*.\n\n## Na onbepaalde woorden\n\n**Wat** komt vaak na een onbepaald woord. Zo'n woord noemt geen concrete, afgebakende zaak.\n\n| Onbepaald woord | Voorbeeld |\n|---|---|\n| alles | Alles **wat** hij zegt, klinkt logisch. |\n| iets | Er is iets **wat** ik wil bespreken. |\n| niets | Niets **wat** we probeerden, hielp. |\n| veel | Er is veel **wat** nog moet veranderen. |\n| weinig | Het weinige **wat** ik wist, bleek nuttig. |\n\nNa **iets**, **niets**, **alles** en vergelijkbare onbepaalde woorden is **dat** tegenwoordig ook correct: *iets dat ik wil bespreken*. **Wat** is een veelgebruikte en natuurlijke keuze, vooral als de betekenis algemeen blijft.\n\n:::note\nBij personen kies je niet automatisch **wat** omdat de persoon onbepaald is. Zeg **iemand die** kan helpen en **iedereen die** aanwezig is.\n:::\n\n## Na een zelfstandig gebruikte vorm\n\n**Wat** kan ook volgen op een overtreffende trap, een rangtelwoord of een bijvoeglijk naamwoord dat zonder zelfstandig naamwoord wordt gebruikt.\n\n- Dit is het mooiste **wat** ik ooit heb gezien.\n- Het eerste **wat** ik 's morgens doe, is koffiezetten.\n- Dat is het enige **wat** nu telt.\n- Het belangrijkste **wat** we hebben geleerd, staat in de samenvatting.\n\nOok in deze zinnen is **dat** mogelijk: *het mooiste dat ik ooit heb gezien*. Met **wat** sluit je aan bij een veelvoorkomend patroon.\n\n:::tip\nControleer of er na de vorm nog een concreet zelfstandig naamwoord staat. Vergelijk **het leukste wat ik meemaakte** met **het leukste feest dat ik meemaakte**. In de tweede zin is **feest** een concreet het-woord en kies je **dat**.\n:::\n\n## Verwijzen naar een hele zin\n\nWanneer het antecedent een volledige mededeling is, gebruik je **wat**. Je zet dan meestal een komma vóór de betrekkelijke bijzin.\n\n:::example\nSofia kreeg de baan, **wat haar erg blij maakte**.\n\nDe vergadering eindigde een uur eerder, **wat niemand had verwacht**.\n\nHij bood meteen zijn excuses aan, **wat ik waardeerde**.\n:::\n\n**Wat** verwijst hier niet alleen naar *de baan*, *een uur* of *zijn excuses*. Het verwijst naar de hele gebeurtenis die ervoor staat. **Dat** kan deze functie niet op dezelfde manier overnemen.\n\n## Wat met een ingesloten antecedent\n\nSoms staat er vóór **wat** geen woord waarnaar het verwijst. De algemene betekenis zit dan al in **wat**. Je kunt de vorm vaak uitbreiden tot **datgene wat**.\n\n| Met wat | Uitgebreide betekenis |\n|---|---|\n| **Wat je zegt**, klopt. | Datgene wat je zegt, klopt. |\n| Ik begrijp **wat je bedoelt**. | Ik begrijp datgene wat je bedoelt. |\n| Neem mee **wat je nodig hebt**. | Neem datgene mee wat je nodig hebt. |\n\nDit **wat** is geen vraagwoord. Vergelijk *Wat bedoel je?* — een echte vraag — met *Ik begrijp **wat je bedoelt*** — een betrekkelijke constructie met een ingesloten antecedent.\n\n## Wat of dat bij een concreet zelfstandig naamwoord\n\nBij een gewoon, concreet het-woord kies je in verzorgd Nederlands **dat**. Het feit dat **wat** in de spreektaal vaak voorkomt, verandert de neutrale schrijfregel niet.\n\n- het boek **dat** ik lees;\n- een cadeau **dat** je kunt ruilen;\n- het nieuws **dat** gisteren bekend werd;\n- een meisje **dat** naast mij woont.\n\nHet verschil wordt duidelijk in deze vergelijking:\n\n| Antecedent | Keuze | Voorbeeld |\n|---|---|---|\n| concreet het-woord | **dat** | het beste advies **dat** ik kreeg |\n| zelfstandig gebruikte overtreffende trap | **wat** of **dat** | het beste **wat\u002Fdat** ik kon doen |\n| hele voorafgaande zin | alleen **wat** | Hij hielp me, **wat** ik fijn vond. |\n\n:::warning\nGebruik in verzorgde schrijftaal niet *het boek wat op tafel ligt*. **Boek** is een concreet het-woord, dus schrijf **het boek dat op tafel ligt**.\n:::\n\n## De woordvolgorde en de functie van wat\n\nDe betrekkelijke bijzin heeft de gewone bijzinsvolgorde: het werkwoord of werkwoordcluster staat aan het einde. **Wat** kan binnen die bijzin verschillende functies hebben.\n\n- Alles **wat helpt** is welkom. **Wat** is het onderwerp van *helpt*.\n- Alles **wat ik lees** onthoud ik. **Wat** is het lijdend voorwerp van *lees*.\n- Dat is het nuttigste **wat ze ons heeft verteld**. Het werkwoordcluster staat achteraan.\n\nVoeg geen extra voornaamwoord met dezelfde functie toe. Zeg *alles wat ik onthoud*, niet *alles wat ik het onthoud*.\n\n## Kort samengevat\n\n- Gebruik **wat** vaak na onbepaalde woorden als **alles**, **iets** en **niets**.\n- Gebruik **wat** ook na zelfstandig gebruikte overtreffende trappen en vormen als **het enige**.\n- Verwijs met **wat** naar een hele voorafgaande mededeling.\n- **Wat** kan zelf ongeveer **datgene wat** betekenen.\n- Bij onbepaalde woorden en overtreffende trappen is **dat** vaak ook correct.\n- Kies bij een concreet enkelvoudig het-woord in verzorgde taal **dat**.\n- Zet het werkwoord of werkwoordcluster aan het einde van de betrekkelijke bijzin.","nl","B1",132,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0ba4b-87c2-7998-9059-bc3ff2a5795a","Precies verwijzen in betrekkelijke bijzinnen",false,0,15,"2026-09-19T15:31:48+00:00","2026-10-11T12:53:41+00:00",[22],{"id":23,"title":24,"vocabularyListWords":25,"isPublished":40},"01a0ba4c-5a91-7790-a30f-21315141c96d","Verwijzen naar onbepaalde inhoud met wat",[26,43,70,81,92,103,114,126,147,157,167,176,186,195],{"id":27,"vocabularyWord":28,"displayOrder":41},"01a0ba4c-5a91-7800-a30f-213151881ed0",{"id":29,"word":30,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":33,"partsOfSpeech":34,"audio":40,"audioUrl":42},"01a0ba4b-d74c-72be-b5da-e436148d9e8a","wat",10,"A1","tts_50c4ca8480227c77_nl-NL.mp3",[35],{"id":36,"partOfSpeech":37,"definition":38,"exampleSentences":39,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d759-7db0-afe6-cd9a87407c8e","PRONOUN","Vraagwoord waarmee naar een ding, handeling of informatie wordt gevraagd.","Wat lees je nu?",true,1,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_50c4ca8480227c77_nl-NL.mp3",{"id":44,"vocabularyWord":45,"displayOrder":68},"01a0ba4c-5a91-7848-a30f-213151c8008d",{"id":46,"word":47,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":48,"partsOfSpeech":49,"audio":40,"audioUrl":69},"01a0ba4b-d525-736a-b5ba-b2891c447de2","dat","tts_cb8aa98748ccfdaa_nl-NL.mp3",[50,55,60,64],{"id":51,"partOfSpeech":52,"definition":53,"exampleSentences":54,"isPrimary":16,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d561-7c53-8c67-8f0dca208b6c","CONJUNCTION","Voegwoord dat een bijzin met een mededeling of gedachte inleidt.","Ik weet dat de winkel vandaag open is.",{"id":56,"partOfSpeech":57,"definition":58,"exampleSentences":59,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d561-7c97-8c67-8f0dcab6a76a","DETERMINER","Aanwijzend woord voor een enkelvoudig het-woord verder van de spreker.","Dat huis aan het einde van de straat is nieuw.",{"id":61,"partOfSpeech":37,"definition":62,"exampleSentences":63,"isPrimary":16,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d561-7cd7-8c67-8f0dcb336235","Aanwijzend voornaamwoord dat zelfstandig naar iets verder weg verwijst.","Wat staat daar? Dat is een ziekenhuis.",{"id":65,"partOfSpeech":37,"definition":66,"exampleSentences":67,"isPrimary":16,"meaningOrder":68},"01a0ba4b-d561-7d17-8c67-8f0dcbf8d715","Betrekkelijk voornaamwoord dat terugwijst naar een enkelvoudig het-woord.","Het boek dat op tafel ligt, is van mijn zus.",2,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cb8aa98748ccfdaa_nl-NL.mp3",{"id":71,"vocabularyWord":72,"displayOrder":80},"01a0ba4c-5a91-788c-a30f-213152594ca1",{"id":73,"word":74,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":75,"partsOfSpeech":76,"audio":40,"audioUrl":79},"01a0ba4b-d515-7834-a554-2d9518e3e37d","alles","tts_4a21de808d093556_nl-NL.mp3",[77],{"id":78,"partOfSpeech":37,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d560-76f5-bf08-b6af5b126164","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4a21de808d093556_nl-NL.mp3",3,{"id":82,"vocabularyWord":83,"displayOrder":91},"01a0ba4c-5a91-78dc-a30f-213152fed717",{"id":84,"word":85,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":86,"partsOfSpeech":87,"audio":40,"audioUrl":90},"01a0ba4b-d54b-77db-968b-6772a3c20096","iets","tts_92fbf747ddd6f084_nl-NL.mp3",[88],{"id":89,"partOfSpeech":37,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d565-7900-a20d-839bb28c8cce","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_92fbf747ddd6f084_nl-NL.mp3",4,{"id":93,"vocabularyWord":94,"displayOrder":102},"01a0ba4c-5a91-791c-a30f-2131531322b4",{"id":95,"word":96,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":97,"partsOfSpeech":98,"audio":40,"audioUrl":101},"01a0ba4b-d6cc-7672-a133-be23a8d9595f","niets","tts_53068665716faf0b_nl-NL.mp3",[99],{"id":100,"partOfSpeech":37,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d6de-713f-9471-be6b2c3c9cef","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_53068665716faf0b_nl-NL.mp3",5,{"id":104,"vocabularyWord":105,"displayOrder":113},"01a0ba4c-5a91-795c-a30f-213153a243f8",{"id":106,"word":107,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":108,"partsOfSpeech":109,"audio":40,"audioUrl":112},"01a0ba4b-d725-7046-a815-4da641890d43","veel","tts_14eda8a434718bb0_nl-NL.mp3",[110],{"id":111,"partOfSpeech":57,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d755-7d69-81bc-8b506ea6d28b","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_14eda8a434718bb0_nl-NL.mp3",6,{"id":115,"vocabularyWord":116,"displayOrder":125},"01a0ba4c-5a91-7998-a30f-213154993a0c",{"id":117,"word":118,"frequency":119,"level":32,"language":9,"audioFilePath":120,"partsOfSpeech":121,"audio":40,"audioUrl":124},"01a0ba4b-d74f-78e7-a0c9-7586eb548fe3","weinig",9,"tts_57b080b74b64ab0e_nl-NL.mp3",[122],{"id":123,"partOfSpeech":57,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d75a-7405-a2c4-a98ba211c962","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_57b080b74b64ab0e_nl-NL.mp3",7,{"id":127,"vocabularyWord":128,"displayOrder":146},"01a0ba4c-5a91-79d8-a30f-2131557503ba",{"id":129,"word":130,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":131,"partsOfSpeech":132,"audio":40,"audioUrl":145},"01a0ba4b-d528-730b-8a89-68ee898c3695","die","tts_64c4a9c5d449be15_nl-NL.mp3",[133,137,141],{"id":134,"partOfSpeech":37,"definition":135,"exampleSentences":136,"isPrimary":16,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d562-7268-9b4b-5e879da0f218","Aanwijzend voornaamwoord dat zelfstandig naar een verder weg gelegen de-woord of meervoud verwijst.","Ik wil niet deze appels, maar die.",{"id":138,"partOfSpeech":37,"definition":139,"exampleSentences":140,"isPrimary":16,"meaningOrder":68},"01a0ba4b-d562-72a8-9b4b-5e879dfeefdc","Betrekkelijk voornaamwoord dat terugwijst naar een de-woord of meervoud.","De vrouw die naast ons woont, werkt in het ziekenhuis.",{"id":142,"partOfSpeech":57,"definition":143,"exampleSentences":144,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d562-7224-9b4b-5e879cedc960","Aanwijzend woord voor een de-woord verder van de spreker.","Die vrouw aan de overkant is mijn moeder.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_64c4a9c5d449be15_nl-NL.mp3",8,{"id":148,"vocabularyWord":149,"displayOrder":119},"01a0ba4c-5a91-7a18-a30f-2131563905e8",{"id":150,"word":151,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":152,"partsOfSpeech":153,"audio":40,"audioUrl":156},"01a0ba4b-d54a-7cc9-9867-3d87a1878435","iemand","tts_bd4936685674f6a6_nl-NL.mp3",[154],{"id":155,"partOfSpeech":37,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d565-77ec-a20d-839bb2184034","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_bd4936685674f6a6_nl-NL.mp3",{"id":158,"vocabularyWord":159,"displayOrder":31},"01a0ba4c-5a91-7a54-a30f-213156727ef4",{"id":160,"word":161,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":162,"partsOfSpeech":163,"audio":40,"audioUrl":166},"01a0ba4b-d54a-70f9-9867-3d87a1288190","iedereen","tts_c498f73e2ea1969c_nl-NL.mp3",[164],{"id":165,"partOfSpeech":37,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d565-76dc-a20d-839bb1249ca5","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c498f73e2ea1969c_nl-NL.mp3",{"id":168,"vocabularyWord":169,"displayOrder":175},"01a0ba4c-5a91-7a94-a30f-213156ea8caa",{"id":170,"word":171,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":172,"partsOfSpeech":173,"audio":40,"audioUrl":174},"01a0ba4b-d661-7063-a584-7480fc1068cd","eerste","tts_a1e220120a470dae_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a1e220120a470dae_nl-NL.mp3",11,{"id":177,"vocabularyWord":178,"displayOrder":185},"01a0ba4c-5a91-7ad0-a30f-2131578f9b7f",{"id":179,"word":180,"frequency":146,"level":181,"language":9,"audioFilePath":182,"partsOfSpeech":183,"audio":40,"audioUrl":184},"01a0ba4b-dc09-7d4c-aca1-52dc535fde25","enige","A2","tts_356d2dcd0e8a4e57_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_356d2dcd0e8a4e57_nl-NL.mp3",12,{"id":187,"vocabularyWord":188,"displayOrder":194},"01a0ba4c-5a91-7b10-a30f-213157f8fd13",{"id":189,"word":190,"frequency":41,"level":10,"language":9,"audioFilePath":191,"partsOfSpeech":192,"audio":40,"audioUrl":193},"01a0ba4b-db14-7a05-8278-083ca233a408","datgene","tts_d503ce5b87b3dde6_nl-NL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d503ce5b87b3dde6_nl-NL.mp3",13,{"id":196,"vocabularyWord":197,"displayOrder":211},"01a0ba4c-5a91-7b4c-a30f-21315830ab35",{"id":198,"word":199,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":200,"partsOfSpeech":201,"audio":40,"audioUrl":210},"01a0ba4b-d542-7712-8eb4-a5cbffcc383a","het","tts_fab4e188cda728cb_nl-NL.mp3",[202,206],{"id":203,"partOfSpeech":57,"definition":204,"exampleSentences":205,"isPrimary":40,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d564-7b8f-97f9-ade232fbe796","Bepaald lidwoord voor een enkelvoudig het-woord.","Het raam staat open.",{"id":207,"partOfSpeech":37,"definition":208,"exampleSentences":209,"isPrimary":16,"meaningOrder":41},"01a0ba4b-d564-7bd7-97f9-ade2335f48db","Een voornaamwoord dat naar een het-woord verwijst of als onpersoonlijk onderwerp dient.","Het regent al de hele ochtend.","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_fab4e188cda728cb_nl-NL.mp3",14,{"name":15,"slug":213,"language":9},"precies-verwijzen-in-betrekkelijke-bijzinnen-b1",[],[216,226,232,239],{"@id":217,"@type":218,"id":219,"grammarPage":220,"title":221,"instructions":222,"displayOrder":17,"type":223,"questionCount":18,"blankCount":224,"isCompleted":16,"ogImageUrl":225},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-c436-7129-be75-7b22d603c0b2","GrammarExercise","01a0ba4b-c436-7129-be75-7b22d603c0b2","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0ba4b-8cf4-78eb-866e-888a781e2a62","Onbepaald en zelfstandig gebruikt","Kies de passende betrekkelijke vorm of woordvolgorde in verzorgd Nederlands.","word_select",16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ecb43b5d-3bd3-4889-8e89-83303ae4bb47_hero.webp?v=1789831922",{"@id":227,"@type":218,"id":228,"grammarPage":220,"title":229,"instructions":230,"displayOrder":41,"type":223,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":231},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-c44e-79ff-9ab7-c07cb40cfec0","01a0ba4b-c44e-79ff-9ab7-c07cb40cfec0","Hele zin en woordvolgorde","Verwijs met wat naar een hele mededeling en zet het werkwoord achteraan.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f885f7a0-7a21-4f00-a63f-e546347a38c6_hero.webp?v=1789831922",{"@id":233,"@type":218,"id":234,"grammarPage":220,"title":235,"instructions":236,"displayOrder":80,"type":237,"questionCount":31,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":238},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-c466-7b49-aa40-9df109af00c3","01a0ba4b-c466-7b49-aa40-9df109af00c3","Vind en verbeter betrekkelijk wat","In elke betrekkelijke constructie is één vorm fout volgens de regels van verzorgd geschreven Nederlands. Tik erop en kies de juiste vorm.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b8087e5a-4f28-409f-975b-cd80438384b7_hero.webp?v=1789831922",{"@id":240,"@type":218,"id":241,"grammarPage":220,"title":242,"instructions":243,"displayOrder":91,"type":244,"questionCount":91,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":245},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0ba4b-c46e-7e0c-8490-2e8ff64f202c","01a0ba4b-c46e-7e0c-8490-2e8ff64f202c","Wat als betrekkelijk voornaamwoord - Woorden sorteren","Tik op een kaart en daarna op de juiste kolom. Plaats alle kaarten om het bord af te ronden.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e6f09847-a548-41ec-a7d0-1ee91ca80067_hero.webp?v=1789831922",null]