[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-bezosobowosc-i-ukrywanie-sprawcy-w-tekscie-formalnym":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7e54-7f34-a31d-0f4c6ac6a5d8":217,"exercise-list-path-pl-none":233},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":216},"01a0f20c-7e54-7f34-a31d-0f4c6ac6a5d8","Bezosobowość i ukrywanie sprawcy w tekście formalnym","bezosobowosc-i-ukrywanie-sprawcy-w-tekscie-formalnym","Bezosobowość w tekście formalnym: dobór konstrukcji, wskazywanie wykonawcy, zakres obowiązku oraz jasne informowanie o decyzjach i odpowiedzialności.","W tekście formalnym można skupić uwagę na ustaleniach, procedurze lub wyniku działania, nie wskazując jego wykonawcy. Ważne jest jednak rozróżnienie między uzasadnioną bezosobowością a przemilczeniem informacji potrzebnej do ustalenia odpowiedzialności. Nauczysz się dobierać konstrukcję do celu wypowiedzi i rozpoznawać, kiedy warto nazwać sprawcę wprost.\n\n## 1. Bezosobowość a niewskazanie sprawcy\n\n**Bezosobowość gramatyczna** i **ukrycie sprawcy w tekście** nie są tym samym. W zdaniu bezosobowym nie ma podmiotu w mianowniku. Sprawcę można jednak pominąć również w zdaniu, które taki podmiot ma.\n\n| Zdanie | Budowa | Co wiadomo o wykonawcy? |\n| --- | --- | --- |\n| **Odrzucono wniosek.** | Konstrukcja bezosobowa na **-no** | Wykonawca nie został wskazany. |\n| **Wniosek został odrzucony.** | Strona bierna; podmiot: **wniosek** | Wykonawca nie został wskazany. |\n| Wniosek został odrzucony **przez komisję**. | Strona bierna z określeniem wykonawcy | Wiadomo, kto odrzucił wniosek. |\n| **Komisja odrzuciła** wniosek. | Strona czynna; podmiot: **komisja** | Wykonawca jest nazwany jako podmiot. |\n\nWszystkie zdania mogą dotyczyć tej samej decyzji, ale inaczej rozkładają akcenty. Strona bierna pozwala zachować **wniosek** jako temat wypowiedzi. Strona czynna ułatwia wyeksponowanie **komisji i jej działania**.\n\n:::note\nBrak nazwy wykonawcy nie dowodzi celowego ukrywania odpowiedzialności. Wykonawca może być nieznany, oczywisty z kontekstu albo nieistotny dla celu danego fragmentu.\n:::\n\n## 2. Kiedy pominięcie wykonawcy pomaga\n\nBezosobowość jest użyteczna, gdy odbiorca potrzebuje przede wszystkim informacji o przebiegu postępowania lub jego wyniku.\n\n- **Opis badania:** najważniejsze są zastosowana metoda i uzyskane dane.\n- **Opis procedury:** istotne jest działanie wykonywane regularnie, a nie konkretna osoba.\n- **Relacja z postępowania:** wykonawca został już jednoznacznie określony w poprzednim zdaniu.\n\n:::example\n**Sprawozdanie z badania:**\n\nPrzebadano 120 próbek. **Nie stwierdzono** obecności zanieczyszczeń.\n\n**Opis procedury:**\n\nWnioski **rozpatruje się** według kolejności wpływu.\n\n**Wykonawca znany z kontekstu:**\n\nKontrolę przeprowadził zespół audytowy. **Sprawdzono** dokumentację i **porównano** dane z rejestrem.\n:::\n\nOstatni przykład pozwala powiązać kolejne czynności z zespołem audytowym dzięki kontekstowi, nie dzięki samej formie **sprawdzono**. Jeżeli wykonawca się zmienia, należy to zaznaczyć: **Następnie dział prawny ocenił zgodność umów z przepisami.**\n\n## 3. Dobór konstrukcji do funkcji tekstu\n\nNa poziomie redakcji nie wystarczy zastąpić zdania czynnego dowolną konstrukcją bezosobową. Trzeba zachować informację o czasie, przebiegu działania i charakterze wypowiedzi.\n\n| Cel wypowiedzi | Przykład | Co zostaje wyeksponowane? |\n| --- | --- | --- |\n| Zrelacjonowanie zakończonej czynności | **Zweryfikowano** dane wszystkich kandydatów. | Wykonana czynność i jej zakres |\n| Przedstawienie stałej procedury | Tożsamość kandydata **potwierdza się** na podstawie dokumentu. | Powtarzalny sposób postępowania |\n| Kontynuowanie wypowiedzi o dokumencie | Protokół **został zatwierdzony** w poniedziałek. | Dokument i dotyczące go zdarzenie |\n| Sformułowanie powinności | **Należy dołączyć** kopię dokumentu. | Wymagane działanie |\n\nForma **zweryfikowano** odnosi się tu do przeszłości. Zdanie **należy zweryfikować dane** nie informuje natomiast, że weryfikacja już nastąpiła: przedstawia ją jako powinność. Nie są to równoważne wersje stylistyczne.\n\n:::warning\nFormalne brzmienie nie gwarantuje obiektywności. Zdanie **Uznaje się tę metodę za najskuteczniejszą** nie wyjaśnia, kto ją tak ocenia ani na jakiej podstawie. Jeśli ocena pochodzi z konkretnego źródła, wskaż je: **Autorzy raportu uznają tę metodę za najskuteczniejszą spośród metod objętych badaniem.**\n:::\n\n## 4. Obowiązek i uprawnienie: kogo dotyczą?\n\nKonstrukcje **należy**, **trzeba** i **można** pozwalają nie nazywać wykonawcy. W instrukcji lub regulaminie może to jednak utrudnić ustalenie, kto ma działać.\n\n:::example\n**Niejasny podział zadań:**\n\nPo otrzymaniu zgłoszenia **należy potwierdzić** termin wizyty.\n\n**Jednoznaczny obowiązek:**\n\nPo otrzymaniu zgłoszenia **pracownik rejestracji ma obowiązek potwierdzić** termin wizyty.\n\n**Jednoznaczne uprawnienie:**\n\n**Wnioskodawca może wycofać** wniosek do dnia wydania decyzji.\n:::\n\nZdanie **Można wycofać wniosek** może w odpowiednim kontekście wyrażać uprawnienie, ale samo nie wskazuje osoby uprawnionej. Ponadto **można** zależnie od kontekstu oznacza pozwolenie albo możliwość wykonania czynności. W tekście określającym prawa i obowiązki trzeba zadbać o jednoznaczność obu informacji.\n\nNie każda zamiana zachowuje siłę wypowiedzi:\n\n- **należy złożyć dokument** przedstawia złożenie jako powinność;\n- **zaleca się złożenie dokumentu** przedstawia je jako zalecenie;\n- **można złożyć dokument** wskazuje możliwość lub pozwolenie.\n\nNie zastępuj tych sformułowań jednym drugim wyłącznie dla urozmaicenia stylu.\n\n## 5. Kiedy trzeba ujawnić sprawcę\n\nPominięcie wykonawcy staje się problemem, gdy tekst ma wyjaśnić przyczynę błędu, wskazać osobę odpowiedzialną albo określić dalsze działania.\n\n:::example\n**Informacja niewystarczająca w raporcie o błędzie:**\n\n**Przekazano błędne dane.** Po wykryciu niezgodności **wprowadzono korektę**.\n\n**Wersja z określeniem odpowiedzialności:**\n\n**Dział sprzedaży przekazał błędne dane.** Po wykryciu niezgodności **dział księgowości wprowadził korektę**.\n:::\n\nDruga wersja jest lepsza tylko wtedy, gdy wskazani wykonawcy są rzeczywiście znani. Jeśli nie ustalono sprawcy, należy nazwać tę lukę: **Nie ustalono, kto przekazał błędne dane. Korektę wprowadził dział księgowości.**\n\nMożna też zachować stronę bierną i dodać wykonawcę: **Błędne dane zostały przekazane przez dział sprzedaży.** Jest to przydatne, gdy poprzednie zdania dotyczą właśnie danych, a nie działu.\n\n:::tip\nNie trzeba rezygnować z formalnego stylu, aby jasno wskazać odpowiedzialność. Zdanie **Komisja odrzuciła wniosek** jest równie odpowiednie w oficjalnym sprawozdaniu jak **Wniosek został odrzucony przez komisję**.\n:::\n\n## 6. Kontrola redakcyjna\n\nPrzed pozostawieniem konstrukcji bezosobowej lub zdania bez wskazanego sprawcy sprawdź:\n\n1. **Cel:** czy opisujesz zdarzenie, procedurę, ocenę czy obowiązek?\n2. **Kontekst:** czy odbiorca wie, kto działa, i czy ta wiedza jest mu potrzebna?\n3. **Znaczenie:** czy przeredagowanie zachowuje czas, zakres i siłę wypowiedzi?\n4. **Odpowiedzialność:** czy pominięcie wykonawcy nie zaciera istotnego podziału zadań?\n5. **Podstawę informacji:** czy wskazujesz źródło oceny albo uczciwie zaznaczasz brak wiedzy?\n\n**Pomiń wykonawcę, gdy nie jest istotny; nazwij go, gdy od jego tożsamości zależy zrozumienie decyzji, obowiązku lub odpowiedzialności.**","pl","C1",216,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d3c-7569-bdc0-ec392c9f0c2a",false,0,2,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":38},"01a0f20d-039b-7273-9c7e-03307613e840","Bezosobowe zalecenia i obowiązki",[25,41,52,66,76,88,99,107,117,126,134,145,156,165,176,185,196,207],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":39},"01a0f20d-039b-72cb-9c7e-033077071113",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":38,"audioUrl":40},"01a0f20c-d091-7b65-a60f-928f75fbdd91","sprawca",5,"B2","tts_f235ae5254e4709e_pl-PL.mp3",[34],{"id":35,"partOfSpeech":36,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d0b9-7b8b-91fa-5e4aa50fe038","NOUN","",true,1,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f235ae5254e4709e_pl-PL.mp3",{"id":42,"vocabularyWord":43,"displayOrder":17},"01a0f20d-039b-72ff-9c7e-033077bd1107",{"id":44,"word":45,"frequency":46,"level":31,"language":9,"audioFilePath":47,"partsOfSpeech":48,"audio":38,"audioUrl":51},"01a0f20c-d11b-7ef9-8fb3-f1931ebe09e7","wykonawca",4,"tts_9679ffbfd9d50190_pl-PL.mp3",[49],{"id":50,"partOfSpeech":36,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d171-7e17-b103-6d0b21d5a4e0","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_9679ffbfd9d50190_pl-PL.mp3",{"id":53,"vocabularyWord":54,"displayOrder":65},"01a0f20d-039b-7323-9c7e-0330789f6b2e",{"id":55,"word":56,"frequency":57,"level":58,"language":9,"audioFilePath":59,"partsOfSpeech":60,"audio":38,"audioUrl":64},"01a0f20c-d13a-73b6-ad55-073926a5615d","zostać",8,"A2","tts_e966ffb0df66bf34_pl-PL.mp3",[61],{"id":62,"partOfSpeech":63,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d173-7d6f-bed6-7b5ce11ba9ab","VERB","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e966ffb0df66bf34_pl-PL.mp3",3,{"id":67,"vocabularyWord":68,"displayOrder":46},"01a0f20d-039b-7343-9c7e-033078e11db5",{"id":69,"word":70,"frequency":71,"level":72,"language":9,"audioFilePath":73,"partsOfSpeech":74,"audio":38,"audioUrl":75},"01a0f20c-ce26-7b69-93b4-0da616d862ff","przez",10,"A1","tts_b731b524d2259b20_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b731b524d2259b20_pl-PL.mp3",{"id":77,"vocabularyWord":78,"displayOrder":30},"01a0f20d-039b-7373-9c7e-0330797cca68",{"id":79,"word":80,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":83,"partsOfSpeech":84,"audio":38,"audioUrl":87},"01a0f20c-d0b6-7085-bfb4-e53447afe118","wniosek",7,"B1","tts_7cc0d6dc0d10cedb_pl-PL.mp3",[85],{"id":86,"partOfSpeech":36,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d0bc-7654-baed-522011a7a8a4","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7cc0d6dc0d10cedb_pl-PL.mp3",{"id":89,"vocabularyWord":90,"displayOrder":98},"01a0f20d-039b-7393-9c7e-03307a73c03e",{"id":91,"word":92,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":93,"partsOfSpeech":94,"audio":38,"audioUrl":97},"01a0f20c-cff4-72e6-a5c5-583b6bc86ff4","odrzucić","tts_cba9dc0c707f37ff_pl-PL.mp3",[95],{"id":96,"partOfSpeech":63,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d005-7ea8-a5a5-f7f534980de8","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cba9dc0c707f37ff_pl-PL.mp3",6,{"id":100,"vocabularyWord":101,"displayOrder":81},"01a0f20d-039b-73b3-9c7e-03307b6c5318",{"id":102,"word":103,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":104,"partsOfSpeech":105,"audio":38,"audioUrl":106},"01a0f20c-cbbf-79ac-aabe-9c0d36df6c9f","komisja","tts_111d0d4a487dff9a_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_111d0d4a487dff9a_pl-PL.mp3",{"id":108,"vocabularyWord":109,"displayOrder":57},"01a0f20d-039b-73d3-9c7e-03307c3927d8",{"id":110,"word":111,"frequency":57,"level":82,"language":9,"audioFilePath":112,"partsOfSpeech":113,"audio":38,"audioUrl":116},"01a0f20c-cfdc-7d7a-a3f8-d4f531dedbcc","należy","tts_ddb056d294efbf3b_pl-PL.mp3",[114],{"id":115,"partOfSpeech":63,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d004-702d-a622-05d97354691b","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_ddb056d294efbf3b_pl-PL.mp3",{"id":118,"vocabularyWord":119,"displayOrder":125},"01a0f20d-039b-73ef-9c7e-03307c71f637",{"id":120,"word":121,"frequency":71,"level":58,"language":9,"audioFilePath":122,"partsOfSpeech":123,"audio":38,"audioUrl":124},"01a0f20c-cf29-7174-874c-48b042577317","trzeba","tts_da33dff1d7a60dc2_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_da33dff1d7a60dc2_pl-PL.mp3",9,{"id":127,"vocabularyWord":128,"displayOrder":71},"01a0f20d-039b-740b-9c7e-03307c9e0c84",{"id":129,"word":130,"frequency":57,"level":58,"language":9,"audioFilePath":131,"partsOfSpeech":132,"audio":38,"audioUrl":133},"01a0f20c-cc81-777f-bb66-c6e2c2fb5bc2","można","tts_623f5dd4aceca3c0_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_623f5dd4aceca3c0_pl-PL.mp3",{"id":135,"vocabularyWord":136,"displayOrder":144},"01a0f20d-039b-7427-9c7e-03307d61b82e",{"id":137,"word":138,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":139,"partsOfSpeech":140,"audio":38,"audioUrl":143},"01a0f20c-d138-7274-a7cb-5e880e70c0aa","złożyć","tts_e8c44e405dbe9074_pl-PL.mp3",[141],{"id":142,"partOfSpeech":63,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d173-7b87-bed6-7b5cdf423598","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e8c44e405dbe9074_pl-PL.mp3",11,{"id":146,"vocabularyWord":147,"displayOrder":155},"01a0f20d-039b-7443-9c7e-03307e098b20",{"id":148,"word":149,"frequency":98,"level":82,"language":9,"audioFilePath":150,"partsOfSpeech":151,"audio":38,"audioUrl":154},"01a0f20c-d069-725f-b06f-1ad61c29b4bd","powinność","tts_c4ba3a8324347788_pl-PL.mp3",[152],{"id":153,"partOfSpeech":36,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d0b6-7e65-bfb4-e5344d264782","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c4ba3a8324347788_pl-PL.mp3",12,{"id":157,"vocabularyWord":158,"displayOrder":164},"01a0f20d-039b-745f-9c7e-03307e33a7e3",{"id":159,"word":160,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":161,"partsOfSpeech":162,"audio":38,"audioUrl":163},"01a0f20c-d20d-72d7-8896-e6e7c0253ccc","zalecać","tts_3528a599c825c46d_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3528a599c825c46d_pl-PL.mp3",13,{"id":166,"vocabularyWord":167,"displayOrder":175},"01a0f20d-039b-747b-9c7e-03307ecf7cfc",{"id":168,"word":169,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":170,"partsOfSpeech":171,"audio":38,"audioUrl":174},"01a0f20c-d12b-73e4-b5b3-29c3c7c42286","zalecenie","tts_eb160a941ea3c690_pl-PL.mp3",[172],{"id":173,"partOfSpeech":36,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d172-7e47-9693-e665c1ecdd3d","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_eb160a941ea3c690_pl-PL.mp3",14,{"id":177,"vocabularyWord":178,"displayOrder":184},"01a0f20d-039b-7493-9c7e-03307fb13a80",{"id":179,"word":180,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":181,"partsOfSpeech":182,"audio":38,"audioUrl":183},"01a0f20c-cc39-7deb-8407-3922c5002625","mieć obowiązek","tts_416cf2e0133c409e_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_416cf2e0133c409e_pl-PL.mp3",15,{"id":186,"vocabularyWord":187,"displayOrder":195},"01a0f20d-039b-74af-9c7e-033080884215",{"id":188,"word":189,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":190,"partsOfSpeech":191,"audio":38,"audioUrl":194},"01a0f20c-d0a9-78d2-92a9-f76dbd25f26b","uprawnienie","tts_cde7cd9162f32bf1_pl-PL.mp3",[192],{"id":193,"partOfSpeech":36,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d0bb-767e-b855-181433106b37","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cde7cd9162f32bf1_pl-PL.mp3",16,{"id":197,"vocabularyWord":198,"displayOrder":206},"01a0f20d-039b-74cb-9c7e-033080a518fb",{"id":199,"word":200,"frequency":17,"level":31,"language":9,"audioFilePath":201,"partsOfSpeech":202,"audio":38,"audioUrl":205},"01a0f20c-d114-71aa-95de-89b9f90cc400","wnioskodawca","tts_232d25c75c792b32_pl-PL.mp3",[203],{"id":204,"partOfSpeech":36,"definition":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a0f20c-d171-74db-b103-6d0b1d296352","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_232d25c75c792b32_pl-PL.mp3",17,{"id":208,"vocabularyWord":209,"displayOrder":215},"01a0f20d-039b-74e3-9c7e-033080f3784a",{"id":210,"word":211,"frequency":81,"level":82,"language":9,"audioFilePath":212,"partsOfSpeech":213,"audio":38,"audioUrl":214},"01a0f20c-cd1d-725e-adb1-f7b20faff1c1","odpowiedzialność","tts_1b82ffe524add866_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1b82ffe524add866_pl-PL.mp3",18,[],[218,227],{"@id":219,"@type":220,"id":221,"grammarPage":222,"title":223,"instructions":224,"displayOrder":16,"type":225,"questionCount":155,"blankCount":155,"isCompleted":15,"ogImageUrl":226},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-86f8-747a-8aba-bbc8a63247df","GrammarExercise","01a0f20c-86f8-747a-8aba-bbc8a63247df","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7e54-7f34-a31d-0f4c6ac6a5d8","Bezosobowość: budowa i funkcja wypowiedzi","Wybierz uzupełnienie zgodne z budową zdania lub wskazanym celem redakcyjnym. Zachowaj czas, zakres i siłę wypowiedzi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0d9cbed4-b4a4-4005-8fde-80376b4a82e1_hero.webp?v=1790767302",{"@id":228,"@type":220,"id":229,"grammarPage":222,"title":230,"instructions":231,"displayOrder":39,"type":225,"questionCount":155,"blankCount":155,"isCompleted":15,"ogImageUrl":232},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-870f-7103-9cf2-20042e79926f","01a0f20c-870f-7103-9cf2-20042e79926f","Jasna odpowiedzialność w regulaminie i raporcie","Wybierz wersję zgodną z podanymi faktami i celem tekstu. Nie dopisuj wykonawców, uprawnień ani obowiązków, których kontekst nie potwierdza.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a88be0f9-519f-4549-a513-8abf45c4717d_hero.webp?v=1790767302",null]