[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-dopelniacz-liczby-mnogiej-trudniejsze-koncowki-i-obocznosci":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7f47-7c9f-8a5d-f8cf8066441b":22,"exercise-list-path-pl-none":42},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a0f20c-7f47-7c9f-8a5d-f8cf8066441b","Dopełniacz liczby mnogiej: trudniejsze końcówki i oboczności","dopelniacz-liczby-mnogiej-trudniejsze-koncowki-i-obocznosci","Dopełniacz liczby mnogiej: wybór końcówek -ów, -i, -y i końcówki zerowej, wymiany głosek oraz trudne formy rzeczowników męskich, żeńskich i nijakich.","W dopełniaczu liczby mnogiej sama znajomość rodzaju rzeczownika nie zawsze wystarcza. Trzeba czasem wybrać mniej oczywistą końcówkę, zmienić głoskę w temacie albo zapamiętać całą formę. Poniżej uporządkujesz te trudniejsze przypadki.\n\n## 1. Końcówka i temat rzeczownika\n\nPorównaj: student → **studentów**, lekarz → **lekarzy**, książka → **książek**. Różnica dotyczy nie tylko końcówki. W formie **książek** pojawia się również **e**, którego nie ma w formie *książka*.\n\nWarto rozróżniać:\n\n- **końcówkę** — element dodawany do tematu, np. **-ów** w *studentów*;\n- **końcówkę zerową** — brak wyrażonej końcówki, np. w *map*;\n- **oboczność** — wymianę głosek w temacie, np. **o : ó** w parze *pole → pól*.\n\nKońcówka zerowa nie oznacza więc, że wystarczy mechanicznie usunąć ostatnią literę: *okno → okien*, a nie *okn*.\n\n## 2. Rzeczowniki męskie: -ów, -i czy -y?\n\nKońcówka **-ów** jest częsta, ale nie obejmuje wszystkich rzeczowników męskich. Szczególnie uważnie trzeba traktować rzeczowniki o tematach zakończonych na spółgłoski miękkie oraz na **c, dz, sz, ż, cz, dż, rz**.\n\n| Końcówka | Przykładowe rzeczowniki | Dopełniacz liczby mnogiej |\n| --- | --- | --- |\n| **-ów** | kraj, uczeń, rodzic | **krajów, uczniów, rodziców** |\n| **-i** | gość, liść, nauczyciel | **gości, liści, nauczycieli** |\n| **-y** | lekarz, pisarz, klucz, kosz | **lekarzy, pisarzy, kluczy, koszy** |\n| **zerowa** | mężczyzna | **mężczyzn** |\n\nZakończenie podobną spółgłoską nie gwarantuje tej samej końcówki. Porównaj **uczniów**, ale **gości**. Również rzeczowniki zakończone w mianowniku na **-a** nie tworzą jednej grupy: *mężczyzna → mężczyzn*, lecz *kolega → kolegów*.\n\nNiektóre rzeczowniki dopuszczają dwie formy dopełniacza liczby mnogiej. Rzadszy wariant nie jest przez to błędny.\n\n| Rzeczownik | Forma częstsza | Druga poprawna forma |\n| --- | --- | --- |\n| klucz | **kluczy** | **kluczów** |\n| pokój | **pokoi** | **pokojów** |\n| tłumacz | **tłumaczy** | **tłumaczów** |\n| nauczyciel | **nauczycieli** | brak — forma *nauczycielów* jest niepoprawna |\n\n:::example\nNa spotkanie zaproszono kilku **nauczycieli** i kilkunastu **uczniów**.\n\nW szatni nie ma już **gości**, ale zostało kilka **kluczy**.\n\nDo projektu zgłosiło się pięciu **mężczyzn** i dwóch moich **kolegów**.\n:::\n\n:::tip\nTrudniejsze rzeczowniki zapamiętuj w parach: **uczeń — uczniów**, **nauczyciel — nauczycieli**. Sama ostatnia litera mianownika nie zawsze pozwala wybrać końcówkę.\n:::\n\n## 3. Rzeczowniki żeńskie i nijakie: nie zawsze bez końcówki\n\nKońcówka zerowa jest częsta, ale nie należy jej stosować do wszystkich rzeczowników żeńskich i nijakich.\n\n| Typ lub grupa | Mianownik liczby pojedynczej | Dopełniacz liczby mnogiej |\n| --- | --- | --- |\n| Żeńskie z końcówką zerową | mapa, kobieta | **map, kobiet** |\n| Żeńskie na **-nia** z końcówką **-i** | kuchnia, dynia | **kuchni, dyni** (także **dyń**) |\n| Nazwy miejsc na **-nia** z dwiema poprawnymi formami | piekarnia, kawiarnia, sypialnia, kopalnia | **piekarni \u002F piekarń, kawiarni \u002F kawiarń, sypialni \u002F sypialń, kopalni \u002F kopalń** |\n| Żeńskie na spółgłoskę | noc, rzecz, kość | **nocy, rzeczy, kości** |\n| Nijakie z końcówką zerową | miejsce, zadanie | **miejsc, zadań** |\n| Nijakie z końcówką **-i** lub **-y** | narzędzie, wybrzeże | **narzędzi, wybrzeży** |\n| Nijakie na **-um** — podane przykłady | muzeum, centrum | **muzeów, centrów** |\n\nW wymienionych nazwach miejsc częstsze są formy na **-i**: **piekarni, kawiarni, sypialni, kopalni**. Formy **piekarń, kawiarń, sypialń, kopalń** są również poprawne. Podobnie częściej spotkasz **dyni**, ale poprawne jest także **dyń**.\n\nJeśli rzeczownik przyjmuje końcówkę **-i \u002F -y**, po spółgłoskach stwardniałych zapisywanych jako **rz, ż, cz, sz, c, dz, dż** piszemy **-y**, np. **wybrzeży, nocy, rzeczy**. Po spółgłoskach miękkich piszemy **-i**, np. **kości, narzędzi**; **-i** występuje też po **l** i **j**, np. **nauczycieli, pokoi**. Ta wskazówka dotyczy zapisu wybranej końcówki — nie rozstrzyga, czy dany rzeczownik przyjmuje **-i \u002F -y**, **-ów** czy końcówkę zerową.\n\nZwróć też uwagę na pisownię rzeczowników na **-cja, -sja, -zja**: *stacja → stacji*, *misja → misji*, *decyzja → decyzji*. Inne przydatne pary to *opinia → opinii* oraz *idea → idei*.\n\n:::note\nDopełniacz liczby pojedynczej i mnogiej może wyglądać tak samo: **jednej kuchni — kilku kuchni**, **jednej stacji — kilku stacji**, **jednej opinii — kilku opinii**. Liczbę rozpoznajemy z kontekstu.\n:::\n\n## 4. Oboczności: e, ó oraz zmiany samogłosek nosowych\n\nPrzy końcówce zerowej często zmienia się temat rzeczownika. Nie jest to jednak automatyczna reguła dla każdego wyrazu.\n\n| Zmiana w temacie | Mianownik liczby pojedynczej | Dopełniacz liczby mnogiej |\n| --- | --- | --- |\n| Pojawia się **e** | książka, okno, krzesło | **książek, okien, krzeseł** |\n| **o → ó** | szkoła, pole, koło, siostra | **szkół, pól, kół, sióstr** |\n| **ę → ą** | ręka | **rąk** |\n| Bez takiej wymiany | lampa, miasto | **lamp, miast** |\n\nPojawiające się lub znikające **e** nazywamy *e ruchomym*. Nie dodajemy go do każdej grupy spółgłosek: mówimy **książek**, ale **lamp**, nie *lampek*, jeśli chodzi o rzeczownik *lampa*. Forma **lampek** pochodzi od rzeczownika **lampka**.\n\nZmiany tematu występują również przy końcówkach innych niż zerowa: *ząb → zębów*, *dąb → dębów*. Tutaj kierunek wymiany to **ą → ę**.\n\n:::example\nW magazynie brakuje **krzeseł** i **lamp**.\n\nPrzygotowano remont kilku **szkół**.\n\nPo obu stronach drogi rośnie kilka starych **dębów**.\n\nDo przeniesienia stołu potrzeba więcej **rąk**.\n:::\n\n## 5. Formy, które warto zapamiętać w całości\n\nNiektóre częste rzeczowniki mają nietypowy temat liczby mnogiej. W ich przypadku pomocna jest para: mianownik liczby mnogiej — dopełniacz liczby mnogiej.\n\n| Mianownik liczby mnogiej | Dopełniacz liczby mnogiej | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| ludzie | **ludzi** | grupa młodych **ludzi** |\n| dzieci | **dzieci** | opieka nad grupą **dzieci** |\n| przyjaciele | **przyjaciół** | pomoc **przyjaciół** |\n| pieniądze | **pieniędzy** | brak **pieniędzy** |\n| lata | **lat** | od wielu **lat** |\n| dni | **dni** | w ciągu kilku **dni** |\n| tygodnie | **tygodni** | od dwóch **tygodni** |\n| miesiące | **miesięcy** | przez kilka **miesięcy** |\n\n:::warning\nNie dodawaj **-ów** do każdej formy męskiej i nie usuwaj automatycznie końcówki rzeczownika nijakiego.\n\n✗ kilku *ludziów* → ✓ kilku **ludzi**\n\n✗ pomoc *przyjacielów* → ✓ pomoc **przyjaciół**\n\n✗ zestaw *narzędź* → ✓ zestaw **narzędzi**\n:::\n\n### Nijakie na -ę i inne formy szczególne\n\nW rzeczownikach nijakich na **-ę** trzeba uwzględnić rozszerzenie tematu. Porównaj *imię → imiona → imion* oraz *zwierzę → zwierzęta → zwierząt*. Nie wystarczy odciąć **-ę** od mianownika liczby pojedynczej.\n\n| Mianownik liczby pojedynczej | Mianownik liczby mnogiej | Dopełniacz liczby mnogiej | Przykład |\n| --- | --- | --- | --- |\n| imię | imiona | **imion** | lista **imion** |\n| ramię | ramiona | **ramion** | ruch **ramion** |\n| zwierzę | zwierzęta | **zwierząt** | ochrona **zwierząt** |\n| oko | oczy | **oczu** | kolor **oczu** |\n| ucho | uszy | **uszu** | ból **uszu** |\n| brat | bracia | **braci** | dwóch **braci** |\n\nFormy **oczu** i **uszu** odnoszą się tu do części ciała. Znaczenie może zmienić odmianę: *oka sieci → ok sieci*, *ucha dzbanka → uch dzbanka*.\n\n### Rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej\n\nDla tych rzeczowników formą wyjściową jest mianownik liczby mnogiej. Ich dopełniacz również ma różne zakończenia.\n\n| Mianownik liczby mnogiej | Dopełniacz liczby mnogiej | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| drzwi | **drzwi** | klucz do **drzwi** |\n| spodnie | **spodni** | kieszenie **spodni** |\n| nożyczki | **nożyczek** | używać **nożyczek** |\n| urodziny | **urodzin** | data **urodzin** |\n| Włochy | **Włoch** | podróż do **Włoch** |\n\n## 6. Jak sprawdzić trudną formę?\n\n1. **Ustal rzeczownik wyjściowy.** *Lamp* pochodzi od *lampa*, a *lampek* od *lampka*.\n2. **Sprawdź końcówkę.** Nie zakładaj, że wszystkie rzeczowniki tego samego rodzaju odmieniają się identycznie.\n3. **Sprawdź temat.** Czy pojawia się **e**? Czy zmienia się samogłoska, jak w formach **pól** lub **rąk**?\n4. **Przy niepewności zajrzyj do słownika z tabelą odmiany.** Szukaj dopełniacza liczby mnogiej, często oznaczonego jako *D. lm.*\n\nNajważniejsze pary do utrwalenia: **uczeń — uczniów**, **lekarz — lekarzy**, **kuchnia — kuchni**, **piekarnia — piekarni \u002F piekarń** (częściej **piekarni**), **okno — okien**, **pole — pól**, **narzędzie — narzędzi**. Ucz się jednocześnie końcówki i postaci tematu.","pl","B2",150,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d22-7278-a864-e808464da5e1",false,0,2,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],[],[23,34],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":32,"isCompleted":15,"ogImageUrl":33},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9190-73c2-af12-cb5b082a9bfd","GrammarExercise","01a0f20c-9190-73c2-af12-cb5b082a9bfd","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7f47-7c9f-8a5d-f8cf8066441b","Końcówki i poprawne warianty","Wybierz formy dopełniacza liczby mnogiej. W pytaniach o pary wybierz odpowiedź, w której obie formy są poprawne.","word_select",15,32,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_82a279b4-acd0-4ae0-afc8-ae8c633435a3_hero.webp?v=1790767305",{"@id":35,"@type":25,"id":36,"grammarPage":27,"title":37,"instructions":38,"displayOrder":39,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":40,"isCompleted":15,"ogImageUrl":41},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-91bc-7621-9434-c14de1ad9f2b","01a0f20c-91bc-7621-9434-c14de1ad9f2b","Zmiany tematu i formy szczególne","Uzupełnij zdania dopełniaczem liczby mnogiej rzeczowników podanych w nawiasach. Zwróć uwagę na zmiany tematu i znaczenie wyrazów.",1,33,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_500d8da7-9a5c-4c60-8ae2-82147f307306_hero.webp?v=1790767305",null]