[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-alfabet-polski-i-znaki-diakrytyczne":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7dfa-7479-9fd7-a7767b16533c":25,"exercise-list-path-pl-none":59},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-7dfa-7479-9fd7-a7767b16533c","Alfabet polski i znaki diakrytyczne","alfabet-polski-i-znaki-diakrytyczne","Poznaj 32 litery polskiego alfabetu, ich małe i wielkie formy oraz znaki diakrytyczne. Rozróżniaj podobne litery i zapisuj proste polskie wyrazy.","Polski alfabet ma **32 litery**. Poznasz ich małe i wielkie formy oraz znaki diakrytyczne: ogonki, kreski i kropkę. Te znaki są ważne, gdy czytasz i zapisujesz polskie słowa.\n\n## 1. Małe i wielkie litery\n\nKażda litera ma dwie formy: małą i wielką, na przykład **a – A**, **ą – Ą**. Poniżej jest cały alfabet w kolejności. Czytaj tabelę wierszami, od lewej do prawej.\n\n| Wielka litera | Mała litera | Wielka litera | Mała litera |\n| --- | --- | --- | --- |\n| A | a | Ą | ą |\n| B | b | C | c |\n| Ć | ć | D | d |\n| E | e | Ę | ę |\n| F | f | G | g |\n| H | h | I | i |\n| J | j | K | k |\n| L | l | Ł | ł |\n| M | m | N | n |\n| Ń | ń | O | o |\n| Ó | ó | P | p |\n| R | r | S | s |\n| Ś | ś | T | t |\n| U | u | W | w |\n| Y | y | Z | z |\n| Ź | ź | Ż | ż |\n\nKolejność wszystkich liter:\n\n**a, ą, b, c, ć, d, e, ę, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, ń, o, ó, p, r, s, ś, t, u, w, y, z, ź, ż**.\n\n:::note\nLitery **q, v, x** nie należą do podstawowego polskiego alfabetu. Możesz je zobaczyć w obcych nazwach, na przykład **Volvo**.\n:::\n\n### Nazwy liter\n\nGdy literujesz imię lub adres, podajesz nazwy kolejnych liter.\n\n| Litera | Nazwa | Litera | Nazwa |\n| --- | --- | --- | --- |\n| a | a | ą | ą |\n| b | be | c | ce |\n| ć | cie | d | de |\n| e | e | ę | ę |\n| f | ef | g | gie |\n| h | ha | i | i |\n| j | jot | k | ka |\n| l | el | ł | eł |\n| m | em | n | en |\n| ń | eń | o | o |\n| ó | u kreskowane | p | pe |\n| r | er | s | es |\n| ś | eś | t | te |\n| u | u | w | wu |\n| y | igrek | z | zet |\n| ź | ziet | ż | żet |\n\nNa przykład **Ewa** literujemy: **e – wu – a**. Żeby uniknąć pomyłki, możesz powiedzieć też **z z kreską** dla **ź** i **z z kropką** dla **ż**.\n\n## 2. Litery ze znakami diakrytycznymi\n\n*Znaki diakrytyczne* to małe znaki przy literach. W polskim alfabecie jest **dziewięć liter** z takimi znakami.\n\n| Mała i wielka litera | Znak | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| **ą – Ą** | ogonek | mąka |\n| **ć – Ć** | kreska | ćma |\n| **ę – Ę** | ogonek | ręka |\n| **ł – Ł** | przekreślenie | łapa |\n| **ń – Ń** | kreska | koń |\n| **ó – Ó** | kreska | góra |\n| **ś – Ś** | kreska | środa |\n| **ź – Ź** | kreska | źle |\n| **ż – Ż** | kropka | żaba |\n\nZnak jest częścią litery. **A** i **ą** to różne litery. Tak samo **l** i **ł** oraz **z**, **ź** i **ż**.\n\n### Jak brzmią te litery?\n\n- **ą** i **ę** nazywamy samogłoskami nosowymi. Przy wymowie nosowej powietrze płynie także przez nos. Nie zawsze jednak czytamy te litery tak samo. Porównaj: **mąka**, **ząb**, **ręka**. W słowie **ząb** litera **ą** brzmi jak **om**. Na końcu słowa **ę** zwykle brzmi jak **e**: **idę**.\n- **ó** brzmi tak samo jak **u**: **góra**, **ul**.\n- **ł** brzmi jak angielskie **w** w słowie **water**: **łapa**.\n- **ć, ń, ś, ź** oznaczają miękkie głoski: **ćma**, **koń**, **środa**, **źle**. „Miękkie” znaczy tutaj, że przy ich wymowie środek języka unosi się ku podniebieniu, czyli górnej części wnętrza ust. Porównaj: **kasa** – **Kasia**. **Ż** brzmi inaczej niż **ź**: **żaba**.\n\nMiękkie głoski zapisujemy też przez **i**. Przed spółgłoską lub na końcu słowa piszemy **ś, ć, ń, ź, dź**. Przed samogłoską inną niż **i** piszemy **si, ci, ni, zi, dzi**. Wtedy **i** oznacza miękkość i nie jest osobną samogłoską.\n\n| Zapis z kreską | Zapis przez i |\n| --- | --- |\n| **ś**roda | **si**edem |\n| **ć**ma | **ci**ocia |\n| koń | **ni**e |\n| **ź**le | **zi**arno |\n| **dź**wig | **dzi**ecko |\n\nDlatego piszemy **siostra**, nie „śostra”. Gdy słyszymy samogłoskę **i**, również nie dodajemy kreski: w słowie **zima** litera **i** oznacza samogłoskę i miękkość poprzedniej spółgłoski.\n\n### Dwie litery, jedna głoska: dwuznaki\n\n*Dwuznak* to dwie litery, które razem oznaczają jedną głoskę, czyli jeden dźwięk mowy. Dwuznak nie jest osobną literą alfabetu. W podanych słowach wyróżnione dwie litery czytamy razem.\n\n| Dwuznak | Przykład |\n| --- | --- |\n| **ch** | **ch**leb |\n| **cz** | **cz**as |\n| **dz** | **dz**won |\n| **dź** | **dź**wig |\n| **dż** | **dż**em |\n| **rz** | **rz**eka |\n| **sz** | **sz**afa |\n\n:::warning\nRóżny zapis może oznaczać tę samą wymowę: **ó\u002Fu**, **ż\u002Frz**, **h\u002Fch**. Na przykład **ż** w słowie **żaba** brzmi tak samo jak **rz** w słowie **rzeka**, a **h** w słowie **herbata** tak samo jak **ch** w słowie **chleb**. Sam dźwięk nie wystarczy, żeby wybrać poprawny zapis. Zapamiętuj pisownię całego słowa.\n:::\n\n## 3. Mały znak, inne słowo\n\nNie pomijaj znaków. Bez znaku słowo może być niepoprawne albo mieć inne znaczenie.\n\n:::example\n**To jest półka.** — Stawiam tu książki.\n\n**To jest Polka.** — Ta kobieta jest z Polski.\n\nW słowie **półka** piszemy **ó** i **ł**. W słowie **Polka** piszemy **o** i **l**.\n:::\n\n:::example\n**To jest sad.** — Tu rosną drzewa owocowe.\n\n**To jest sąd.** — Tu pracuje sędzia.\n\n**sad – sąd**: ogonek przy **ą** zmienia znaczenie słowa.\n\n**Czuję się źle.** — Poprawny zapis to **źle**. Zapis „zle” jest błędny: brakuje kreski przy **ź**.\n:::\n\nZwróć szczególną uwagę na trzy litery:\n\n- **z** — bez dodatkowego znaku: **zupa**;\n- **ź** — z kreską: **źle**;\n- **ż** — z kropką: **żaba**.\n\n:::warning\n**Ź** i **ż** to różne litery. Kreska i kropka nie są tym samym znakiem. Pisz **żaba**, nie „źaba”.\n:::\n\n## 4. Znaki zostają przy wielkich literach\n\nWielka litera też ma swój znak. Na początku zdania piszemy na przykład **Ś**, a nie **S**, jeśli słowo zaczyna się od **ś**.\n\n:::example\n**środa → Środa** to mój ulubiony dzień.\n\n**żaba → Żaba** jest mała.\n\n**łapa → Łapa** psa jest mokra.\n\nCałe słowo zapisane wielkimi literami: **ŁÓDŹ**.\n:::\n\n:::tip\nGdy zapisujesz słowo wielkimi literami, sprawdź każdy znak: **łódź → ŁÓDŹ**. Ogonki, kreski i kropka nie znikają.\n:::\n\n## 5. Co warto zapamiętać\n\n- Polski alfabet ma **32 litery**.\n- **Ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż** to litery ze znakami diakrytycznymi.\n- Małe i wielkie litery zachowują znaki: **ę – Ę**, **ź – Ź**.\n- Znak może zmienić słowo: **półka – Polka**.\n\nPrzy przepisywaniu słowa sprawdź: **Czy są wszystkie litery? Czy są wszystkie ogonki, kreski i kropki?**","pl","A1",1,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7ce5-7e46-aba9-ce72e81cf020","Polskie litery i dźwięki",false,0,14,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"polskie-litery-i-dzwieki-a1",[],[26,36,43,52],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-83f6-71a3-a580-f13fcb7ed405","GrammarExercise","01a0f20c-83f6-71a3-a580-f13fcb7ed405","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7dfa-7479-9fd7-a7767b16533c","Litery alfabetu i ich nazwy","Wybierz poprawną odpowiedź. Zwróć uwagę na kolejność liter, ich nazwy i dwuznaki.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7b2fc436-3231-4db9-977d-d41175c1903d_hero.webp?v=1790767301",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":11,"type":33,"questionCount":41,"blankCount":41,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-8415-76f0-8009-992b8f7e1b68","01a0f20c-8415-76f0-8009-992b8f7e1b68","Znaki, wielkie litery i zapis miękkości","Wybierz poprawny znak, zapis lub opis wymowy. Przy zmianie wielkości liter zachowaj wszystkie znaki diakrytyczne.",13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5ed5488d-46e7-4774-964e-9c3ea9bf035e_hero.webp?v=1790767301",{"@id":44,"@type":28,"id":45,"grammarPage":30,"title":46,"instructions":47,"displayOrder":48,"type":49,"questionCount":50,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":51},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-842e-7dbc-9645-5bcafdd58a1f","01a0f20c-842e-7dbc-9645-5bcafdd58a1f","Litery, dwuznaki i znaki diakrytyczne","Dotknij kafelka, a potem odpowiedniej kolumny. Przyporządkuj wszystkie kafelki.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_fb31e85a-7246-4d69-84f4-175f9340813c_hero.webp?v=1790767301",{"@id":53,"@type":28,"id":54,"grammarPage":30,"title":55,"instructions":56,"displayOrder":57,"type":49,"questionCount":50,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-8436-7739-abff-bd71106f2c18","01a0f20c-8436-7739-abff-bd71106f2c18","Znaki i miękkość w wyrazach","Dotknij kafelka, a potem kolumny. Czytaj dokładnie wyrazy i przyporządkuj wszystkie kafelki.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3dfcf2cd-adec-4ab9-a2a5-01c5e2c839f9_hero.webp?v=1790767301",null]