[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-czas-przeszly-czasownikow-na-nac":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7eaa-7744-b509-09124c920523":136,"exercise-list-path-pl-none":153},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":135},"01a0f20c-7eaa-7744-b509-09124c920523","Czas przeszły czasowników na -nąć","czas-przeszly-czasownikow-na-nac","Czas przeszły czasowników na -nąć: zachowanie i zanik -ną-, formy zależne od rodzaju, zmiany tematu oraz poprawne warianty w opowiadaniu o przeszłości.","Czasowniki zakończone na **-nąć** nie tworzą czasu przeszłego według jednego wzoru: porównaj **krzyknął**, **znikł** i **zniknął**. Nauczysz się rozpoznawać zachowanie i zanik cząstki **-ną-**, dobierać formy zależnie od rodzaju oraz stosować poprawne warianty.\n\n## 1. Trzy wzory odmiany\n\nW części czasowników cząstka **-ną-** pozostaje w czasie przeszłym, ale zależnie od rodzaju przybiera postać **-ną-** lub **-nę-**. W innych czasownikach zanika. Są też czasowniki, które mają dwa poprawne warianty.\n\n| Wzór | Bezokolicznik | On | Ona | Oni |\n| --- | --- | --- | --- | --- |\n| Zachowanie cząstki | krzyknąć | **krzyknął** | **krzyknęła** | **krzyknęli** |\n| Zanik cząstki | chudnąć | **chudł** | **chudła** | **chudli** |\n| Dwa warianty | zniknąć | **znikł \u002F zniknął** | **znikła \u002F zniknęła** | **znikli \u002F zniknęli** |\n\nNie da się niezawodnie wybrać wzoru wyłącznie na podstawie zakończenia bezokolicznika. Warto uczyć się czasownika razem z jego podstawowymi formami przeszłymi.\n\n## 2. Kiedy cząstka pozostaje\n\nCząstkę zachowuje wiele czasowników oznaczających pojedynczą, krótką czynność, na przykład **krzyknąć**, **stuknąć** i **machnąć**.\n\n| Rodzaj | Forma czasownika „krzyknąć” |\n| --- | --- |\n| Męski | on **krzyknął** |\n| Żeński | ona **krzyknęła** |\n| Nijaki | dziecko **krzyknęło** |\n| Męskoosobowy | chłopcy **krzyknęli** |\n| Niemęskoosobowy | dziewczyny **krzyknęły** |\n\nZwróć uwagę na zapis: **ą** występuje w formie męskiej liczby pojedynczej, a **ę** w pozostałych formach tego wzoru. Po dodaniu końcówek osobowych otrzymujemy na przykład **krzyknąłem**, **krzyknęłam**, **krzyknęliśmy**, **krzyknęłyśmy**.\n\n:::example\n- Ktoś **stuknął** w szybę.\n- Sąsiadka **machnęła** do nas z balkonu.\n- Dzieci **krzyknęły** z radości.\n:::\n\n:::note\nZnaczenie krótkiej czynności to wskazówka, nie pełna reguła. Cząstkę zachowują również czasowniki opisujące dłuższe czynności: **płynąć → płynął, płynęła** oraz **ciągnąć → ciągnął, ciągnęła**. Sam aspekt czasownika nie rozstrzyga o wzorze odmiany.\n:::\n\n## 3. Kiedy cząstka zanika\n\nZanik **-ną-** występuje między innymi w częstych czasownikach opisujących procesy i zmiany stanu. Poniższa tabela pokazuje ich podstawowe, naturalne formy przeszłe.\n\n| Bezokolicznik | On | Ona | Oni | One |\n| --- | --- | --- | --- | --- |\n| chudnąć | **chudł** | **chudła** | **chudli** | **chudły** |\n| gasnąć | **gasł** | **gasła** | **gaśli** | **gasły** |\n| marznąć | **marzł** | **marzła** | **marzli** | **marzły** |\n| schnąć | **sechł** | **schła** | **schli** | **schły** |\n| moknąć | **mókł** | **mokła** | **mokli** | **mokły** |\n| rosnąć | **rósł** | **rosła** | **rośli** | **rosły** |\n\nNie zawsze wystarczy usunąć **-ną-**. Trzeba również uwzględnić zmiany w temacie:\n\n- **schnąć:** w formie **sechł** pojawia się **e**, którego nie ma w formach **schła**, **schło**, **schli**;\n- **moknąć:** porównaj **mókł**, ale **mokła**, **mokło**, **mokli**;\n- **rosnąć:** porównaj **rósł**, ale **rosła**, **rosło**, **rośli**;\n- **gasnąć** i **rosnąć:** w rodzaju męskoosobowym występuje **ś**: **gaśli**, **rośli**.\n\n:::example\nFarba **schła** przez całą noc, a klej **sechł** jeszcze następnego dnia.\n\nCzekając na autobus, pasażerowie **mokli** i **marzli**.\n\nNasz syn szybko **rósł**, a jego siostra **rosła** jeszcze szybciej.\n:::\n\nPo dodaniu końcówek osobowych również trzeba sprawdzić postać tematu: **rosłem, rosłam**, **mokłem, mokłam**, **schłem, schłam**. Nie przenosimy więc automatycznie zapisu form **rósł**, **mókł** i **sechł** do pierwszej osoby.\n\n## 4. Dwa poprawne warianty\n\nNiektóre czasowniki dopuszczają zarówno formy z zachowaną cząstką, jak i formy krótsze. Częstym przykładem jest **zniknąć**.\n\n| Forma | Wariant krótszy | Wariant dłuższy |\n| --- | --- | --- |\n| On | **znikł** | **zniknął** |\n| Ona | **znikła** | **zniknęła** |\n| Ono | **znikło** | **zniknęło** |\n| Oni | **znikli** | **zniknęli** |\n| One | **znikły** | **zniknęły** |\n| Ja — rodzaj męski | **znikłem** | **zniknąłem** |\n| Ja — rodzaj żeński | **znikłam** | **zniknęłam** |\n\n:::example\nKlucz **znikł** z biurka. = Klucz **zniknął** z biurka.\n\nWszystkie wiadomości **znikły**. = Wszystkie wiadomości **zniknęły**.\n:::\n\nW tych parach wybór wariantu nie zmienia znaczenia. Oba warianty są poprawne; krótsza forma nie jest z tego powodu potoczna ani błędna.\n\n:::warning\nNie przenoś dwóch wariantów czasownika **zniknąć** na wszystkie czasowniki zakończone na **-nąć**. Poprawna jest forma **krzyknął**, a nie **krzykł**. Zakres dopuszczalnych wariantów sprawdzaj dla konkretnego czasownika, najlepiej w słowniku podającym odmianę.\n:::\n\n## 5. Typowe błędy i ich poprawa\n\n| Błędna forma | Poprawna forma | Wyjaśnienie |\n| --- | --- | --- |\n| Ona krzyknąła. | Ona **krzyknęła**. | W rodzaju żeńskim tego wzoru piszemy **ę**. |\n| Chłopcy machnąli ręką. | Chłopcy **machnęli** ręką. | W rodzaju męskoosobowym występuje **-nęli**. |\n| Dziecko rósło. | Dziecko **rosło**. | **Ó** występuje w formie **rósł**, nie w **rosło**. |\n| Koszula sechła. | Koszula **schła**. | Forma żeńska nie zawiera **e** obecnego w **sechł**. |\n| Szybko rósłem. | Szybko **rosłem**. | Pierwsza osoba ma inny zapis samogłoski niż forma **rósł**. |\n\n## 6. Jak wybrać właściwą formę\n\n1. **Rozpoznaj czasownik i jego wzór:** **krzyknąć → krzyknął**, **chudnąć → chudł**, **zniknąć → znikł \u002F zniknął**.\n2. **Dobierz rodzaj i liczbę:** **krzyknęła**, **chudli**, **zniknęły**.\n3. **Sprawdź zmiany tematu i zapis:** **sechł — schła**, **mókł — mokła**, **rósł — rosła**.\n4. **Dodaj końcówkę osobową, jeśli jest potrzebna:** **krzyknąłem**, **schłam**, **rosłem**.\n\nNajważniejsze: zakończenie **-nąć** nie oznacza jednego wzoru czasu przeszłego. Zapamiętuj zestawy form, a nie tylko bezokolicznik.","pl","B2",147,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d1e-7f38-a2b0-0088b5384d62",false,0,2,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a0f20d-03f0-7459-b40a-f836b4f6e2b8","Czasowniki na -nąć: wzory czasu przeszłego",[25,37,46,56,66,74,83,91,99,108,117,126],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":36},"01a0f20d-03f0-74b5-b40a-f836b4f91517",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a0f20c-cbfd-750c-a3bc-5586959f7bb5","krzyknąć",5,"A2","tts_042b8e42682ec25b_pl-PL.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_042b8e42682ec25b_pl-PL.mp3",1,{"id":38,"vocabularyWord":39,"displayOrder":17},"01a0f20d-03f0-74f5-b40a-f836b567aaa8",{"id":40,"word":41,"frequency":30,"level":42,"language":9,"audioFilePath":43,"partsOfSpeech":44,"audio":34,"audioUrl":45},"01a0f20c-ceb3-7c64-b884-94c6b2e7c95c","stuknąć","B1","tts_3ec77f9f0b0e73c7_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3ec77f9f0b0e73c7_pl-PL.mp3",{"id":47,"vocabularyWord":48,"displayOrder":55},"01a0f20d-03f0-751d-b40a-f836b6597cbe",{"id":49,"word":50,"frequency":51,"level":42,"language":9,"audioFilePath":52,"partsOfSpeech":53,"audio":34,"audioUrl":54},"01a0f20c-cc20-78a1-bdf6-ea3ca2b5f1bb","machnąć",7,"tts_f589f1056cc0241e_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f589f1056cc0241e_pl-PL.mp3",3,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":65},"01a0f20d-03f0-753d-b40a-f836b67e1af3",{"id":59,"word":60,"frequency":61,"level":31,"language":9,"audioFilePath":62,"partsOfSpeech":63,"audio":34,"audioUrl":64},"01a0f20c-ce47-747f-b6ad-1a2f321c440f","płynąć",8,"tts_375551c78d8f2b7d_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_375551c78d8f2b7d_pl-PL.mp3",4,{"id":67,"vocabularyWord":68,"displayOrder":30},"01a0f20d-03f0-755d-b40a-f836b6d6025b",{"id":69,"word":70,"frequency":61,"level":31,"language":9,"audioFilePath":71,"partsOfSpeech":72,"audio":34,"audioUrl":73},"01a0f20c-ca77-7152-98f9-11bd011205e8","ciągnąć","tts_7d51d77dce9a7f37_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7d51d77dce9a7f37_pl-PL.mp3",{"id":75,"vocabularyWord":76,"displayOrder":82},"01a0f20d-03f0-7579-b40a-f836b778b548",{"id":77,"word":78,"frequency":30,"level":42,"language":9,"audioFilePath":79,"partsOfSpeech":80,"audio":34,"audioUrl":81},"01a0f20c-ca65-7ebc-b2e2-a36ae4678c2d","chudnąć","tts_3a01fa49663a987a_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3a01fa49663a987a_pl-PL.mp3",6,{"id":84,"vocabularyWord":85,"displayOrder":51},"01a0f20d-03f0-7595-b40a-f836b875742b",{"id":86,"word":87,"frequency":82,"level":42,"language":9,"audioFilePath":88,"partsOfSpeech":89,"audio":34,"audioUrl":90},"01a0f20c-cb3b-7def-8b03-ac50ee079cba","gasnąć","tts_db3935e6216ac011_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_db3935e6216ac011_pl-PL.mp3",{"id":92,"vocabularyWord":93,"displayOrder":61},"01a0f20d-03f0-75b1-b40a-f836b878d70e",{"id":94,"word":95,"frequency":51,"level":31,"language":9,"audioFilePath":96,"partsOfSpeech":97,"audio":34,"audioUrl":98},"01a0f20c-cc2c-72d1-b799-6f48790421be","marznąć","tts_e5a32b7354a7e5b6_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e5a32b7354a7e5b6_pl-PL.mp3",{"id":100,"vocabularyWord":101,"displayOrder":107},"01a0f20d-03f0-75cd-b40a-f836b8dd0063",{"id":102,"word":103,"frequency":36,"level":42,"language":9,"audioFilePath":104,"partsOfSpeech":105,"audio":34,"audioUrl":106},"01a0f20c-ce92-77ee-ae42-e2ae1246949e","schnąć","tts_0954453b5461f3ad_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_0954453b5461f3ad_pl-PL.mp3",9,{"id":109,"vocabularyWord":110,"displayOrder":116},"01a0f20d-03f0-75e9-b40a-f836b95e055c",{"id":111,"word":112,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":113,"partsOfSpeech":114,"audio":34,"audioUrl":115},"01a0f20c-cc48-7b68-8215-b1ffcd77475c","moknąć","tts_4dc83d589c34c7d3_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4dc83d589c34c7d3_pl-PL.mp3",10,{"id":118,"vocabularyWord":119,"displayOrder":125},"01a0f20d-03f0-7605-b40a-f836b9a84d11",{"id":120,"word":121,"frequency":61,"level":31,"language":9,"audioFilePath":122,"partsOfSpeech":123,"audio":34,"audioUrl":124},"01a0f20c-ce54-7041-8411-dae62f546e18","rosnąć","tts_9a2a3780d0ec429a_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_9a2a3780d0ec429a_pl-PL.mp3",11,{"id":127,"vocabularyWord":128,"displayOrder":134},"01a0f20d-03f0-7621-b40a-f836ba9fc29c",{"id":129,"word":130,"frequency":51,"level":31,"language":9,"audioFilePath":131,"partsOfSpeech":132,"audio":34,"audioUrl":133},"01a0f20c-d27e-7765-98a5-e4d442a2684f","zniknąć","tts_0b10b665dc1bf365_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_0b10b665dc1bf365_pl-PL.mp3",12,[],[137,146],{"@id":138,"@type":139,"id":140,"grammarPage":141,"title":142,"instructions":143,"displayOrder":16,"type":144,"questionCount":134,"blankCount":134,"isCompleted":15,"ogImageUrl":145},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-8b20-78b0-9628-2ab1cc7a7d76","GrammarExercise","01a0f20c-8b20-78b0-9628-2ab1cc7a7d76","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7eaa-7744-b509-09124c920523","Zachowana cząstka i poprawne warianty","Wybierz formę pasującą do zdania. Opcja ze znakiem \u002F podaje dwa równoprawne warianty; oba muszą pasować do luki.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f03bfa6f-00ae-48b3-a4a8-7cf174be46b8_hero.webp?v=1790767303",{"@id":147,"@type":139,"id":148,"grammarPage":141,"title":149,"instructions":150,"displayOrder":36,"type":144,"questionCount":134,"blankCount":151,"isCompleted":15,"ogImageUrl":152},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-8b34-7b91-8a69-0f940521cf88","01a0f20c-8b34-7b91-8a69-0f940521cf88","Zanik cząstki i zmiany tematu","Wybierz formy czasu przeszłego pasujące do podmiotu. Zwróć uwagę na zmiany tematu i końcówki osobowe.",16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bbd1aeaa-a8ee-49d7-b5bd-33a239e72ba3_hero.webp?v=1790767303",null]