[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-imieslow-przymiotnikowy-czynny":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7f8e-70bd-b4dd-2ce96314a807":22,"exercise-list-path-pl-none":57},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a0f20c-7f8e-70bd-b4dd-2ce96314a807","Imiesłów przymiotnikowy czynny","imieslow-przymiotnikowy-czynny","Imiesłów przymiotnikowy czynny: tworzenie od czasowników niedokonanych, odmiana, zastępowanie zdań z który, użycie przecinków i łączna pisownia z nie.","Imiesłów przymiotnikowy czynny pozwala opisać osobę lub rzecz przez czynność, którą wykonuje, albo stan, w którym się znajduje: **student czytający książkę**, **drzewo rosnące przed domem**. Nauczysz się tworzyć i odmieniać tę formę oraz zastępować nią niektóre zdania z **który**.\n\n## 1. Co oznacza forma „czytający”?\n\nImiesłów przymiotnikowy czynny łączy cechy czasownika i przymiotnika. Nazywa czynność lub stan, ale określa rzeczownik i odmienia się podobnie jak przymiotnik.\n\n- **pracująca sąsiadka** — sąsiadka, która pracuje;\n- **śpiące dziecko** — dziecko, które śpi;\n- **rosnące ceny** — ceny, które rosną.\n\nRzeczownik oznacza tutaj wykonawcę czynności albo kogoś lub coś znajdującego się w danym stanie. Nie musi więc oznaczać osoby działającej świadomie.\n\n:::example\nObserwuję **malarza malującego ścianę**.\n\nTo malarz maluje. Imiesłów **malującego** określa malarza, a nie ścianę.\n:::\n\n## 2. Jak tworzyć imiesłów czynny?\n\nTworzymy go od **czasowników niedokonanych**. Pomocna jest forma trzeciej osoby liczby mnogiej czasu teraźniejszego: **oni\u002Fone czytają**. Do tej formy dodajemy **-cy**, **-ca** lub **-ce**.\n\n| Bezokolicznik | Oni\u002Fone | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki |\n| --- | --- | --- | --- | --- |\n| czytać | czytają | czytający | czytająca | czytające |\n| robić | robią | robiący | robiąca | robiące |\n| pisać | piszą | piszący | pisząca | piszące |\n| iść | idą | idący | idąca | idące |\n| pracować | pracują | pracujący | pracująca | pracujące |\n\nFormy w trzech ostatnich kolumnach są w mianowniku liczby pojedynczej. Charakterystyczna część imiesłowu to **-ąc-**.\n\nCzasownik **być** ma szczególną formę: **będący**, na przykład *osoby będące na urlopie*.\n\n:::warning\nNie twórz tej formy od czasownika dokonanego tylko dlatego, że jego forma ma zakończenie **-ą**.\n\n**czytać → czytający**, ale nie: **przeczytać → przeczytający**.\n\nJeśli czynność jest już zakończona, użyj na przykład: **student, który przeczytał książkę**.\n:::\n\n## 3. Odmiana i wyrazy zależne\n\nImiesłów zgadza się z określanym rzeczownikiem pod względem **rodzaju, liczby i przypadku**. Poniżej odmiana połączenia **pracujący student** w liczbie pojedynczej.\n\n| Przypadek | Forma |\n| --- | --- |\n| Mianownik | pracujący student |\n| Dopełniacz | pracującego studenta |\n| Celownik | pracującemu studentowi |\n| Biernik | pracującego studenta |\n| Narzędnik | pracującym studentem |\n| Miejscownik | o pracującym studencie |\n| Wołacz | pracujący studencie |\n\nWołacz jest gramatycznie możliwy, ale taki bezpośredni zwrot do studenta jest rzadki. W liczbie mnogiej rozróżniamy formę męskoosobową i niemęskoosobową: **pracujący studenci**, ale **pracujące studentki**, **pracujące urządzenia**.\n\n| Przypadek | Forma męskoosobowa | Forma niemęskoosobowa |\n| --- | --- | --- |\n| Mianownik | pracujący studenci | pracujące studentki |\n| Dopełniacz | pracujących studentów | pracujących studentek |\n| Celownik | pracującym studentom | pracującym studentkom |\n| Biernik | pracujących studentów | pracujące studentki |\n| Narzędnik | pracującymi studentami | pracującymi studentkami |\n| Miejscownik | o pracujących studentach | o pracujących studentkach |\n| Wołacz | pracujący studenci | pracujące studentki |\n\nZwróć uwagę na biernik: **Widzę pracujących studentów**, ale **Widzę pracujące studentki**. W formach męskoosobowych biernik jest taki sam jak dopełniacz, a w niemęskoosobowych — jak mianownik.\n\nImiesłów zachowuje wymagania czasownika wobec innych wyrazów:\n\n- **czytać książkę → student czytający książkę**;\n- **pomagać sąsiadom → kobieta pomagająca sąsiadom**;\n- **interesować się sztuką → osoby interesujące się sztuką**.\n\n:::example\nRozmawiam z **kobietą pomagającą sąsiadom**.\n\nForma **pomagającą** zgadza się z rzeczownikiem **kobietą**: rodzaj żeński, liczba pojedyncza, narzędnik. Forma **sąsiadom** pozostaje w celowniku, ponieważ mówimy: *pomagać komu?*\n:::\n\nNie pomijaj **się**, jeśli należy ono do czasownika: **uczniowie przygotowujący się do egzaminu**.\n\n## 4. Zamiast zdania z „który”\n\nImiesłów pozwala skrócić zdanie, gdy rzeczownik określany przez **który** jest wykonawcą czynności lub znajduje się w opisywanym stanie.\n\n:::example\nSzukamy osób, **które znają język polski**.\n\n→ Szukamy osób **znających język polski**.\n\nRozmawiałem z kobietą, **która czekała na autobus**.\n\n→ Rozmawiałem z kobietą **czekającą na autobus**.\n:::\n\nImiesłów czynny nie ma osobnych form czasu przeszłego i teraźniejszego. Czynność zwykle trwa w czasie wskazanym przez zdanie główne lub kontekst. W drugim przykładzie kobieta czekała wtedy, gdy z nią rozmawiałem. Imiesłów może też opisywać stałą cechę lub zwyczaj: **osoby pracujące nocą**.\n\n:::note\nNiektóre formy imiesłowowe utrwaliły się jako przymiotniki lub rzeczowniki. Jako przymiotniki mogą nazywać cechę zamiast czynności zachodzącej w określonym czasie: **interesująca książka** to książka ciekawa, niekoniecznie taka, która właśnie teraz kogoś interesuje; **wiodąca firma** to firma zajmująca czołową pozycję.\n\n**Przewodniczący** w zdaniu *Przewodniczący otworzył zebranie* jest rzeczownikiem nazywającym funkcję. Formy **palący** i **niepalący** mogą występować bez rzeczownika, nazywając grupy osób: *strefa dla palących*, *przedział dla niepalących*. Odnoszą się wtedy do zwyczaju, a nie do czynności w danej chwili; nie oznacza to całkowitej utraty związku znaczeniowego z czasownikiem.\n:::\n\nNie każde zdanie z **który** można tak przekształcić. W zdaniu *To książka, którą czyta Anna* książka nie wykonuje czynności. Połączenie **książka czytająca Annę** odwracałoby role i nie oddawałoby tego samego sensu.\n\n:::note\nTakie konstrukcje są częste w opisach, ogłoszeniach i tekstach informacyjnych. W rozmowie zdanie z **który** bywa prostsze i naturalniejsze, zwłaszcza gdy opis jest długi.\n:::\n\n## 5. Przecinki i pisownia z „nie”\n\nNie stawiamy przecinka automatycznie przed każdym imiesłowem. Znaczenie ma funkcja opisu.\n\n| Funkcja opisu | Przykład | Znaczenie |\n| --- | --- | --- |\n| Wskazuje, o którą grupę chodzi | Osoby **mieszkające na parterze** mają ogródki. | Mowa o mieszkańcach parteru, nie o wszystkich osobach. |\n| Dodaje informację o znanej osobie | Anna, **mieszkająca na parterze**, ma ogródek. | Wiadomo, o kogo chodzi; miejsce zamieszkania jest dodatkową informacją. |\n\nDodatkowe objaśnienie wewnątrz zdania wydzielamy **dwoma przecinkami**. Opis potrzebny do wskazania osoby lub grupy pozostawiamy bez przecinków.\n\nPartykułę **nie** z imiesłowem przymiotnikowym czynnym zapisujemy łącznie: **niepalący**, **niepracująca**, **nieznające**.\n\n:::example\nTo mieszkanie dla osób **niepalących**.\n\nZapraszamy także osoby **nieznające języka polskiego**.\n:::\n\n:::warning\nNie myl odmiennych form **czytający, czytająca, czytające** z nieodmiennym **czytając**.\n\n**Dziewczyna czytająca list siedziała przy oknie.** — forma **czytająca** określa dziewczynę.\n\n**Czytając list, dziewczyna uśmiechała się.** — forma **czytając** wskazuje czynność towarzyszącą i wymaga oddzielenia tej konstrukcji przecinkiem.\n:::\n\n## 6. Jak sprawdzić własne zdanie?\n\n1. Sprawdź, czy czasownik jest **niedokonany**: *pisać → piszący*.\n2. Ustal, który rzeczownik oznacza wykonawcę czynności lub kogoś albo coś w danym stanie.\n3. Dopasuj imiesłów do **rodzaju, liczby i przypadku** tego rzeczownika.\n4. Zachowaj wymagane dopełnienia, przyimki i **się**: *osoba opiekująca się dzieckiem*.\n5. Sprawdź, czy opis wskazuje, o kogo chodzi, czy tylko dodaje informację — od tego zależą przecinki.\n\nNajważniejszy wzór: **osoba, która pracuje → pracująca osoba → rozmawiam z pracującą osobą**.","pl","B2",170,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d24-76c1-b67a-5a658984e38b",false,0,4,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],[],[23,34,41,50],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":32,"isCompleted":15,"ogImageUrl":33},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9540-72e5-8e50-2ceb3e726b95","GrammarExercise","01a0f20c-9540-72e5-8e50-2ceb3e726b95","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7f8e-70bd-b4dd-2ce96314a807","Formy imiesłowów w opisach ludzi i rzeczy","Wybierz formy pasujące do całego zdania. Zwróć uwagę na odmianę oraz wyrazy wymagane przez czasownik.","word_select",12,15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_14b8dcd0-3fd8-4cf8-a048-015e3d26afa4_hero.webp?v=1790767306",{"@id":35,"@type":25,"id":36,"grammarPage":27,"title":37,"instructions":38,"displayOrder":39,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":40},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9558-7319-8369-48d1043de36a","01a0f20c-9558-7319-8369-48d1043de36a","Znaczenie imiesłowów, przecinki i pisownia","Wybierz uzupełnienie zgodne z podanym znaczeniem i zasadami użycia imiesłowu. Przy przekształceniach zachowaj sens zdania.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3a52c12a-4619-4cc5-8479-9299f5f9dc2d_hero.webp?v=1790767306",{"@id":42,"@type":25,"id":43,"grammarPage":27,"title":44,"instructions":45,"displayOrder":46,"type":47,"questionCount":48,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":49},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9571-75a9-a9b9-40f297a8682d","01a0f20c-9571-75a9-a9b9-40f297a8682d","Imiesłowy w pracy i nauce — znajdź błąd","W każdym zdaniu jeden wyraz jest błędny. Wskaż go i wybierz poprawną formę.",2,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cf8458e6-ee63-451b-ba53-a5c4b3ebdba0_hero.webp?v=1790767306",{"@id":51,"@type":25,"id":52,"grammarPage":27,"title":53,"instructions":54,"displayOrder":55,"type":47,"questionCount":48,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":56},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-957a-7c54-96b8-cbed387a2f59","01a0f20c-957a-7c54-96b8-cbed387a2f59","Imiesłowy w opisach otoczenia — znajdź błąd","Znajdź jeden błędny wyraz w każdym zdaniu, a następnie wybierz jego poprawną zamianę.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5b113c82-d89d-493f-9991-b51152635d26_hero.webp?v=1790767306",null]